૨. દુતિયવગ્ગો

(૧૪) ૫. વચીભેદકથા

૩૨૬. સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. સબ્બત્થ સમાપન્નાનં અત્થિ વચીભેદોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. સબ્બદા સમાપન્નાનં અત્થિ વચીભેદોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. સબ્બેસં સમાપન્નાનં અત્થિ વચીભેદોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. સબ્બસમાપત્તીસુ અત્થિ વચીભેદોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. સમાપન્નસ્સ અત્થિ કાયભેદોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સમાપન્નસ્સ નત્થિ કાયભેદોતિ? આમન્તા. સમાપન્નસ્સ નત્થિ વચીભેદોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સમાપન્નસ્સ અત્થિ વાચા, અત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. સમાપન્નસ્સ અત્થિ કાયો, અત્થિ કાયભેદોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સમાપન્નસ્સ અત્થિ કાયો, નત્થિ કાયભેદોતિ? આમન્તા. સમાપન્નસ્સ અત્થિ વાચા, નત્થિ વચીભેદોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૩૨૭. દુક્ખન્તિ જાનન્તો દુક્ખન્તિ વાચં ભાસતીતિ? આમન્તા. સમુદયોતિ જાનન્તો સમુદયોતિ વાચં ભાસતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

દુક્ખન્તિ જાનન્તો દુક્ખન્તિ વાચં ભાસતીતિ? આમન્તા. નિરોધોતિ જાનન્તો નિરોધોતિ વાચં ભાસતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

દુક્ખન્તિ જાનન્તો દુક્ખન્તિ વાચં ભાસતીતિ? આમન્તા. મગ્ગોતિ જાનન્તો મગ્ગોતિ વાચં ભાસતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સમુદયોતિ જાનન્તો ન ચ સમુદયોતિ વાચં ભાસતીતિ? આમન્તા. દુક્ખન્તિ જાનન્તો ન ચ દુક્ખન્તિ વાચં ભાસતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

નિરોધોતિ જાનન્તો ન ચ નિરોધોતિ વાચં ભાસતીતિ? આમન્તા. દુક્ખન્તિ જાનન્તો ન ચ દુક્ખન્તિ વાચં ભાસતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

મગ્ગોતિ જાનન્તો ન ચ મગ્ગોતિ વાચં ભાસતીતિ? આમન્તા. દુક્ખન્તિ જાનન્તો ન ચ દુક્ખન્તિ વાચં ભાસતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૩૨૮. સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. ઞાણં કિંગોચરન્તિ? ઞાણં સચ્ચગોચરન્તિ. સોતં સચ્ચગોચરન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. સોતં કિં ગોચરન્તિ? સોતં સદ્દગોચરન્તિ. ઞાણં સદ્દગોચરન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે.

સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદો ઞાણં સચ્ચગોચરં, સોતં સદ્દગોચરન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ઞાણં સચ્ચગોચરં, સોતં સદ્દગોચરં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદો’’તિ.

સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદો ઞાણં સચ્ચગોચરં, સોતં સદ્દગોચરન્તિ? આમન્તા. દ્વિન્નં ફસ્સાનં, દ્વિન્નં વેદનાનં, દ્વિન્નં સઞ્ઞાનં, દ્વિન્નં ચેતનાનં, દ્વિન્નં ચિત્તાનં સમોધાનં હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે.

૩૨૯. સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. પથવીકસિણં સમાપત્તિં સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે.

સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. આપોકસિણં…પે… તેજોકસિણં… વાયોકસિણં… નીલકસિણં… પીતકસિણં… લોહિતકસિણં… ઓદાતકસિણં… આકાસાનઞ્ચાયતનં … વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનં… આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનં…પે… નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનં સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પથવીકસિણં સમાપત્તિં સમાપન્નસ્સ નત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ પથવીકસિણં સમાપત્તિં સમાપન્નસ્સ નત્થિ વચીભેદો, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદો’’તિ.

આપોકસિણં … તેજોકસિણં… વાયોકસિણં… નીલકસિણં… પીતકસિણં… લોહિતકસિણં… ઓદાતકસિણં… આકાસાનઞ્ચાયતનં … વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનં… આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનં… નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનં સમાપન્નસ્સ નત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનં સમાપન્નસ્સ નત્થિ વચીભેદો, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદો’’તિ.

સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. લોકિયસમાપત્તિં સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. લોકિયં પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે…. સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. લોકિયં દુતિયં ઝાનં… તતિયં ઝાનં… ચતુત્થં ઝાનં સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

લોકિયં સમાપત્તિં સમાપન્નસ્સ નત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ લોકિયં સમાપત્તિં સમાપન્નસ્સ નત્થિ વચીભેદો, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદો’’તિ.

લોકિયં પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ નત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ લોકિયં પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ નત્થિ વચીભેદો, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદો’’તિ.

