૨. કાલસંસન્દના

૨૮૩. અતીતં અત્થીતિ? આમન્તા. નનુ અતીતં નિરુદ્ધં વિગતં વિપરિણતં અત્થઙ્ગતં અબ્ભત્થઙ્ગતન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અતીતં નિરુદ્ધં વિગતં વિપરિણતં અત્થઙ્ગતં અબ્ભત્થઙ્ગતં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અતીતં અત્થી’’તિ.

અનાગતં અત્થીતિ? આમન્તા. નનુ અનાગતં અજાતં અભૂતં અસઞ્જાતં અનિબ્બત્તં અનભિનિબ્બત્તં અપાતુભૂતન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અનાગતં અજાતં અભૂતં અસઞ્જાતં અનિબ્બત્તં અનભિનિબ્બત્તં અપાતુભૂતં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અનાગતં અત્થી’’તિ.

પચ્ચુપ્પન્નં અત્થિ પચ્ચુપ્પન્નં અનિરુદ્ધં અવિગતં અવિપરિણતં ન અત્થઙ્ગતં ન અબ્ભત્થઙ્ગતન્તિ? આમન્તા. અતીતં અત્થિ અતીતં અનિરુદ્ધં અવિગતં અવિપરિણતં ન અત્થઙ્ગતં ન અબ્ભત્થઙ્ગતન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પચ્ચુપ્પન્નં અત્થિ પચ્ચુપ્પન્નં જાતં ભૂતં સઞ્જાતં નિબ્બત્તં અભિનિબ્બત્તં પાતુભૂતન્તિ? આમન્તા. અનાગતં અત્થિ અનાગતં જાતં ભૂતં સઞ્જાતં નિબ્બત્તં અભિનિબ્બત્તં પાતુભૂતન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતં અત્થિ અતીતં નિરુદ્ધં વિગતં વિપરિણતં અત્થઙ્ગતં અબ્ભત્થઙ્ગતન્તિ? આમન્તા. પચ્ચુપ્પન્નં અત્થિ પચ્ચુપ્પન્નં નિરુદ્ધં વિગતં વિપરિણતં અત્થઙ્ગતં અબ્ભત્થઙ્ગતન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અનાગતં અત્થિ અનાગતં અજાતં અભૂતં અસઞ્જાતં અનિબ્બત્તં અનભિનિબ્બત્તં અપાતુભૂતન્તિ? આમન્તા. પચ્ચુપ્પન્નં અત્થિ પચ્ચુપ્પન્નં અજાતં અભૂતં અસઞ્જાતં અનિબ્બત્તં અનભિનિબ્બત્તં અપાતુભૂતન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે.

૨૮૪. અતીતં રૂપં અત્થીતિ? આમન્તા. નનુ અતીતં રૂપં નિરુદ્ધં વિગતં વિપરિણતં અત્થઙ્ગતં અબ્ભત્થઙ્ગતન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અતીતં રૂપં નિરુદ્ધં…પે… અબ્ભત્થઙ્ગતં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અતીતં રૂપં અત્થી’’તિ.

અનાગતં રૂપં અત્થીતિ? આમન્તા. નનુ અનાગતં રૂપં અજાતં અભૂતં અસઞ્જાતં અનિબ્બત્તં અનભિનિબ્બત્તં અપાતુભૂતન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અનાગતં રૂપં અજાતં…પે… અપાતુભૂતં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અનાગતં રૂપં અત્થી’’તિ.

પચ્ચુપ્પન્નં રૂપં અત્થિ પચ્ચુપ્પન્નં રૂપં અનિરુદ્ધં અવિગતં અવિપરિણતં ન અત્થઙ્ગતં ન અબ્ભત્થઙ્ગતન્તિ? આમન્તા. અતીતં રૂપં અત્થિ અતીતં રૂપં અનિરુદ્ધં અવિગતં અવિપરિણતં ન અત્થઙ્ગતં ન અબ્ભત્થઙ્ગતન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે.

પચ્ચુપ્પન્નં રૂપં અત્થિ પચ્ચુપ્પન્નં રૂપં જાતં ભૂતં સઞ્જાતં નિબ્બત્તં અભિનિબ્બત્તં પાતુભૂતન્તિ? આમન્તા. અનાગતં રૂપં અત્થિ અનાગતં રૂપં જાતં ભૂતં સઞ્જાતં નિબ્બત્તં અભિનિબ્બત્તં પાતુભૂતન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે.

અતીતં રૂપં અત્થિ અતીતં રૂપં નિરુદ્ધં વિગતં વિપરિણતં અત્થઙ્ગતં અબ્ભત્થઙ્ગતન્તિ? આમન્તા. પચ્ચુપ્પન્નં રૂપં અત્થિ પચ્ચુપ્પન્નં રૂપં નિરુદ્ધં વિગતં વિપરિણતં અત્થઙ્ગતં અબ્ભત્થઙ્ગતન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે.

અનાગતં રૂપં અત્થિ અનાગતં રૂપં અજાતં અભૂતં અસઞ્જાતં અનિબ્બત્તં અનભિનિબ્બત્તં અપાતુભૂતન્તિ? આમન્તા. પચ્ચુપ્પન્નં રૂપં અત્થિ પચ્ચુપ્પન્નં રૂપં અજાતં અભૂતં અસઞ્જાતં અનિબ્બત્તં અનભિનિબ્બત્તં અપાતુભૂતન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે.

અતીતા વેદના અત્થિ…પે… સઞ્ઞા અત્થિ, સઙ્ખારા અત્થિ, વિઞ્ઞાણં અત્થીતિ? આમન્તા. નનુ અતીતં વિઞ્ઞાણં નિરુદ્ધં વિગતં વિપરિણતં અત્થઙ્ગતં અબ્ભત્થઙ્ગતન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અતીતં વિઞ્ઞાણં નિરુદ્ધં…પે… અબ્ભત્થઙ્ગતં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અતીતં વિઞ્ઞાણં અત્થી’’તિ.

અનાગતં વિઞ્ઞાણં અત્થીતિ? આમન્તા. નનુ અનાગતં વિઞ્ઞાણં અજાતં અભૂતં અસઞ્જાતં અનિબ્બત્તં અનભિનિબ્બત્તં અપાતુભૂતન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અનાગતં વિઞ્ઞાણં અજાતં…પે… અપાતુભૂતં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અનાગતં વિઞ્ઞાણં અત્થી’’તિ.

પચ્ચુપ્પન્નં વિઞ્ઞાણં અત્થિ પચ્ચુપ્પન્નં વિઞ્ઞાણં અનિરુદ્ધં…પે… ન અબ્ભત્થઙ્ગતન્તિ? આમન્તા. અતીતં વિઞ્ઞાણં અત્થિ અતીતં વિઞ્ઞાણં અનિરુદ્ધં…પે… ન અબ્ભત્થઙ્ગતન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે.

પચ્ચુપ્પન્નં વિઞ્ઞાણં અત્થિ પચ્ચુપ્પન્નં વિઞ્ઞાણં જાતં…પે… પાતુભૂતન્તિ? આમન્તા. અનાગતં વિઞ્ઞાણં અત્થિ અનાગતં વિઞ્ઞાણં જાતં…પે… પાતુભૂતન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે.

અતીતં વિઞ્ઞાણં અત્થિ અતીતં વિઞ્ઞાણં નિરુદ્ધં…પે… અબ્ભત્થઙ્ગતન્તિ? આમન્તા. પચ્ચુપ્પન્નં વિઞ્ઞાણં અત્થિ પચ્ચુપ્પન્નં વિઞ્ઞાણં નિરુદ્ધં…પે… અબ્ભત્થઙ્ગતન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે. અનાગતં વિઞ્ઞાણં અત્થિ અનાગતં વિઞ્ઞાણં અજાતં…પે… અપાતુભૂતન્તિ? આમન્તા.

પચ્ચુપ્પન્નં વિઞ્ઞાણં અત્થિ પચ્ચુપ્પન્નં વિઞ્ઞાણં અજાતં…પે… અપાતુભૂતન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે.

