૬. અપરન્તરટ્ઠસાસનવંસકથામગ્ગો

૬. ઇદાનિ પન મરમ્મમણ્ડલે અપરન્તરટ્ઠે સાસનવંસં વક્ખામિ. અમ્હાકઞ્હિ મરમ્મરટ્ઠે સુપ્પાદકતિત્થે વાણિજગામે વસન્તે ચૂળપુણ્ણ મહાપુણ્ણેદ્વે ભાતિકે પટિચ્ચ ભગવતો ધરમાનસ્સેવ અતિરેકવીસતિવસ્સકાલતો પભુતિ સાસનં પતિટ્ઠાસિ. ન પન તાવ બ્યાપેત્વા પતિટ્ઠાસિ. તેનેવ પુન સાસનસ્સ પતિટ્ઠાપનત્થાય મહામોગ્ગલિપુત્તતિસ્સત્થેરો યોનકધમ્મરક્ખિતત્થેરં પેસેસીતિ.

ભગવા પન લોહિતચન્દનવિહારં પટિગ્ગહેત્વા સત્તસત્તાહાનિ નિસીદિત્વા સમાગતાનં દેવમનુસ્સાનં ધમ્મરસં અદાસિ. સત્તાહેસુ ચ એકસ્મિં અહુ ચતુરાસીતિપાણસહસ્સાનં ધમ્માભિસમયો અહોસિ. પઞ્ચસતમત્તેહિ ચ પાસાદેહિ આગચ્છન્તો અન્તરામગ્ગે સચ્ચબન્ધપબ્બતે નિસિન્નસ્સ સચ્ચબન્ધસ્સ નામ ઇસિનો ધમ્મં દેસેત્વા છહિ અભિઞ્ઞાહિ સદ્ધિં અરહત્તં પાપેસિ. વાણિજગામે ચ ઇસિદિન્નસેટ્ઠિ આદીનમ્પિ ધમ્મરસં પાયેસિ. ઇચ્ચેવં સચ્ચબન્ધઇસિદિન્નમહાપુણ્ણાદયો પટિચ્ચ અમ્હાકં મરમ્મમણ્ડલે સાસનં પતિટ્ઠાસિ.

ઇદં મરમ્મમણ્ડલે અપરન્તરટ્ઠે પઠમં સાસનસ્સ

પતિટ્ઠાનં.

ભગવતો પરિનિબ્બુતતો પઞ્ચતિંસાધિકે દ્વિવસ્સસતે સમ્પત્તે તતિયસઙ્ગીતિં સઙ્ગાયિત્વા અવસાને મહામોગ્ગલિપુત્તતિસ્સત્થેરો અત્તનો સદ્ધિવિહારિકં યોનકધમ્મરક્ખિતત્થેરં સદ્ધિં ચતૂહિ ભિક્ખૂહિ અપરન્તરટ્ઠં પેસેસિ. અપરન્તરટ્ઠઞ્ચ નામ અમ્હાકં મરમ્મમણ્ડલે સુનાપરન્તરટ્ઠમેવ. તમત્થં પન હેટ્ઠા અવોચુમ્હા.

યોનકધમ્મરક્ખિતત્થેરોપિ અપરન્તરટ્ઠં આગન્ત્વા અગ્ગિક્ખન્ધોપમસુત્તેન રટ્ઠવાસીનં પસાદેસિ. સત્તતિમત્તાનં પાણસહસ્સાનં ધમ્મરસં પાયેસિ. રટ્ઠવાસિનો ચ બહવો સાસને પબ્બજિંસુ. રાજકુલતોપિ સહસ્સમત્તા પબ્બજિંસુ. ઇત્થીનં પન અતિરેકસટ્ઠિસહસ્સમત્તા પબ્બજિંસુ. તઞ્ચ ન અગ્ગિક્ખન્ધોપમસુત્તન્તં સુત્વા પબ્બજન્તીનં ઇત્થીનં વસેન વુત્તં, અથ ખો આદિતો પટ્ઠાય યાવચિરકાલા સાસનં પસીદિત્વા પબ્બજન્તીનં ઇત્થીનં વસેન વુત્તન્તિ દટ્ઠબ્બં. કસ્માતિ ચે, ઇત્થીનં ભિક્ખુનીનં સન્તિકેયેવ પબ્બજિતું યુત્તત્તા યોનકધમ્મરક્ખિતત્થેરેન ચ સદ્ધિં ભિક્ખુનીનં અનાગતત્તા. એવં ચિરકાલં અતિક્કમિત્વા પચ્છા ભિક્ખુનિયો આગન્ત્વા તાસં સન્તિકે પબ્બજિતાનં વસેન વુત્તન્તિ દટ્ઠબ્બં. સીહળદીપે અનુળાદેવિયો પબ્બજિતકાલે મહામહિન્દત્થેરસ્સ સઙ્ઘમિત્તાથેરિયા પક્કોસનતા ઇધ ઞાપકાતિ. એવં યોનકધમ્મરક્ખિતત્થેરં પટિચ્ચ અપરન્તરટ્ઠે સત્તાનં બહુપકારો અહોસિ. તેનેવટ્ઠકથાયં–

અપરન્તં વિગાહિત્વા, યોનકો ધમ્મરક્ખિતો;

અગ્ગિક્ખન્ધૂપમેનેત્થ, પસાદેસિ જને બહૂતિ.

તત્થાયં અધિપ્પાય વિસેસો ગહેતબ્બો. કથં. અગ્ગિક્ખન્ધોપમસુત્તન્તં નામ ભિક્ખૂનં પટિપત્તિવસેન વુત્તં, તં ભિક્ખૂનંયેવ દેસેતું વટ્ટતિ, થેરોપિ તત્થ તં દેસેસિ, તસ્મા પુણ્ણસચ્ચબન્ધાદયો પટિચ્ચ ભગવતો ધરમાનસ્સ વીસતિવસ્સકાલેયેવ સાસનં અપરન્તરટ્ઠે પતિટ્ઠહિત્વા કસ્મિઞ્ચિ કસ્મિઞ્ચિ ઠાને ભિક્ખૂનં સંવિજ્જમાનત્તા તેસં ભિક્ખૂનં સઙ્ગહેત્વા દેસેતું પચ્છા આગતાનઞ્ચ ભિક્ખૂનં પરિસુદ્ધાચારતં વિઞ્ઞાપેતું અગ્ગિક્ખન્ધોપમસુત્તં થેરો દેસેસીતિ. એવઞ્ચ સતિ અરિમદ્દનનગરે સમણકુત્તકાનં સંવિજ્જમાનભાવં વક્ખમાનેન વચનેન સમેતિ.

ઇદં મરમ્મમણ્ડલે અપરન્તરટ્ઠે દુતિયં

સાસનસ્સ પતિટ્ઠાનં.

યસ્મા પન બુદ્ધે, ભગવા પુણ્ણત્થેરસ્સ યાચનમારબ્ભ અપરન્તરટ્ઠં આગન્ત્વા વાણિજે હિ કારિતે ચન્દનવિહારે વસિત્વા એકસ્મિં સમયે આનન્દેન પચ્છાસમણેન તમ્બદીપરટ્ઠમ્પિ દેસચારિકં આહિણ્ડિ. આહિણ્ડિત્વા અરિમદ્દનનગરટ્ઠાનસમીપં પત્વા પબ્બતમુદ્ધનિ ઠત્વા અનાગતે ખો આનન્દ ઇમસ્મિં પદેસે સમ્મુતિ નામ રાજા અરિમદ્દનં નામ નગરં માપેસ્સતિ, તસ્મિઞ્ચ નગરે મમ સાસનં વિરૂળં હુત્વા પતિટ્ઠહિસ્સતીતિ બ્યાકાસિ. અયમત્થો પોરાણવેદપાત્થકેસુ વુત્તો.