લોકિયં દુતિયં ઝાનં… તતિયં ઝાનં… ચતુત્થં ઝાનં સમાપન્નસ્સ નત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ લોકિયં ચતુત્થં ઝાનં સમાપન્નસ્સ નત્થિ વચીભેદો, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદો’’તિ.

૩૩૦. લોકુત્તરં પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. લોકિયં પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

લોકુત્તરં પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. લોકિયં દુતિયં ઝાનં… તતિયં ઝાનં… ચતુત્થં ઝાનં સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

લોકિયં પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ નત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. લોકુત્તરં પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ નત્થિ વચીભેદોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

લોકિયં દુતિયં ઝાનં… તતિયં ઝાનં… ચતુત્થં ઝાનં સમાપન્નસ્સ નત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. લોકુત્તરં પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ નત્થિ વચીભેદોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૩૩૧. લોકુત્તરં પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. લોકુત્તરં દુતિયં ઝાનં સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

લોકુત્તરં પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. લોકુત્તરં તતિયં ઝાનં… ચતુત્થં ઝાનં સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

લોકુત્તરં દુતિયં ઝાનં સમાપન્નસ્સ નત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. લોકુત્તરં પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ નત્થિ વચીભેદોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

લોકુત્તરં દુતિયં ઝાનં… તતિયં ઝાનં… ચતુત્થં ઝાનં સમાપન્નસ્સ નત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. લોકુત્તરં પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ નત્થિ વચીભેદોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૩૩૨. ન વત્તબ્બં – ‘‘સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદો’’તિ? આમન્તા. નનુ વિતક્કવિચારા વચીસઙ્ખારા વુત્તા ભગવતા – ‘‘પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ અત્થિ વિતક્કવિચારા’’તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ વિતક્કવિચારા વચીસઙ્ખારા વુત્તા ભગવતા – ‘‘પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ અત્થિ વિતક્કવિચારા,’’ તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદો’’તિ.

વિતક્કવિચારા વચીસઙ્ખારા વુત્તા ભગવતા – ‘‘પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ અત્થિ વિતક્કવિચારા’’તિ [અત્થિ વિતક્કવિચારા (સ્યા.) એવમુપરિપિ], અત્થિ તસ્સ વચીભેદોતિ? આમન્તા. પથવીકસિણં પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ અત્થિ વિતક્કવિચારા, અત્થિ તસ્સ વચીભેદોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

વિતક્કવિચારા વચીસઙ્ખારા વુત્તા ભગવતા – ‘‘પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ અત્થિ વિતક્કવિચારા’’તિ, અત્થિ તસ્સ વચીભેદોતિ? આમન્તા. આપોકસિણં… તેજોકસિણં… વાયોકસિણં… નીલકસિણં… પીતકસિણં… લોહિતકસિણં… ઓદાતકસિણં પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ અત્થિ વિતક્કવિચારા, અત્થિ તસ્સ વચીભેદોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

ન વત્તબ્બં – ‘‘સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદો’’તિ? આમન્તા. નનુ વિતક્કસમુટ્ઠાના વાચા વુત્તા ભગવતા – ‘‘પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ અત્થિ વિતક્કવિચારા’’તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ વિતક્કસમુટ્ઠાના વાચા વુત્તા ભગવતા – ‘‘પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ અત્થિ વિતક્કવિચારા,’’ તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદો’’તિ.

વિતક્કસમુટ્ઠાના વાચા વુત્તા ભગવતા – ‘‘પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ અત્થિ વિતક્કવિચારા’’તિ, અત્થિ તસ્સ વચીભેદોતિ? આમન્તા. સઞ્ઞાસમુટ્ઠાના વાચા વુત્તા ભગવતા – ‘‘દુતિયં ઝાનં સમાપન્નસ્સ અત્થિ સઞ્ઞા, અત્થિ તસ્સ વિતક્કવિચારા’’તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

વિતક્કસમુટ્ઠાના વાચા વુત્તા ભગવતા – ‘‘પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ અત્થિ વિતક્કવિચારા’’તિ, અત્થિ તસ્સ વચીભેદોતિ? આમન્તા. સઞ્ઞાસમુટ્ઠાના વાચા વુત્તા ભગવતા – તતિયં ઝાનં…પે… ચતુત્થં ઝાનં… આકાસાનઞ્ચાયતનં… વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનં… આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનં સમાપન્નસ્સ અત્થિ સઞ્ઞા, અત્થિ તસ્સ વિતક્કવિચારાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૩૩૩. સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. નનુ ‘‘પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ વાચા નિરુદ્ધા હોતી’’તિ [સં. નિ. ૪.૨૫૯, ૨૬૩]! અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ‘‘પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ વાચા નિરુદ્ધા હોતી’’તિ, અત્થેવ સુત્તન્તોતિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદો’’તિ.