૨૮૫. ‘‘પચ્ચુપ્પન્નન્તિ વા રૂપ’’ન્તિ વા, ‘‘રૂપન્તિ વા પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ વા પચ્ચુપ્પન્નં રૂપં અપ્પિયં કરિત્વા એસેસે એકટ્ઠે સમે સમભાગે તજ્જાતેતિ? આમન્તા. પચ્ચુપ્પન્નં રૂપં નિરુજ્ઝમાનં પચ્ચુપ્પન્નભાવં જહતીતિ? આમન્તા. રૂપભાવં જહતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

‘‘પચ્ચુપ્પન્નન્તિ વા રૂપ’’ન્તિ વા, ‘‘રૂપન્તિ વા પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ વા પચ્ચુપ્પન્નં રૂપં અપ્પિયં કરિત્વા એસેસે એકટ્ઠે સમે સમભાગે તજ્જાતેતિ? આમન્તા. પચ્ચુપ્પન્નં રૂપં નિરુજ્ઝમાનં રૂપભાવં ન જહતીતિ? આમન્તા. પચ્ચુપ્પન્નભાવં ન જહતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

‘‘ઓદાતન્તિ વા વત્થ’’ન્તિ વા, ‘‘વત્થન્તિ વા ઓદાત’’ન્તિ વા ઓદાતં વત્થં અપ્પિયં કરિત્વા એસેસે એકટ્ઠે સમે સમભાગે તજ્જાતેતિ? આમન્તા. ઓદાતં વત્થં રજ્જમાનં ઓદાતભાવં જહતીતિ? આમન્તા. વત્થભાવં જહતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે.

‘‘ઓદાતન્તિ વા વત્થ’’ન્તિ વા, ‘‘વત્થન્તિ વા ઓદાત’’ન્તિ વા ઓદાતં વત્થં અપ્પિયં કરિત્વા એસેસે એકટ્ઠે સમે સમભાગે તજ્જાતેતિ? આમન્તા. ઓદાતં વત્થં રજ્જમાનં વત્થભાવં ન જહતીતિ? આમન્તા. ઓદાતભાવં ન જહતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે.…પે….

૨૮૬. રૂપં રૂપભાવં ન જહતીતિ? આમન્તા. રૂપં નિચ્ચં ધુવં સસ્સતં અવિપરિણામધમ્મન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે. નનુ રૂપં રૂપભાવં ન જહતીતિ રૂપં અનિચ્ચં અધુવં અસસ્સતં વિપરિણામધમ્મન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ રૂપં અનિચ્ચં અધુવં અસસ્સતં વિપરિણામધમ્મં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘રૂપં રૂપભાવં ન જહતી’’તિ.

નિબ્બાનં નિબ્બાનભાવં ન જહતીતિ નિબ્બાનં નિચ્ચં ધુવં સસ્સતં અવિપરિણામધમ્મન્તિ? આમન્તા. રૂપં રૂપભાવં ન જહતીતિ [ન જહતિ (સી. ક.)] રૂપં નિચ્ચં ધુવં સસ્સતં અવિપરિણામધમ્મન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… રૂપં રૂપભાવં ન જહતિ રૂપં અનિચ્ચં અધુવં અસસ્સતં વિપરિણામધમ્મન્તિ? આમન્તા. નિબ્બાનં નિબ્બાનભાવં ન જહતિ નિબ્બાનં અનિચ્ચં અધુવં અસસ્સતં વિપરિણામધમ્મન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતં અત્થિ અતીતં અતીતભાવં ન જહતીતિ? આમન્તા. અનાગતં અત્થિ અનાગતં અનાગતભાવં ન જહતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે. અતીતં અત્થિ અતીતં અતીતભાવં ન જહતીતિ? આમન્તા. પચ્ચુપ્પન્નં અત્થિ પચ્ચુપ્પન્નં પચ્ચુપ્પન્નભાવં ન જહતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અનાગતં અત્થિ અનાગતં અનાગતભાવં જહતીતિ [ન જહતીતિ (બહૂસુ) અટ્ઠકથા ઓલોકેતબ્બા]? આમન્તા. અતીતં અત્થિ અતીતં અતીતભાવં જહતીતિ [ન જહતીતિ (બહૂસુ) અટ્ઠકથા ઓલોકેતબ્બા]? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પચ્ચુપ્પન્નં અત્થિ પચ્ચુપ્પન્નં પચ્ચુપ્પન્નભાવં જહતીતિ [ન જહતીતિ (બહૂસુ) અટ્ઠકથા ઓલોકેતબ્બા]? આમન્તા. અતીતં અત્થિ અતીતં અતીતભાવં જહતીતિ [ન જહતીતિ (બહૂસુ) અટ્ઠકથા ઓલોકેતબ્બા]? ન હેવં વત્તબ્બે.

અતીતં અત્થિ અતીતં અતીતભાવં ન જહતીતિ? આમન્તા. અતીતં નિચ્ચં ધુવં સસ્સતં અવિપરિણામધમ્મન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ અતીતં અનિચ્ચં અધુવં અસસ્સતં વિપરિણામધમ્મન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અતીતં અનિચ્ચં અધુવં અસસ્સતં વિપરિણામધમ્મં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અતીતં અત્થિ અતીતં અતીતભાવં ન જહતી’’તિ.

નિબ્બાનં અત્થિ નિબ્બાનં નિબ્બાનભાવં ન જહતીતિ નિબ્બાનં નિચ્ચં ધુવં સસ્સતં અવિપરિણામધમ્મન્તિ? આમન્તા. અતીતં અત્થિ અતીતં અતીતભાવં ન જહતીતિ અતીતં નિચ્ચં ધુવં સસ્સતં અવિપરિણામધમ્મન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતં અત્થિ અતીતં અતીતભાવં ન જહતિ અતીતં અનિચ્ચં અધુવં અસસ્સતં વિપરિણામધમ્મન્તિ? આમન્તા. નિબ્બાનં અત્થિ નિબ્બાનં નિબ્બાનભાવં ન જહતિ નિબ્બાનં અનિચ્ચં અધુવં અસસ્સતં વિપરિણામધમ્મન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૨૮૭. અતીતં રૂપં અત્થિ અતીતં રૂપં અતીતભાવં ન જહતીતિ? આમન્તા. અનાગતં રૂપં અત્થિ અનાગતં રૂપં અનાગતભાવં ન જહતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતં રૂપં અત્થિ અતીતં રૂપં અતીતભાવં ન જહતીતિ? આમન્તા. પચ્ચુપ્પન્નં રૂપં અત્થિ પચ્ચુપ્પન્નં રૂપં પચ્ચુપ્પન્નભાવં ન જહતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અનાગતં રૂપં અત્થિ અનાગતં રૂપં અનાગતભાવં જહતીતિ [ન જહતીતિ (બહૂસુ) અનુલોમપઞ્હોયેવ]? આમન્તા. અતીતં રૂપં અત્થિ અતીતં રૂપં અતીતભાવં જહતીતિ [ન જહતીતિ (બહૂસુ) અનુલોમપઞ્હોયેવ]? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પચ્ચુપ્પન્નં રૂપં અત્થિ પચ્ચુપ્પન્નં રૂપં પચ્ચુપ્પન્નભાવં જહતીતિ [ન જહતીતિ (બહૂસુ) અનુલોમપઞ્હોયેવ]? આમન્તા. અતીતં રૂપં અત્થિ અતીતં રૂપં અતીતભાવં જહતીતિ [ન જહતીતિ (બહૂસુ) અનુલોમપઞ્હોયેવ]? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતં રૂપં અત્થિ અતીતં રૂપં અતીતભાવં ન જહતીતિ? આમન્તા. અતીતં રૂપં નિચ્ચં ધુવં સસ્સતં અવિપરિણામધમ્મન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ અતીતં રૂપં અનિચ્ચં અધુવં અસસ્સતં વિપરિણામધમ્મન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અતીતં રૂપં અનિચ્ચં…પે… વિપરિણામધમ્મં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અતીતં રૂપં અત્થિ અતીતં રૂપં અતીતભાવં ન જહતી’’તિ.