યોનકધમ્મરક્ખિતત્થેરો ચ અપરન્તરટ્ઠં આગન્ત્વા તમ્બદીપરટ્ઠમ્પિ આહિણ્ડિત્વા તમ્બદીપરટ્ઠવાસીનમ્પિ ધમ્મરસં પાયેસિયેવ. અયમત્થો ખત્તિયકુલતો એવ પુરિસસહસ્સાનિ પબ્બજિંસૂતિ અટ્ઠકથાયં વુત્તત્તા વિઞ્ઞાયતિ. તદા હિ અપરન્તરટ્ઠે ખત્તિયો નત્થિ, તમ્બદીપરટ્ઠિન્દોયેવ તં અનુસાસેત્વા અતિ વસતિ, ખત્તિયે ચ આસન્તે કુતો ખત્તિયકુલાનિ ભવિસ્સન્તિ, તેનેવ તમ્બદીપરટ્ઠતો પુરિસસહસ્સાનિ પબ્બજિંસૂતિ વિઞ્ઞાતબ્બં. તસ્મા તમ્બદીપિકસાસનવંસમ્પિ ઇધ વત્તું યુજ્જતિ.

તેનિદાનિ તમ્બદીપિકાસાસનવંસં પવક્ખામિ. અમ્હાકઞ્હિ મરમ્મમણ્ડલે તમ્બદીપરટ્ઠે અરિમદ્દનનગરે સમ્મુતિરાજા નામ ભૂપાલો રજ્જં કરેસિ. તતો પટ્ઠાય યાવ અનુરુદ્ધરઞ્ઞા સમથિ નામકે દેસે નિસિન્નાનં તિંસમત્તાનં સમણકુત્તકાનં સટ્ઠિસહસ્સમત્તાનં સિસ્સાનં ઓવાદં દત્વા ચરિંસુ.

તેસં પન સમણકુત્તકાનં અયં વાદો,- સચે યો પાણાતિપાતં કરેય્ય, સો ઈદિસં પરિત્તં ભણન્તો તમ્હા પાપકમ્મા પરિમુચ્ચેય્ય, સચે પન યો માતાપિતરં હન્ત્વા અનન્તરિયકમ્મતો પરિમુચ્ચિતુકામો ભવેય્ય, ઈદિસં પરિત્તં ભણેય્ય, સચેપિ પુત્તધિતાનં આવાહવિવાહકમ્મં કત્તુકામો ભવેય્ય, આચરિયાનં પઠમં નિય્યાદેત્વા આવાહવિવાહકમ્મં કાતબ્બં, યો ઇદં ચારિત્તં અતિક્કમેય્ય, બહુ અપુઞ્ઞં પસવેય્યાતિ એવમાદીહિ મિચ્છાવાદેહિ અત્તનો અત્તનો ઉપગતાનં ઓવાદં અદંસુ. તમત્થં સુત્વા અનુરુદ્ધરાજા પરિચિતપુઞ્ઞો તેસં વાદં ન રુચિ. અયં તેસં મિચ્છાવાદોતિ.

તદા ચ અરિમદ્દનનગરે અરહન્તો નામ થેરો આગન્ત્વા સાસનં પતિટ્ઠાપેસિ. અયં અરહન્તત્થેરસ્સ અટ્ઠુપ્પત્તિ,– રાજવંસાગતપરિત્તનિદાનાગતસાસનપ્પવેણિયાગતવસેન તિવિધા હોતિ.

તત્થાયં રાજવંસાગતટ્ઠુપ્પત્તિ,– તદા હિ સુનાપરન્તતમ્બદીપરટ્ઠેસુ સબ્બેન સબ્બં સબ્બદા થિરં સાસનં ન તાવ પતિટ્ઠાસિ. તેનેવ ભગવતો બ્યાકતનિયામેન સાસનં પતિટ્ઠાપેસ્સામાતિ ચિન્તેત્વા મહાથેરા સક્કસ્સ દેવાનમિન્દસ્સ સન્તિકં ગન્ત્વા સાસનં અનુગ્ગહિતું સમત્થં પુગ્ગલં દેહીતિ યાચિંસુ. સક્કોચ દેવાનમિન્દો તાવતિંસભવને એકં દેવપુત્તં યાચિત્વા એકિસ્સા બ્રાહ્મણિયા કુચ્છિમ્હિ પટિસન્ધિં ગણ્હાપેસિ. દસમાસચ્ચયેન વિજાયનકાલે સીલબુદ્ધિ નામ થેરો અનુરક્ખિત્વા વયે સમ્પત્તે પબ્બાજેસિ. તીસુ પિટકેસુ અતિવિય છેકો હુત્વા અરહત્તં પાપુણિ. અરહન્તોતિ નામેન પાકટો અહોસિ.

સોચ થેરો મરમ્મમણ્ડલે જિનસાસનં વિજ્જોતાપેતું અરિમદ્દનનગરં આગન્ત્વા નગરતો અવિદૂરે એકસ્મિં અરઞ્ઞે નિસીદિ. તદા સક્કો દેવાનમિન્દો એકં નેસાદં પલોભેત્વા તસ્સ થેરં દસ્સેસિ. અથ નેસાદસ્સ એતદહોસિ,– અયં પન અમનુસ્સો યક્ખો ભવેય્ય, સચે પન મનુસ્સો ભવેય્ય, એવં સતિ મિલક્ખુજાતિકો ભવેય્યાતિ. એવં પન ચિન્તેત્વા રઞ્ઞો દસ્સનત્થાય નગરં આનેસિ. થેરો ચ અટ્ઠપરિક્ખારે ગહેત્વા અનુગચ્છિ. નેસાદા ચ થેરં આનેત્વા રઞ્ઞો દસ્સેસિ.

રાજા દિસ્વા સન્તિન્દ્રિયો અયં, ન મિલક્ખુજાતિકો, ઇમસ્સ અબ્ભન્તરે સારધમ્મો અત્થિ મઞ્ઞેતિ લદ્ધસૂરિયોભાસંવિય પદુમં ફુલ્લચિત્તં હુત્વા વીમંસેતુકામો થેરં આહ,– અત્તનો સારુપ્પં આસનં ઞત્વા નિસીદાહીતિ.

થેરો ચ રાજપલ્લઙ્કં આરુહિત્વા નસીદિ. રાજા ચ અયં અગ્ગાસને નિસીદિ, અવસ્સં અગ્ગપુગ્ગલો ભવેય્યાતિ ચિન્તેત્વા ત્વં કસ્સ ઞાતિ, કસ્સ ભિસ્સો, કુતો આગતોસીતિ પુચ્છિ. થેરો ચ એવમાહ,– લોકસ્મિં યો નવગુણસમ્પન્નો ભગવા સમ્માસમ્બુદ્ધો, તસ્સાહં ઞાતિ, સોભગવાયેવ મમાચરિયો, ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ નિસિન્નટ્ઠાનતો આગતોમ્હીતિ.

