૮. સતિપટ્ઠાનકથા

૩૦૧. સબ્બે ધમ્મા સતિપટ્ઠાનાતિ? આમન્તા. સબ્બે ધમ્મા સતિ સતિન્દ્રિયં સતિબલં સમ્માસતિ સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગો એકાયનમગ્ગો ખયગામી બોધગામી અપચયગામી અનાસવા અસંયોજનિયા અગન્થનિયા અનોઘનિયા અયોગનિયા અનીવરણિયા અપરામટ્ઠા અનુપાદાનિયા અસંકિલેસિકા, સબ્બે ધમ્મા બુદ્ધાનુસ્સતિ ધમ્માનુસ્સતિ સઙ્ઘાનુસ્સતિ સીલાનુસ્સતિ ચાગાનુસ્સતિ દેવતાનુસ્સતિ આનાપાનસ્સતિ મરણાનુસ્સતિ કાયગતાસતિ ઉપસમાનુસ્સતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સબ્બે ધમ્મા સતિપટ્ઠાનાતિ? આમન્તા. ચક્ખાયતનં સતિપટ્ઠાનન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… ચક્ખાયતનં સતિપટ્ઠાનન્તિ? આમન્તા. ચક્ખાયતનં સતિ સતિન્દ્રિયં સતિબલં સમ્માસતિ સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગો એકાયનમગ્ગો ખયગામી બોધગામી અપચયગામી અનાસવં અસંયોજનિયં…પે… અસંકિલેસિકં, ચક્ખાયતનં બુદ્ધાનુસ્સતિ ધમ્માનુસ્સતિ સઙ્ઘાનુસ્સતિ સીલાનુસ્સતિ ચાગાનુસ્સતિ દેવતાનુસ્સતિ આનાપાનસ્સતિ મરણાનુસ્સતિ કાયગતાસતિ ઉપસમાનુસ્સતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સોતાયતનં… ઘાનાયતનં… જિવ્હાયતનં… કાયાયતનં… રૂપાયતનં… સદ્દાયતનં… ગન્ધાયતનં… રસાયતનં… ફોટ્ઠબ્બાયતનં… રાગો… દોસો… મોહો… માનો… દિટ્ઠિ… વિચિકિચ્છા… થિનં… ઉદ્ધચ્ચં… અહિરિકં… અનોત્તપ્પં સતિપટ્ઠાનન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અનોત્તપ્પં સતિપટ્ઠાનન્તિ? આમન્તા. અનોત્તપ્પં સતિ સતિન્દ્રિયં સતિબલં સમ્માસતિ…પે… કાયગતાસતિ ઉપસમાનુસ્સતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સતિ સતિપટ્ઠાના, સા ચ સતીતિ? આમન્તા. ચક્ખાયતનં સતિપટ્ઠાનં, તઞ્ચ સતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સતિ સતિપટ્ઠાના, સા ચ સતીતિ? આમન્તા. સોતાયતનં…પે… કાયાયતનં… રૂપાયતનં…પે… ફોટ્ઠબ્બાયતનં… રાગો… દોસો… મોહો…પે… અનોત્તપ્પં સતિપટ્ઠાનં, તઞ્ચ સતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

ચક્ખાયતનં સતિપટ્ઠાનં, તઞ્ચ ન સતીતિ? આમન્તા. સતિ સતિપટ્ઠાના, સા ચ ન સતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સોતાયતનં…પે… કાયાયતનં… રૂપાયતનં…પે… ફોટ્ઠબ્બાયતનં… રાગો … દોસો… મોહો…પે… અનોત્તપ્પં સતિપટ્ઠાનં, તઞ્ચ ન સતીતિ? આમન્તા. સતિ સતિપટ્ઠાના, સા ચ ન સતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૩૦૨. ન વત્તબ્બં – ‘‘સબ્બે ધમ્મા સતિપટ્ઠાના’’તિ? આમન્તા. નનુ સબ્બે ધમ્મે આરબ્ભ સતિ સન્તિટ્ઠતીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ સબ્બે ધમ્મે આરબ્ભ સતિ સન્તિટ્ઠતીતિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સબ્બે ધમ્મા સતિપટ્ઠાના’’તિ.