નિબ્બાનં અત્થિ નિબ્બાનં નિબ્બાનભાવં ન જહતિ [ન જહતીતિ (?) પુરિમપઞ્હેહિ સંસન્દેતબ્બં] નિબ્બાનં નિચ્ચં ધુવં સસ્સતં અવિપરિણામધમ્મન્તિ? આમન્તા. અતીતં રૂપં અત્થિ અતીતં રૂપં અતીતભાવં ન જહતિ [ન જહતીતિ (?) પુરિમઞ્હેહિ સંસન્દેતબ્બં] અતીતં રૂપં નિચ્ચં ધુવં સસ્સતં અવિપરિણામધમ્મન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતં રૂપં અત્થિ અતીતં રૂપં અતીતભાવં ન જહતિ અતીતં રૂપં અનિચ્ચં અધુવં અસસ્સતં વિપરિણામધમ્મન્તિ? આમન્તા. નિબ્બાનં અત્થિ નિબ્બાનં નિબ્બાનભાવં ન જહતિ નિબ્બાનં અનિચ્ચં અધુવં અસસ્સતં વિપરિણામધમ્મન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતા વેદના અત્થિ… અતીતા સઞ્ઞા અત્થિ… અતીતા સઙ્ખારા અત્થિ… અતીતં વિઞ્ઞાણં અત્થિ અતીતં વિઞ્ઞાણં અતીતભાવં ન જહતીતિ? આમન્તા. અનાગતં વિઞ્ઞાણં અત્થિ અનાગતં વિઞ્ઞાણં અનાગતભાવં ન જહતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતં વિઞ્ઞાણં અત્થિ અતીતં વિઞ્ઞાણં અતીતભાવં ન જહતીતિ? આમન્તા. પચ્ચુપ્પન્નં વિઞ્ઞાણં અત્થિ પચ્ચુપ્પન્નં વિઞ્ઞાણં પચ્ચુપ્પન્નભાવં ન જહતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અનાગતં વિઞ્ઞાણં અત્થિ અનાગતં વિઞ્ઞાણં અનાગતભાવં જહતીતિ? આમન્તા. અતીતં વિઞ્ઞાણં અત્થિ અતીતં વિઞ્ઞાણં અતીતભાવં જહતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પચ્ચુપ્પન્નં વિઞ્ઞાણં અત્થિ પચ્ચુપ્પન્નં વિઞ્ઞાણં પચ્ચુપ્પન્નભાવં જહતીતિ [ન જહતીતિ (બહૂસુ) અનુલોમપઞ્હોયેવ]? આમન્તા. અતીતં વિઞ્ઞાણં અત્થિ અતીતં વિઞ્ઞાણં અતીતભાવં જહતીતિ [ન જહતીતિ (બહૂસુ) અનુલોમપઞ્હોયેવ]? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતં વિઞ્ઞાણં અત્થિ અતીતં વિઞ્ઞાણં અતીતભાવં ન જહતીતિ? આમન્તા. અતીતં વિઞ્ઞાણં નિચ્ચં ધુવં સસ્સતં અવિપરિણામધમ્મન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ અતીતં વિઞ્ઞાણં અનિચ્ચં અધુવં અસસ્સતં વિપરિણામધમ્મન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અતીતં વિઞ્ઞાણં અનિચ્ચં અધુવં અસસ્સતં વિપરિણામધમ્મં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અતીતં વિઞ્ઞાણં અત્થિ અતીતં વિઞ્ઞાણં અતીતભાવં ન જહતી’’તિ.

નિબ્બાનં અત્થિ નિબ્બાનં નિબ્બાનભાવં ન જહતિ [ન જહતીતિ (?) પુરિમપઞ્હેહિ સંસન્દેતબ્બં] નિબ્બાનં નિચ્ચં ધુવં સસ્સતં અવિપરિણામધમ્મન્તિ? આમન્તા. અતીતં વિઞ્ઞાણં અત્થિ અતીતં વિઞ્ઞાણં અતીતભાવં ન જહતિ [ન જહતીતિ (?) પુરિમપઞ્હેહિ સંસન્દેતબ્બં] અતીતં વિઞ્ઞાણં નિચ્ચં ધુવં સસ્સતં અવિપરિણામધમ્મન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતં વિઞ્ઞાણં અત્થિ અતીતં વિઞ્ઞાણં અતીતભાવં ન જહતિ અતીતં વિઞ્ઞાણં અનિચ્ચં અધુવં અસસ્સતં વિપરિણામધમ્મન્તિ? આમન્તા. નિબ્બાનં અત્થિ નિબ્બાનં નિબ્બાનભાવં ન જહતિ નિબ્બાનં અનિચ્ચં અધુવં અસસ્સતં વિપરિણામધમ્મન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

વચનસોધના

૨૮૮. અતીતં ન્વત્થીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અતીતં ન્વત્થિ, અતીતં અત્થીતિ મિચ્છા. હઞ્ચિ વા પન અત્થિ ન્વાતીતં, અત્થિ અતીતન્તિ મિચ્છા. અનાગતં ન્વત્થીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અનાગતં ન્વત્થિ, અનાગતં અત્થીતિ મિચ્છા. હઞ્ચિ વા પન અત્થિ ન્વાનાગતં, અત્થિ અનાગતન્તિ મિચ્છા.

અનાગતં હુત્વા પચ્ચુપ્પન્નં હોતીતિ? આમન્તા. તઞ્ઞેવ અનાગતં તં પચ્ચુપ્પન્નન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… તઞ્ઞેવ અનાગતં તં પચ્ચુપ્પન્નન્તિ? આમન્તા. હુત્વા હોતિ હુત્વા હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… હુત્વા હોતિ હુત્વા હોતીતિ? આમન્તા. ન હુત્વા ન હોતિ ન હુત્વા ન હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પચ્ચુપ્પન્નં હુત્વા અતીતં હોતીતિ? આમન્તા. તઞ્ઞેવ પચ્ચુપ્પન્નં તં અતીતન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… તઞ્ઞેવ પચ્ચુપ્પન્નં તં અતીતન્તિ? આમન્તા. હુત્વા હોતિ હુત્વા હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… હુત્વા હોતિ હુત્વા હોતીતિ? આમન્તા. ન હુત્વા ન હોતિ ન હુત્વા ન હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અનાગતં હુત્વા પચ્ચુપ્પન્નં હોતિ, પચ્ચુપ્પન્નં હુત્વા અતીતં હોતીતિ? આમન્તા. તઞ્ઞેવ અનાગતં તં પચ્ચુપ્પન્નં તં અતીતન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… તઞ્ઞેવ અનાગતં તં પચ્ચુપ્પન્નં તં અતીતન્તિ? આમન્તા. હુત્વા હોતિ હુત્વા હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… હુત્વા હોતિ હુત્વા હોતીતિ? આમન્તા. ન હુત્વા ન હોતિ ન હુત્વા ન હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે.

