૭. સત્તમવગ્ગો

(૬૩) ૧. સઙ્ગહિતકથા

૪૭૧. નત્થિ કેચિ ધમ્મા કેહિચિ ધમ્મેહિ સઙ્ગહિતાતિ [સઙ્ગહીતાતિ (પી.)]? આમન્તા. નનુ અત્થિ કેચિ ધમ્મા કેહિચિ ધમ્મેહિ ગણનં ગચ્છન્તિ ઉદ્દેસં ગચ્છન્તિ પરિયાપન્નાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અત્થિ કેચિ ધમ્મા કેહિચિ ધમ્મેહિ ગણનં ગચ્છન્તિ ઉદ્દેસં ગચ્છન્તિ પરિયાપન્ના, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘નત્થિ કેચિ ધમ્મા કેહિચિ ધમ્મેહિ સઙ્ગહિતા’’તિ.

ચક્ખાયતનં કતમક્ખન્ધગણનં [કતમં ખન્ધગણનં (સી. પી. ક.)] ગચ્છતીતિ? રૂપક્ખન્ધગણનં ગચ્છતીતિ. હઞ્ચિ ચક્ખાયતનં રૂપક્ખન્ધગણનં ગચ્છતિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘ચક્ખાયતનં રૂપક્ખન્ધેન સઙ્ગહિત’’ન્તિ. સોતાયતનં…પે… ઘાનાયતનં…પે… જિવ્હાયતનં…પે… કાયાયતનં કતમક્ખન્ધગણનં ગચ્છતીતિ? રૂપક્ખન્ધગણનં ગચ્છતીતિ. હઞ્ચિ કાયાયતનં રૂપક્ખન્ધગણનં ગચ્છતિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘કાયાયતનં રૂપક્ખન્ધેન સઙ્ગહિત’’ન્તિ.

રૂપાયતનં…પે… સદ્દાયતનં…પે… ગન્ધાયતનં…પે… રસાયતનં…પે… ફોટ્ઠબ્બાયતનં કતમક્ખન્ધગણનં ગચ્છતીતિ? રૂપક્ખન્ધગણનં ગચ્છતીતિ. હઞ્ચિ ફોટ્ઠબ્બાયતનં રૂપક્ખન્ધગણનં ગચ્છતિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘ફોટ્ઠબ્બાયતનં રૂપક્ખન્ધેન સઙ્ગહિત’’ન્તિ.

સુખા વેદના કતમક્ખન્ધગણનં ગચ્છતીતિ? વેદનાક્ખન્ધગણનં ગચ્છતીતિ. હઞ્ચિ સુખા વેદના વેદનાક્ખન્ધગણનં ગચ્છતિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સુખા વેદના વેદનાક્ખન્ધેન સઙ્ગહિતા’’તિ. દુક્ખા વેદના…પે… અદુક્ખમસુખા વેદના કતમક્ખન્ધગણનં ગચ્છતીતિ? વેદનાક્ખન્ધગણનં ગચ્છતીતિ. હઞ્ચિ અદુક્ખમસુખા વેદના વેદનાક્ખન્ધગણનં ગચ્છતિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અદુક્ખમસુખા વેદના વેદનાક્ખન્ધેન સઙ્ગહિતા’’તિ.

ચક્ખુસમ્ફસ્સજા સઞ્ઞા કતમક્ખન્ધગણનં ગચ્છતીતિ? સઞ્ઞાક્ખન્ધગણનં ગચ્છતીતિ. હઞ્ચિ ચક્ખુસમ્ફસ્સજા સઞ્ઞા સઞ્ઞાક્ખન્ધગણનં ગચ્છતિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘ચક્ખુસમ્ફસ્સજા સઞ્ઞા સઞ્ઞાક્ખન્ધેન સઙ્ગહિતા’’તિ. સોતસમ્ફસ્સજા સઞ્ઞા…પે… મનોસમ્ફસ્સજા સઞ્ઞા કતમક્ખન્ધગણનં ગચ્છતીતિ? સઞ્ઞાક્ખન્ધગણનં ગચ્છતીતિ. હઞ્ચિ મનોસમ્ફસ્સજા સઞ્ઞા સઞ્ઞાક્ખન્ધગણનં ગચ્છતિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘મનોસમ્ફસ્સજા સઞ્ઞા સઞ્ઞાક્ખન્ધેન સઙ્ગહિતા’’તિ.

ચક્ખુસમ્ફસ્સજા ચેતના…પે… મનોસમ્ફસ્સજા ચેતના કતમક્ખન્ધગણનં ગચ્છતીતિ? સઙ્ખારક્ખન્ધગણનં ગચ્છતીતિ. હઞ્ચિ મનોસમ્ફસ્સજા ચેતના સઙ્ખારક્ખન્ધગણનં ગચ્છતિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘મનોસમ્ફસ્સજા ચેતના સઙ્ખારક્ખન્ધેન સઙ્ગહિતા’’તિ.

ચક્ખુવિઞ્ઞાણં …પે… મનોવિઞ્ઞાણં કતમક્ખન્ધગણનં ગચ્છતીતિ? વિઞ્ઞાણક્ખન્ધગણનં ગચ્છતીતિ. હઞ્ચિ મનોવિઞ્ઞાણં વિઞ્ઞાણક્ખન્ધગણનં ગચ્છતિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘મનોવિઞ્ઞાણં વિઞ્ઞાણક્ખન્ધેન સઙ્ગહિત’’ન્તિ.

૪૭૨. યથા દામેન વા યોત્તેન વા દ્વે બલિબદ્દા સઙ્ગહિતા, સિક્કાય પિણ્ડપાતો સઙ્ગહિતો, સા ગદ્દુલેન સઙ્ગહિતો; એવમેવ તે ધમ્મા તેહિ ધમ્મેહિ સઙ્ગહિતાતિ [સકવાદિવચનં (અટ્ઠકથા પસ્સિતબ્બા)]? હઞ્ચિ દામેન વા યોત્તેન વા દ્વે બલીબદ્દા સઙ્ગહિતા, સિક્કાય પિણ્ડપાતો સઙ્ગહિતો, સા ગદ્દુલેન સઙ્ગહિતો, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અત્થિ કેચિ ધમ્મા કેહિચિ ધમ્મેહિ સઙ્ગહિતા’’તિ [સકવાદિવચનં (અટ્ઠકથા પસ્સિતબ્બા)].

સઙ્ગહિતકથા નિટ્ઠિતા.

