૧. ચિત્તુપ્પાદકણ્ડં

કામાવચરકુસલં

પદભાજની

૧. કતમે ધમ્મા કુસલા? યસ્મિં સમયે કામાવચરં કુસલં ચિત્તં ઉપ્પન્નં હોતિ સોમનસ્સસહગતં ઞાણસમ્પયુત્તં રૂપારમ્મણં વા સદ્દારમ્મણં વા ગન્ધારમ્મણં વા રસારમ્મણં વા ફોટ્ઠબ્બારમ્મણં વા ધમ્મારમ્મણં વા યં યં વા પનારબ્ભ, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ, વેદના હોતિ, સઞ્ઞા હોતિ, ચેતના હોતિ, ચિત્તં હોતિ, વિતક્કો હોતિ, વિચારો હોતિ, પીતિ હોતિ, સુખં હોતિ, ચિત્તસ્સેકગ્ગતા હોતિ, સદ્ધિન્દ્રિયં હોતિ, વીરિયિન્દ્રિયં [વિરિયિન્દ્રિયં (સી. સ્યા.)] હોતિ, સતિન્દ્રિયં હોતિ, સમાધિન્દ્રિયં હોતિ, પઞ્ઞિન્દ્રિયં હોતિ, મનિન્દ્રિયં હોતિ, સોમનસ્સિન્દ્રિયં હોતિ, જીવિતિન્દ્રિયં હોતિ, સમ્માદિટ્ઠિ હોતિ, સમ્માસઙ્કપ્પો હોતિ, સમ્માવાયામો હોતિ, સમ્માસતિ હોતિ, સમ્માસમાધિ હોતિ, સદ્ધાબલં હોતિ, વીરિયબલં [વિરિયબલં (સી. સ્યા.)] હોતિ, સતિબલં હોતિ, સમાધિબલં હોતિ, પઞ્ઞાબલં હોતિ, હિરિબલં હોતિ, ઓત્તપ્પબલં હોતિ, અલોભો હોતિ, અદોસો હોતિ, અમોહો હોતિ, અનભિજ્ઝા હોતિ, અબ્યાપાદો હોતિ, સમ્માદિટ્ઠિ હોતિ, હિરી હોતિ, ઓત્તપ્પં હોતિ, કાયપસ્સદ્ધિ [કાયપ્પસ્સદ્ધિ (સ્યા.)] હોતિ, ચિત્તપસ્સદ્ધિ [ચિત્તપ્પસ્સદ્ધિ (સ્યા.)] હોતિ, કાયલહુતા હોતિ, ચિત્તલહુતા હોતિ, કાયમુદુતા હોતિ, ચિત્તમુદુતા હોતિ, કાયકમ્મઞ્ઞતા હોતિ, ચિત્તકમ્મઞ્ઞતા હોતિ, કાયપાગુઞ્ઞતા હોતિ, ચિત્તપાગુઞ્ઞતા હોતિ, કાયુજુકતા [કાયુજ્જુકતા (સી. ક.)] હોતિ, ચિત્તુજુકતા [ચિત્તુજ્જુકતા (સી. ક.)] હોતિ, સતિ હોતિ, સમ્પજઞ્ઞં હોતિ, સમથો હોતિ, વિપસ્સના હોતિ, પગ્ગાહો હોતિ, અવિક્ખેપો હોતિ; યે વા પન તસ્મિં સમયે અઞ્ઞેપિ અત્થિ પટિચ્ચસમુપ્પન્ના અરૂપિનો ધમ્મા – ઇમે ધમ્મા કુસલા.

૨. કતમો તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ? યો તસ્મિં સમયે ફસ્સો ફુસના સંફુસના સંફુસિતત્તં – અયં તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ.

૩. કતમા તસ્મિં સમયે વેદના હોતિ? યં તસ્મિં સમયે તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુસમ્ફસ્સજં ચેતસિકં સાતં ચેતસિકં સુખં ચેતોસમ્ફસ્સજં સાતં સુખં વેદયિતં ચેતોસમ્ફસ્સજા સાતા સુખા વેદના – અયં તસ્મિં સમયે વેદના હોતિ.

૪. કતમા તસ્મિં સમયે સઞ્ઞા હોતિ? યા તસ્મિં સમયે તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુસમ્ફસ્સજા સઞ્ઞા સઞ્જાનના સઞ્જાનિતત્તં – અયં તસ્મિં સમયે સઞ્ઞા હોતિ.

૫. કતમા તસ્મિં સમયે ચેતના હોતિ? યા તસ્મિં સમયે તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુસમ્ફસ્સજા ચેતના સઞ્ચેતના ચેતયિતત્તં [સઞ્ચેતયિતત્તં (સ્યા.)] – અયં તસ્મિં સમયે ચેતના હોતિ.

૬. કતમં તસ્મિં સમયે ચિત્તં હોતિ? યં તસ્મિં સમયે ચિત્તં મનો માનસં હદયં પણ્ડરં મનો મનાયતનં મનિન્દ્રિયં વિઞ્ઞાણં વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં તસ્મિં સમયે ચિત્તં હોતિ.

૭. કતમો તસ્મિં સમયે વિતક્કો હોતિ? યો તસ્મિં સમયે તક્કો વિતક્કો સઙ્કપ્પો અપ્પના બ્યપ્પના ચેતસો અભિનિરોપના સમ્માસઙ્કપ્પો – અયં તસ્મિં સમયે વિતક્કો હોતિ.

૮. કતમો તસ્મિં સમયે વિચારો હોતિ? યો તસ્મિં સમયે ચારો વિચારો અનુવિચારો ઉપવિચારો ચિત્તસ્સ અનુસન્ધાનતા અનુપેક્ખનતા – અયં તસ્મિં સમયે વિચારો હોતિ.

૯. કતમા તસ્મિં સમયે પીતિ હોતિ? યા તસ્મિં સમયે પીતિ પામોજ્જં આમોદના પમોદના હાસો પહાસો વિત્તિ ઓદગ્યં અત્તમનતા ચિત્તસ્સ – અયં તસ્મિં સમયે પીતિ હોતિ.

૧૦. કતમં તસ્મિં સમયે સુખં હોતિ? યં તસ્મિં સમયે ચેતસિકં સાતં ચેતસિકં સુખં ચેતોસમ્ફસ્સજં સાતં સુખં વેદયિતં ચેતોસમ્ફસ્સજા સાતા સુખા વેદના – ઇદં તસ્મિં સમયે સુખં હોતિ.

૧૧. કતમા તસ્મિં સમયે ચિત્તસ્સેકગ્ગતા હોતિ? યા તસ્મિં સમયે ચિત્તસ્સ ઠિતિ સણ્ઠિતિ અવટ્ઠિતિ અવિસાહારો અવિક્ખેપો અવિસાહટમાનસતા સમથો સમાધિન્દ્રિયં સમાધિબલં સમ્માસમાધિ – અયં તસ્મિં સમયે ચિત્તસ્સેકગ્ગતા હોતિ.

૧૨. કતમં તસ્મિં સમયે સદ્ધિન્દ્રિયં હોતિ? યા તસ્મિં સમયે સદ્ધા સદ્દહના ઓકપ્પના અભિપ્પસાદો સદ્ધા સદ્ધિન્દ્રિયં સદ્ધાબલં – ઇદં તસ્મિં સમયે સદ્ધિન્દ્રિયં હોતિ.

૧૩. કતમં તસ્મિં સમયે વીરિયિન્દ્રિયં હોતિ? યો તસ્મિં સમયે ચેતસિકો વીરિયારમ્ભો [વિરિયારમ્ભો (સી. સ્યા.)] નિક્કમો પરક્કમો ઉય્યામો વાયામો ઉસ્સાહો ઉસ્સોળ્હી [ઉસ્સોળ્હિ (સી.)] થામો ધિતિ અસિથિલપરક્કમતા અનિક્ખિત્તછન્દતા અનિક્ખિત્તધુરતા ધુરસમ્પગ્ગાહો વીરિયં વીરિયિન્દ્રિયં વીરિયબલં સમ્માવાયામો – ઇદં તસ્મિં સમયે વીરિયિન્દ્રિયં હોતિ.