અતીતચક્ખુરૂપાદિકથા

૨૮૯. અતીતં ચક્ખું અત્થિ રૂપા અત્થિ ચક્ખુવિઞ્ઞાણં અત્થિ આલોકો અત્થિ મનસિકારો અત્થીતિ? આમન્તા. અતીતેન ચક્ખુના અતીતં રૂપં પસ્સતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતં સોતં અત્થિ સદ્દા અત્થિ સોતવિઞ્ઞાણં અત્થિ આકાસો અત્થિ મનસિકારો અત્થીતિ? આમન્તા. અતીતેન સોતેન અતીતં સદ્દં સુણાતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતં ઘાનં અત્થિ ગન્ધા અત્થિ ઘાનવિઞ્ઞાણં અત્થિ વાયો અત્થિ મનસિકારો અત્થીતિ? આમન્તા. અતીતેન ઘાનેન અતીતં ગન્ધં ઘાયતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતા જિવ્હા અત્થિ રસા અત્થિ જિવ્હાવિઞ્ઞાણં અત્થિ આપો અત્થિ મનસિકારો અત્થીતિ? આમન્તા. અતીતાય જિવ્હાય અતીતં રસં સાયતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતો કાયો અત્થિ ફોટ્ઠબ્બા અત્થિ કાયવિઞ્ઞાણં અત્થિ પથવી અત્થિ મનસિકારો અત્થીતિ? આમન્તા. અતીતેન કાયેન અતીતં ફોટ્ઠબ્બં ફુસતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતો મનો અત્થિ ધમ્મા અત્થિ મનોવિઞ્ઞાણં અત્થિ વત્થું અત્થિ મનસિકારો અત્થીતિ? આમન્તા. અતીતેન મનેન અતીતં ધમ્મં વિજાનાતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અનાગતં ચક્ખું અત્થિ રૂપા અત્થિ ચક્ખુવિઞ્ઞાણં અત્થિ આલોકો અત્થિ મનસિકારો અત્થીતિ? આમન્તા. અનાગતેન ચક્ખુના અનાગતં રૂપં પસ્સતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અનાગતં સોતં અત્થિ… ઘાનં અત્થિ… જિવ્હા અત્થિ… કાયો અત્થિ … મનો અત્થિ ધમ્મા અત્થિ મનોવિઞ્ઞાણં અત્થિ વત્થું અત્થિ મનસિકારો અત્થીતિ? આમન્તા. અનાગતેન મનેન અનાગતં ધમ્મં વિજાનાતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પચ્ચુપ્પન્નં ચક્ખું અત્થિ રૂપા અત્થિ ચક્ખુવિઞ્ઞાણં અત્થિ આલોકો અત્થિ મનસિકારો અત્થિ, પચ્ચુપ્પન્નેન ચક્ખુના પચ્ચુપ્પન્નં રૂપં પસ્સતીતિ? આમન્તા. અતીતં ચક્ખું અત્થિ રૂપા અત્થિ ચક્ખુવિઞ્ઞાણં અત્થિ આલોકો અત્થિ મનસિકારો અત્થિ, અતીતેન ચક્ખુના અતીતં રૂપં પસ્સતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે…. પચ્ચુપ્પન્નં સોતં અત્થિ… ઘાનં અત્થિ… જિવ્હા અત્થિ… કાયો અત્થિ… મનો અત્થિ ધમ્મા અત્થિ મનોવિઞ્ઞાણં અત્થિ વત્થું અત્થિ મનસિકારો અત્થિ, પચ્ચુપ્પન્નેન મનેન પચ્ચુપ્પન્નં ધમ્મં વિજાનાતીતિ? આમન્તા. અતીતો મનો અત્થિ ધમ્મા અત્થિ મનોવિઞ્ઞાણં અત્થિ વત્થું અત્થિ મનસિકારો અત્થિ, અતીતેન મનેન અતીતં ધમ્મં વિજાનાતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પચ્ચુપ્પન્નં ચક્ખું અત્થિ રૂપા અત્થિ ચક્ખુવિઞ્ઞાણં અત્થિ આલોકો અત્થિ મનસિકારો અત્થિ, પચ્ચુપ્પન્નેન ચક્ખુના પચ્ચુપ્પન્નં રૂપં પસ્સતીતિ? આમન્તા. અનાગતં ચક્ખું અત્થિ રૂપા અત્થિ ચક્ખુવિઞ્ઞાણં અત્થિ આલોકો અત્થિ મનસિકારો અત્થિ, અનાગતેન ચક્ખુના અનાગતં રૂપં પસ્સતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પચ્ચુપ્પન્નં સોતં અત્થિ… ઘાનં અત્થિ… જિવ્હા અત્થિ… કાયો અત્થિ… મનો અત્થિ ધમ્મા અત્થિ મનોવિઞ્ઞાણં અત્થિ વત્થું અત્થિ મનસિકારો અત્થિ, પચ્ચુપ્પન્નેન મનેન પચ્ચુપ્પન્નં ધમ્મં વિજાનાતીતિ? આમન્તા. અનાગતો મનો અત્થિ ધમ્મા અત્થિ મનોવિઞ્ઞાણં અત્થિ વત્થું અત્થિ મનસિકારો અત્થિ, અનાગતેન મનેન અનાગતં ધમ્મં વિજાનાતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતં ચક્ખું અત્થિ રૂપા અત્થિ ચક્ખુવિઞ્ઞાણં અત્થિ આલોકો અત્થિ મનસિકારો અત્થિ, ન ચ અતીતેન ચક્ખુના અતીતં રૂપં પસ્સતીતિ? આમન્તા. પચ્ચુપ્પન્નં ચક્ખું અત્થિ રૂપા અત્થિ ચક્ખુવિઞ્ઞાણં અત્થિ આલોકો અત્થિ મનસિકારો અત્થિ, ન ચ પચ્ચુપ્પન્નેન ચક્ખુના પચ્ચુપ્પન્નં રૂપં પસ્સતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતં સોતં અત્થિ… ઘાનં અત્થિ… જિવ્હા અત્થિ… કાયો અત્થિ… મનો અત્થિ ધમ્મા અત્થિ મનોવિઞ્ઞાણં અત્થિ વત્થું અત્થિ મનસિકારો અત્થિ, ન ચ અતીતેન મનેન અતીતં ધમ્મં વિજાનાતીતિ? આમન્તા. પચ્ચુપ્પન્નો મનો અત્થિ ધમ્મા અત્થિ મનોવિઞ્ઞાણં અત્થિ વત્થું અત્થિ મનસિકારો અત્થિ, ન ચ પચ્ચુપ્પન્નેન મનેન પચ્ચુપ્પન્નં ધમ્મં વિજાનાતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અનાગતં ચક્ખું અત્થિ રૂપા અત્થિ ચક્ખુવિઞ્ઞાણં અત્થિ આલોકો અત્થિ મનસિકારો અત્થિ, ન ચ અનાગતેન ચક્ખુના અનાગતં રૂપં પસ્સતીતિ? આમન્તા. પચ્ચુપ્પન્નં ચક્ખું અત્થિ રૂપા અત્થિ ચક્ખુવિઞ્ઞાણં અત્થિ આલોકો અત્થિ મનસિકારો અત્થિ, ન ચ પચ્ચુપ્પન્નેન ચક્ખુના પચ્ચુપ્પન્નં રૂપં પસ્સતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અનાગતં સોતં અત્થિ… ઘાનં અત્થિ… જિવ્હા અત્થિ… કાયો અત્થિ… મનો અત્થિ ધમ્મા અત્થિ મનોવિઞ્ઞાણં અત્થિ વત્થું અત્થિ મનસિકારો અત્થિ, ન ચ અનાગતેન મનેન અનાગતં ધમ્મં વિજાનાતીતિ? આમન્તા. પચ્ચુપ્પન્નો મનો અત્થિ ધમ્મા અત્થિ મનોવિઞ્ઞાણં અત્થિ વત્થું અત્થિ મનસિકારો અત્થિ, ન ચ પચ્ચુપ્પન્નેન મનેન પચ્ચુપ્પન્નં ધમ્મં વિજાનાતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતઞાણાદિકથા

૨૯૦. અતીતં ઞાણં અત્થીતિ? આમન્તા. તેન ઞાણેન ઞાણકરણીયં કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… તેન ઞાણેન ઞાણકરણીયં કરોતીતિ? આમન્તા. તેન ઞાણેન દુક્ખં પરિજાનાતિ, સમુદયં પજહતિ, નિરોધં સચ્છિકરોતિ, મગ્ગં ભાવેતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અનાગતં ઞાણં અત્થીતિ? આમન્તા. તેન ઞાણેન ઞાણકરણીયં કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… તેન ઞાણેન ઞાણકરણીયં કરોતીતિ? આમન્તા. તેન ઞાણેન દુક્ખં પરિજાનાતિ, સમુદયં પજહતિ, નિરોધં સચ્છિકરોતિ, મગ્ગં ભાવેતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પચ્ચુપ્પન્નં ઞાણં અત્થિ, તેન ઞાણેન ઞાણકરણીયં કરોતીતિ? આમન્તા. અતીતં ઞાણં અત્થિ, તેન ઞાણેન ઞાણકરણીયં કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પચ્ચુપ્પન્નં ઞાણં અત્થિ, તેન ઞાણેન દુક્ખં પરિજાનાતિ, સમુદયં પજહતિ, નિરોધં સચ્છિકરોતિ, મગ્ગં ભાવેતીતિ? આમન્તા. અતીતં ઞાણં અત્થિ, તેન ઞાણેન દુક્ખં પરિજાનાતિ, સમુદયં પજહતિ, નિરોધં સચ્છિકરોતિ, મગ્ગં ભાવેતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પચ્ચુપ્પન્નં ઞાણં અત્થિ, તેન ઞાણેન ઞાણકરણીયં કરોતીતિ? આમન્તા. અનાગતં ઞાણં અત્થિ, તેન ઞાણેન ઞાણકરણીયં કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પચ્ચુપ્પન્નં ઞાણં અત્થિ, તેન ઞાણેન દુક્ખં પરિજાનાતિ, સમુદયં પજહતિ, નિરોધં સચ્છિકરોતિ, મગ્ગં ભાવેતીતિ? આમન્તા. અનાગતં ઞાણં અત્થિ, તેન ઞાણેન દુક્ખં પરિજાનાતિ, સમુદયં પજહતિ, નિરોધં સચ્છિકરોતિ, મગ્ગં ભાવેતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતં ઞાણં અત્થિ, ન ચ તેન ઞાણેન ઞાણકરણીયં કરોતીતિ? આમન્તા. પચ્ચુપ્પન્નં ઞાણં અત્થિ, ન ચ તેન ઞાણેન ઞાણકરણીયં કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતં ઞાણં અત્થિ, ન ચ તેન ઞાણેન દુક્ખં પરિજાનાતિ, સમુદયં પજહતિ, નિરોધં સચ્છિકરોતિ, મગ્ગં ભાવેતીતિ? આમન્તા. પચ્ચુપ્પન્નં ઞાણં અત્થિ, ન ચ તેન ઞાણેન દુક્ખં પરિજાનાતિ, સમુદયં પજહતિ, નિરોધં સચ્છિકરોતિ, મગ્ગં ભાવેતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અનાગતં ઞાણં અત્થિ, ન ચ તેન ઞાણેન ઞાણકરણીયં કરોતીતિ? આમન્તા. પચ્ચુપ્પન્નં ઞાણં અત્થિ, ન ચ તેન ઞાણેન ઞાણકરણીયં કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે…. અનાગતં ઞાણં અત્થિ, ન ચ તેન ઞાણેન દુક્ખં પરિજાનાતિ, સમુદયં પજહતિ, નિરોધં સચ્છિકરોતિ, મગ્ગં ભાવેતીતિ? આમન્તા. પચ્ચુપ્પન્નં ઞાણં અત્થિ, ન ચ તેન ઞાણેન દુક્ખં પરિજાનાતિ, સમુદયં પજહતિ, નિરોધં સચ્છિકરોતિ, મગ્ગં ભાવેતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અરહન્તાદિકથા

