૨. સચ્ચવારાદિવણ્ણના

૭૧૯. ઇદાનિ યે સઙ્ગહવારે પઞ્ચ અત્થા ચ ધમ્મા ચ સઙ્ગહિતા, તેસં પભેદદસ્સનનયેન પટિસમ્ભિદા વિભજિતું પુન ચતસ્સોતિઆદિના નયેન પભેદવારો આરદ્ધો. સો સચ્ચવારહેતુવારધમ્મવારપચ્ચયાકારવારપરિયત્તિવારવસેન પઞ્ચવિધો. તત્થ પચ્ચયસમુપ્પન્નસ્સ દુક્ખસચ્ચસ્સ પચ્ચયેન પત્તબ્બસ્સ નિબ્બાનસ્સ ચ અત્થભાવં, ફલનિબ્બત્તકસ્સ સમુદયસ્સ નિબ્બાનસમ્પાપકસ્સ અરિયમગ્ગસ્સ ચ ધમ્મભાવઞ્ચ દસ્સેતું ‘સચ્ચવારો’ વુત્તો. યસ્સ કસ્સચિ પન હેતુફલનિબ્બત્તકસ્સ હેતુનો ધમ્મભાવં, હેતુફલસ્સ ચ અત્થભાવં દસ્સેતું ‘હેતુવારો’ વુત્તો. તત્થ ચ હેતુફલક્કમવસેન ઉપ્પટિપાટિયા પઠમં ધમ્મપટિસમ્ભિદા નિદ્દિટ્ઠા. યે પન ધમ્મા તમ્હા તમ્હા રૂપારૂપપ્પભેદા હેતુતો જાતા, તેસં અત્થભાવં, તસ્સ તસ્સ ચ રૂપારૂપધમ્મપ્પભેદસ્સ હેતુનો ધમ્મભાવં દસ્સેતું ‘ધમ્મવારો’ વુત્તો. જરામરણાદીનં પન અત્થભાવં, જરામરણાદિસમુદયસઙ્ખાતાનં જાતિઆદીનઞ્ચ ધમ્મભાવં દસ્સેતું ‘પચ્ચયાકારવારો’ વુત્તો. તતો પરિયત્તિસઙ્ખાતસ્સ તસ્સ તસ્સ ભાસિતસ્સ ધમ્મભાવં, ભાસિતસઙ્ખાતેન પચ્ચયેન પત્તબ્બસ્સ ભાસિતત્થસ્સ ચ અત્થભાવં દસ્સેતું ‘પરિયત્તિવારો’ વુત્તો.

તત્થ ચ યસ્મા ભાસિતં ઞત્વા તસ્સત્થો ઞાયતિ, તસ્મા ભાસિતભાસિતત્થક્કમેન ઉપ્પટિપાટિયા પઠમં ધમ્મપટિસમ્ભિદા નિદ્દિટ્ઠા. પરિયત્તિધમ્મસ્સ ચ પભેદદસ્સનત્થં ‘‘તત્થ કતમા ધમ્મપટિસમ્ભિદા’’તિ પુચ્છાપુબ્બઙ્ગમો પટિનિદ્દેસવારો વુત્તો. તત્થ સુત્તન્તિઆદીહિ નવહિ અઙ્ગેહિ નિપ્પદેસતો તન્તિ ગહિતા. અયં ઇમસ્સ ભાસિતસ્સ અત્થો, અયં ઇમસ્સ ભાસિતસ્સ અત્થોતિ ઇમસ્મિમ્પિ ઠાને ભાસિતવસેન નિપ્પદેસતો તન્તિ એવ ગહિતાતિ.

સુત્તન્તભાજનીયવણ્ણના.