૧૪. કતમં તસ્મિં સમયે સતિન્દ્રિયં હોતિ? યા તસ્મિં સમયે સતિ અનુસ્સતિ પટિસ્સતિ સતિ સરણતા ધારણતા અપિલાપનતા અસમ્મુસ્સનતા સતિ સતિન્દ્રિયં સતિબલં સમ્માસતિ – ઇદં તસ્મિં સમયે સતિન્દ્રિયં હોતિ.

૧૫. કતમં તસ્મિં સમયે સમાધિન્દ્રિયં હોતિ? યા તસ્મિં સમયે ચિત્તસ્સ ઠિતિ સણ્ઠિતિ અવટ્ઠિતિ અવિસાહારો અવિક્ખેપો અવિસાહટમાનસતા સમથો સમાધિન્દ્રિયં સમાધિબલં સમ્માસમાધિ – ઇદં તસ્મિં સમયે સમાધિન્દ્રિયં હોતિ.

૧૬. કતમં તસ્મિં સમયે પઞ્ઞિન્દ્રિયં હોતિ? યા તસ્મિં સમયે પઞ્ઞા પજાનના વિચયો પવિચયો ધમ્મવિચયો સલ્લક્ખણા ઉપલક્ખણા પચ્ચુપલક્ખણા પણ્ડિચ્ચં કોસલ્લં નેપુઞ્ઞં વેભબ્યા ચિન્તા ઉપપરિક્ખા ભૂરી મેધા પરિણાયિકા વિપસ્સના સમ્પજઞ્ઞં પતોદો પઞ્ઞા પઞ્ઞિન્દ્રિયં પઞ્ઞાબલં પઞ્ઞાસત્થં પઞ્ઞાપાસાદો પઞ્ઞાઆલોકો પઞ્ઞાઓભાસો પઞ્ઞાપજ્જોતો પઞ્ઞારતનં અમોહો ધમ્મવિચયો સમ્માદિટ્ઠિ – ઇદં તસ્મિં સમયે પઞ્ઞિન્દ્રિયં હોતિ.

૧૭. કતમં તસ્મિં સમયે મનિન્દ્રિયં હોતિ? યં તસ્મિં સમયે ચિત્તં મનો માનસં હદયં પણ્ડરં મનો મનાયતનં મનિન્દ્રિયં વિઞ્ઞાણં વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં તસ્મિં સમયે મનિન્દ્રિયં હોતિ.

૧૮. કતમં તસ્મિં સમયે સોમનસ્સિન્દ્રિયં હોતિ? યં તસ્મિં સમયે ચેતસિકં સાતં ચેતસિકં સુખં ચેતોસમ્ફસ્સજં સાતં સુખં વેદયિતં ચેતોસમ્ફસ્સજા સાતા સુખા વેદના – ઇદં તસ્મિં સમયે સોમનસ્સિન્દ્રિયં હોતિ.

૧૯. કતમં તસ્મિં સમયે જીવિતિન્દ્રિયં હોતિ? યો તેસં અરૂપીનં ધમ્માનં આયુ ઠિતિ યપના યાપના ઇરિયના [ઇરીયના (સી.)] વત્તના પાલના જીવિતં જીવિતિન્દ્રિયં – ઇદં તસ્મિં સમયે જીવિતિન્દ્રિયં હોતિ.

૨૦. કતમા તસ્મિં સમયે સમ્માદિટ્ઠિ હોતિ? યા તસ્મિં સમયે પઞ્ઞા પજાનના વિચયો પવિચયો ધમ્મવિચયો સલ્લક્ખણા ઉપલક્ખણા પચ્ચુપલક્ખણા પણ્ડિચ્ચં કોસલ્લં નેપુઞ્ઞં વેભબ્યા ચિન્તા ઉપપરિક્ખા ભૂરી મેધા પરિણાયિકા વિપસ્સના સમ્પજઞ્ઞં પતોદો પઞ્ઞા પઞ્ઞિન્દ્રિયં પઞ્ઞાબલં પઞ્ઞાસત્થં પઞ્ઞાપાસાદો પઞ્ઞાઆલોકો પઞ્ઞાઓભાસો પઞ્ઞાપજ્જોતો પઞ્ઞારતનં અમોહો ધમ્મવિચયો સમ્માદિટ્ઠિ – અયં તસ્મિં સમયે સમ્માદિટ્ઠિ હોતિ.

૨૧. કતમો તસ્મિં સમયે સમ્માસઙ્કપ્પો હોતિ? યો તસ્મિં સમયે તક્કો વિતક્કો સઙ્કપ્પો અપ્પના બ્યપ્પના ચેતસો અભિનિરોપના સમ્માસઙ્કપ્પો – અયં તસ્મિં સમયે સમ્માસઙ્કપ્પો હોતિ.

૨૨. કતમો તસ્મિં સમયે સમ્માવાયામો હોતિ? યો તસ્મિં સમયે ચેતસિકો વીરિયારમ્ભો નિક્કમો પરક્કમો ઉય્યામો વાયામો ઉસ્સાહો ઉસ્સોળ્હી થામો ધિતિ અસિથિલપરક્કમતા અનિક્ખિત્તછન્દતા અનિક્ખિત્તધુરતા ધુરસમ્પગ્ગાહો વીરિયં વીરિયિન્દ્રિયં વીરિયબલં સમ્માવાયામો – અયં તસ્મિં સમયે સમ્માવાયામો હોતિ.

૨૩. કતમા તસ્મિં સમયે સમ્માસતિ હોતિ? યા તસ્મિં સમયે સતિ અનુસ્સતિ પટિસ્સતિ સતિ સરણતા ધારણતા અપિલાપનતા અસમ્મુસ્સનતા સતિ સતિન્દ્રિયં સતિબલં સમ્માસતિ – અયં તસ્મિં સમયે સમ્માસતિ હોતિ.

૨૪. કતમો તસ્મિં સમયે સમ્માસમાધિ હોતિ? યા તસ્મિં સમયે ચિત્તસ્સ ઠિતિ સણ્ઠિતિ અવટ્ઠિતિ અવિસાહારો અવિક્ખેપો અવિસાહટમાનસતા સમથો સમાધિન્દ્રિયં સમાધિબલં સમ્માસમાધિ – અયં તસ્મિં સમયે સમ્માસમાધિ હોતિ.

૨૫. કતમં તસ્મિં સમયે સદ્ધાબલં હોતિ? યા તસ્મિં સમયે સદ્ધા સદ્દહના ઓકપ્પના અભિપ્પસાદો સદ્ધા સદ્ધિન્દ્રિયં સદ્ધાબલં – ઇદં તસ્મિં સમયે સદ્ધાબલં હોતિ.

૨૬. કતમં તસ્મિં સમયે વીરિયબલં હોતિ? યો તસ્મિં સમયે ચેતસિકો વીરિયારમ્ભો નિક્કમો પરક્કમો ઉય્યામો વાયામો ઉસ્સાહો ઉસ્સોળ્હી થામો ધિતિ અસિથિલપરક્કમતા અનિક્ખિત્તછન્દતા અનિક્ખિત્તધુરતા ધુરસમ્પગ્ગાહો વીરિયં વીરિયિન્દ્રિયં વીરિયબલં સમ્માવાયામો – ઇદં તસ્મિં સમયે વીરિયબલં હોતિ.

૨૭. કતમં તસ્મિં સમયે સતિબલં હોતિ? યા તસ્મિં સમયે સતિ અનુસ્સતિ પટિસ્સતિ સતિ સરણતા ધારણતા અપિલાપનતા અસમ્મુસ્સનતા સતિ સતિન્દ્રિયં સતિબલં સમ્માસતિ – ઇદં તસ્મિં સમયે સતિબલં હોતિ.

૨૮. કતમં તસ્મિં સમયે સમાધિબલં હોતિ? યા તસ્મિં સમયે ચિત્તસ્સ ઠિતિ સણ્ઠિતિ અવટ્ઠિતિ અવિસાહારો અવિક્ખેપો અવિસાહટમાનસતા સમથો સમાધિન્દ્રિયં સમાધિબલં સમ્માસમાધિ – ઇદં તસ્મિં સમયે સમાધિબલં હોતિ.