રાજા ચ સોમનસ્સપ્પત્તો હુત્વા આહ, તવ આચરિયેન દેસિતં ધમ્મં એકદેસતો દેસેહીતિ. અથ યથા સિરિધમ્માસોકરઞ્ઞો નિગ્રોધસામણેરેન અપ્પમાદધમ્મો દેસિતો, એવં અપ્પમાદધમ્મંયેવ થેરો દેસેસિ.

રાજા ચ પુન આહ,– કુહિં દાનિ સમ્માસમ્બુદ્ધો નિસીદતિ, તેન પન દેસિતો ધમ્મો કતિપ્પમાણો, તસ્સ સાવકા પન કતિપ્પમાણા, તુમ્હાદિસા અઞ્ઞે અત્થિ વા મા વાતિ. ઇદાનિ અમ્હાકં આચરિયો સમ્માસમ્બુદ્ધો પરિનિબ્બુતો, ધાતુયોયેવ ઇદાનિ અત્થિ, તેન પન દેસિતો ધમ્મો ચતુરાસીતિધમ્મક્ખન્ધસહસ્સપ્પમાણો, સુધમ્મપુરે પિટકત્તયં યુગળવસેન તિંસવિધા અત્થિ, મયા અઞ્ઞો પરમત્થ સમ્મુતિવસેન દુવિધોપિ સઙ્ઘો અત્થીતિ.

તં સુત્વા રાજા ભિય્યોસોમત્તાય પસન્નો હુત્વા પુન આરોચેસિ,– મમ ભન્તે ઇમસ્મિં પચ્ચક્ખે નત્થિ તયા અઞ્ઞો નાથો, અજ્જભગ્ગે પાણુપેતં મં ઉપાસકોતિ ધારેહિ, તવ ઓવાદં અહં સિરસા પટિગ્ગણ્હિસ્સામીતિ.

તતો પચ્છા અરઞ્ઞકઙ્ગારહે ઠાને વિહારં કારાપેત્વા અદાસિ. સમણકુત્તકાનમ્પિ વાદં ભિન્દિ, યથા પન સુવણ્ણપાતિં લભિત્વા સુવણ્ણભાજનં લભિત્વા મત્તિકાભાજનન્તિ. સકલેપિ ચ રટ્ઠે સમણકુત્તકાનં વાદં જહાપેસિ. તસ્મિઞ્ચ કાલે સમણકુત્તકા હીનલાભા હુત્વા થેરસ્સ ઉપનાહં બન્ધિંસુ. તે પન સમણકુત્તકા અરઞ્ઞે નિસ્સામિકાવિય કોલેયકા સુનખા અનાથા હુત્વા કાયિકચેતસિકદુક્ખં લભિંસુ.

રાજા ચ તમત્થં ઞત્વા યથા સમણકુત્તકા નાભિભવન્તિ, તથા આરક્ખં ઠપેસિ. તે ચ સમણકુત્તકે સેતવત્થં નિવાસાપેત્વા આવુધગાહયોધભાવેન રાજકમ્મે નિયોજાપેસિ. થેરો ચ સાસને પસન્ને જને પબ્બાજેત્વા ઉપસમ્પાદેત્વા સાસનં વિસોધાપેસિ. રાજા ચ ઇમસ્મિં રટ્ઠે પોરાણિકા રાજાનો સમણકુત્તકાનં વાદં ગહેત્વા રજ્જં કારેસું, સચે હિ પન તેસં અનત્થકરજ્જં પુન ગણ્હાપેતું સક્કુણેય્યં, એવં સતિ અહં તેસં અનત્થકરજ્જં અપનેત્વા સાત્થકરજ્જં ગણ્હાપેતુમિચ્છામીતિ અનુસોચીતિ.

અયં પન પરિત્તનિદાનાગતટ્ઠુપ્પત્તિ, –

સીહળદીપે કિર વિપ્પવાસીનગરે નિસિન્નો એકો ભિક્ખુઉપદ્વારાવતીનગરં ગન્ત્વા પરિયત્તિં ઉગ્ગણ્હિ. તતો પચ્છા સુધમ્મ પુરં ગન્ત્વા પરિયત્તિં ઉગ્ગણ્હિ. તસ્મિઞ્ચ કાલે સિરિખેત્તનગરે પાટલિરુક્ખે એકો ગન્થો અત્થીતિ સુત્વા સુધમ્મપુરતો સિરિખેત્તનગરં અગમાસિ. અન્તરામગ્ગે લુદ્ધકો થેરં પસ્સિત્વા અયં યક્ખોતિ મઞ્ઞિત્વા ગહેત્વા અનુરુદ્ધરઞ્ઞો દસ્સેસિ.

તદા રાજા થેરં પુચ્છિ,– કો પન ત્વન્તિ. અહં મહારાજ ગોભમસ્સ સાવકોતિ. પુન રાજા પુચ્છિ,–તિણ્ણં પન રતનાનં કીદિસોતિ. થેરો આહ,– મહોસધપણ્ડિતોવિય મહારાજ બુદ્ધો દટ્ઠબ્બો, ઉમઙ્ગોવિય ધમ્મો, વિદેહસેના વિય સઙ્ઘોતિ. એવં ઉપમાહિ પકાસિતો રાજા પુન પુચ્છિ,–કિં નુખો ઇમે ગોતમસ્સ સાવકાતિ. ન ખો મહારાજ ઇમે ગોતમસ્સ સાવકા, ઇમે પન અમ્હેહિ વિસભાગા સમણકુત્તકાયે વાતિ. એવં વુત્તે તતો પટ્ઠાય તે સમણકુત્તકે વિજહિ, તિણં વિય નાતિમઞ્ઞિ. પાટલિરુક્ખસુ સિરતોપિ લદ્ધં તેસં ગન્થં લદ્ધટ્ઠાનેયેવ અગ્ગિના ઝાપેસિ. તમ્પિ ઠાનં યાવજ્જતના અગ્ગિઝાપનથલન્તિ પાકટન્તિ.

થેરો ચ વિમાન વત્થું રઞ્ઞો દેસેસિ. રાજા ચ પસીદિત્વા સિરિખેત્તનગરતો અરિમદ્દનનગરં પચ્ચાગમનકાલે આનેસિ.

ઇદં પન પાટલિસુસિરે લદ્ધગન્થસ્સ કારણં,- તેસઞ્હિ સમણકુત્તકાનં અબ્ભન્તરે એકો ઉપાયચ્છેકો સમણકુત્તકો અત્તનો વાદાનુરૂપં ગન્થં કત્વા સિરિખેત્તનગરે દ્વત્તિંસરતનક્ખન્ધસ્સ પાટલિરુક્ખસ્સ સુસિરે પવેસેત્વા પુનપ્પુનં ઉદકેન તેમેત્વા મત્તિકાય લિમ્પેત્વા પુન તચં ઉપ્પાદેત્વા ઉટ્ઠાપેસિ. તદા મયં સુપિને પાટલિરુક્ખે સારગન્થો અત્થબ્યઞ્જનસમ્પન્નો એકો અત્થીતિઇ પસ્સામાતિ કોલાહલં ઉપ્પાદેસું. તં સુત્વા રાજા સિરિખેત્તનગરં ગન્ત્વા તં પાટલિરુક્ખં ભિન્દિત્વા ગવેસેન્તો તં ગન્થં લભિ. ગન્થે પન સકવાદવસેન સમણકુત્તકસામઞ્ઞતા ઈદિસાયેવ, એતે ગોતમાસાવકા હોન્તિઇ, એતેસંયેવ આચારો સગ્ગમગ્ગપથભૂતોતિ એવમાદીહિ કારણેહિ વુત્તં. રાજા ચ પસીદિત્વા સમણકુત્તકાનં બહૂનિ દાતબ્બાનિ અદાસિ. તતો પચ્છા થેરસ્સ ધમ્મકથં સુત્વા તં અગ્ગિના ઝાપેસીતિ એવં સમણકુત્તકાનં વચનં સુત્વા સિરિખેત્તનગરં ગન્ત્વા અરિમદ્દનનગરં પચ્ચાગચ્છન્તો થેરં આનેસીતિ દટ્ઠબ્બં. અરિમદ્દનનગરં સમ્પત્તકાલે જેતવનં નામ વિહારં કારાપેત્વા અદાસિ. થેરો ચ તત્થ સાસાનં વિસોધેત્વા નિસીદિ. રાજા દેવસિકં ઉદકં આનેત્વા અગ્ગમહેસી પન દેવસિકંયેવ પિણ્ડપાતં આનેત્વા ભોજેસિ. ઉપ્પન્નકઙ્ખા કાલેપિ તંતંકઙ્ખાટ્ઠાનં પુચ્છીતિ.