સબ્બં ધમ્મં આરબ્ભ સતિ સન્તિટ્ઠતીતિ સબ્બે ધમ્મા સતિપટ્ઠાનાતિ? આમન્તા. સબ્બં ધમ્મં આરબ્ભ ફસ્સો સન્તિટ્ઠતીતિ સબ્બે ધમ્મા ફસ્સપટ્ઠાનાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સબ્બં ધમ્મં આરબ્ભ સતિ સન્તિટ્ઠતીતિ સબ્બે ધમ્મા સતિપટ્ઠાનાતિ? આમન્તા. સબ્બં ધમ્મં આરબ્ભ વેદના સન્તિટ્ઠતિ… સઞ્ઞા સન્તિટ્ઠતિ… ચેતના સન્તિટ્ઠતિ… ચિત્તં સન્તિટ્ઠતીતિ સબ્બે ધમ્મા ચિત્તપટ્ઠાનાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સબ્બે ધમ્મા સતિપટ્ઠાનાતિ? આમન્તા. સબ્બે સત્તા ઉપટ્ઠિતસતિનો સતિયા સમન્નાગતા સતિયા સમોહિતા; સબ્બેસં સત્તાનં સતિ પચ્ચુપટ્ઠિતાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૩૦૩. સબ્બે ધમ્મા સતિપટ્ઠાનાતિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘અમતં તે, ભિક્ખવે, ન પરિભુઞ્જન્તિ યે કાયગતાસતિં ન પરિભુઞ્જન્તિ. અમતં તે, ભિક્ખવે, પરિભુઞ્જન્તિ યે કાયગતાસતિં પરિભુઞ્જન્તી’’તિ [અ. નિ. ૧.૬૦૦]. અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. સબ્બે સત્તા કાયગતાસતિં પરિભુઞ્જન્તિ પટિલભન્તિ આસેવન્તિ ભાવેન્તિ બહુલીકરોન્તીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સબ્બે ધમ્મા સતિપટ્ઠાનાતિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘એકાયનો અયં, ભિક્ખવે, મગ્ગો સત્તાનં વિસુદ્ધિયા સોકપરિદેવાનં સમતિક્કમાય દુક્ખદોમનસ્સાનં અત્થઙ્ગમાય ઞાયસ્સ અધિગમાય નિબ્બાનસ્સ સચ્છિકિરિયાય યદિદં ચત્તારો સતિપટ્ઠાના’’તિ [દી. નિ. ૨.૩૭૩; મ. નિ. ૧.૧૦૬; સં. નિ. ૫.૩૬૭]! અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા? સબ્બે ધમ્મા એકાયનમગ્ગોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સબ્બે ધમ્મા સતિપટ્ઠાનાતિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘રઞ્ઞો, ભિક્ખવે, ચક્કવત્તિસ્સ પાતુભાવા સત્તન્નં રતનાનં પાતુભાવો હોતિ. કતમેસં સત્તન્નં? ચક્કરતનસ્સ પાતુભાવો હોતિ, હત્થિરતનસ્સ પાતુભાવો હોતિ, અસ્સરતનસ્સ… મણિરતનસ્સ… ઇત્થિરતનસ્સ … ગહપતિરતનસ્સ… પરિણાયકરતનસ્સ પાતુભાવો હોતિ. રઞ્ઞો, ભિક્ખવે, ચક્કવત્તિસ્સ પાતુભાવા ઇમેસં સત્તન્નં રતનાનં પાતુભાવો હોતિ.

‘‘તથાગતસ્સ, ભિક્ખવે, પાતુભાવા અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ સત્તન્નં બોજ્ઝઙ્ગરતનાનં પાતુભાવો હોતિ. કતમેસં સત્તન્નં? સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગરતનસ્સ પાતુભાવો હોતિ, ધમ્મવિચયસમ્બોજ્ઝઙ્ગરતનસ્સ પાતુભાવો હોતિ, વીરિયસમ્બોજ્ઝઙ્ગરતનસ્સ પાતુભાવો હોતિ, પીતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગરતનસ્સ પાતુભાવો હોતિ, પસ્સદ્ધિસમ્બોજ્ઝઙ્ગરતનસ્સ પાતુભાવો હોતિ, સમાધિસમ્બોજ્ઝઙ્ગરતનસ્સ પાતુભાવો હોતિ, ઉપેક્ખાસમ્બોજ્ઝઙ્ગરતનસ્સ પાતુભાવો હોતિ. તથાગતસ્સ, ભિક્ખવે, પાતુભાવા અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ ઇમેસં સત્તન્નં બોજ્ઝઙ્ગરતનાનં પાતુભાવો હોતી’’તિ [સં. નિ. ૫.૨૨૩]. અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તથાગતસ્સ પાતુભાવા અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ સબ્બે ધમ્મા સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગરતનાવ હોન્તીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સબ્બે ધમ્મા સતિપટ્ઠાનાતિ? આમન્તા. સબ્બે ધમ્મા સમ્મપ્પધાના… ઇદ્ધિપાદા… ઇન્દ્રિયા… બલા… બોજ્ઝઙ્ગાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સતિપટ્ઠાનકથા નિટ્ઠિતા.