૭. સત્તમવગ્ગો

(૬૪) ૨. સમ્પયુત્તકથા

૪૭૩. નત્થિ કેચિ ધમ્મા કેહિચિ ધમ્મેહિ સમ્પયુત્તાતિ? આમન્તા. નનુ અત્થિ કેચિ ધમ્મા કેહિચિ ધમ્મેહિ સહગતા સહજાતા સંસટ્ઠા એકુપ્પાદા એકનિરોધા એકવત્થુકા એકારમ્મણાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અત્થિ કેચિ ધમ્મા કેહિચિ ધમ્મેહિ સહગતા સહજાતા સંસટ્ઠા એકુપ્પાદા એકનિરોધા એકવત્થુકા એકારમ્મણા, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘નત્થિ કેચિ ધમ્મા કેહિચિ ધમ્મેહિ સમ્પયુત્તા’’તિ.

વેદનાક્ખન્ધો સઞ્ઞાક્ખન્ધેન સહજાતોતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ વેદનાક્ખન્ધો સઞ્ઞાક્ખન્ધેન સહજાતો, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘વેદનાક્ખન્ધો સઞ્ઞાક્ખન્ધેન સમ્પયુત્તો’’તિ.

વેદનાક્ખન્ધો સઙ્ખારક્ખન્ધેન… વિઞ્ઞાણક્ખન્ધેન સહજાતોતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ વેદનાક્ખન્ધો વિઞ્ઞાણક્ખન્ધેન સહજાતો, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘વેદનાક્ખન્ધો વિઞ્ઞાણક્ખન્ધેન સમ્પયુત્તો’’તિ.

સઞ્ઞાક્ખન્ધો … સઙ્ખારક્ખન્ધો… વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો વેદનાખન્ધેન… સઞ્ઞાક્ખન્ધેન… સઙ્ખારક્ખન્ધેન સહજાતોતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો સઙ્ખારક્ખન્ધેન સહજાતો, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો સઙ્ખારક્ખન્ધેન સમ્પયુત્તો’’તિ.

૪૭૪. યથા તિલમ્હિ તેલં અનુગતં અનુપવિટ્ઠં, ઉચ્છુમ્હિ રસો અનુગતો અનુપવિટ્ઠો; એવમેવ તે ધમ્મા તેહિ ધમ્મેહિ અનુગતા અનુપવિટ્ઠાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સમ્પયુત્તકથા નિટ્ઠિતા.

૭. સત્તમવગ્ગો

(૬૫) ૩. ચેતસિકકથા

૪૭૫. નત્થિ ચેતસિકો ધમ્મોતિ? આમન્તા. નનુ અત્થિ કેચિ ધમ્મા ચિત્તેન સહગતા સહજાતા સંસટ્ઠા સમ્પયુત્તા એકુપ્પાદા એકનિરોધા એકવત્થુકા એકારમ્મણાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અત્થિ કેચિ ધમ્મા ચિત્તેન સહગતા સહજાતા સંસટ્ઠા સમ્પયુત્તા એકુપ્પાદા એકનિરોધા એકવત્થુકા એકારમ્મણા, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘નત્થિ ચેતસિકો ધમ્મો’’તિ.

ફસ્સો ચિત્તેન સહજાતોતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ફસ્સો ચિત્તેન સહજાતો, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘ફસ્સો ચેતસિકો’’તિ. વેદના…પે… સઞ્ઞા… ચેતના… સદ્ધા… વીરિયં… સતિ… સમાધિ… પઞ્ઞા… રાગો… દોસો… મોહો…પે… અનોત્તપ્પં ચિત્તેન સહજાતન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અનોત્તપ્પં ચિત્તેન સહજાતં, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અનોત્તપ્પં ચેતસિક’’ન્તિ.

૪૭૬. ચિત્તેન સહજાતાતિ કત્વા ચેતસિકાતિ? આમન્તા. ફસ્સેન સહજાતાતિ કત્વા ફસ્સસિકાતિ [ફસ્સિકાતિ (પી. અટ્ઠ.)]? આમન્તા. ચિત્તેન સહજાતાતિ કત્વા ચેતસિકાતિ? આમન્તા. વેદનાય… સઞ્ઞાય… ચેતનાય… સદ્ધાય… વીરિયેન… સતિયા… સમાધિના… પઞ્ઞાય… રાગેન… દોસેન… મોહેન…પે… અનોત્તપ્પેન સહજાતાતિ કત્વા અનોત્તપ્પાસિકાતિ [અનોત્તપ્પિકાતિ (?)]? આમન્તા.

૪૭૭. નત્થિ ચેતસિકો ધમ્મોતિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા –

‘‘ચિત્તઞ્હિદં ચેતસિકા ચ ધમ્મા,

અનત્તતો સંવિદિતસ્સ હોન્તિ;

હીનપ્પણીતં તદુભયે વિદિત્વા,

સમ્મદ્દસો વેદિ પલોકધમ્મ’’ન્તિ.

અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ અત્થિ ચેતસિકો ધમ્મોતિ.

નત્થિ ચેતસિકો ધમ્મોતિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘ઇધ, કેવટ્ટ, ભિક્ખુ પરસત્તાનં પરપુગ્ગલાનં ચિત્તમ્પિ આદિસતિ ચેતસિકમ્પિ આદિસતિ વિતક્કિતમ્પિ આદિસતિ વિચારિતમ્પિ આદિસતિ – ‘એવમ્પિ તે મનો, ઇત્થમ્પિ તે મનો, ઇતિપિ તે ચિત્ત’’’ન્તિ [દી. નિ. ૧.૪૮૫]. અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ અત્થિ ચેતસિકો ધમ્મોતિ.

ચેતસિકકથા નિટ્ઠિતા.

૭. સત્તમવગ્ગો

(૬૬) ૪. દાનકથા

૪૭૮. ચેતસિકો ધમ્મો દાનન્તિ? આમન્તા. લબ્ભા ચેતસિકો ધમ્મો પરેસં દાતુન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે …પે… લબ્ભા ચેતસિકો ધમ્મો પરેસં દાતુન્તિ? આમન્તા. લબ્ભા ફસ્સો પરેસં દાતુન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે …પે… લબ્ભા વેદના…પે… સઞ્ઞા… ચેતના… સદ્ધા… વીરિયં… સતિ… સમાધિ… પઞ્ઞા પરેસં દાતુન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૪૭૯. ન વત્તબ્બં – ચેતસિકો ધમ્મો દાનન્તિ? આમન્તા. દાનં અનિટ્ઠફલં અકન્તફલં અમનુઞ્ઞફલં સેચનકફલં દુક્ખુદ્રયં દુક્ખવિપાકન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ દાનં ઇટ્ઠફલં કન્તફલં મનુઞ્ઞફલં અસેચનકફલં સુખુદ્રયં સુખવિપાકન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ દાનં ઇટ્ઠફલં કન્તફલં મનુઞ્ઞફલં અસેચનકફલં સુખુદ્રયં સુખવિપાકં, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘ચેતસિકો ધમ્મો દાન’’ન્તિ.