૨૯. કતમં તસ્મિં સમયે પઞ્ઞાબલં હોતિ? યા તસ્મિં સમયે પઞ્ઞા પજાનના વિચયો પવિચયો ધમ્મવિચયો સલ્લક્ખણા ઉપલક્ખણા પચ્ચુપલક્ખણા પણ્ડિચ્ચં કોસલ્લં નેપુઞ્ઞં વેભબ્યા ચિન્તા ઉપપરિક્ખા ભૂરી મેધા પરિણાયિકા વિપસ્સના સમ્પજઞ્ઞં પતોદો પઞ્ઞા પઞ્ઞિન્દ્રિયં પઞ્ઞાબલં પઞ્ઞાસત્થં પઞ્ઞાપાસાદો પઞ્ઞાઆલોકો પઞ્ઞાઓભાસો પઞ્ઞાપજ્જોતો પઞ્ઞારતનં અમોહો ધમ્મવિચયો સમ્માદિટ્ઠિ – ઇદં તસ્મિં સમયે પઞ્ઞાબલં હોતિ.

૩૦. કતમં તસ્મિં સમયે હિરિબલં હોતિ? યં તસ્મિં સમયે હિરીયતિ હિરિયિતબ્બેન હિરીયતિ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં સમાપત્તિયા – ઇદં તસ્મિં સમયે હિરિબલં હોતિ.

૩૧. કતમં તસ્મિં સમયે ઓત્તપ્પબલં હોતિ? યં તસ્મિં સમયે ઓત્તપ્પતિ ઓત્તપ્પિતબ્બેન ઓત્તપ્પતિ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં સમાપત્તિયા – ઇદં તસ્મિં સમયે ઓત્તપ્પબલં હોતિ.

૩૨. કતમો તસ્મિં સમયે અલોભો હોતિ? યો તસ્મિં સમયે અલોભો અલુબ્ભના અલુબ્ભિતત્તં અસારાગો અસારજ્જના અસારજ્જિતત્તં અનભિજ્ઝા અલોભો કુસલમૂલં – અયં તસ્મિં સમયે અલોભો હોતિ.

૩૩. કતમો તસ્મિં સમયે અદોસો હોતિ? યો તસ્મિં સમયે અદોસો અદુસ્સના અદુસ્સિતત્તં [અદૂસના અદૂસિતત્તં (સ્યા.)] અબ્યાપાદો અબ્યાપજ્જો અદોસો કુસલમૂલં – અયં તસ્મિં સમયે અદોસો હોતિ?

૩૪. કતમો તસ્મિં સમયે અમોહો હોતિ? યા તસ્મિં સમયે પઞ્ઞા પજાનના વિચયો પવિચયો ધમ્મવિચયો સલ્લક્ખણા ઉપલક્ખણા પચ્ચુપલક્ખણા પણ્ડિચ્ચં કોસલ્લં નેપુઞ્ઞં વેભબ્યા ચિન્તા ઉપપરિક્ખા ભૂરી મેધા પરિણાયિકા વિપસ્સના સમ્પજઞ્ઞં પતોદો પઞ્ઞા પઞ્ઞિન્દ્રિયં પઞ્ઞાબલં પઞ્ઞાસત્થં પઞ્ઞાપાસાદો પઞ્ઞાઆલોકો પઞ્ઞાઓભાસો પઞ્ઞાપજ્જોતો પઞ્ઞારતનં અમોહો ધમ્મવિચયો સમ્માદિટ્ઠિ અમોહો કુસલમૂલં – અયં તસ્મિં સમયે અમોહો હોતિ.

૩૫. કતમા તસ્મિં સમયે અનભિજ્ઝા હોતિ? યો તસ્મિં સમયે અલોભો અલુબ્ભના અલુબ્ભિતત્તં અસારાગો અસારજ્જના અસારજ્જિતત્તં અનભિજ્ઝા અલોભો કુસલમૂલં – અયં તસ્મિં સમયે અનભિજ્ઝા હોતિ.

૩૬. કતમો તસ્મિં સમયે અબ્યાપાદો હોતિ? યો તસ્મિં સમયે અદોસો અદુસ્સના અદુસ્સિતત્તં અબ્યાપાદો અબ્યાપજ્જો અદોસો કુસલમૂલં – અયં તસ્મિં સમયે અબ્યાપાદો હોતિ.

૩૭. કતમા તસ્મિં સમયે સમ્માદિટ્ઠિ હોતિ? યા તસ્મિં સમયે પઞ્ઞા પજાનના વિચયો પવિચયો ધમ્મવિચયો સલ્લક્ખણા ઉપલક્ખણા પચ્ચુપલક્ખણા પણ્ડિચ્ચં કોસલ્લં નેપુઞ્ઞં વેભબ્યા ચિન્તા ઉપપરિક્ખા ભૂરી મેધા પરિણાયિકા વિપસ્સના સમ્પજઞ્ઞં પતોદો પઞ્ઞા પઞ્ઞિન્દ્રિયં પઞ્ઞાબલં પઞ્ઞાસત્થં પઞ્ઞાપાસાદો પઞ્ઞાઆલોકો પઞ્ઞાઓભાસો પઞ્ઞાપજ્જોતો પઞ્ઞારતનં અમોહો ધમ્મવિચયો સમ્માદિટ્ઠિ – અયં તસ્મિં સમયે સમ્માદિટ્ઠિ હોતિ.

૩૮. કતમા તસ્મિં સમયે હિરી હોતિ? યં તસ્મિં સમયે હિરીયતિ હિરિયિતબ્બેન હિરીયતિ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં સમાપત્તિયા – અયં તસ્મિં સમયે હિરી હોતિ.

૩૯. કતમં તસ્મિં સમયે ઓત્તપ્પં હોતિ? યં તસ્મિં સમયે ઓત્તપ્પતિ ઓત્તપ્પિતબ્બેન ઓત્તપ્પતિ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં સમાપત્તિયા – ઇદં તસ્મિં સમયે ઓત્તપ્પં હોતિ.

૪૦. કતમા તસ્મિં સમયે કાયપસ્સદ્ધિ હોતિ? યા તસ્મિં સમયે વેદનાક્ખન્ધસ્સ સઞ્ઞાક્ખન્ધસ્સ સઙ્ખારક્ખન્ધસ્સ પસ્સદ્ધિ પટિપસ્સદ્ધિ [પટિપ્પસ્સદ્ધિ (સી. સ્યા.)] પસ્સમ્ભના પટિપસ્સમ્ભના [પટિપ્પસ્સમ્ભના (સી. સ્યા.)] પટિપસ્સમ્ભિતત્તં [પટિપ્પસ્સમ્ભિતત્તં (સી. સ્યા.)] – અયં તસ્મિં સમયે કાયપસ્સદ્ધિ હોતિ.

૪૧. કતમા તસ્મિં સમયે ચિત્તપસ્સદ્ધિ હોતિ? યા તસ્મિં સમયે વિઞ્ઞાણક્ખન્ધસ્સ પસ્સદ્ધિ પટિપસ્સદ્ધિ પસ્સમ્ભના પટિપસ્સમ્ભના પટિપસ્સમ્ભિતત્તં – અયં તસ્મિં સમયે ચિત્તપસ્સદ્ધિ હોતિ.

૪૨. કતમા તસ્મિં સમયે કાયલહુતા હોતિ? યા તસ્મિં સમયે વેદનાક્ખન્ધસ્સ સઞ્ઞાક્ખન્ધસ્સ સઙ્ખારક્ખન્ધસ્સ લહુતા લહુપરિણામતા અદન્ધનતા અવિત્થનતા – અયં તસ્મિં સમયે કાયલહુતા હોતિ.

૪૩. કતમા તસ્મિં સમયે ચિત્તલહુતા હોતિ? યા તસ્મિં સમયે વિઞ્ઞાણક્ખન્ધસ્સ લહુતા લહુપરિણામતા અદન્ધનતા અવિત્થનતા – અયં તસ્મિં સમયે ચિત્તલહુતા હોતિ.

૪૪. કતમા તસ્મિં સમયે કાયમુદુતા હોતિ? યા તસ્મિં સમયે વેદનાક્ખન્ધસ્સ સઞ્ઞાક્ખન્ધસ્સ સઙ્ખારક્ખન્ધસ્સ મુદુતા મદ્દવતા અકક્ખળતા અકથિનતા – અયં તસ્મિં સમયે કાયમુદુતા હોતિ.