૨૯૧. અરહતો અતીતો રાગો અત્થીતિ? આમન્તા. અરહા તેન રાગેન સરાગોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અરહતો અતીતો દોસો અત્થીતિ? આમન્તા. અરહા તેન દોસેન સદોસોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અરહતો અતીતો મોહો અત્થીતિ? આમન્તા. અરહા તેન મોહેન સમોહોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અરહતો અતીતો માનો અત્થીતિ? આમન્તા. અરહા તેન માનેન સમાનોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અરહતો અતીતા દિટ્ઠિ અત્થીતિ? આમન્તા. અરહા તાય દિટ્ઠિયા સદિટ્ઠિકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અરહતો અતીતા વિચિકિચ્છા અત્થીતિ? આમન્તા. અરહા તાય વિચિકિચ્છાય સવિચિકિચ્છોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અરહતો અતીતં થિનં અત્થીતિ? આમન્તા. અરહા તેન થિનેન સથિનોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અરહતો અતીતં ઉદ્ધચ્ચં અત્થીતિ? આમન્તા. અરહા તેન ઉદ્ધચ્ચેન સઉદ્ધચ્ચોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અરહતો અતીતં અહિરિકં અત્થીતિ? આમન્તા. અરહા તેન અહિરિકેન સઅહિરિકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અરહતો અતીતં અનોત્તપ્પં અત્થીતિ? આમન્તા. અરહા તેન અનોત્તપ્પેન સઅનોત્તપ્પીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અનાગામિસ્સ અતીતા સક્કાયદિટ્ઠિ અત્થીતિ? આમન્તા. અનાગામી તાય દિટ્ઠિયા સદિટ્ઠિકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અનાગામિસ્સ અતીતા વિચિકિચ્છા અત્થિ… અતીતો સીલબ્બતપરામાસો અત્થિ… અતીતો અણુસહગતો કામરાગો અત્થિ… અતીતો અણુસહગતો બ્યાપાદો અત્થીતિ? આમન્તા. અનાગામી તેન બ્યાપાદેન બ્યાપન્નચિત્તોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સકદાગામિસ્સ અતીતા સક્કાયદિટ્ઠિ અત્થીતિ? આમન્તા. સકદાગામી તાય દિટ્ઠિયા સદિટ્ઠિકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સકદાગામિસ્સ અતીતા વિચિકિચ્છા અત્થિ… અતીતો સીલબ્બતપરામાસો અત્થિ… અતીતો ઓળારિકો કામરાગો અત્થિ… અતીતો ઓળારિકો બ્યાપાદો અત્થીતિ? આમન્તા. સકદાગામી તેન બ્યાપાદેન બ્યાપન્નચિત્તોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સોતાપન્નસ્સ અતીતા સક્કાયદિટ્ઠિ અત્થીતિ? આમન્તા. સોતાપન્નો તાય દિટ્ઠિયા સદિટ્ઠિકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સોતાપન્નસ્સ અતીતા વિચિકિચ્છા અત્થિ… અતીતો સીલબ્બતપરામાસો અત્થિ… અતીતો અપાયગમનીયો રાગો અત્થિ… અતીતો અપાયગમનીયો દોસો અત્થિ… અતીતો અપાયગમનીયો મોહો અત્થીતિ? આમન્તા. સોતાપન્નો તેન મોહેન સમોહોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૨૯૨. પુથુજ્જનસ્સ અતીતો રાગો અત્થિ, પુથુજ્જનો તેન રાગેન સરાગોતિ? આમન્તા. અરહતો અતીતો રાગો અત્થિ, અરહા તેન રાગેન સરાગોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પુથુજ્જનસ્સ અતીતો દોસો અત્થિ…પે… અતીતં અનોત્તપ્પં અત્થિ પુથુજ્જનો તેન અનોત્તપ્પેન અનોત્તપ્પીતિ? આમન્તા. અરહતો અતીતં અનોત્તપ્પં અત્થિ, અરહા તેન અનોત્તપ્પેન અનોત્તપ્પીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પુથુજ્જનસ્સ અતીતા સક્કાયદિટ્ઠિ અત્થિ, પુથુજ્જનો તાય દિટ્ઠિયા સદિટ્ઠિકોતિ? આમન્તા. અનાગામિસ્સ અતીતા સક્કાયદિટ્ઠિ અત્થિ, અનાગામી તાય દિટ્ઠિયા સદિટ્ઠિકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પુથુજ્જનસ્સ અતીતા વિચિકિચ્છા અત્થિ…પે… અતીતો અણુસહગતો બ્યાપાદો અત્થિ, પુથુજ્જનો તેન બ્યાપાદેન બ્યાપન્નચિત્તોતિ? આમન્તા. અનાગામિસ્સ અતીતો અણુસહગતો બ્યાપાદો અત્થિ, અનાગામી તેન બ્યાપાદેન બ્યાપન્નચિત્તોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પુથુજ્જનસ્સ અતીતા સક્કાયદિટ્ઠિ અત્થિ, પુથુજ્જનો તાય દિટ્ઠિયા સદિટ્ઠિકોતિ? આમન્તા. સકદાગામિસ્સ અતીતા સક્કાયદિટ્ઠિ અત્થિ, સકદાગામી તાય દિટ્ઠિયા સદિટ્ઠિકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પુથુજ્જનસ્સ અતીતા વિચિકિચ્છા અત્થિ… અતીતો ઓળારિકો બ્યાપાદો અત્થિ, પુથુજ્જનો તેન બ્યાપાદેન બ્યાપન્નચિત્તોતિ? આમન્તા. સકદાગામિસ્સ અતીતો ઓળારિકો બ્યાપાદો અત્થિ, સકદાગામી તેન બ્યાપાદેન બ્યાપન્નચિત્તોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પુથુજ્જનસ્સ અતીતા સક્કાયદિટ્ઠિ અત્થિ, પુથુજ્જનો તાય દિટ્ઠિયા સદિટ્ઠિકોતિ? આમન્તા. સોતાપન્નસ્સ અતીતા સક્કાયદિટ્ઠિ અત્થિ, સોતાપન્નો તાય દિટ્ઠિયા સદિટ્ઠિકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પુથુજ્જનસ્સ અતીતા વિચિકિચ્છા અત્થિ…પે… અતીતો અપાયગમનીયો મોહો અત્થિ, પુથુજ્જનો તેન મોહેન સમોહોતિ? આમન્તા. સોતાપન્નસ્સ અતીતો અપાયગમનીયો મોહો અત્થિ, સોતાપન્નો તેન મોહેન સમોહોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અરહતો અતીતો રાગો અત્થિ, ન ચ અરહા તેન રાગેન સરાગોતિ? આમન્તા. પુથુજ્જનસ્સ અતીતો રાગો અત્થિ, ન ચ પુથુજ્જનો તેન રાગેન સરાગોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અરહતો અતીતો દોસો અત્થિ…પે… અતીતં અનોત્તપ્પં અત્થિ, ન ચ અરહા તેન અનોત્તપ્પેન અનોત્તપ્પીતિ? આમન્તા. પુથુજ્જનસ્સ અતીતં અનોત્તપ્પં અત્થિ, ન ચ પુથુજ્જનો તેન અનોત્તપ્પેન અનોત્તપ્પીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અનાગામિસ્સ અતીતા સક્કાયદિટ્ઠિ અત્થિ, ન ચ અનાગામી તાય દિટ્ઠિયા સદિટ્ઠિકોતિ? આમન્તા. પુથુજ્જનસ્સ અતીતા સક્કાયદિટ્ઠિ અત્થિ, ન ચ પુથુજ્જનો તાય દિટ્ઠિયા સદિટ્ઠિકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અનાગામિસ્સ અતીતા વિચિકિચ્છા અત્થિ…પે… અતીતો અણુસહગતો બ્યાપાદો અત્થિ, ન ચ અનાગામી તેન બ્યાપાદેન બ્યાપન્નચિત્તોતિ? આમન્તા. પુથુજ્જનસ્સ અતીતો અણુસહગતો બ્યાપાદો અત્થિ, ન ચ પુથુજ્જનો તેન બ્યાપાદેન બ્યાપન્નચિત્તોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સકદાગામિસ્સ અતીતા સક્કાયદિટ્ઠિ અત્થિ, ન ચ સકદાગામી તાય દિટ્ઠિયા સદિટ્ઠિકોતિ? આમન્તા. પુથુજ્જનસ્સ અતીતા સક્કાયદિટ્ઠિ અત્થિ, ન ચ પુથુજ્જનો તાય દિટ્ઠિયા સદિટ્ઠિકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સકદાગામિસ્સ અતીતા વિચિકિચ્છા અત્થિ…પે… અતીતો ઓળારિકો બ્યાપાદો અત્થિ, ન ચ સકદાગામી તેન બ્યાપાદેન બ્યાપન્નચિત્તોતિ? આમન્તા. પુથુજ્જનસ્સ અતીતો ઓળારિકો બ્યાપાદો અત્થિ, ન ચ પુથુજ્જનો તેન બ્યાપાદેન બ્યાપન્નચિત્તોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સોતાપન્નસ્સ અતીતા સક્કાયદિટ્ઠિ અત્થિ, ન ચ સોતાપન્નો તાય દિટ્ઠિયા સદિટ્ઠિકોતિ? આમન્તા. પુથુજ્જનસ્સ અતીતા સક્કાયદિટ્ઠિ અત્થિ, ન ચ પુથુજ્જનો તાય દિટ્ઠિયા સદિટ્ઠિકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સોતાપન્નસ્સ અતીતા વિચિકિચ્છા અત્થિ…પે… અતીતો અપાયગમનીયો મોહો અત્થિ, ન ચ સોતાપન્નો તેન મોહેન સમોહોતિ? આમન્તા. પુથુજ્જનસ્સ અતીતો અપાયગમનીયો મોહો અત્થિ, ન ચ પુથુજ્જનો તેન મોહેન સમોહોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતહત્થાદિકથા