દાનં ઇટ્ઠફલં વુત્તં ભગવતા, ચીવરં દાનન્તિ [ઉપરિ વુચ્ચમાનાય પરવાદીપુચ્છાય સદિસા, અટ્ઠકથા ઓલોકેતબ્બા]? આમન્તા. ચીવરં ઇટ્ઠફલં કન્તફલં મનુઞ્ઞફલં અસેચનકફલં સુખુદ્રયં સુખવિપાકન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… દાનં ઇટ્ઠફલં વુત્તં ભગવતા, પિણ્ડપાતો સેનાસનં ગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારો દાનન્તિ? આમન્તા. ગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારો ઇટ્ઠફલો કન્તફલો મનુઞ્ઞફલો અસેચનકફલો સુખુદ્રયો સુખવિપાકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૪૮૦. ન વત્તબ્બં – ‘‘ચેતસિકો ધમ્મો દાન’’ન્તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા –

‘‘સદ્ધા હિરિયં કુસલઞ્ચ દાનં,

ધમ્મા એતે સપ્પુરિસાનુયાતા;

એતઞ્હિ મગ્ગં દિવિયં વદન્તિ,

એતેન હિ ગચ્છતિ દેવલોક’’ન્તિ [અ. નિ. ૮.૩૨].

અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ ચેતસિકો ધમ્મો દાનન્તિ.

ન વત્તબ્બં – ‘‘ચેતસિકો ધમ્મો દાન’’ન્તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘પઞ્ચિમાનિ, ભિક્ખવે, દાનાનિ મહાદાનાનિ અગ્ગઞ્ઞાનિ રત્તઞ્ઞાનિ વંસઞ્ઞાનિ પોરાણાનિ અસઙ્કિણ્ણાનિ અસઙ્કિણ્ણપુબ્બાનિ, ન સઙ્કિયન્તિ ન સઙ્કિયિસ્સન્તિ, અપ્પટિકુટ્ઠાનિ સમણેહિ બ્રાહ્મણેહિ વિઞ્ઞૂહિ! કતમાનિ પઞ્ચ? ઇધ, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો પાણાતિપાતં પહાય પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ. પાણાતિપાતા પટિવિરતો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો અપરિમાણાનં સત્તાનં અભયં દેતિ અવેરં દેતિ અબ્યાબજ્ઝં [અબ્યાપજ્ઝં (સ્યા. ક.)] દેતિ. અપરિમાણાનં સત્તાનં અભયં દત્વા અવેરં દત્વા અબ્યાબજ્ઝં દત્વા અપરિમાણસ્સ અભયસ્સ અવેરસ્સ અબ્યાબજ્ઝસ્સ ભાગી હોતિ. ઇદં, ભિક્ખવે, પઠમં દાનં મહાદાનં અગ્ગઞ્ઞં રત્તઞ્ઞં વંસઞ્ઞં પોરાણં અસઙ્કિણ્ણં અસઙ્કિણ્ણપુબ્બં, ન સઙ્કિયતિ ન સઙ્કિયિસ્સતિ, અપ્પટિકુટ્ઠં સમણેહિ બ્રાહ્મણેહિ વિઞ્ઞૂહિ. પુન ચપરં, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો અદિન્નાદાનં પહાય…પે… કામેસુમિચ્છાચારં પહાય…પે… મુસાવાદં પહાય…પે… સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાનં પહાય સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના પટિવિરતો હોતિ. સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના પટિવિરતો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો અપરિમાણાનં સત્તાનં અભયં દેતિ અવેરં દેતિ અબ્યાબજ્ઝં દેતિ. અપરિમાણાનં સત્તાનં અભયં દત્વા અવેરં દત્વા અબ્યાબજ્ઝં દત્વા અપરિમાણસ્સ અભયસ્સ અવેરસ્સ અબ્યાબજ્ઝસ્સ ભાગી હોતિ. ઇદં, ભિક્ખવે, પઞ્ચમં દાનં મહાદાનં અગ્ગઞ્ઞં રત્તઞ્ઞં વંસઞ્ઞં પોરાણં અસઙ્કિણ્ણં અસઙ્કિણ્ણપુબ્બં, ન સઙ્કિયતિ ન સઙ્કિયિસ્સતિ, અપ્પટિકુટ્ઠં સમણેહિ બ્રાહ્મણેહિ વિઞ્ઞૂહિ. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચ દાનાનિ મહાદાનાનિ અગ્ગઞ્ઞાનિ રત્તઞ્ઞાનિ વંસઞ્ઞાનિ પોરાણાનિ અસઙ્કિણ્ણાનિ અસઙ્કિણ્ણપુબ્બાનિ, ન સઙ્કિયન્તિ ન સઙ્કિયિસ્સન્તિ, અપ્પટિકુટ્ઠાનિ સમણેહિ બ્રાહ્મણેહિ વિઞ્ઞૂહી’’તિ [અ. નિ. ૮.૩૯]. અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ ચેતસિકો ધમ્મો દાનન્તિ.

૪૮૧. ન વત્તબ્બં – ‘‘દેય્યધમ્મો દાન’’ન્તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘ઇધેકચ્ચો અન્નં દેતિ, પાનં દેતિ, વત્થં દેતિ, યાનં દેતિ, માલં દેતિ, ગન્ધં દેતિ, વિલેપનં દેતિ, સેય્યં દેતિ, આવસથં દેતિ, પદીપેય્યં દેતી’’તિ [સં. નિ. ૩.૩૬૨-૩૯૧ થોકં વિસદિસં]! અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ દેય્યધમ્મો દાનન્તિ.

૪૮૨. દેય્યધમ્મો દાનન્તિ? આમન્તા. દેય્યધમ્મો ઇટ્ઠફલો કન્તફલો મનુઞ્ઞફલો અસેચનકફલો સુખુદ્રયો સુખવિપાકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… દાનં ઇટ્ઠફલં વુત્તં ભગવતા, ચીવરં દાનન્તિ? આમન્તા. ચીવરં ઇટ્ઠફલં કન્તફલં મનુઞ્ઞફલં અસેચનકફલં સુખુદ્રયં સુખવિપાકન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… દાનં ઇટ્ઠફલં વુત્તં ભગવતા, પિણ્ડપાતો દાનં… સેનાસનં દાનં… ગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારો દાનન્તિ? આમન્તા. ગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારો ઇટ્ઠફલો કન્તફલો મનુઞ્ઞફલો અસેચનકફલો સુખુદ્રયો સુખવિપાકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… તેન હિ ન વત્તબ્બં – ‘‘દેય્યધમ્મો દાન’’ન્તિ.