અયં પન સાસનપ્પવેણિયાગતટ્ઠુપ્પત્તિ,–

સુધમ્મપુરે હિ સમાપત્તિલાભી અનોમદસ્સી નામ થેરો સોણુત્તરત્થેરાનં વંસાનુરુક્ખણવસેન સદ્ધિં પઞ્ચહિ ભિક્ખુ સતેહિ નિસીદિ. તસ્સ પન પધાનસિસ્સો અધિસીલોનામ, તસ્સ પધાનસિસ્સો પ્રાનદસ્સી નામ, તસ્સ પધાનસિસ્સો કાળો નામ, તસ્સ પધાનસિસ્સો અરહન્તો નામ, તસ્સ પધાનસિસ્સો અરિયવંસો નામાતિ.

ઇદઞ્ચ વચનં-કો પનેસ ઉત્તરાજીવમહાથેરોતિ. અયઞ્હિ થેરો રામઞ્ઞદેસિયપુત્તો અરિયવંસત્થેરસ્સ સિસ્સો. અરિયવંસત્થેરો પન કપ્પુઙ્ગનગરવાસી મહાકાળત્થેરસ્સ સિસ્સો. સો પન સુધમ્મનગરવાસિનો પ્રાનદસ્સી મહાથેરસ્સ સિસ્સોતિ કલ્યાણી સિલાલેખને વુત્તવચનેન ન સમેતિ. એવમ્પિ સતિ યથિચ્છિત અધિપ્પાયો ન નસ્સતીતિ દટ્ઠબ્બં.

એવં નાનાચરિયાનં વાદો નાનાકારેન દિસ્સમાનોપિ અરહન્તત્થેરસ્સ અરિમદ્દનનગરે સાસનં અનુગ્ગહેત્વા પતિટ્ઠાનતાયેવેત્થ પમાણન્તિ કત્વા નાવમઞ્ઞિતબ્બો. સબ્બેસઞ્હિ આચરિયાનં વાદેપિ અરહન્તત્થેરો અરિમદ્દનનગરં આગન્ત્વા સાસનં પતિટ્ઠાપેસીતિ અત્થો ઇચ્છિતબ્બોયેવાતિ.

અરહન્તત્થેરો પન મૂલનામેન ધમ્મદસ્સીતિ પાકટો સુધમ્મપુરવાસી સીલબુદ્ધિત્થેરસ્સ સિસ્સોતિ દટ્ઠબ્બો. સો ચ થેરો પુબ્બેવ પબ્બજ્જકાલતો ચતૂસુ વેદેસુ સિક્ખિતસિપ્પો. પબ્બજિત્વા પન સાળકથં પિટકત્તયં ઉગ્ગણ્હિત્વા પારં ગન્ત્વા સબ્બત્થ પાકટો. સોક્કતયનગરં અનેત્વા મનુસ્સા પૂજેન્તિ. તત્થ દસવસ્સાનિ વસિત્વા પુન સુધમ્મપુરં આગન્ત્વા અરઞ્ઞવાસં સમાદિયિ.

તતો પચ્છા જિનચક્કે એકસટ્ઠાધિકે પઞ્ચસતે સહસ્સેચ સમ્પત્તે કલિયુગે એકૂનાસીતાધિકે તિસતે સમ્પત્તે અનુરુદ્ધરાજા રજ્જં પાપુણિ. તદા અરિમદ્દનનગરે સમણકુત્તકા મયં ગોતમસાવકાતિ વત્વા તિંસતિંસવગ્ગા હુત્વા નિસીદિંસુ. વગ્ગવસેન કિર સહસ્સમત્તાતિ. અનુરુદ્ધરાજા ચ તેસં સમણકુત્તકાનં આગારિયાબ્રહ્મચરિયાદીનિ સુત્વા ન પસીદિ. એવમ્પિ પવેણિયા આગભત્તા ન પજહિ. અરહન્તં પન થેરં પસ્સિત્વા તતો પટ્ઠાય તેસં સમણકુત્તકાનં નિબદ્ધવત્તાનિ ભિન્દિત્વા સાસને પસીદિ.

ઇદં મરમ્મમણ્ડલે તમ્બદીપરટ્ઠે અરિમદ્દનનગરે અરહન્તં.

નામ થેરં પટિચ્ચ તતિયં સાસનસ્સ પતિટ્ઠાનં.

તસ્મિઞ્ચ કાલે અરહન્તત્થેરો અનુરુદ્ધરાજાનં આહ,-તીસુ સાસનેસુ પરિયત્તિસાસને તિટ્ઠન્તેયેવ પટિપત્તિ સાસનં તિટ્ઠતિ, પટિપત્તિસાસને તિટ્ઠન્તેયેવ પટિવેધસાસનં તિટ્ઠતિ, યથા હિ ગુન્નં સતેપિ સહસ્સેપિ વિજ્જમાને પવેણિપ,લિકાય ધેનુયા અસતિ સો વંસો સાપવેણી ન ઘળીયતિઇ, એવમેવં ધુતઙ્ગધરાનં ભિક્ખૂનં સતેપિ સહસ્સેપિ વિજ્જમાને પરિયત્તિયા અન્તરહિતાય પટિવેધો નામ ન હોતિ, યથા પન નિમિકુમ્ભિયો જાનનત્થાય પાસાણ પિટ્ઠે અક્ખરેસુ ઠપિતેસુ યાવ અક્ખરાનિ ધરન્તિ, તાવ નિધિકુમ્ભિયો નટ્ઠા નામ ન હોન્તિ, એવમેવં પરિયત્તિયા ધરમાનાય સાસનં અનન્તરહિતં નામ હોતિ, યથા ચ મહતો તળાકસ્સ પાળિયા થિરાય ઉદકં ન ઠસ્સતીતિ ન વત્તબ્બં, ઉદકે સતિ પદુમાદીનિ પુપ્ફાનિ ન પુપ્ફિસ્સન્તીતિ ન વત્તબ્બં, એવમેવં મહાતળાકસ્સ થિરપાળિસદિસે તેપિટકે બુદ્ધવચને સતિ ઉદકસદિસા પટિપત્તિપૂરકા કુલપુત્તા નત્થીતિ ન વત્તબ્બં, તેસુ સતિ પદુમાદિપુપ્ફસદિસો પટિવેધો નત્થીતિ ન વત્તબ્બં, એવં એકન્તતો પરિયત્તિમેવ પમાણં, તસ્મા અન્તમસો દ્વીસુ પાતિમોક્ખસુ વત્તમાનેસુપિ સાસનં અનન્તરહિતમેવ, પરિયત્તિયા અન્તરહિતાય સુપ્પટિપન્નસ્સાપિ ધમ્માભિસમયો નત્થિ, અનન્તરહિતાય એવ ધમ્માભિસમયો અત્થિ, ઇદાનિપિ અમ્હાકં પરિયત્તિસાસનં પરિપુણ્ણં નત્થિ, સરીરધાતુયો ચ નત્થિ, તસ્મા યત્થ પરિયત્તિસાસનં સરીરધાતુયો ચ અત્થિ, તત્થ પણ્ણાકારેન સદ્ધિં દૂતં પેસેત્વા આનેતબ્બા, એવં સતિ અમ્હાકં રટ્ઠે જિનસાસનં ચિરકાલં પતિટ્ઠહિસ્સતીતિ.