૨૯૩. અતીતા હત્થા અત્થીતિ? આમન્તા. અતીતેસુ હત્થેસુ સતિ આદાનનિક્ખેપનં પઞ્ઞાયતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતા પાદા અત્થીતિ? આમન્તા. અતીતેસુ પાદેસુ સતિ અભિક્કમપટિક્કમો પઞ્ઞાયતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતા પબ્બા અત્થીતિ? આમન્તા. અતીતેસુ પબ્બેસુ સતિ સમિઞ્જનપસારણં પઞ્ઞાયતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતો કુચ્છિ અત્થીતિ? આમન્તા. અતીતસ્મિં કુચ્છિસ્મિં સતિ જિઘચ્છા પિપાસા પઞ્ઞાયતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતો કાયો અત્થીતિ? આમન્તા. અતીતો કાયો પગ્ગહનિગ્ગહુપગો છેદનભેદનુપગો કાકેહિ ગિજ્ઝેહિ કુલલેહિ સાધારણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતે કાયે વિસં કમેય્ય, સત્થં કમેય્ય, અગ્ગિ કમેય્યાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… લબ્ભા અતીતો કાયો અદ્દુબન્ધનેન બન્ધિતું, રજ્જુબન્ધનેન બન્ધિતું, સઙ્ખલિકબન્ધનેન બન્ધિતું, ગામબન્ધનેન બન્ધિતું, નિગમબન્ધનેન બન્ધિતું, નગરબન્ધનેન બન્ધિતું, જનપદબન્ધનેન બન્ધિતું, કણ્ઠપઞ્ચમેહિ બન્ધનેહિ બન્ધિતુન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતો આપો અત્થીતિ? આમન્તા. તેન આપેન આપકરણીયં કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતો તેજો અત્થીતિ? આમન્તા. તેન તેજેન તેજકરણીયં કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતો વાયો અત્થીતિ? આમન્તા. તેન વાયેન વાયકરણીયં કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતક્ખન્ધાદિસમોધાનકથા

૨૯૪. અતીતો રૂપક્ખન્ધો અત્થિ, અનાગતો રૂપક્ખન્ધો અત્થિ, પચ્ચુપ્પન્નો રૂપક્ખન્ધો અત્થીતિ? આમન્તા. તયો રૂપક્ખન્ધાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે …પે… અતીતા પઞ્ચક્ખન્ધા અત્થિ, અનાગતા પઞ્ચક્ખન્ધા અત્થિ, પચ્ચુપ્પન્ના પઞ્ચક્ખન્ધા અત્થીતિ? આમન્તા. પન્નરસક્ખન્ધાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતં ચક્ખાયતનં અત્થિ, અનાગતં ચક્ખાયતનં અત્થિ, પચ્ચુપ્પન્નં ચક્ખાયતનં અત્થીતિ? આમન્તા. તીણિ ચક્ખાયતનાનીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતાનિ દ્વાદસાયતનાનિ અત્થિ, અનાગતાનિ દ્વાદસાયતનાનિ અત્થિ, પચ્ચુપ્પન્નાનિ દ્વાદસાયતનાનિ અત્થીતિ? આમન્તા. છત્તિંસાયતનાનીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતા ચક્ખુધાતુ અત્થિ, અનાગતા ચક્ખુધાતુ અત્થિ, પચ્ચુપ્પન્ના ચક્ખુધાતુ અત્થીતિ? આમન્તા. તિસ્સો ચક્ખુધાતુયોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતા અટ્ઠારસ ધાતુયો અત્થિ, અનાગતા અટ્ઠારસ ધાતુયો અત્થિ, પચ્ચુપ્પન્ના અટ્ઠારસ ધાતુયો અત્થીતિ? આમન્તા. ચતુપઞ્ઞાસ ધાતુયોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતં ચક્ખુન્દ્રિયં અત્થિ, અનાગતં ચક્ખુન્દ્રિયં અત્થિ, પચ્ચુપ્પન્નં ચક્ખુન્દ્રિયં અત્થીતિ? આમન્તા. તીણિ ચક્ખુન્દ્રિયાનીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતાનિ બાવીસતિન્દ્રિયાનિ અત્થિ, અનાગતાનિ બાવીસતિન્દ્રિયાનિ અત્થિ, પચ્ચુપ્પન્નાનિ બાવીસતિન્દ્રિયાનિ અત્થીતિ? આમન્તા. છસટ્ઠિન્દ્રિયાનીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતો રાજા ચક્કવત્તી અત્થિ, અનાગતો રાજા ચક્કવત્તી અત્થિ, પચ્ચુપ્પન્નો રાજા ચક્કવત્તી અત્થીતિ? આમન્તા. તિણ્ણન્નં રાજૂનં ચક્કવત્તીનં સમ્મુખીભાવો હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતો સમ્માસમ્મુદ્ધો અત્થિ, અનાગતો સમ્માસમ્બુદ્ધો અત્થિ, પચ્ચુપ્પન્નો સમ્માસમ્બુદ્ધો અત્થીતિ? આમન્તા. તિણ્ણન્નં સમ્માસમ્બુદ્ધાનં સમ્મુખીભાવો હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પદસોધનકથા

૨૯૫. અતીતં અત્થીતિ? આમન્તા. અત્થિ અતીતન્તિ? અત્થિ સિયા અતીતં, સિયા ન્વાતીતન્તિ.

આજાનાહિ નિગ્ગહં. હઞ્ચિ અતીતં અત્થિ, અત્થિ સિયા અતીતં, સિયા ન્વાતીતં, તેનાતીતં ન્વાતીતં, ન્વાતીતં અતીતન્તિ. યં તત્થ વદેસિ – ‘‘વત્તબ્બે ખો – ‘અતીતં અત્થિ અત્થિ સિયા અતીતં, સિયા ન્વાતીતં, તેનાતીતં ન્વાતીતં, ન્વાતીતં અતીત’’’ન્તિ મિચ્છા.