દાનકથા નિટ્ઠિતા.

૭. સત્તમવગ્ગો

(૬૭) ૫. પરિભોગમયપુઞ્ઞકથા

૪૮૩. પરિભોગમયં પુઞ્ઞં વડ્ઢતીતિ? આમન્તા. પરિભોગમયો ફસ્સો વડ્ઢતિ, વેદના વડ્ઢતિ, સઞ્ઞા વડ્ઢતિ, ચેતના વડ્ઢતિ, ચિત્તં વડ્ઢતિ, સદ્ધા વડ્ઢતિ, વીરિયં વડ્ઢતિ, સતિ વડ્ઢતિ, સમાધિ વડ્ઢતિ, પઞ્ઞા વડ્ઢતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પરિભોગમયં પુઞ્ઞં વડ્ઢતીતિ? આમન્તા. લતા વિય વડ્ઢતિ, માલુવા વિય વડ્ઢતિ, રુક્ખો વિય વડ્ઢતિ, તિણં વિય વડ્ઢતિ, મુઞ્જપુઞ્જો વિય વડ્ઢતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૪૮૪. પરિભોગમયં પુઞ્ઞં વડ્ઢતીતિ? આમન્તા. દાયકો દાનં દત્વા ન સમન્નાહરતિ, હોતિ પુઞ્ઞન્તિ? આમન્તા. અનાવટ્ટેન્તસ્સ [અનાવટ્ટન્તસ્સ (સી. પી. ક.), અનાવજ્ઝન્તસ્સ (સ્યા.)] હોતિ… અનાભોગસ્સ હોતિ… અસમન્નાહરન્તસ્સ હોતિ… અમનસિકરોન્તસ્સ હોતિ… અચેતયન્તસ્સ હોતિ… અપત્થયન્તસ્સ હોતિ… અપ્પણિદહન્તસ્સ હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ આવટ્ટેન્તસ્સ હોતિ… આભોગસ્સ હોતિ… સમન્નાહરન્તસ્સ હોતિ… મનસિકરોન્તસ્સ હોતિ… ચેતયન્તસ્સ હોતિ… પત્થયન્તસ્સ હોતિ… પણિદહન્તસ્સ હોતીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ આવટ્ટેન્તસ્સ હોતિ… આભોગસ્સ હોતિ… સમન્નાહરન્તસ્સ હોતિ… મનસિકરોન્તસ્સ હોતિ… ચેતયન્તસ્સ હોતિ… પત્થયન્તસ્સ હોતિ… પણિદહન્તસ્સ હોતિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘પરિભોગમયં પુઞ્ઞં વડ્ઢતી’’તિ.

૪૮૫. પરિભોગમયં પુઞ્ઞં વડ્ઢતીતિ? આમન્તા. દાયકો દાનં દત્વા કામવિતક્કં વિતક્કેતિ, બ્યાપાદવિતક્કં વિતક્કેતિ, વિહિંસાવિતક્કં વિતક્કેતિ, હોતિ પુઞ્ઞન્તિ? આમન્તા. દ્વિન્નં ફસ્સાનં…પે… દ્વિન્નં ચિત્તાનં સમોધાનં હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… દ્વિન્નં ફસ્સાનં…પે… દ્વિન્નં ચિત્તાનં સમોધાનં હોતીતિ? આમન્તા. કુસલાકુસલા સાવજ્જાનવજ્જા હીનપણીતા કણ્હસુક્કસપ્પટિભાગા ધમ્મા સમ્મુખીભાવં આગચ્છન્તીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… કુસલાકુસલા સાવજ્જાનવજ્જા હીનપણીતા કણ્હસુક્કસપ્પટિભાગા ધમ્મા સમ્મુખીભાવં આગચ્છન્તીતિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘ચત્તારિમાનિ, ભિક્ખવે, સુવિદૂરવિદૂરાનિ! કતમાનિ ચત્તારિ? નભઞ્ચ, ભિક્ખવે, પથવી ચ – ઇદં પઠમં સુવિદૂરવિદૂરં. ઓરિમઞ્ચ, ભિક્ખવે, તીરં સમુદ્દસ્સ પારિમઞ્ચ તીરં – ઇદં દુતિયં સુવિદૂરવિદૂરં. યતો ચ, ભિક્ખવે, વેરોચનો અબ્ભુદેતિ યત્થ ચ અત્થમેતિ – ઇદં તતિયં સુવિદૂરવિદૂરં. સતઞ્ચ, ભિક્ખવે, ધમ્મો અસતઞ્ચ ધમ્મો – ઇદં ચતુત્થં સુવિદૂરવિદૂરં. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારિ સુવિદૂરવિદૂરાનીતિ.

‘‘નભઞ્ચ દૂરે પથવી ચ દૂરે,

પારં સમુદ્દસ્સ તદાહુ દૂરે;

યતો ચ વેરોચનો અબ્ભુદેતિ,

પભઙ્કરો યત્થ ચ અત્થમેતિ.

‘‘તતો હવે દૂરતરં વદન્તિ,

સતઞ્ચ ધમ્મં અસતઞ્ચ ધમ્મં;

અબ્યાયિકો હોતિ સતં સમાગમો,

યાવમ્પિ તિટ્ઠેય્ય તથેવ હોતિ.

‘‘ખિપ્પઞ્હિ વેતિ [ખિપ્પંહવેતિ (બહૂસુ)] અસતં સમાગમો;

તસ્મા સતં ધમ્મો અસબ્ભિ આરકા’’તિ [અ. નિ. ૪.૪૭].

અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ ન વત્તબ્બં – ‘‘કુસલાકુસલા સાવજ્જાનવજ્જા હીનપણીતા કણ્હસુક્કસપ્પટિભાગા ધમ્મા સમ્મુખીભાવં આગચ્છન્તી’’તિ.

૪૮૬. ન વત્તબ્બં – ‘‘પરિભોગમયં પુઞ્ઞં વડ્ઢતી’’તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા –

‘‘આરામરોપા વનરોપા, યે જના સેતુકારકા;

પપઞ્ચ ઉદપાનઞ્ચ, યે દદન્તિ ઉપસ્સયં.