૪૫. કતમા તસ્મિં સમયે ચિત્તમુદુતા હોતિ? યા તસ્મિં સમયે વિઞ્ઞાણક્ખન્ધસ્સ મુદુતા મદ્દવતા અકક્ખળતા અકથિનતા – અયં તસ્મિં સમયે ચિત્તમુદુતા હોતિ.

૪૬. કતમા તસ્મિં સમયે કાયકમ્મઞ્ઞતા હોતિ? યા તસ્મિં સમયે વેદનાક્ખન્ધસ્સ સઞ્ઞાક્ખન્ધસ્સ સઙ્ખારક્ખન્ધસ્સ કમ્મઞ્ઞતા કમ્મઞ્ઞત્તં કમ્મઞ્ઞભાવો – અયં તસ્મિં સમયે કાયકમ્મઞ્ઞતા હોતિ.

૪૭. કતમા તસ્મિં સમયે ચિત્તકમ્મઞ્ઞતા હોતિ? યા તસ્મિં સમયે વિઞ્ઞાણક્ખન્ધસ્સ કમ્મઞ્ઞતા કમ્મઞ્ઞત્તં કમ્મઞ્ઞભાવો – અયં તસ્મિં સમયે ચિત્તકમ્મઞ્ઞતા હોતિ.

૪૮. કતમા તસ્મિં સમયે કાયપાગુઞ્ઞતા હોતિ? યા તસ્મિં સમયે વેદનાક્ખન્ધસ્સ સઞ્ઞાક્ખન્ધસ્સ સઙ્ખારક્ખન્ધસ્સ પગુણતા પગુણત્તં પગુણભાવો – અયં તસ્મિં સમયે કાયપાગુઞ્ઞતા હોતિ.

૪૯. કતમા તસ્મિં સમયે ચિત્તપાગુઞ્ઞતા હોતિ? યા તસ્મિં સમયે વિઞ્ઞાણક્ખન્ધસ્સ પગુણતા પગુણત્તં પગુણભાવો – અયં તસ્મિં સમયે ચિત્તપાગુઞ્ઞતા હોતિ.

૫૦. કતમા તસ્મિં સમયે કાયુજુકતા હોતિ? યા તસ્મિં સમયે વેદનાક્ખન્ધસ્સ સઞ્ઞાક્ખન્ધસ્સ સઙ્ખારક્ખન્ધસ્સ ઉજુતા ઉજુકતા અજિમ્હતા અવઙ્કતા અકુટિલતા – અયં તસ્મિં સમયે કાયુજુકતા હોતિ.

૫૧. કતમા તસ્મિં સમયે ચિત્તુજુકતા હોતિ? યા તસ્મિં સમયે વિઞ્ઞાણક્ખન્ધસ્સ ઉજુતા ઉજુકતા અજિમ્હતા અવઙ્કતા અકુટિલતા – અયં તસ્મિં સમયે ચિત્તુજુકતા હોતિ.

૫૨. કતમા તસ્મિં સમયે સતિ હોતિ? યા તસ્મિં સમયે સતિ અનુસ્સતિ પટિસ્સતિ સતિ સરણતા ધારણતા અપિલાપનતા અસમ્મુસ્સનતા સતિ સતિન્દ્રિયં સતિબલં સમ્માસતિ – અયં તસ્મિં સમયે સતિ હોતિ.

૫૩. કતમં તસ્મિં સમયે સમ્પજઞ્ઞં હોતિ? યા તસ્મિં સમયે પઞ્ઞા પજાનના વિચયો પવિચયો ધમ્મવિચયો સલ્લક્ખણા ઉપલક્ખણા પચ્ચુપલક્ખણા પણ્ડિચ્ચં કોસલ્લં નેપુઞ્ઞં વેભબ્યા ચિન્તા ઉપપરિક્ખા ભૂરી મેધા પરિણાયિકા વિપસ્સના સમ્પજઞ્ઞં પતોદો પઞ્ઞા પઞ્ઞિન્દ્રિયં પઞ્ઞાબલં પઞ્ઞાસત્થં પઞ્ઞાપાસાદો પઞ્ઞાઆલોકો પઞ્ઞાઓભાસો પઞ્ઞાપજ્જોતો પઞ્ઞારતનં અમોહો ધમ્મવિચયો સમ્માદિટ્ઠિ – ઇદં તસ્મિં સમયે સમ્પજઞ્ઞં હોતિ.

૫૪. કતમો તસ્મિં સમયે સમથો હોતિ? યા તસ્મિં સમયે ચિત્તસ્સ ઠિતિ સણ્ઠિતિ અવટ્ઠિતિ અવિસાહારો અવિક્ખેપો અવિસાહટમાનસતા સમથો સમાધિન્દ્રિયં સમાધિબલં સમ્માસમાધિ – અયં તસ્મિં સમયે સમથો હોતિ.

૫૫. કતમા તસ્મિં સમયે વિપસ્સના હોતિ? યા તસ્મિં સમયે પઞ્ઞા પજાનના વિચયો પવિચયો ધમ્મવિચયો સલ્લક્ખણા ઉપલક્ખણા પચ્ચુપલક્ખણા પણ્ડિચ્ચં કોસલ્લં નેપુઞ્ઞં વેભબ્યા ચિન્તા ઉપપરિક્ખા ભૂરી મેધા પરિણાયિકા વિપસ્સના સમ્પજઞ્ઞં પતોદો પઞ્ઞા પઞ્ઞિન્દ્રિયં પઞ્ઞાબલં પઞ્ઞાસત્થં પઞ્ઞાપાસાદો પઞ્ઞાઆલોકો પઞ્ઞાઓભાસો પઞ્ઞાપજ્જોતો પઞ્ઞારતનં અમોહો ધમ્મવિચયો સમ્માદિટ્ઠિ – અયં તસ્મિં સમયે વિપસ્સના હોતિ.

૫૬. કતમો તસ્મિં સમયે પગ્ગાહો હોતિ? યો તસ્મિં સમયે ચેતસિકો વીરિયારમ્ભો નિક્કમો પરક્કમો ઉય્યામો વાયામો ઉસ્સાહો ઉસ્સોળ્હી થામો ધિતિ અસિથિલપરક્કમતા અનિક્ખિત્તછન્દતા અનિક્ખિત્તધુરતા ધુરસમ્પગ્ગાહો વીરિયં વીરિયિન્દ્રિયં વીરિયબલં સમ્માવાયામો – અયં તસ્મિં સમયે પગ્ગાહો હોતિ.

૫૭. કતમો તસ્મિં સમયે અવિક્ખેપો હોતિ? યા તસ્મિં સમયે ચિત્તસ્સ ઠિતિ સણ્ઠિતિ અવટ્ઠિતિ અવિસાહારો અવિક્ખેપો અવિસાહટમાનસતા સમથો સમાધિન્દ્રિયં સમાધિબલં સમ્માસમાધિ – અયં તસ્મિં સમયે અવિક્ખેપો હોતિ.

યે વા પન તસ્મિં સમયે અઞ્ઞેપિ અત્થિ પટિચ્ચસમુપ્પન્ના અરૂપિનો ધમ્મા – ઇમે ધમ્મા કુસલા.

પદભાજનીયં.

પઠમભાણવારો.

કોટ્ઠાસવારો

૫૮. તસ્મિં ખો પન સમયે ચત્તારો ખન્ધા હોન્તિ, દ્વાયતનાનિ હોન્તિ, દ્વે ધાતુયો હોન્તિ, તયો આહારા હોન્તિ, અટ્ઠિન્દ્રિયાનિ હોન્તિ, પઞ્ચઙ્ગિકં ઝાનં હોતિ, પઞ્ચઙ્ગિકો મગ્ગો હોતિ, સત્ત બલાનિ હોન્તિ, તયો હેતૂ હોન્તિ, એકો ફસ્સો હોતિ, એકા વેદના હોતિ, એકા સઞ્ઞા હોતિ, એકા ચેતના હોતિ, એકં ચિત્તં હોતિ, એકો વેદનાક્ખન્ધો હોતિ, એકો સઞ્ઞાક્ખન્ધો હોતિ, એકો સઙ્ખારક્ખન્ધો હોતિ, એકો વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો હોતિ, એકં મનાયતનં હોતિ, એકં મનિન્દ્રિયં હોતિ, એકા મનોવિઞ્ઞાણધાતુ હોતિ, એકં ધમ્માયતનં હોતિ, એકા ધમ્મધાતુ હોતિ; યે વા પન તસ્મિં સમયે અઞ્ઞેપિ અત્થિ પટિચ્ચસમુપ્પન્ના અરૂપિનો ધમ્મા – ઇમે ધમ્મા કુસલા.