નો ચે પન અતીતં ન્વાતીતં ન્વાતીતં અતીતન્તિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અતીતં અત્થિ અત્થિ સિયા અતીતં, સિયા ન્વાતીત’’ન્તિ. યં તત્થ વદેસિ – ‘‘વત્તબ્બે ખો – ‘અતીતં અત્થિ અત્થિ સિયા અતીતં, સિયા ન્વાતીતં, તેનાતીતં ન્વાતીતં, ન્વાતીતં અતીત’’’ન્તિ મિચ્છા.

અનાગતં અત્થીતિ? આમન્તા. અત્થિ અનાગતન્તિ? અત્થિ સિયા અનાગતં, સિયા ન્વાનાગતન્તિ.

આજાનાહિ નિગ્ગહં. હઞ્ચિ અનાગતં અત્થિ અત્થિ સિયા અનાગતં સિયા ન્વાનાગતં, તેનાનાગતં ન્વાનાગતં, ન્વાનાગતં અનાગતન્તિ. યં તત્થ વદેસિ – ‘‘વત્તબ્બે ખો – ‘અનાગતં અત્થિ અત્થિ સિયા અનાગતં, સિયા ન્વાનાગતં, તેનાનાગતં ન્વાનાગતં, ન્વાનાગતં અનાગત’’’ન્તિ મિચ્છા.

નો ચે પનાનાગતં ન્વાનાગતં ન્વાનાગતં અનાગતન્તિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અનાગતં અત્થિ અત્થિ સિયા અનાગતં, સિયા ન્વાનાગત’’ન્તિ. યં તત્થ વદેસિ – ‘‘વત્તબ્બે ખો – ‘અનાગતં અત્થિ અત્થિ સિયા અનાગતં, સિયા ન્વાનાગતં, તેનાનાગતં ન્વાનાગતં, ન્વાનાગતં અનાગત’’’ન્તિ મિચ્છા.

પચ્ચુપ્પન્નં અત્થીતિ, આમન્તા. અત્થિ પચ્ચુપ્પન્નન્તિ? અત્થિ સિયા પચ્ચુપ્પન્નં, સિયા નો પચ્ચુપ્પન્નન્તિ.

આજાનાહિ નિગ્ગહં. હઞ્ચિ પચ્ચુપ્પન્નં અત્થિ અત્થિ સિયા પચ્ચુપ્પન્નં, સિયા નો પચ્ચુપ્પન્નં, તેન પચ્ચુપ્પન્નં, નો પચ્ચુપ્પન્નં, નો પચ્ચુપ્પન્નં પચ્ચુપ્પન્નન્તિ. યં તત્થ વદેસિ – ‘‘વત્તબ્બે ખો – ‘પચ્ચુપ્પન્નં અત્થિ અત્થિ સિયા પચ્ચુપ્પન્નં, સિયા નો પચ્ચુપ્પન્નં, તેન પચ્ચુપ્પન્નં નો પચ્ચુપ્પન્નં, નો પચ્ચુપ્પન્નં પચ્ચુપ્પન્ન’’’ન્તિ મિચ્છા.

નો ચે પન પચ્ચુપ્પન્નં નો પચ્ચુપ્પન્નં, નો પચ્ચુપ્પન્નં પચ્ચુપ્પન્નન્તિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘પચ્ચુપ્પન્નં અત્થિ અત્થિ સિયા પચ્ચુપ્પન્નં, સિયા નો પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ. યં તત્થ વદેસિ – ‘‘વત્તબ્બે ખો – ‘પચ્ચુપ્પન્નં અત્થિ અત્થિ સિયા પચ્ચુપ્પન્નં, સિયા નો પચ્ચુપ્પન્નં, તેન પચ્ચુપ્પન્નં નો પચ્ચુપ્પન્નં, નો પચ્ચુપ્પન્નં પચ્ચુપ્પન્ન’’’ન્તિ મિચ્છા.

નિબ્બાનં અત્થીતિ? આમન્તા. અત્થિ નિબ્બાનન્તિ? અત્થિ સિયા નિબ્બાનં સિયા નો નિબ્બાનન્તિ.

આજાનાહિ નિગ્ગહં. હઞ્ચિ નિબ્બાનં અત્થિ અત્થિ સિયા નિબ્બાનં, સિયા નો નિબ્બાનં, તેન નિબ્બાનં નો નિબ્બાનં, નો નિબ્બાનં નિબ્બાનન્તિ. યં તત્થ વદેસિ – ‘‘વત્તબ્બે ખો – ‘નિબ્બાનં અત્થિ અત્થિ સિયા નિબ્બાનં, સિયા નો નિબ્બાનં, તેન નિબ્બાનં નો નિબ્બાનં, નો નિબ્બાનં નિબ્બાન’’’ન્તિ મિચ્છા.

નો ચે પન નિબ્બાનં નો નિબ્બાનં, નો નિબ્બાનં નિબ્બાનન્તિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘નિબ્બાનં અત્થિ અત્થિ સિયા નિબ્બાનં, સિયા નો નિબ્બાન’’ન્તિ. યં તત્થ વદેસિ – ‘‘વત્તબ્બે ખો – ‘નિબ્બાનં અત્થિ અત્થિ સિયા નિબ્બાનં, સિયા નો નિબ્બાનં, તેન નિબ્બાનં નો નિબ્બાનં, નો નિબ્બાનં નિબ્બાન’’’ન્તિ મિચ્છા.

સુત્તસાધનં

૨૯૬. ન વત્તબ્બં – ‘‘અતીતં અત્થિ, અનાગતં અત્થી’’તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘યં કિઞ્ચિ, ભિક્ખવે, રૂપં અતીતાનાગતપચ્ચુપ્પન્નં અજ્ઝત્તં વા બહિદ્ધા વા ઓળારિકં વા સુખુમં વા હીનં વા પણીતં વા યં દૂરે સન્તિકે વા – અયં વુચ્ચતિ રૂપક્ખન્ધો. યા કાચિ વેદના… યા કાચિ સઞ્ઞા… યે કેચિ સઙ્ખારા… યં કિઞ્ચિ વિઞ્ઞાણં અતીતાનાગતપચ્ચુપ્પન્નં અજ્ઝત્તં વા બહિદ્ધા વા ઓળારિકં વા સુખુમં વા હીનં વા પણીતં વા યં દૂરે સન્તિકે વા – અયં વુચ્ચતિ વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો’’તિ [સં. નિ. ૩.૪૮]. અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ અતીતં અત્થિ, અનાગતં અત્થીતિ.

અતીતં અત્થિ, અનાગતં અત્થીતિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘તયોમે, ભિક્ખવે, નિરુત્તિપથા અધિવચનપથા પઞ્ઞત્તિપથા અસઙ્કિણ્ણા અસઙ્કિણ્ણપુબ્બા ન સઙ્કિયન્તિ ન સઙ્કિયિસ્સન્તિ અપ્પટિકુટ્ઠા સમણેહિ બ્રાહ્મણેહિ વિઞ્ઞૂહિ. કતમે તયો? યં, ભિક્ખવે, રૂપં અતીતં નિરુદ્ધં વિગતં વિપરિણતં ‘અહોસી’તિ તસ્સ સઙ્ખા, ‘અહોસી’તિ તસ્સ સમઞ્ઞા, ‘અહોસી’તિ તસ્સ પઞ્ઞત્તિ; ન તસ્સ સઙ્ખા ‘અત્થી’તિ, ન તસ્સ સઙ્ખા ‘ભવિસ્સતી’તિ. યા વેદના…પે… યા સઞ્ઞા… યે સઙ્ખારા… યં વિઞ્ઞાણં અતીતં નિરુદ્ધં વિગતં વિપરિણતં ‘અહોસી’તિ તસ્સ સઙ્ખા, ‘અહોસી’તિ તસ્સ સમઞ્ઞા, ‘અહોસી’તિ તસ્સ પઞ્ઞત્તિ; ન તસ્સ સઙ્ખા ‘અત્થી’તિ, ન તસ્સ સઙ્ખા ‘ભવિસ્સતી’તિ.

‘‘યં, ભિક્ખવે, રૂપં અજાતં અપાતુભૂતં ‘ભવિસ્સતી’તિ તસ્સ સઙ્ખા, ‘ભવિસ્સતી’તિ તસ્સ સમઞ્ઞા, ‘ભવિસ્સતી’તિ તસ્સ પઞ્ઞત્તિ; ન તસ્સ સઙ્ખા ‘અત્થી’તિ, ન તસ્સ સઙ્ખા ‘અહોસી’તિ. યા વેદના…પે… યા સઞ્ઞા… યે સઙ્ખારા… યં વિઞ્ઞાણં અજાતં અપાતુભૂતં ‘ભવિસ્સતી’તિ તસ્સ સઙ્ખા, ‘ભવિસ્સતી’તિ તસ્સ સમઞ્ઞા, ‘ભવિસ્સતી’તિ તસ્સ પઞ્ઞત્તિ; ન તસ્સ સઙ્ખા ‘અત્થી’તિ, ન તસ્સ સઙ્ખા ‘અહોસી’તિ.