‘‘તેસં દિવા ચ રત્તો ચ, સદા પુઞ્ઞં પવડ્ઢતિ;

ધમ્મટ્ઠા સીલસમ્પન્ના, તે જના સગ્ગગામિનો’’તિ [સં. નિ. ૧.૪૭].

અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ પરિભોગમયં પુઞ્ઞં વડ્ઢતીતિ.

ન વત્તબ્બં – ‘‘પરિભોગમયં પુઞ્ઞં વડ્ઢતી’’તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘ચત્તારોમે, ભિક્ખવે, પુઞ્ઞાભિસન્દા કુસલાભિસન્દા સુખસ્સાહારા સોવગ્ગિકા સુખવિપાકા સગ્ગસંવત્તનિકા ઇટ્ઠાય કન્તાય મનાપાય હિતાય સુખાય સંવત્તન્તિ! કતમે ચત્તારો? યસ્સ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચીવરં પરિભુઞ્જમાનો અપ્પમાણં ચેતોસમાધિં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ, અપ્પમાણો તસ્સ પુઞ્ઞાભિસન્દો કુસલાભિસન્દો સુખસ્સાહારો સોવગ્ગિકો સુખવિપાકો સગ્ગસંવત્તનિકો ઇટ્ઠાય કન્તાય મનાપાય હિતાય સુખાય સંવત્તતિ. યસ્સ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પિણ્ડપાતં પરિભુઞ્જમાનો…પે… સેનાસનં પરિભુઞ્જમાનો…પે… ગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારં પરિભુઞ્જમાનો અપ્પમાણં ચેતોસમાધિં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ, અપ્પમાણો તસ્સ પુઞ્ઞાભિસન્દો કુસલાભિસન્દો સુખસ્સાહારો સોવગ્ગિકો સુખવિપાકો સગ્ગસંવત્તનિકો ઇટ્ઠાય કન્તાય મનાપાય હિતાય સુખાય સંવત્તતિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારો પુઞ્ઞાભિસન્દા કુસલાભિસન્દા સુખસ્સાહારા સોવગ્ગિકા સુખવિપાકા સગ્ગસંવત્તનિકા ઇટ્ઠાય કન્તાય મનાપાય હિતાય સુખાય સંવત્તન્તી’’તિ [અ. નિ. ૪.૫૧]. અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ પરિભોગમયં પુઞ્ઞં વડ્ઢતીતિ.

૪૮૭. પરિભોગમયં પુઞ્ઞં વડ્ઢતીતિ? આમન્તા. દાયકો દાનં દેતિ, પટિગ્ગાહકો પટિગ્ગહેત્વા ન પરિભુઞ્જતિ છડ્ડેતિ વિસ્સજ્જેતિ, હોતિ પુઞ્ઞન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ દાયકો દાનં દેતિ, પટિગ્ગાહકો પટિગ્ગહેત્વા ન પરિભુઞ્જતિ છડ્ડેતિ વિસ્સજ્જેતિ, હોતિ પુઞ્ઞં; નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘પરિભોગમયં પુઞ્ઞં વડ્ઢતી’’તિ.

પરિભોગમયં પુઞ્ઞં વડ્ઢતીતિ? આમન્તા. દાયકો દાનં દેતિ, પટિગ્ગાહકે પટિગ્ગહિતે રાજાનો વા હરન્તિ, ચોરા વા હરન્તિ, અગ્ગિ વા દહતિ, ઉદકં વા વહતિ, અપ્પિયા વા દાયાદા હરન્તિ, હોતિ પુઞ્ઞન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ દાયકો દાનં દેતિ, પટિગ્ગાહકે પટિગ્ગહિતે રાજાનો વા હરન્તિ, ચોરા વા હરન્તિ, અગ્ગિ વા દહતિ, ઉદકં વા વહતિ, અપ્પિયા વા દાયાદા હરન્તિ, હોતિ પુઞ્ઞં; નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘પરિભોગમયં પુઞ્ઞં વડ્ઢતી’’તિ.

પરિભોગમયપુઞ્ઞકથા નિટ્ઠિતા.

૭. સત્તમવગ્ગો

(૬૮) ૬. ઇતોદિન્નકથા

૪૮૮. ઇતો દિન્નેન તત્થ યાપેન્તીતિ? આમન્તા. ઇતો ચીવરં દેન્તિ તં ચીવરં તત્થ પરિભુઞ્જન્તીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… ઇતો પિણ્ડપાતં દેન્તિ, ઇતો સેનાસનં દેન્તિ, ઇતો ગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારં દેન્તિ, ઇતો ખાદનીયં દેન્તિ, ઇતો ભોજનીયં દેન્તિ, ઇતો પાનીયં દેન્તિ; તં પાનીયં તત્થ પરિભુઞ્જન્તીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

ઇતો દિન્નેન તત્થ યાપેન્તીતિ? આમન્તા. અઞ્ઞો અઞ્ઞસ્સ કારકો પરકતં સુખદુક્ખં અઞ્ઞો કરોતિ, અઞ્ઞો પટિસંવેદેતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૪૮૯. ન વત્તબ્બં – ‘‘ઇતો દિન્નેન તત્થ યાપેન્તી’’તિ? આમન્તા. નનુ પેતા અત્તનો અત્થાય દાનં દેન્તં અનુમોદેન્તિ, ચિત્તં પસાદેન્તિ, પીતિં ઉપ્પાદેન્તિ, સોમનસ્સં પટિલભન્તીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ પેતા અત્તનો અત્થાય દાનં દેન્તં અનુમોદેન્તિ, ચિત્તં પસાદેન્તિ, પીતિં ઉપ્પાદેન્તિ, સોમનસ્સં પટિલભન્તિ; તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘ઇતો દિન્નેન તત્થ યાપેન્તી’’તિ.

૪૯૦. ન વત્તબ્બં – ‘‘ઇતો દિન્નેન તત્થ યાપેન્તી’’તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા –

‘‘ઉન્નમે ઉદકં વુટ્ઠં, યથાનિન્નં પવત્તતિ;

એવમેવ ઇતો દિન્નં, પેતાનં ઉપકપ્પતિ.

‘‘યથા વારિવહા પૂરા, પરિપૂરેન્તિ સાગરં;

એવમેવ ઇતો દિન્નં, પેતાનં ઉપકપ્પતિ.