૫૯. કતમે તસ્મિં સમયે ચત્તારો ખન્ધા હોન્તિ? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો, વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો.

૬૦. કતમો તસ્મિં સમયે વેદનાક્ખન્ધો હોતિ? યં તસ્મિં સમયે ચેતસિકં સાતં ચેતસિકં સુખં ચેતોસમ્ફસ્સજં સાતં સુખં વેદયિતં ચેતોસમ્ફસ્સજા સાતા સુખા વેદના – અયં તસ્મિં સમયે વેદનાક્ખન્ધો હોતિ.

૬૧. કતમો તસ્મિં સમયે સઞ્ઞાક્ખન્ધો હોતિ? યા તસ્મિં સમયે સઞ્ઞા સઞ્જાનના સઞ્જાનિતત્તં – અયં તસ્મિં સમયે સઞ્ઞાક્ખન્ધો હોતિ.

૬૨. કતમો તસ્મિં સમયે સઙ્ખારક્ખન્ધો હોતિ? ફસ્સો ચેતના વિતક્કો વિચારો પીતિ ચિત્તસ્સેકગ્ગતા સદ્ધિન્દ્રિયં વીરિયિન્દ્રિયં સતિન્દ્રિયં સમાધિન્દ્રિયં પઞ્ઞિન્દ્રિયં જીવિતિન્દ્રિયં સમ્માદિટ્ઠિ સમ્માસઙ્કપ્પો સમ્માવાયામો સમ્માસતિ સમ્માસમાધિ સદ્ધાબલં વીરિયબલં સતિબલં સમાધિબલં પઞ્ઞાબલં હિરિબલં ઓત્તપ્પબલં અલોભો અદોસો અમોહો અનભિજ્ઝા અબ્યાપાદો સમ્માદિટ્ઠિ હિરી ઓત્તપ્પં કાયપસ્સદ્ધિ ચિત્તપસ્સદ્ધિ કાયલહુતા ચિત્તલહુતા કાયમુદુતા ચિત્તમુદુતા કાયકમ્મઞ્ઞતા ચિત્તકમ્મઞ્ઞતા કાયપાગુઞ્ઞતા ચિત્તપાગુઞ્ઞતા કાયુજુકતા ચિત્તુજુકતા સતિ સમ્પજઞ્ઞં સમથો વિપસ્સના પગ્ગાહો અવિક્ખેપો; યે વા પન તસ્મિં સમયે અઞ્ઞેપિ અત્થિ પટિચ્ચસમુપ્પન્ના અરૂપિનો ધમ્મા ઠપેત્વા [થપેત્વા (ક.)] વેદનાક્ખન્ધં ઠપેત્વા સઞ્ઞાક્ખન્ધં ઠપેત્વા વિઞ્ઞાણક્ખન્ધં – અયં તસ્મિં સમયે સઙ્ખારક્ખન્ધો હોતિ.

૬૩. કતમો તસ્મિં સમયે વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો હોતિ? યં તસ્મિં સમયે ચિત્તં મનો માનસં હદયં પણ્ડરં મનો મનાયતનં મનિન્દ્રિયં વિઞ્ઞાણં વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – અયં તસ્મિં સમયે વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો હોતિ.

ઇમે તસ્મિં સમયે ચત્તારો ખન્ધા હોન્તિ.

૬૪. કતમાનિ તસ્મિં સમયે દ્વાયતનાનિ હોન્તિ? મનાયતનં ધમ્માયતનં.

૬૫. કતમં તસ્મિં સમયે મનાયતનં હોતિ? યં તસ્મિં સમયે ચિત્તં મનો માનસં હદયં પણ્ડરં મનો મનાયતનં મનિન્દ્રિયં વિઞ્ઞાણં વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં તસ્મિં સમયે મનાયતનં હોતિ.

૬૬. કતમં તસ્મિં સમયે ધમ્માયતનં હોતિ? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો – ઇદં તસ્મિં સમયે ધમ્માયતનં હોતિ.

ઇમાનિ તસ્મિં સમયે દ્વાયતનાનિ હોન્તિ.

૬૭. કતમા તસ્મિં સમયે દ્વે ધાતુયો હોન્તિ? મનોવિઞ્ઞાણધાતુ, ધમ્મધાતુ.

૬૮. કતમા તસ્મિં સમયે મનોવિઞ્ઞાણધાતુ હોતિ? યં તસ્મિં સમયે ચિત્તં મનો માનસં હદયં પણ્ડરં મનો મનાયતનં મનિન્દ્રિયં વિઞ્ઞાણં વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – અયં તસ્મિં સમયે મનોવિઞ્ઞાણધાતુ હોતિ.

૬૯. કતમા તસ્મિં સમયે ધમ્મધાતુ હોતિ? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો – અયં તસ્મિં સમયે ધમ્મધાતુ હોતિ.

ઇમા તસ્મિં સમયે દ્વે ધાતુયો હોન્તિ.

૭૦. કતમે તસ્મિં સમયે તયો આહારા હોન્તિ? ફસ્સાહારો, મનોસઞ્ચેતનાહારો, વિઞ્ઞાણાહારો.

૭૧. કતમો તસ્મિં સમયે ફસ્સાહારો હોતિ? યો તસ્મિં સમયે ફસ્સો ફુસના સંફુસના સંફુસિતત્તં – અયં તસ્મિં સમયે ફસ્સાહારો હોતિ.

૭૨. કતમો તસ્મિં સમયે મનોસઞ્ચેતનાહારો હોતિ? યા તસ્મિં સમયે ચેતના સઞ્ચેતના ચેતયિતત્તં – અયં તસ્મિં સમયે મનોસઞ્ચેતનાહારો હોતિ.

૭૩. કતમો તસ્મિં સમયે વિઞ્ઞાણાહારો હોતિ? યં તસ્મિં સમયે ચિત્તં મનો માનસં હદયં પણ્ડરં મનો મનાયતનં મનિન્દ્રિયં વિઞ્ઞાણં વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – અયં તસ્મિં સમયે વિઞ્ઞાણાહારો હોતિ.

ઇમે તસ્મિં સમયે તયો આહારા હોન્તિ.

૭૪. કતમાનિ તસ્મિં સમયે અટ્ઠિન્દ્રિયાનિ હોન્તિ? સદ્ધિન્દ્રિયં, વીરિયિન્દ્રિયં, સતિન્દ્રિયં, સમાધિન્દ્રિયં, પઞ્ઞિન્દ્રિયં, મનિન્દ્રિયં, સોમનસ્સિન્દ્રિયં, જીવિતિન્દ્રિયં.

૭૫. કતમં તસ્મિં સમયે સદ્ધિન્દ્રિયં હોતિ? યા તસ્મિં સમયે સદ્ધા સદ્દહના ઓકપ્પના અભિપ્પસાદો સદ્ધા સદ્ધિન્દ્રિયં સદ્ધાબલં – ઇદં તસ્મિં સમયે સદ્ધિન્દ્રિયં હોતિ.

૭૬. કતમં તસ્મિં સમયે વીરિયિન્દ્રિયં હોતિ? યો તસ્મિં સમયે ચેતસિકો વીરિયારમ્ભો નિક્કમો પરક્કમો ઉય્યામો વાયામો ઉસ્સાહો ઉસ્સોળ્હી થામો ધિતિ અસિથિલપરક્કમતા અનિક્ખિત્તછન્દતા અનિક્ખિત્તધુરતા ધુરસમ્પગ્ગાહો વીરિયં વીરિયિન્દ્રિયં વીરિયબલં સમ્માવાયામો – ઇદં તસ્મિં સમયે વીરિયિન્દ્રિયં હોતિ.