એવં પન ભન્તે સતિ કત્થ યાચિસ્સામાતિ. સુવણ્ણભૂમિરટ્ઠે મહારાજ સુધમ્મપુરે તીહિ વારેહિ પિટકત્તયં લિખિત્વા ઠપેસિ, સરીરધાતુયો ચ બહૂ તત્થ અત્થીતિ. રાજા એવં ભન્તેતિ પટિગ્ગણ્હિત્વા બહૂ પણ્ણાકારે પટિયાદેત્વા રાજલેખનં લિખિત્વા અટ્ઠઙ્ગસમન્નાગતં એકં અમચ્ચં દૂતં કત્વા પેસેસિ.

સુધમ્મપુરિન્દો મનોહરિ નામ રાજાપિ મચ્છેરચિત્તો હુત્વા તુમ્હાદિસાનં મિચ્છાદિટ્ઠીનં ઠાને પિટકત્તયં સરીરધાતુયો ચ પહિણિતું ન યુત્તા, તિલોકગ્ગસ્સ હિ સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ સાસનં સમ્માદિટ્ઠીનં ઠાનેયેવ પતિટ્ઠહિસ્સતિ, યથા નામ કેસરસીહરાજસ્સ વસા સુવણ્ણપાતિયંયેવ, ન મત્તિકાભાજનેતિ.

દૂતા પચ્ચાગન્ત્વા અનુરુદ્ધરઞ્ઞો તમત્થં આરોચેસું. તં સુત્વા અનુરુદ્ધરાજા કુજ્ઝિ, તત્તકકપાલે પક્ખિત્તતિલંવિય તટ તટાયિ.

અથ રાજા નદીમગ્ગેન નાવાનં અસીતિસતસહસ્સેહિ નાવિકાનં યોધાનં અટ્ઠકોટીહિ સેનં બ્યૂહિત્વા થલમગ્ગેન સદ્ધિં ચતૂહિ મહાયોધનાયકેહિ હત્થીનં અસીતિ સહસ્સેહિ અસ્સાનં નવુતિઇસતસહસ્સેહિ યોધાનં અસીતિકોટિયા સેનં બ્યૂહિત્વા સયમેવ યુજ્ઝિતું સુધમ્મપરં ગચ્છિ.

તં સુત્વા મનોહરિરાજા સીતતસિતો હુત્વા અત્તનો બહૂ યોધે સંવિદહિત્વા સુધમ્મપુરયેવ પટિસેનં કત્વા નિસીદિ.

અથ અથબ્બણવેદે આગતપ્પયોગવસેન પુનપ્પુનં વાયમન્તાપિ નગરમૂલં ઉપસઙ્કમિતું ન સક્કા. તદા રાજા વેદઞ્ઞુનો પુચ્છિ,–કસ્મા પનેત્થ નગરમૂલં ઉપસઙ્કમિતું ન સક્કોમાતિ. વેદઞ્ઞુનો આહંસુ,-અથબ્બણવેદવિધાનં મહારાજ અત્થિ મઞ્ઞેતિ. અથ રાજા પથવિયં નિદહિત્વા મતકળેવરં ઉદ્ધરિત્વા મહાસમુદ્દે ખિપેસિ.

એકં કિર મનુસ્સં હિન્દુકુલં જેઙ્ગુનામકં કીટં ખાદાપેત્વા તં મારેત્વા હત્થપાદાદીનિ અઙ્ગપચ્ચઙ્ગાનિ ગહેત્વા છિન્નછિન્નાનિ કત્વા નગરસ્સ સામન્તા પથવિયં નદહિત્વા ઠપેસિ. તદા પન નગરં ઉપસઙ્કમિતું સક્કા. નગરઞ્ચ પવિસિત્વા અનુરુદ્ધરાજા મનોહરિરાજાનં જીવગ્ગાહં ગણ્હિ. સુધમ્મપુરે પોરાણિકાનં રાજૂનં પવેણીઆગતવસેન રતનમયમઞ્જૂસાયં ઠપેત્વા પૂજિતં સહધાતૂહિ પિટકત્તયં ગહેત્વા મનોહરિરઞ્ઞો સન્તકાનં દ્વત્તિંસહત્થીનં પિટ્ઠિયં આરોપેત્વા આનેસિ.

અરિમદ્દનનગરં પન પત્વા ધાતુયો રતનમયમઞ્જૂસાયં ઠપેત્વા સિરિસયનગબ્ભે રતનમઞ્ચે સીસોપદેસસ્સ સમીપે ઠપેસિ. પિટકત્તયમ્પિ રતનમયે પાસાદે ઠપેત્વા ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ઉગ્ગહધારણાદિઅત્થાય નિય્યાદેસિ. તતો કિર આનીતં પિટકત્તયં ઉગ્ગણ્હન્તાનં અરિયાનં સહસ્સમત્તં અહોસીતિ.

સુધમ્મનગરં વિજયિત્વા પિટકેન સદ્ધિં ભિક્ખુસઙ્ઘં આનેત્વા સાસનસ્સ પતિટ્ઠાપનં જિનચક્કે એકાધિકે છસતે વસ્સસહસ્સે કલિયુગે ચ સોળસાધિકે ચતુસતે સમ્પત્તેતિ સિલાલેખનેસુ વુત્તં.

અનુરુદ્ધરઞ્ઞો કાલે પુઞ્ઞાનુભાવેન તિઇણ્ણં રતનાનં પરિપુણ્ણત્તા પુણ્ણગામોતિ સમઞ્ઞા અહોસિ. ચિરકાલં અતિક્કન્તે ણ્ણકારં લોપવસેન મકારસ્સ ચ નિગ્ગહિત વસેન પુગમીતિ મરમ્મભાસાય વોહારીયતીતિ અનાગતવંસરાજવંસેસુ વુત્તં.

અનુરુદ્ધરાજાયેવ ચત્તારો મહાયોધે સીહળદીપં પેસેત્વા તતોપિ પિટકત્તયં આનેસિ. સીહળદીપતો આનીતપિટકત્તયેન સુધમ્મપુરતો આનીતપિટકત્તયં અઞ્ઞમઞ્ઞં યોજેત્વા સંસન્દેત્વા અરહન્તત્થેરો વીમંસેસિ. તદા ગઙ્ગાદકેનવિય યમુનોદકં અઞ્ઞમઞ્ઞં અનૂનં અનધિકં અહોસિ. તેહિ પિટકેહિ અઞ્ઞાનિપિ વડ્ઢેત્વા તિપિટકગબ્ભે ઠપેત્વા પૂજેસિ. તેસુ તેસુ ઠાનેસુપિ પતિટ્ઠાપેસિ.