‘‘ન હિ તત્થ કસી અત્થિ, ગોરક્ખેત્થ ન વિજ્જતિ;

વણિજ્જા તાદિસી નત્થિ, હિરઞ્ઞેન કયાકયં [કયક્કયં (સી. પી.)];

ઇતો દિન્નેન યાપેન્તિ, પેતા કાલઙ્કતા તહિ’’ન્તિ [ખુ. પા. ૭.૬; પે. વ. ૧૯].

અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ ઇતો દિન્નેન તત્થ યાપેન્તીતિ.

૪૯૧. ન વત્તબ્બં – ‘‘ઇતો દિન્નેન તત્થ યાપેન્તી’’તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘પઞ્ચિમાનિ, ભિક્ખવે, ઠાનાનિ સમ્પસ્સન્તા માતાપિતરો પુત્તં ઇચ્છન્તિ કુલે જાયમાનં! કતમાનિ પઞ્ચ? ભટો વા નો ભરિસ્સતિ, કિચ્ચં વા નો કરિસ્સતિ, કુલવંસો ચિરં ઠસ્સતિ, દાયજ્જં પટિપજ્જિસ્સતિ, અથ વા પન પેતાનં કાલઙ્કતાનં દક્ખિણં અનુપ્પદસ્સતિ – ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચ ઠાનાનિ સમ્પસ્સન્તા માતાપિતરો પુત્તં ઇચ્છન્તિ કુલે જાયમાન’’ન્તિ.

‘‘પઞ્ચ ઠાનાનિ સમ્પસ્સં, પુત્તં ઇચ્છન્તિ પણ્ડિતા;

ભટો વા નો ભરિસ્સતિ, કિચ્ચં વા નો કરિસ્સતિ.

‘‘કુલવંસો ચિરં તિટ્ઠે, દાયજ્જં પટિપજ્જતિ;

અથ વા પન પેતાનં, દક્ખિણં અનુપ્પદસ્સતિ.

‘‘ઠાનાનેતાનિ સમ્પસ્સં, પુત્તં ઇચ્છન્તિ પણ્ડિતા;

તસ્મા સન્તો સપ્પુરિસા, કતઞ્ઞૂ કતવેદિનો.

‘‘ભરન્તિ માતાપિતરો, પુબ્બે કતમનુસ્સરં;

કરોન્તિ તેસં કિચ્ચાનિ, યથા તં પુબ્બકારિનં.

‘‘ઓવાદકારી ભટપોસી, કુલવંસં અહાપયં;

સદ્ધો સીલેન સમ્પન્નો, પુત્તો હોતિ પસંસિયો’’તિ [અ. નિ. ૫.૩૧].

અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ ઇતો દિન્નેન તત્થ યાપેન્તીતિ.

ઇતો દિન્નકથા નિટ્ઠિતા.

૭. સત્તમવગ્ગો

(૬૯) ૭. પથવી કમ્મવિપાકોતિકથા

૪૯૨. પથવી કમ્મવિપાકોતિ? આમન્તા. સુખવેદનિયા દુક્ખવેદનિયા અદુક્ખમસુખવેદનિયા, સુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તા, દુક્ખાય વેદનાય સમ્પયુત્તા, અદુક્ખમસુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તા, ફસ્સેન સમ્પયુત્તા, વેદનાય સમ્પયુત્તા, સઞ્ઞાય સમ્પયુત્તા, ચેતનાય સમ્પયુત્તા, ચિત્તેન સમ્પયુત્તા, સારમ્મણા; અત્થિ તાય આવટ્ટના [આવજ્જના (સ્યા. કં.)] આભોગો સમન્નાહારો મનસિકારો ચેતના પત્થના પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ ન સુખવેદનિયા ન દુક્ખવેદનિયા ન અદુક્ખમસુખવેદનિયા, ન સુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તા, ન દુક્ખાય વેદનાય સમ્પયુત્તા, ન અદુક્ખમસુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તા, ન ફસ્સેન સમ્પયુત્તા, ન વેદનાય સમ્પયુત્તા, ન સઞ્ઞાય સમ્પયુત્તા, ન ચેતનાય સમ્પયુત્તા, ન ચિત્તેન સમ્પયુત્તા, અનારમ્મણા; નત્થિ તાય આવટ્ટના આભોગો સમન્નાહારો મનસિકારો ચેતના પત્થના પણિધીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ન સુખવેદનિયા ન દુક્ખવેદનિયા…પે… અનારમ્મણા; નત્થિ તાય આવટ્ટના…પે… પણિધિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘પથવી કમ્મવિપાકો’’તિ.

ફસ્સો કમ્મવિપાકો, ફસ્સો સુખવેદનિયો દુક્ખવેદનિયો અદુક્ખમસુખવેદનિયો સુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તો દુક્ખાય…પે… અદુક્ખમસુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તો ફસ્સેન સમ્પયુત્તો વેદનાય સમ્પયુત્તો સઞ્ઞાય સમ્પયુત્તો ચેતનાય સમ્પયુત્તો ચિત્તેન સમ્પયુત્તો સારમ્મણો; અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. પથવી કમ્મવિપાકો, પથવી સુખવેદનિયા દુક્ખવેદનિયા અદુક્ખમસુખવેદનિયા સુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તા દુક્ખાય…પે… અદુક્ખમસુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તા ફસ્સેન સમ્પયુત્તા વેદનાય સમ્પયુત્તા સઞ્ઞાય સમ્પયુત્તા ચેતનાય સમ્પયુત્તા ચિત્તેન સમ્પયુત્તા સારમ્મણા; અત્થિ તાય આવટ્ટના આભોગો સમન્નાહારો મનસિકારો ચેતના પત્થના પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે …પે… પથવી કમ્મવિપાકો, પથવી ન સુખવેદનિયા ન દુક્ખવેદનિયા…પે… અનારમ્મણા; નત્થિ તાય આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. ફસ્સો કમ્મવિપાકો, ફસ્સો ન સુખવેદનિયો ન દુક્ખવેદનિયો …પે… અનારમ્મણો; નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પથવી કમ્મવિપાકોતિ? આમન્તા. પથવી પગ્ગહનિગ્ગહુપગા છેદનભેદનુપગાતિ? આમન્તા. કમ્મવિપાકો પગ્ગહનિગ્ગહુપગો છેદનભેદનુપગોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

લબ્ભા પથવી કેતું વિક્કેતું આઠપેતું ઓચિનિતું વિચિનિતુન્તિ? આમન્તા. લબ્ભા કમ્મવિપાકો કેતું વિક્કેતું આઠપેતું ઓચિનિતું વિચિનિતુન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૪૯૩. પથવી પરેસં સાધારણાતિ? આમન્તા. કમ્મવિપાકો પરેસં સાધારણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

કમ્મવિપાકો પરેસં સાધારણોતિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા –

‘‘અસાધારણમઞ્ઞેસં, અચોરહરણો નિધિ;

કયિરાથ મચ્ચો પુઞ્ઞાનિ, સચે સુચરિતં ચરે’’તિ [ખુ. પા. ૮.૯ ખુદ્દકપાઠે, થોકં વિસદિસં].

અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ ન વત્તબ્બં – ‘‘કમ્મવિપાકો પરેસં સાધારણો’’તિ.

પથવી કમ્મવિપાકોતિ? આમન્તા. પઠમં પથવી સણ્ઠાતિ, પચ્છા સત્તા ઉપ્પજ્જન્તીતિ? આમન્તા. પઠમં વિપાકો ઉપ્પજ્જતિ, પચ્છા વિપાકપટિલાભાય કમ્મં કરોન્તીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પથવી સબ્બસત્તાનં કમ્મવિપાકોતિ? આમન્તા. સબ્બે સત્તા પથવિં પરિભુઞ્જન્તીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સબ્બે સત્તા પથવિં પરિભુઞ્જન્તીતિ? આમન્તા. અત્થિ કેચિ પથવિં અપરિભુઞ્જિત્વા પરિનિબ્બાયન્તીતિ? આમન્તા. અત્થિ કેચિ કમ્મવિપાકં અખેપેત્વા પરિનિબ્બાયન્તીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પથવી ચક્કવત્તિસત્તસ્સ કમ્મવિપાકોતિ? આમન્તા. અઞ્ઞે સત્તા પથવિં પરિભુઞ્જન્તીતિ? આમન્તા. ચક્કવત્તિસત્તસ્સ કમ્મવિપાકં અઞ્ઞે સત્તા પરિભુઞ્જન્તીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… ચક્કવત્તિસત્તસ્સ કમ્મવિપાકં અઞ્ઞે સત્તા પરિભુઞ્જન્તીતિ? આમન્તા. ચક્કવત્તિસત્તસ્સ ફસ્સં વેદનં સઞ્ઞં ચેતનં ચિત્તં સદ્ધં વીરિયં સતિં સમાધિં પઞ્ઞં અઞ્ઞે સત્તા પરિભુઞ્જન્તીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૪૯૪. ન વત્તબ્બં – ‘‘પથવી કમ્મવિપાકો’’તિ? આમન્તા. નનુ અત્થિ ઇસ્સરિયસંવત્તનિયં કમ્મં અધિપચ્ચસંવત્તનિયં કમ્મન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અત્થિ ઇસ્સરિયસંવત્તનિયં કમ્મં અધિપચ્ચસંવત્તનિયં કમ્મં, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘પથવી કમ્મવિપાકો’’તિ.

પથવી કમ્મવિપાકોતિકથા નિટ્ઠિતા.

૭. સત્તમવગ્ગો

(૭૦) ૮. જરામરણં વિપાકોતિકથા

૪૯૫. જરામરણં વિપાકોતિ? આમન્તા. સુખવેદનિયં દુક્ખવેદનિયં અદુક્ખમસુખવેદનિયં, સુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તં, દુક્ખાય વેદનાય સમ્પયુત્તં, અદુક્ખમસુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તં, ફસ્સેન સમ્પયુત્તં, વેદનાય સમ્પયુત્તં, સઞ્ઞાય સમ્પયુત્તં, ચેતનાય સમ્પયુત્તં, ચિત્તેન સમ્પયુત્તં, સારમ્મણં; અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના આભોગો સમન્નાહારો મનસિકારો ચેતના પત્થના પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ ન સુખવેદનિયં ન દુક્ખવેદનિયં…પે… અનારમ્મણં; નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ન સુખવેદનિયં ન દુક્ખવેદનિયં…પે… અનારમ્મણં; નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના …પે… પણિધિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘જરામરણં વિપાકો’’તિ.

ફસ્સો વિપાકો, ફસ્સો સુખવેદનિયો દુક્ખવેદનિયો…પે… સારમ્મણો; અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. જરામરણં વિપાકો, જરામરણં સુખવેદનિયં દુક્ખવેદનિયં…પે… સારમ્મણં; અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

જરામરણં વિપાકો, જરામરણં ન સુખવેદનિયં ન દુક્ખવેદનિયં…પે… અનારમ્મણં; નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. ફસ્સો વિપાકો, ફસ્સો ન સુખવેદનિયો ન દુક્ખવેદનિયો…પે… અનારમ્મણો; નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૪૯૬. અકુસલાનં ધમ્માનં જરામરણં, અકુસલાનં ધમ્માનં વિપાકોતિ? આમન્તા. કુસલાનં ધમ્માનં જરામરણં, કુસલાનં ધમ્માનં વિપાકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

કુસલાનં ધમ્માનં જરામરણં, ન વત્તબ્બં – ‘‘કુસલાનં ધમ્માનં વિપાકો’’તિ? આમન્તા. અકુસલાનં ધમ્માનં જરામરણં, ન વત્તબ્બં – ‘‘અકુસલાનં ધમ્માનં વિપાકો’’તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

કુસલાનં ધમ્માનં જરામરણં, અકુસલાનં ધમ્માનં વિપાકોતિ? આમન્તા. અકુસલાનં ધમ્માનં જરામરણં, કુસલાનં ધમ્માનં વિપાકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અકુસલાનં ધમ્માનં જરામરણં, ન વત્તબ્બં – ‘‘કુસલાનં ધમ્માનં વિપાકો’’તિ? આમન્તા. કુસલાનં ધમ્માનં જરામરણં, ન વત્તબ્બં – ‘‘અકુસલાનં ધમ્માનં વિપાકો’’તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

કુસલાનઞ્ચ અકુસલાનઞ્ચ ધમ્માનં જરામરણં, અકુસલાનં ધમ્માનં વિપાકોતિ? આમન્તા. કુસલાનઞ્ચ અકુસલાનઞ્ચ ધમ્માનં જરામરણં, કુસલાનં ધમ્માનં વિપાકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

કુસલાનઞ્ચ અકુસલાનઞ્ચ ધમ્માનં જરામરણં, ન વત્તબ્બં – ‘‘કુસલાનં ધમ્માનં વિપાકો’’તિ? આમન્તા. કુસલાનઞ્ચ અકુસલાનઞ્ચ ધમ્માનં જરામરણં, ન વત્તબ્બં – ‘‘અકુસલાનં ધમ્માનં વિપાકો’’તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૪૯૭. ન વત્તબ્બં – ‘‘જરામરણં વિપાકો’’તિ? આમન્તા. નનુ અત્થિ દુબ્બણ્ણસંવત્તનિયં કમ્મં અપ્પાયુકસંવત્તનિયં કમ્મન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અત્થિ દુબ્બણ્ણસંવત્તનિયં કમ્મં અપ્પાયુકસંવત્તનિયં કમ્મં, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘જરામરણં વિપાકો’’તિ.