૭૭. કતમં તસ્મિં સમયે સતિન્દ્રિયં હોતિ? યા તસ્મિં સમયે સતિ અનુસ્સતિ પટિસ્સતિ સતિ સરણતા ધારણતા અપિલાપનતા અસમ્મુસ્સનતા સતિ સતિન્દ્રિયં સતિબલં સમ્માસતિ – ઇદં તસ્મિં સમયે સતિન્દ્રિયં હોતિ.

૭૮. કતમં તસ્મિં સમયે સમાધિન્દ્રિયં હોતિ? યા તસ્મિં સમયે ચિત્તસ્સ ઠિતિ સણ્ઠિતિ અવટ્ઠિતિ અવિસાહારો અવિક્ખેપો અવિસાહટમાનસતા સમથો સમાધિન્દ્રિયં સમાધિબલં સમ્માસમાધિ – ઇદં તસ્મિં સમયે સમાધિન્દ્રિયં હોતિ.

૭૯. કતમં તસ્મિં સમયે પઞ્ઞિન્દ્રિયં હોતિ? યા તસ્મિં સમયે પઞ્ઞા પજાનના વિચયો પવિચયો ધમ્મવિચયો સલ્લક્ખણા ઉપલક્ખણા પચ્ચુપલક્ખણા પણ્ડિચ્ચં કોસલ્લં નેપુઞ્ઞં વેભબ્યા ચિન્તા ઉપપરિક્ખા ભૂરી મેધા પરિણાયિકા વિપસ્સના સમ્પજઞ્ઞં પતોદો પઞ્ઞા પઞ્ઞિન્દ્રિયં પઞ્ઞાબલં પઞ્ઞાસત્થં પઞ્ઞાપાસાદો પઞ્ઞાઆલોકો પઞ્ઞાઓભાસો પઞ્ઞાપજ્જોતો પઞ્ઞારતનં અમોહો ધમ્મવિચયો સમ્માદિટ્ઠિ – ઇદં તસ્મિં સમયે પઞ્ઞિન્દ્રિયં હોતિ.

૮૦. કતમં તસ્મિં સમયે મનિન્દ્રિયં હોતિ? યં તસ્મિં સમયે ચિત્તં મનો માનસં હદયં પણ્ડરં મનો મનાયતનં મનિન્દ્રિયં વિઞ્ઞાણં વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં તસ્મિં સમયે મનિન્દ્રિયં હોતિ.

૮૧. કતમં તસ્મિં સમયે સોમનસ્સિન્દ્રિયં હોતિ? યં તસ્મિં સમયે ચેતસિકં સાતં ચેતસિકં સુખં ચેતોસમ્ફસ્સજં સાતં સુખં વેદયિતં ચેતોસમ્ફસ્સજા સાતા સુખા વેદના – ઇદં તસ્મિં સમયે સોમનસ્સિન્દ્રિયં હોતિ.

૮૨. કતમં તસ્મિં સમયે જીવિતિન્દ્રિયં હોતિ? યો તેસં અરૂપીનં ધમ્માનં આયુ ઠિતિ યપના યાપના ઇરિયના વત્તના પાલના જીવિતં જીવિતિન્દ્રિયં – ઇદં તસ્મિં સમયે જીવિતિન્દ્રિયં હોતિ.

ઇમાનિ તસ્મિં સમયે અટ્ઠિન્દ્રિયાનિ હોન્તિ.

૮૩. કતમં તસ્મિં સમયે પઞ્ચઙ્ગિકં ઝાનં હોતિ? વિતક્કો, વિચારો, પીતિ, સુખં, ચિત્તસ્સેકગ્ગતા.

૮૪. કતમો તસ્મિં સમયે વિતક્કો હોતિ? યો તસ્મિં સમયે તક્કો વિતક્કો સઙ્કપ્પો અપ્પના બ્યપ્પના ચેતસો અભિનિરોપના સમ્માસઙ્કપ્પો – અયં તસ્મિં સમયે વિતક્કો હોતિ.

૮૫. કતમો તસ્મિં સમયે વિચારો હોતિ? યો તસ્મિં સમયે ચારો વિચારો અનુવિચારો ઉપવિચારો ચિત્તસ્સ અનુસન્ધાનતા અનુપેક્ખનતા – અયં તસ્મિં સમયે વિચારો હોતિ.

૮૬. કતમા તસ્મિં સમયે પીતિ હોતિ? યા તસ્મિં સમયે પીતિ પામોજ્જં આમોદના પમોદના હાસો પહાસો વિત્તિ ઓદગ્યં અત્તમનતા ચિત્તસ્સ – અયં તસ્મિં સમયે પીતિ હોતિ.

૮૭. કતમં તસ્મિં સમયે સુખં હોતિ? યં તસ્મિં સમયે ચેતસિકં સાતં ચેતસિકં સુખં ચેતોસમ્ફસ્સજં સાતં સુખં વેદયિતં ચેતોસમ્ફસ્સજા સાતા સુખા વેદના – ઇદં તસ્મિં સમયે સુખં હોતિ.

૮૮. કતમા તસ્મિં સમયે ચિત્તસ્સેકગ્ગતા હોતિ? યા તસ્મિં સમયે ચિત્તસ્સ ઠિતિ સણ્ઠિતિ અવટ્ઠિતિ અવિસાહારો અવિક્ખેપો અવિસાહટમાનસતા સમથો સમાધિન્દ્રિયં સમાધિબલં સમ્માસમાધિ – અયં તસ્મિં સમયે ચિત્તસ્સેકગ્ગતા હોતિ.

ઇદં તસ્મિં સમયે પઞ્ચઙ્ગિકં ઝાનં હોતિ.

૮૯. કતમો તસ્મિં સમયે પઞ્ચઙ્ગિકો મગ્ગો હોતિ? સમ્માદિટ્ઠિ, સમ્માસઙ્કપ્પો, સમ્માવાયામો, સમ્માસતિ, સમ્માસમાધિ.

૯૦. કતમા તસ્મિં સમયે સમ્માદિટ્ઠિ હોતિ? યા તસ્મિં સમયે પઞ્ઞા પજાનના વિચયો પવિચયો ધમ્મવિચયો સલ્લક્ખણા ઉપલક્ખણા પચ્ચુપલક્ખણા પણ્ડિચ્ચં કોસલ્લં નેપુઞ્ઞં વેભબ્યા ચિન્તા ઉપપરિક્ખા ભૂરી મેધા પરિણાયિકા વિપસ્સના સમ્પજઞ્ઞં પતોદો પઞ્ઞા પઞ્ઞિન્દ્રિયં પઞ્ઞાબલં પઞ્ઞાસત્થં પઞ્ઞાપાસાદો પઞ્ઞાઆલોકો પઞ્ઞાઓભાસો પઞ્ઞાપજ્જોતો પઞ્ઞારતનં અમોહો ધમ્મવિચયો સમ્માદિટ્ઠિ – અયં તસ્મિં સમયે સમ્માદિટ્ઠિ હોતિ.

૯૧. કતમો તસ્મિં સમયે સમ્માસઙ્કપ્પો હોતિ? યો તસ્મિં સમયે તક્કો વિતક્કો સઙ્કપ્પો અપ્પના બ્યપ્પના ચેતસો અભિનિરોપના સમ્માસઙ્કપ્પો – અયં તસ્મિં સમયે સમ્માસઙ્કપ્પો હોતિ.

૯૨. કતમો તસ્મિં સમયે સમ્માવાયામો હોતિ? યો તસ્મિં સમયે ચેતસિકો વીરિયારમ્ભો નિક્કમો પરક્કમો ઉય્યામો વાયામો ઉસ્સાહો ઉસ્સોળ્હી થામો ધિતિ અસિથિલપરક્કમતા અનિક્ખિત્તછન્દતા અનિક્ખિત્તધુરતા ધુરસમ્પગ્ગાહો વીરિયં વીરિયિન્દ્રિયં વીરિયબલં સમ્માવાયામો – અયં તસ્મિં સમયે સમ્માવાયામો હોતિ.

૯૩. કતમા તસ્મિં સમયે સમ્માસતિ હોતિ? યા તસ્મિં સમયે સતિ અનુસ્સતિ પટિસ્સતિ સતિ સરણતા ધારણતા અપિલાપનતા અસમ્મુસ્સનતા સતિ સતિન્દ્રિયં સતિબલં સમ્માસતિ – અયં તસ્મિં સમયે સમ્માસતિ હોતિ.