‘‘પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ વાચા નિરુદ્ધા હોતી’’તિ [સં. નિ. ૪.૨૫૯, ૨૬૩], અત્થેવ સુત્તન્તોતિ, અત્થિ તસ્સ વચીભેદોતિ? આમન્તા. ‘‘દુતિયં ઝાનં સમાપન્નસ્સ વિતક્કવિચારા નિરુદ્ધા હોન્તી’’તિ [સં. નિ. ૪.૨૫૯, ૨૬૩], અત્થેવ સુત્તન્તોતિ, અત્થિ તસ્સ વિતક્કવિચારાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

‘‘પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ વાચા નિરુદ્ધા હોતી’’તિ [સં. નિ. ૪.૨૫૯, ૨૬૩], અત્થેવ સુત્તન્તોતિ, અત્થિ તસ્સ વચીભેદોતિ? આમન્તા. ‘‘તતિયં ઝાનં સમાપન્નસ્સ પીતિ નિરુદ્ધા હોતિ, ચતુત્થં ઝાનં સમાપન્નસ્સ અસ્સાસપસ્સાસા નિરુદ્ધા હોન્તિ, આકાસાનઞ્ચાયતનં સમાપન્નસ્સ રૂપસઞ્ઞા નિરુદ્ધા હોતિ, વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનં સમાપન્નસ્સ આકાસાનઞ્ચાયતનસઞ્ઞા નિરુદ્ધા હોતિ, આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનં સમાપન્નસ્સ વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનસઞ્ઞા નિરુદ્ધા હોતિ, નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનં સમાપન્નસ્સ આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનસઞ્ઞા નિરુદ્ધા હોતિ, સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નસ્સ સઞ્ઞા ચ વેદના ચ નિરુદ્ધા હોન્તી’’તિ [સં. નિ. ૪.૨૫૯, ૨૬૩; અ. નિ. ૯.૩૧; દી. નિ. ૩.૩૪૪], અત્થેવ સુત્તન્તોતિ, અત્થિ તસ્સ સઞ્ઞા ચ વેદના ચાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

ન વત્તબ્બં – ‘‘સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદો’’તિ? આમન્તા. નનુ પઠમસ્સ ઝાનસ્સ સદ્દો કણ્ડકો [કણ્ટકો (સ્યા.) અ. નિ. ૧૦.૭૨] વુત્તો ભગવતાતિ [અ. નિ. ૧૦.૭૨ કણ્ટકસુત્તં નિસ્સાય પુચ્છતિ]? આમન્તા. હઞ્ચિ પઠમસ્સ ઝાનસ્સ સદ્દો કણ્ટકો વુત્તો ભગવતા, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદો’’તિ.

પઠમસ્સ ઝાનસ્સ સદ્દો કણ્ટકો વુત્તો ભગવતાતિ, સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ? આમન્તા. દુતિયસ્સ ઝાનસ્સ વિતક્કવિચારા કણ્ટકો વુત્તો ભગવતા… તતિયસ્સ ઝાનસ્સ પીતિ કણ્ટકો વુત્તો ભગવતા… ચતુત્થસ્સ ઝાનસ્સ અસ્સાસપસ્સાસા કણ્ટકો વુત્તો ભગવતા [અ. નિ. ૧૦.૭૨] … આકાસાનઞ્ચાયતનં સમાપન્નસ્સ રૂપસઞ્ઞા કણ્ટકો વુત્તો ભગવતા… વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનં સમાપન્નસ્સ આકાસાનઞ્ચાયતનસઞ્ઞા કણ્ટકો વુત્તો ભગવતા… આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનં સમાપન્નસ્સ વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનસઞ્ઞા કણ્ટકો વુત્તો ભગવતા… નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનં સમાપન્નસ્સ આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનસઞ્ઞા કણ્ટકો વુત્તો ભગવતા… સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નસ્સ સઞ્ઞા ચ વેદના ચ કણ્ટકો વુત્તો ભગવતા [અ. નિ. ૧૦.૭૨], અત્થિ તસ્સ સઞ્ઞા ચ વેદના ચાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

ન વત્તબ્બં – ‘‘સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદો’’તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘સિખિસ્સ, આનન્દ, ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ અભિભૂ નામ સાવકો બ્રહ્મલોકે ઠિતો દસસહસ્સિલોકધાતું સરેન વિઞ્ઞાપેસિ –

‘આરબ્ભથ નિક્કમથ, યુઞ્જથ બુદ્ધસાસને;

ધુનાથ મચ્ચુનો સેનં, નળાગારંવ કુઞ્જરો.

‘યો ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે, અપ્પમત્તો વિહસ્સતિ [વિહેસ્સતિ (સી. સ્યા. કં.) વિહરિસ્સતિ (ક.)];

પહાય જાતિસંસારં, દુક્ખસ્સન્તં કરિસ્સતી’’’તિ [અ. નિ. ૧ તિકનિપાતે; સં. નિ. ૧.૨૮૫].

અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ સમાપન્નસ્સ અત્થિ વચીભેદોતિ.

વચીભેદકથા નિટ્ઠિતા.