મનોહરિરાજાનમ્પિ મ્રઙ્કપા નામ દેસે ઉપટ્ઠાકેહિ સહ ઠપેસિ. તસ્સ ચ કિર રઞ્ઞો મુખં વિરવિત્વા કથં સલ્લાપેન્તસ્સ મુખતો ઓભાસો પજ્જલિત્વા નિક્ખમિ. સો કદાચિ કદાચિ અનુરુદ્ધરઞ્ઞો સન્તિકં આગન્ત્વા ગારવવસેન વન્દનાદીનિ અકાસિ. તદા અનુરુદ્ધરઞ્ઞો લોમહંસો ઉપ્પજ્જિ ઉબ્બિગ્ગો ચ. તસ્મા તસ્સ રઞ્ઞો નિત્થેજત્થાય બુદ્ધરૂપસ્સ ચેતિયસ્સ ભત્તં પૂજેત્વા તં ગહેત્વા મનોહરિરઞ્ઞો ભાજેસિ. તદા તસ્સ તદાનુભાવો અન્તરધાયિ. મનોહરિરાજા સંવેગં આપજ્જિત્વા સંસારે સંસરન્તો યાવ નિબ્બાનં ન પાપુણામિ, તાવ પરવસે નાનુવત્તેય્યન્તિ પત્થનં અકાસિ. સુધમ્મપુરતો આભતં અત્તનો સન્તકં મનોમય મણિં એકસ્સ સેટ્ઠિનો સન્તિકે વિક્કિણિત્વા લદ્ધમૂલેન પઞ્ચવાહરજતેન અભુજિતપલ્લઙ્કવસેન એકં મહન્તં બુદ્ધ બિમ્બં પરિનિબ્બાનાકારેન એકન્તિ દ્વે બુદ્ધપ્પટિબિમ્બાનિ કારાપેસિ. યાવજ્જતના તાનિ સન્તીતિ. ઇચ્ચેવં અનુરુદ્ધરાજા સુધમ્મપુરતો સીહળદીપતો ચ સાસનં આનેત્વા અરિમદ્દનનગરે પતિટ્ઠાપેસીતિ.

ઇદં અમ્હાકં મરમ્મમણ્ડલે તમ્બદીપરટ્ઠે અરિમદ્દનનગરે

અનુરુદ્ધરાજાનં પટિચ્ચ ચતુત્થં સાસનસ્સ પતિટ્ઠાનં.

ઉત્તરાજીવત્થેરોપિ સોણુત્તરાનં વંસતો સાસનં ગહેત્વા સુધમ્મપુરતો અરિમદ્દનનગરં આગન્ત્વા સાસનં પતિટ્ઠાપેસિ.

ઇદં અમ્હાકં મરમ્મમણ્ડલે તમ્બદીપરટ્ઠે અરિમદ્દનનગરે ઉત્તરાજીવત્થેરં પટિચ્ચ પઞ્ચમં સાસનસ્સ પતિટ્ઠાનં.

ઉત્તરાજીવત્થેરસ્સ સીહળદીપં ગતકાલે તેન સદ્ધિં ગતં છપ્પદં નામ સામણેરં સીહળદીપેયેવ સીહળદીપિકા પબ્બજિંસુ. પબ્બજિત્વા ચ છપ્પદસામણેરો પરિયત્તિં ઉગ્ગણ્હિત્વા દસવસ્સં તત્થ વસિત્વા અરિમદ્દનનગરં પચ્ચાગચ્છિ. સિવલિત્થેરઞ્ચ તામલિન્દત્થેરઞ્ચ આનન્દત્થેરઞ્ચ રાહુલત્થે રઞ્ચ અનેસિ. તે પન થેરા તિપિટકધરા હોન્તિ બ્યત્તા દક્ખા ચ. અયઞ્ચત્થો વિત્થારેન હેટ્ઠા વુત્તો.

અરિમદ્દનનગરં પત્વા અરિમદ્દન વાસીહિ ભિક્ખૂહિ સદ્ધિં વિનયકમ્માનિ અકત્વા પુથુ હુત્વા નિસીદિંસુ. નરપતિરાજા ચ તેસુ થેરેસુ અતિવિય પસીદિ. એરાવતીનદિયં ઉળુમ્પં બન્ધિત્વા તત્થેવ ઉપસમ્પદકમ્મં કારાપેસિ. ચિરકાલં અતિક્કમિત્વા સો ગણો વુડ્ઢિ હુત્વા ઉપ્પજ્જિ.

નરપતિરાજા ચ તે થેરે સદ્ધિં સઙ્ઘેન નિમન્તેત્વા મહાદાનં અદાસિ. તદા છણે આકપ્પસમ્પન્નં રૂપસોભગ્ગપ્પક્કં એકં નાટકિત્તિં દિસ્વા રાહુલત્થેરો પટિબદ્ધચિત્તો લેપે લગ્ગિતવાનરોવિય કદ્દમે લગ્ગિતમાતઙ્ગોવિય ચ કામ ગુણલેપકદ્દમેસુ લગ્ગિતો સાસને વિરમિત્વા હી નાયાવત્તીતું આરભિ. મરણન્તિ કરોગેન અભિભૂતો વિય અતેકિચ્છો હુત્વા સેસત્થેરેસુ ઓવાદં દિન્નેસુ પિનાદિયિ. તદા સેસત્થેરા તં એવમાહંસુ,-મા ત્વં એકં તં પટિચ્ચ સબ્બેપિ અમ્હે લજ્જાપેતું ન અરહસિ, મા ઇધ હીનાયા વત્તેહિ, મલ્લારુદીપં ગન્ત્વા યથારુચિં કરોહીતિ પેસેસું. રાહુલત્થેરો ચ કુસિમતિત્થતો નાવં આરુય્હ મલ્લારુદીપં અગમાસિ. મલ્લારુદીપં પત્તકાલે મલ્લારુરાજા વિનયં જાનિતુકામો સહ ટીકાય ખુદ્દસિક્ખાપકરણં તસ્સ સન્તિકે ઉગ્ગણ્હિત્વા એકપત્તમત્તં મણિં અદાસિ. સોચ તં લભિત્વા હીનાયાવત્તીતિ. હોન્તિ ચેત્થ,-

અતિદૂરેવ હોતબ્બં, ભિક્ખુના નામ ઇત્થિભિ;

ઇત્થિયો નામ ભિક્ખૂનં, ભવન્તિ ઇધ વેરિનો.

તાવ તિટ્ઠન્તુ દુપ્પઞ્ઞા, મયં પોરાણિકાપિ ચ;

મહાપઞ્ઞા વિનાસં, પત્તા હરિતચાદયો.

તસ્મા હિ પણ્ડિતો ભિક્ખુ, અન્તમસોવ ઇત્થિભિ;

વિસ્સાસં ન કરે લોકે, રાગો ચ દુપ્પવારિતોતિ.