૯૪. કતમો તસ્મિં સમયે સમ્માસમાધિ હોતિ? યા તસ્મિં સમયે ચિત્તસ્સ ઠિતિ સણ્ઠિતિ અવટ્ઠિતિ અવિસાહારો અવિક્ખેપો અવિસાહટમાનસતા સમથો સમાધિન્દ્રિયં સમાધિબલં સમ્માસમાધિ – અયં તસ્મિં સમયે સમ્માસમાધિ હોતિ.

અયં તસ્મિં સમયે પઞ્ચઙ્ગિકો મગ્ગો હોતિ.

૯૫. કતમાનિ તસ્મિં સમયે સત્ત બલાનિ હોન્તિ? સદ્ધાબલં, વીરિયબલં, સતિબલં, સમાધિબલં, પઞ્ઞાબલં, હિરિબલં, ઓત્તપ્પબલં.

૯૬. કતમં તસ્મિં સમયે સદ્ધાબલં હોતિ? યા તસ્મિં સમયે સદ્ધા સદ્દહના ઓકપ્પના અભિપ્પસાદો સદ્ધા સદ્ધિન્દ્રિયં સદ્ધાબલં – ઇદં તસ્મિં સમયે સદ્ધાબલં હોતિ.

૯૭. કતમં તસ્મિં સમયે વીરિયબલં હોતિ? યો તસ્મિં સમયે ચેતસિકો વીરિયારમ્ભો નિક્કમો પરક્કમો ઉય્યામો વાયામો ઉસ્સાહો ઉસ્સોળ્હી થામો ધિતિ અસિથિલપરક્કમતા અનિક્ખિત્તછન્દતા અનિક્ખિત્તધુરતા ધુરસમ્પગ્ગાહો વીરિયં વીરિયિન્દ્રિયં વીરિયબલં સમ્માવાયામો – ઇદં તસ્મિં સમયે વીરિયબલં હોતિ.

૯૮. કતમં તસ્મિં સમયે સતિબલં હોતિ? યા તસ્મિં સમયે સતિ અનુસ્સતિ પટિસ્સતિ સતિ સરણતા ધારણતા અપિલાપનતા અસમ્મુસ્સનતા સતિ સતિન્દ્રિયં સતિબલં સમ્માસતિ – ઇદં તસ્મિં સમયે સતિબલં હોતિ.

૯૯. કતમં તસ્મિં સમયે સમાધિબલં હોતિ? યા તસ્મિં સમયે ચિત્તસ્સ ઠિતિ સણ્ઠિતિ અવટ્ઠિતિ અવિસાહારો અવિક્ખેપો અવિસાહટમાનસતા સમથો સમાધિન્દ્રિયં સમાધિબલં સમ્માસમાધિ – ઇદં તસ્મિં સમયે સમાધિબલં હોતિ.

૧૦૦. કતમં તસ્મિં સમયે પઞ્ઞાબલં હોતિ? યા તસ્મિં સમયે પઞ્ઞા પજાનના વિચયો પવિચયો ધમ્મવિચયો સલ્લક્ખણા ઉપલક્ખણા પચ્ચુપલક્ખણા પણ્ડિચ્ચં કોસલ્લં નેપુઞ્ઞં વેભબ્યા ચિન્તા ઉપપરિક્ખા ભૂરી મેધા પરિણાયિકા વિપસ્સના સમ્પજઞ્ઞં પતોદો પઞ્ઞા પઞ્ઞિન્દ્રિયં પઞ્ઞાબલં પઞ્ઞાસત્થં પઞ્ઞાપાસાદો પઞ્ઞાઆલોકો પઞ્ઞાઓભાસો પઞ્ઞાપજ્જોતો પઞ્ઞારતનં અમોહો ધમ્મવિચયો સમ્માદિટ્ઠિ – ઇદં તસ્મિં સમયે પઞ્ઞાબલં હોતિ.

૧૦૧. કતમં તસ્મિં સમયે હિરિબલં હોતિ? યં તસ્મિં સમયે હિરીયતિ હિરિયિતબ્બેન હિરીયતિ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં સમાપત્તિયા – ઇદં તસ્મિં સમયે હિરિબલં હોતિ.

૧૦૨. કતમં તસ્મિં સમયે ઓત્તપ્પબલં હોતિ? યં તસ્મિં સમયે ઓત્તપ્પતિ ઓત્તપ્પિતબ્બેન ઓત્તપ્પતિ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં સમાપત્તિયા – ઇદં તસ્મિં સમયે ઓત્તપ્પબલં હોતિ.

ઇમાનિ તસ્મિં સમયે સત્ત બલાનિ હોન્તિ.

૧૦૩. કતમે તસ્મિં સમયે તયો હેતૂ હોન્તિ? અલોભો, અદોસો, અમોહો.

૧૦૪. કતમો તસ્મિં સમયે અલોભો હોતિ? યો તસ્મિં સમયે અલોભો અલુબ્ભના અલુબ્ભિતત્તં અસારાગો અસારજ્જના અસારજ્જિતત્તં અનભિજ્ઝા અલોભો કુસલમૂલં – અયં તસ્મિં સમયે અલોભો હોતિ.

૧૦૫. કતમો તસ્મિં સમયે અદોસો હોતિ? યો તસ્મિં સમયે અદોસો અદુસ્સના અદુસ્સિતત્તં અબ્યાપાદો અબ્યાપજ્જો અદોસો કુસલમૂલં – અયં તસ્મિં સમયે અદોસો હોતિ.

૧૦૬. કતમો તસ્મિં સમયે અમોહો હોતિ? યા તસ્મિં સમયે પઞ્ઞા પજાનના…પે… અમોહો ધમ્મવિચયો સમ્માદિટ્ઠિ – અયં તસ્મિં સમયે અમોહો હોતિ.

ઇમે તસ્મિં સમયે તયો હેતૂ હોન્તિ.

૧૦૭. કતમો તસ્મિં સમયે એકો ફસ્સો હોતિ? યો તસ્મિં સમયે ફસ્સો ફુસના સંફુસના સંફુસિતત્તં – અયં તસ્મિં સમયે એકો ફસ્સો હોતિ.

૧૦૮. કતમા તસ્મિં સમયે એકા વેદના હોતિ? યં તસ્મિં સમયે ચેતસિકં સાતં ચેતસિકં સુખં ચેતોસમ્ફસ્સજં સાતં સુખં વેદયિતં ચેતોસમ્ફસ્સજા સાતા સુખા વેદના – અયં તસ્મિં સમયે એકા વેદના હોતિ.

૧૦૯. કતમા તસ્મિં સમયે એકા સઞ્ઞા હોતિ? યા તસ્મિં સમયે સઞ્ઞા સઞ્જાનના સઞ્જાનિતત્તં – અયં તસ્મિં સમયે એકા સઞ્ઞા હોતિ.

૧૧૦. કતમા તસ્મિં સમયે એકા ચેતના હોતિ? યા તસ્મિં સમયે ચેતના સઞ્ચેતના ચેતયિતત્તં – અયં તસ્મિં સમયે એકા ચેતના હોતિ.

૧૧૧. કતમં તસ્મિં સમયે એકં ચિત્તં હોતિ? યં તસ્મિં સમયે ચિત્તં મનો માનસં હદયં પણ્ડરં મનો મનાયતનં મનિન્દ્રિયં વિઞ્ઞાણં વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં તસ્મિં સમયે એકં ચિત્તં હોતિ.

૧૧૨. કતમો તસ્મિં સમયે એકો વેદનાક્ખન્ધો હોતિ? યં તસ્મિં સમયે ચેતસિકં સાતં ચેતસિકં સુખં ચેતોસમ્ફસ્સજં સાતં સુખં વેદયિતં ચેતોસમ્ફસ્સજા સાતા સુખા વેદના – અયં તસ્મિં સમયે એકો વેદનાક્ખન્ધો હોતિ.

૧૧૩. કતમો તસ્મિં સમયે એકો સઞ્ઞાક્ખન્ધો હોતિ? યા તસ્મિં સમયે સઞ્ઞા સઞ્જાનના સઞ્જાનિતત્તં – અયં તસ્મિં સમયે એકો સઞ્ઞાક્ખન્ધો હોતિ.