‘‘યં, ભિક્ખવે, રૂપં જાતં પાતુભૂતં ‘અત્થી’તિ તસ્સ સઙ્ખા, ‘અત્થી’તિ તસ્સ સમઞ્ઞા, ‘અત્થી’તિ તસ્સ પઞ્ઞત્તિ; ન તસ્સ સઙ્ખા ‘અહોસી’તિ, ન તસ્સ સઙ્ખા ‘ભવિસ્સતી’તિ. યા વેદના…પે… યા સઞ્ઞા… યે સઙ્ખારા… યં વિઞ્ઞાણં જાતં પાતુભૂતં ‘અત્થી’તિ તસ્સ સઙ્ખા, ‘અત્થી’તિ તસ્સ સમઞ્ઞા, ‘અત્થી’તિ તસ્સ પઞ્ઞત્તિ; ન તસ્સ સઙ્ખા ‘અહોસી’તિ, ન તસ્સ સઙ્ખા ‘ભવિસ્સતી’તિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, તયો નિરુત્તિપથા અધિવચનપથા પઞ્ઞત્તિપથા અસઙ્કિણ્ણા અસઙ્કિણ્ણપુબ્બા ન સઙ્કિયન્તિ ન સઙ્કિયિસ્સન્તિ અપ્પટિકુટ્ઠા સમણેહિ બ્રાહ્મણેહિ વિઞ્ઞૂહિ.

‘‘યેપિ તે, ભિક્ખવે, અહેસું ઉક્કલા વસ્સભઞ્ઞા અહેતુકવાદા અકિરિયવાદા નત્થિકવાદા, તેપિમે તયો નિરુત્તિપથે અધિવચનપથે પઞ્ઞત્તિપથે ન ગરહિતબ્બં ન પટિક્કોસિતબ્બં અમઞ્ઞિંસુ. તં કિસ્સ હેતુ? નિન્દાબ્યારોસઉપારમ્ભભયા’’તિ [સંયુત્તનિકાયે]. અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ ન વત્તબ્બં – ‘‘અતીતં અત્થિ, અનાગતં અત્થી’’તિ.

અતીતં અત્થીતિ? આમન્તા. નનુ આયસ્મા ફગ્ગુનો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘અત્થિ નુ ખો તં, ભન્તે, ચક્ખું યેન ચક્ખુના અતીતે બુદ્ધે પરિનિબ્બુતે છિન્નપપઞ્ચે છિન્નવટુમે પરિયાદિન્નવટ્ટે સબ્બદુક્ખવીતિવત્તે પઞ્ઞાપયમાનો પઞ્ઞાપેય્યાતિ. અત્થિ નુ ખો સા, ભન્તે, જિવ્હા…પે… અત્થિ નુ ખો સો, ભન્તે, મનો યેન મનેન અતીતે બુદ્ધે પરિનિબ્બુતે છિન્નપપઞ્ચે છિન્નવટુમે પરિયાદિન્નવટ્ટે સબ્બદુક્ખવીતિવત્તે પઞ્ઞાપયમાનો પઞ્ઞાપેય્યા’’તિ.

‘‘નત્થિ ખો તં, ફગ્ગુન, ચક્ખું યેન ચક્ખુના અતીતે બુદ્ધે પરિનિબ્બુતે છિન્નપપઞ્ચે છિન્નવટુમે પરિયાદિન્નવટ્ટે સબ્બદુક્ખવીતિવત્તે પઞ્ઞાપયમાનો પઞ્ઞાપેય્ય. નત્થિ ખો સા, ફગ્ગુન, જિવ્હા…પે… નત્થિ નુ ખો સો, ફગ્ગુન, મનો યેન મનેન અતીતે બુદ્ધે પરિનિબ્બુતે છિન્નપપઞ્ચે છિન્નવટુમે પરિયાદિન્નવટ્ટે સબ્બદુક્ખવીતિવત્તે પઞ્ઞાપયમાનો પઞ્ઞાપેય્યા’’તિ [સં. નિ. ૪.૮૩]. અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ ન વત્તબ્બં – ‘‘અતીતં અત્થી’’તિ.

અતીતં અત્થીતિ? આમન્તા. નનુ આયસ્મા નન્દકો એતદવોચ – ‘‘અહુ પુબ્બે લોભો તદહુ અકુસલં, સો એતરહિ નત્થિ, ઇચ્ચેતં કુસલં. અહુ પુબ્બે દોસો… અહુ પુબ્બે મોહો, તદહુ અકુસલં, સો એતરહિ નત્થિ, ઇચ્ચેતં કુસલ’’ન્તિ [અઙ્ગુત્તરનિકાયે]. અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ ન વત્તબ્બં – ‘‘અતીતં અત્થી’’તિ.

ન વત્તબ્બં – ‘‘અનાગતં અત્થી’’તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘કબળીકારે ચે, ભિક્ખવે, આહારે અત્થિ રાગો, અત્થિ નન્દી, અત્થિ તણ્હા; પતિટ્ઠિતં તત્થ વિઞ્ઞાણં વિરૂળ્હં. યત્થ પતિટ્ઠિતં વિઞ્ઞાણં વિરૂળ્હં, અત્થિ તત્થ નામરૂપસ્સ અવક્કન્તિ. યત્થ અત્થિ નામરૂપસ્સ અવક્કન્તિ, અત્થિ તત્થ સઙ્ખારાનં વુદ્ધિ. યત્થ અત્થિ સઙ્ખારાનં વુદ્ધિ, અત્થિ તત્થ આયતિં પુનબ્ભવાભિનિબ્બત્તિ. યત્થ અત્થિ આયતિં પુનબ્ભવાભિનિબ્બત્તિ, અત્થિ તત્થ આયતિં જાતિજરામરણં. યત્થ અત્થિ આયતિં જાતિજરામરણં, સસોકં તં, ભિક્ખવે, સરજં [સદરં (સં. નિ. ૨.૬૪) તદેવ યુત્તતરં] સઉપાયાસન્તિ વદામિ.

‘‘ફસ્સે ચે, ભિક્ખવે, આહારે… મનોસઞ્ચેતનાય ચે, ભિક્ખવે, આહારે… વિઞ્ઞાણે ચે, ભિક્ખવે, આહારે અત્થિ રાગો, અત્થિ નન્દી…પે… સરજં સઉપાયાસન્તિ વદામી’’તિ [સં. નિ. ૨.૬૪]. અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ અનાગતં અત્થીતિ.

અનાગતં અત્થીતિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘કબળીકારે ચે, ભિક્ખવે, આહારે નત્થિ રાગો, નત્થિ નન્દી, નત્થિ તણ્હા; અપ્પતિટ્ઠિતં તત્થ વિઞ્ઞાણં અવિરૂળ્હં. યત્થ વિઞ્ઞાણં અપ્પતિટ્ઠિતં અવિરૂળ્હં, નત્થિ તત્થ નામરૂપસ્સ અવક્કન્તિ. યત્થ નત્થિ નામરૂપસ્સ અવક્કન્તિ, નત્થિ તત્થ સઙ્ખારાનં વુદ્ધિ. યત્થ નત્થિ સઙ્ખારાનં વુદ્ધિ, નત્થિ તત્થ આયતિં પુનબ્ભવાભિનિબ્બત્તિ. યત્થ નત્થિ આયતિં પુનબ્ભવાભિનિબ્બત્તિ, નત્થિ તત્થ આયતિં જાતિજરામરણં. યત્થ નત્થિ આયતિં જાતિજરામરણં, અસોકં તં, ભિક્ખવે, અરજં અનુપાયાસન્તિ વદામિ.

‘‘ફસ્સે ચે, ભિક્ખવે, આહારે… મનોસઞ્ચેતનાય ચે, ભિક્ખવે, આહારે… વિઞ્ઞાણે ચે, ભિક્ખવે, આહારે નત્થિ રાગો, નત્થિ નન્દી…પે… અરજં અનુપાયાસન્તિ વદામી’’તિ [સં. નિ. ૨.૬૪]. અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ ન વત્તબ્બં – ‘‘અનાગતં અત્થી’’તિ.

સબ્બમત્થીતિકથા નિટ્ઠિતા.