સેસેસુ ચ થેરેસુ છપ્પદો નામ થેરો પઠમં કાલઙ્કતો. સિવલિતામલિન્દાનન્દત્થેરાયેવ તયો પરિયત્તિઉગ્ગહણધારણાદિવસેન સાસનં ઉપત્થમ્ભેત્વા અરિમદ્દનનગરે નિસીદિંસુ. એકસ્મિઞ્ચ કાલે રાજા તેસં તિણ્ણં થેરાનં એકેકં હત્થિં અદાસિ. સિવલિતામલિન્દત્થેરા પટિગ્ગહેત્વા વને વિસ્સજ્જાપેસું. આનન્દત્થેરો પન કિઞ્ચિપુરનગરં પહિણિત્વા ઞાતકાનં દેહીતિ કુસિમતિત્થં ગન્ત્વા નાવં આરોપેસિ. તં કારણં ઞત્વા સિવલિતામલિન્દત્થેરાતં એવમાહંસુ,– મયં પન આવુસો હત્થીનં સુખત્થાય વને વિસ્સજ્જેમ,ત્વં પન અધમ્મિકં કરોસીતિ. કિન્નામ ભન્તે ઞાભકાનં સઙ્ગહો ન વટ્ટતિ, નનુ ઞાતકાનઞ્ચ સઙ્ગહોતિ ભગવતા વુત્તન્તિ.

થેરા આહંસુ,-સચે ત્વં અમ્હાકં વચનં નકરેય્યાસિ,ભવ ઇચ્છાનુરૂપં કરોહિ, મયં પન તયા સદ્ધિં સંવાસં ન કરિસ્સામાતિ વિસું નિસીદિંસુ.

તતો પટ્ઠાય દ્વે ગણા ભિજ્જિંસુ. તતો પચ્છાકાલે અતિક્કન્તે તામલિન્દત્થેરો બહુસ્સુતાનં બ્યત્તિબલાનં સિસ્સાનં અનુગ્ગહત્થાય ગહટ્ઠાનં સન્તિકે અયં બહુસ્સુતો અયં મહાપઞ્ઞોતિ એવમાદિના વચીવિઞ્ઞત્તિં સમુટ્ઠાપેતિ, એવં કતે કુલપુત્તા સુલભપચ્ચયવસેન સાસનસ્સ હિતં આવહિભુંસક્ખિસ્સન્તીતિ કત્વા. તં કારણં સુત્વા સિવલિત્થેરો એવમાહ,- કસ્મા ત્વં વચીવિઞ્ઞત્તિં સમુટ્ઠાપેત્વા બુદ્ધપ્પટિકુચ્છિતં કમ્મં કરોસીતિ. ભગવતા અત્તનો અત્થાયયેવ વચીવિઞ્ઞત્તિં પટિક્ખિત્તા, અહં પન પરેસંયેવ અત્થાય વચીવિઞ્ઞત્તિંસમુટ્ઠાપેમિ, નાત્તનો અત્થાય, સાસનસ્સ હિ વેપુલ્લત્થાય એવં વચીવિઞ્ઞત્તિંસમુટ્ઠાપેમિ. સિવલિત્થેરોપિ ન ત્વં મમ વચનં કરોસિ, યં યં ત્વં ઇચ્છસિ, તં તં કરોહિ, અહં પન તયા સદ્ધિં સંવાસં નકરિસ્સામીતિ વિસું હુત્વા સદ્ધિં સકપક્ખેન નિસીદિ. તતો પટ્ઠાય તયો ગણા ભિજ્જિંસુ.

એવં અરિમદ્દનનગરે અરહન્તત્થેરસ્સ એકો વંસો, સિવલિત્થેરસ્સ એકો, તામલિન્દત્થેરસ્સ એકો, આનન્દત્થેરસ્સ એકોતિ ચત્તારો ગણા અહેસું.

તેસુ અરહન્તત્થેરગણો સુધમ્મપુરતો પઠમં આગતત્તા પુરિમગણોતિ વોહારિયતિ, અઞ્ઞે પન પચ્છા આગતત્તા પચ્છાગણાતિ.

સિવલિત્થેરો અરિમદ્દનનગરે યાવીજીવં સાસનં પગ્ગણ્હિત્વા કલિયુગે નવુતાધિકે પઞ્ચવસ્સસતે કાલે કાલમકાસિ.

આનન્દત્થેરો પન અરિમદ્દનનગરેયેવ ચતુચત્તાલીસ વસ્સાનિ સાસનં પગ્ગણ્હિત્વા છનવુતાધિકે પઞ્ચવસ્સસતે કાલે કાલમકાસિ.

તામલિન્દત્થેરોપિ યાવજીવં સાસનં પગ્ગણ્હિત્વા અટ્ઠન વુતાધિકે પઞ્ચવસ્સસતે કાલે કાલમકાસીતિ. અહો સઙ્ખારસભાવોતિ.

સેય્યથાજગરસ્સેવ, નાભિયા ચક્કમણ્ડલે;

લગ્ગો સસો સમિત્વાપિ, દિસં ગચ્છતિ તં મુખં.

તથેવ સબ્બસત્તાપિ, મચ્ચુચક્કેસુ લગ્ગિતા;

યાવજીવમ્પિ ધાવિત્વા, મચ્ચુમુખં ઉપાગમુન્તિ.

ઇચ્ચેવં અરિમદ્દનપુરે અરહન્તેહિ ચ ગન્થકારેહિ ચ પુથુજ્જનેહિ જિનસાસનં નભે ચન્દોવિય વિજ્જોતતિ.

તત્થ હિ યદા અનુરુદ્ધરાજા સુધમ્મપુરતો સાસનં આનેસિ, તદા અરહન્તા છસતસહસ્સમત્તા આગતા, સોતાપન્નસકદાગામિઅનાગામિનો પન ગણનપથં વીતિ વત્તાતિ.

છત્તગુહિન્દસ્સ નામ રઞ્ઞો કાલેપિ હિમવન્તે ગન્ધમાદનપબ્બતતો અટ્ઠ અરહન્તા પિણ્ડાય રાજગેહં આગમંસુ. રાજા ચ પત્તં ગહેત્વા પિણ્ડપાતેન ભોજેત્વા ઇદાનિ કુતો આગતત્થાભિ પુચ્છિ. હિમવન્તે મહારાજ ગન્ધ માદનપબ્બતતોતિ. અથ રાજા અતિપ્પસન્નો હુત્વા ઇધ તેમાસં વસ્સં ઉપગચ્છથાતિ યાચિત્વા વિહારં કારાપેત્વા અદાસિ. તેમાસમ્પિ અન્તોગેહે નિમન્તેત્વા પિણ્ડપાતેન ભોજેસિ.

એકં સમયં અરહન્તાનં ગન્ધમાદનપબ્બતે નન્દમૂલગુહં વિય એકં ગુહં માપેત્વા દસ્સેહીતિ યાચિ. તે ચ અરહન્તા નન્દમૂલગુહંવિય એકં ગુહં ઇદ્ધિયા માપેત્વા દસ્સેસું. રાજા ચ તાય ગુહાય સદિસં એકં ગુહં કારાપેસિ. નન્દમૂલગુહાકારેન પન કતત્તા નન્દાતિ નામમ્પિ અકાસિ. ઇચ્ચેવં છત્તગુહિન્દસ્સ રઞ્ઞો કાલે ગન્ધમાદનપબ્બતે નન્દમૂલગુહતો આગન્ત્વા અરહન્તા સાસનં પતિટ્ઠાપેસું.