જરામરણં વિપાકોતિકથા નિટ્ઠિતા.

૭. સત્તમવગ્ગો

(૭૧) ૯. અરિયધમ્મવિપાકકથા

૪૯૮. નત્થિ અરિયધમ્મવિપાકોતિ? આમન્તા. નનુ મહપ્ફલં સામઞ્ઞં મહપ્ફલં બ્રહ્મઞ્ઞન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ મહપ્ફલં સામઞ્ઞં મહપ્ફલં બ્રહ્મઞ્ઞં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘નત્થિ અરિયધમ્મવિપાકો’’તિ.

નત્થિ અરિયધમ્મવિપાકોતિ? આમન્તા. નનુ અત્થિ સોતાપત્તિફલન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અત્થિ સોતાપત્તિફલં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘નત્થિ અરિયધમ્મવિપાકો’’તિ. નનુ અત્થિ સકદાગામિફલં…પે… અનાગામિફલં…પે… અરહત્તફલન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અત્થિ અરહત્તફલં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘નત્થિ અરિયધમ્મવિપાકો’’તિ.

સોતાપત્તિફલં ન વિપાકોતિ? આમન્તા. દાનફલં ન વિપાકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સોતાપત્તિફલં ન વિપાકોતિ? આમન્તા. સીલફલં…પે… ભાવનાફલં ન વિપાકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સકદાગામિફલં…પે… અનાગામિફલં…પે… અરહત્તફલં ન વિપાકોતિ? આમન્તા. દાનફલં ન વિપાકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અરહત્તફલં ન વિપાકોતિ? આમન્તા. સીલફલં…પે… ભાવનાફલં ન વિપાકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… દાનફલં વિપાકોતિ? આમન્તા. સોતાપત્તિફલં વિપાકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

દાનફલં વિપાકોતિ? આમન્તા. સકદાગામિફલં…પે… અનાગામિફલં…પે… અરહત્તફલં વિપાકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સીલફલં…પે… ભાવનાફલં વિપાકોતિ? આમન્તા. સોતાપત્તિફલં વિપાકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… ભાવનાફલં વિપાકોતિ? આમન્તા. સકદાગામિફલં…પે… અનાગામિફલં …પે… અરહત્તફલં વિપાકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૪૯૯. કામાવચરં કુસલં સવિપાકન્તિ? આમન્તા. લોકુત્તરં કુસલં સવિપાકન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… રૂપાવચરં કુસલં…પે… અરૂપાવચરં કુસલં સવિપાકન્તિ? આમન્તા. લોકુત્તરં કુસલં સવિપાકન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

લોકુત્તરં કુસલં અવિપાકન્તિ? આમન્તા. કામાવચરં કુસલં અવિપાકન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… લોકુત્તરં કુસલં અવિપાકન્તિ? આમન્તા. રૂપાવચરં…પે… અરૂપાવચરં કુસલં અવિપાકન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૫૦૦. કામાવચરં કુસલં સવિપાકં આચયગામીતિ? આમન્તા. લોકુત્તરં કુસલં સવિપાકં આચયગામીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… રૂપાવચરં…પે… અરૂપાવચરં કુસલં સવિપાકં આચયગામીતિ? આમન્તા. લોકુત્તરં કુસલં સવિપાકં આચયગામીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

લોકુત્તરં કુસલં સવિપાકં અપચયગામીતિ? આમન્તા. કામાવચરં કુસલં સવિપાકં અપચયગામીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે…. લોકુત્તરં કુસલં સવિપાકં અપચયગામીતિ? આમન્તા. રૂપાવચરં…પે… અરૂપાવચરં કુસલં સવિપાકં અપચયગામીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અરિયધમ્મવિપાકકથા નિટ્ઠિતા.

૭. સત્તમવગ્ગો

(૭૨) ૧૦. વિપાકો વિપાકધમ્મધમ્મોતિકથા

૫૦૧. વિપાકો વિપાકધમ્મધમ્મોતિ? આમન્તા. તસ્સ વિપાકો વિપાકધમ્મધમ્મોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… તસ્સ વિપાકો વિપાકધમ્મધમ્મોતિ? આમન્તા. તસ્સ તસ્સેવ નત્થિ દુક્ખસ્સ અન્તકિરિયા નત્થિ વટ્ટુપચ્છેદો નત્થિ અનુપાદાપરિનિબ્બાનન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

વિપાકો વિપાકધમ્મધમ્મોતિ? આમન્તા. વિપાકોતિ વા વિપાકધમ્મધમ્મોતિ વા વિપાકધમ્મધમ્મોતિ વા વિપાકોતિ વા એસેસે એકટ્ઠે સમે સમભાગે તજ્જાતેતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

વિપાકો વિપાકધમ્મધમ્મોતિ? આમન્તા. વિપાકો ચ વિપાકધમ્મધમ્મો ચ વિપાકધમ્મધમ્મો ચ વિપાકો ચ સહગતા સહજાતા સંસટ્ઠા સમ્પયુત્તા એકુપ્પાદા એકનિરોધા એકવત્થુકા એકારમ્મણાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

વિપાકો વિપાકધમ્મધમ્મોતિ? આમન્તા. તઞ્ઞેવ અકુસલં સો અકુસલસ્સ વિપાકો, તઞ્ઞેવ કુસલં સો કુસલસ્સ વિપાકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

વિપાકો વિપાકધમ્મધમ્મોતિ? આમન્તા. યેનેવ ચિત્તેન પાણં હનતિ તેનેવ ચિત્તેન નિરયે પચ્ચતિ, યેનેવ ચિત્તેન દાનં દેતિ તેનેવ ચિત્તેન સગ્ગે મોદતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૫૦૨. ન વત્તબ્બં – ‘‘વિપાકો વિપાકધમ્મધમ્મો’’તિ? આમન્તા. નનુ વિપાકા ચત્તારો ખન્ધા અરૂપિનો અઞ્ઞમઞ્ઞપચ્ચયાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ વિપાકા ચત્તારો ખન્ધા અરૂપિનો અઞ્ઞમઞ્ઞપચ્ચયા, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘વિપાકો વિપાકધમ્મધમ્મો’’તિ.