૧૧૪. કતમો તસ્મિં સમયે એકો સઙ્ખારક્ખન્ધો હોતિ? ફસ્સો ચેતના વિતક્કો વિચારો પીતિ ચિત્તસ્સેકગ્ગતા સદ્ધિન્દ્રિયં વીરિયિન્દ્રિયં સતિન્દ્રિયં સમાધિન્દ્રિયં પઞ્ઞિન્દ્રિયં જીવિતિન્દ્રિયં સમ્માદિટ્ઠિ સમ્માસઙ્કપ્પો સમ્માવાયામો સમ્માસતિ સમ્માસમાધિ સદ્ધાબલં વીરિયબલં સતિબલં સમાધિબલં પઞ્ઞાબલં હિરિબલં ઓત્તપ્પબલં અલોભો અદોસો અમોહો અનભિજ્ઝા અબ્યાપાદો સમ્માદિટ્ઠિ હિરી ઓત્તપ્પં કાયપસ્સદ્ધિ ચિત્તપસ્સદ્ધિ કાયલહુતા ચિત્તલહુતા કાયમુદુતા ચિત્તમુદુતા કાયકમ્મઞ્ઞતા ચિત્તકમ્મઞ્ઞતા કાયપાગુઞ્ઞતા ચિત્તપાગુઞ્ઞતા કાયુજુકતા ચિત્તુજુકતા સતિ સમ્પજઞ્ઞં સમથો વિપસ્સના પગ્ગાહો અવિક્ખેપો; યે વા પન તસ્મિં સમયે અઞ્ઞેપિ અત્થિ પટિચ્ચસમુપ્પન્ના અરૂપિનો ધમ્મા ઠપેત્વા વેદનાક્ખન્ધં ઠપેત્વા સઞ્ઞાક્ખન્ધં ઠપેત્વા વિઞ્ઞાણક્ખન્ધં – અયં તસ્મિં સમયે એકો સઙ્ખારક્ખન્ધો હોતિ.

૧૧૫. કતમો તસ્મિં સમયે એકો વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો હોતિ? યં તસ્મિં સમયે ચિત્તં મનો માનસં હદયં પણ્ડરં મનો મનાયતનં મનિન્દ્રિયં વિઞ્ઞાણં વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – અયં તસ્મિં સમયે એકો વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો હોતિ.

૧૧૬. કતમં તસ્મિં સમયે એકં મનાયતનં હોતિ? યં તસ્મિં સમયે ચિત્તં મનો માનસં હદયં પણ્ડરં મનો મનાયતનં મનિન્દ્રિયં વિઞ્ઞાણં વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં તસ્મિં સમયે એકં મનાયતનં હોતિ.

૧૧૭. કતમં તસ્મિં સમયે એકં મનિન્દ્રિયં હોતિ? યં તસ્મિં સમયે ચિત્તં મનો માનસં હદયં પણ્ડરં મનો મનાયતનં મનિન્દ્રિયં વિઞ્ઞાણં વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં તસ્મિં સમયે એકં મનિન્દ્રિયં હોતિ.

૧૧૮. કતમા તસ્મિં સમયે એકા મનોવિઞ્ઞાણધાતુ હોતિ? યં તસ્મિં સમયે ચિત્તં મનો માનસં હદયં પણ્ડરં મનો મનાયતનં મનિન્દ્રિયં વિઞ્ઞાણં વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – અયં તસ્મિં સમયે એકા મનોવિઞ્ઞાણધાતુ હોતિ.

૧૧૯. કતમં તસ્મિં સમયે એકં ધમ્માયતનં હોતિ? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો – ઇદં તસ્મિં સમયે એકં ધમ્માયતનં હોતિ.

૧૨૦. કતમા તસ્મિં સમયે એકા ધમ્મધાતુ હોતિ? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો – અયં તસ્મિં સમયે એકા ધમ્મધાતુ હોતિ.

યે વા પન તસ્મિં સમયે અઞ્ઞેપિ અત્થિ પટિચ્ચસમુપ્પન્ના અરૂપિનો ધમ્મા – ઇમે ધમ્મા કુસલા.

કોટ્ઠાસવારો.

સુઞ્ઞતવારો

૧૨૧. તસ્મિં ખો પન સમયે ધમ્મા હોન્તિ, ખન્ધા હોન્તિ, આયતનાનિ હોન્તિ, ધાતુયો હોન્તિ, આહારા હોન્તિ, ઇન્દ્રિયાનિ હોન્તિ, ઝાનં હોતિ, મગ્ગો હોતિ, બલાનિ હોન્તિ, હેતૂ હોન્તિ, ફસ્સો હોતિ, વેદના હોતિ, સઞ્ઞા હોતિ, ચેતના હોતિ, ચિત્તં હોતિ, વેદનાક્ખન્ધો હોતિ, સઞ્ઞાક્ખન્ધો હોતિ, સઙ્ખારક્ખન્ધો હોતિ, વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો હોતિ, મનાયતનં હોતિ, મનિન્દ્રિયં હોતિ, મનોવિઞ્ઞાણધાતુ હોતિ, ધમ્માયતનં હોતિ, ધમ્મધાતુ હોતિ; યે વા પન તસ્મિં સમયે અઞ્ઞેપિ અત્થિ પટિચ્ચસમુપ્પન્ના અરૂપિનો ધમ્મા – ઇમે ધમ્મા કુસલા.

૧૨૨. કતમે તસ્મિં સમયે ધમ્મા હોન્તિ? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો, વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો – ઇમે તસ્મિં સમયે ધમ્મા હોન્તિ.

૧૨૩. કતમે તસ્મિં સમયે ખન્ધા હોન્તિ? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો, વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો – ઇમે તસ્મિં સમયે ખન્ધા હોન્તિ.

૧૨૪. કતમાનિ તસ્મિં સમયે આયતનાનિ હોન્તિ? મનાયતનં, ધમ્માયતનં – ઇમાનિ તસ્મિં સમયે આયતનાનિ હોન્તિ.

૧૨૫. કતમા તસ્મિં સમયે ધાતુયો હોન્તિ? મનોવિઞ્ઞાણધાતુ, ધમ્મધાતુ – ઇમા તસ્મિં સમયે ધાતુયો હોન્તિ.

૧૨૬. કતમે તસ્મિં સમયે આહારા હોન્તિ? ફસ્સાહારો, મનોસઞ્ચેતનાહારો, વિઞ્ઞાણાહારો – ઇમે તસ્મિં સમયે આહારા હોન્તિ.

૧૨૭. કતમાનિ તસ્મિં સમયે ઇન્દ્રિયાનિ હોન્તિ? સદ્ધિન્દ્રિયં, વીરિયિન્દ્રિયં, સતિન્દ્રિયં, સમાધિન્દ્રિયં, પઞ્ઞિન્દ્રિયં, મનિન્દ્રિયં, સોમનસ્સિન્દ્રિયં, જીવિતિન્દ્રિયં – ઇમાનિ તસ્મિં સમયે ઇન્દ્રિયાનિ હોન્તિ.

૧૨૮. કતમં તસ્મિં સમયે ઝાનં હોતિ? વિતક્કો, વિચારો, પીતિ, સુખં, ચિત્તસ્સેકગ્ગતા – ઇદં તસ્મિં સમયે ઝાનં હોતિ.

૧૨૯. કતમો તસ્મિં સમયે મગ્ગો હોતિ? સમ્માદિટ્ઠિ, સમ્માસઙ્કપ્પો, સમ્માવાયામો, સમ્માસતિ, સમ્માસમાધિ – અયં તસ્મિં સમયે મગ્ગો હોતિ.

૧૩૦. કતમાનિ તસ્મિં સમયે બલાનિ હોન્તિ? સદ્ધાબલં, વીરિયબલં, સતિબલં, સમાધિબલં, પઞ્ઞાબલં, હિરિબલં, ઓત્તપ્પબલં – ઇમાનિ તસ્મિં સમયે બલાનિ હોન્તિ.

૧૩૧. કતમે તસ્મિં સમયે હેતૂ હોન્તિ? અલોભો, અદોસો, અમોહો – ઇમે તસ્મિં સમયે હેતૂ હોન્તિ.