અરહન્તભાવો ચ નામેસ યથાભૂતં જાનિતું દુક્કરો, અનુપસમ્પન્નાનં ઉત્તરિમનુસ્સધમ્મદસ્સનસ્સ પટિક્ખિત્તત્તા, અરહત્તં વા પત્વાપિ વાસનાય અપ્પજહિતત્તા. અરહાપિ હિ સમાનો અહં અરહાતિ અનુપસમ્પન્નાનં કથેતું ન વટ્ટતિ, અરહત્તં પત્વાપિ એકચ્ચો વાસનં પજહિતું ન સક્કા, પિલિન્દવચ્છત્થેરવત્થુચેત્થ ઞાપકં. એવં લોકે અરહન્ત ભાવો જાનિતું દુક્કરો. તેનેવ મહાકસ્સપત્થેરસ્સ ઉપટ્ઠાકો એકો ભિક્ખુ અત્તનો ઉપજ્ઝાયસ્સ મહાકસ્સપત્થેરસ્સ સન્તિકે વસિત્વાપિ તસ્સ અરહન્ત ભાવં ન જાનિ.

મહાકસ્સપત્થેરઞ્હિ એકેન સદ્ધિવિહારિકેન સદ્ધિં અરઞ્ઞવિહારતો ગામં પિણ્ડાય ચરન્તં અન્તરામગ્ગે પત્તા દિપરિક્ખારે ગહેત્વા પચ્છા ગચ્છન્તોયેવ એકોસદ્ધિ વિહારિકો એવમાહ,–લોકસ્મિં ભન્તે અરહા અરહાતિ પાકટો, સુતમત્તોવાહં ભવામિ, ન કદાચિ દિટ્ઠપુબ્બોતિ. તં સુત્વા થેરો પચ્છા પરિવત્તત્વા ઓલોકેન્તો પરિક્ખારે આવુસો ગહેત્વા અરહન્તસ્સ પચ્છાગચ્છન્તોયેવ અરહન્તભાવં ન જાનાતીતિ આહાતિ.

અરિમદ્દનનગરેપિ સીલબુદ્ધિપોલ્લોઙ્કસુમેધત્થેરાદયોપિ અરહન્તાયેવ અહેસું. નરપતિરાજા હિ ખણિત્તિ પાદપબ્બતં ગન્ત્વા પચ્ચાગમનકાલે અન્તરામગ્ગે એકિસ્સા માતિકાય મણોભાસં દિસ્વા ઇધ પુઞ્ઞં કારેતુકામો સક્કો દસ્સેતિ મઞ્ઞેતિ મનસિકરિત્વા ચેતિયં કારાપેસ્સામીતિ તત્થ રટ્ઠવાસીતિ સમં ભૂમિભાગં કારાપેસિ.

અથ એકો સીલબુદ્ધિ નામ થેરો એવમાહ,– પુઞ્ઞં મહારાજ કરિસ્સમીતિ ઇદં ભૂમિપરિકમ્મં કારાપેસિ, એવં કારાપેન્તસ્સ તે અપુઞ્ઞંયેવ ભવતિ, નોપુઞ્ઞન્તિ વત્વા બહૂ સત્તા મા કિલમન્તૂતિ મનસિકત્વા રઞ્ઞો દણ્ડકમ્મેન તજ્જનત્થાય રઞ્ઞા દિન્નં પિણ્ડપાતં નભુઞ્જિ. રાજા ચ સચે ત્વં મયા દિન્નં પિણ્ડપાતં અભુઞ્જિતુકામો ભવેય્યાસિ, મમ વિજિતે વસન્તોયેવ ત્વં મમ પિણ્ડપાતા ન મુચ્ચેય્યાસિ, રટ્ઠવાસીહિપિ દિન્નપિણ્ડપાતો મય્હમેવ સન્તકો, નનુ નામ મમ પિણ્ડપાતંયેવ ત્વં ભુઞ્જસીતિ આહ.

સીલબુદ્ધિત્થેરોપિ સચે અહં એવં ભવેય્યામિ, સીહળદીપં ગન્ત્વા વસિસ્સામીતિ ચિન્તેત્વા અરઞ્ઞે વસિ.

અથ તમત્થં જાનિત્વા નગરદ્વારે આરક્ખો એકો યક્ખો રઞ્ઞો આગતકાલે અભિમુખં ઠિતોવ ભયાનકરૂપં નિસીદિ. અથ નાનાવિજ્જાકમ્મેહિ અપનેન્તોપિ ન સક્કા અપનેતું.

અથ રાજા નિમિત્તપાઠકે પક્કોસાપેત્વા પુચ્છિ,-કેન કારણેન અયં યક્ખો ઇધ નિસિન્નોતિ. ત્વં મહારાજ સીલબુદ્ધિત્થેરં અગારવવસેન પુબ્બે કથેસિ, યક્ખાપિ થેરે અતિવિય પસન્નાતિ અમ્હેહિ સુતપુબ્બા, તં પટિચ્ચ યક્ખો ભયાનકરૂપં દસ્સેત્વા નિસિન્નો ભવિસ્સતીતિ આહ.

રાજાપિ અમચ્ચે આણાપેસિ થેરં પક્કાસથાતિ. થેરો નાગચ્છિ. સીહળદીપંયેવ ગમિસ્સામીતિ આરભિ. તમત્થં સુત્વા રાજા એકં ચતુરઙ્ગપચ્ચયં નામ અમચ્ચં પક્કોસાપેત્વા ત્વં ગન્ત્વા થેરં પક્કોસાહીતિ પેસેસિ. ચતુરઙ્ગપચ્ચયો ચ છેકતાય એકં સુવણ્ણમયં બુદ્ધપ્પટિબિમ્બં નાવાય ઠપેત્વા મહાસમુદ્દતિત્થં અગમાસિ. અથ થેરં સમ્પાપુણિત્વા ઇદાનિ ઇધ ભગવા સમ્માસમ્બુદ્ધો અગમાસિ, સીલબુદ્ધિત્થેરો ભગવતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ દસ્સનત્થાય આગચ્છતૂતિ દૂતં પેસેસિ. થેરોપિ ભગવતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ દસ્સનત્થાય આગચ્છતૂતિ વચનં પટિક્ખિપિતું બુદ્ધગારવવસેન અવિસહતાય આગચ્છીતિ.

પોરાણિકાનંવ થેરાનં, બુદ્ધે સગારવં ઇધ;

પણ્ડિતો ગારવં બુદ્ધે, કરે પસન્નચેતસાતિ.

નાવં અભિરૂહિત્વા થેરો ભગવતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ વન્દનામાનપૂજાસક્કારદીનિ અકાસિ. થેરસ્સ એવં વન્દનામાનપૂજાસક્કારાદીનિ કરોન્તસ્સેવ વેગેન નાવં આનેત્વા ગચ્છિ. અથ ચતુરઙ્ગપચ્ચયો એવમાહ,– ઇદાનિ ભન્તે તુમ્હાકં આચરિયસ્સ સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ સાસનં પગ્ગણ્હિતું યુત્તોતિ. રાજા ચ અમચ્ચેહિ પરિવારિતો પચ્ચુગ્ગચ્છિ. નાવાય થેરસ્સ હત્થે ગહેત્વા રાજગેહં આનેસિ. દ્વારં પત્તકાલે યક્ખો પથવિયં નિસીદિત્વા થેરં વન્દિ.

રાજા રાજગેહં પત્વા થેરં નાનાભોજનેહિ ભોજેસિ. એવઞ્ચ અવોચ,–અજ્જતગ્ગે ભન્તે ત્વમસિ મમાચરિયો, ભગવતોવ ઓવાદં સિરસા પટિગ્ગહેત્વા અનુવત્તિસ્સામાતિ અત્તનો પઞ્ચપુત્તેપિ થેરસ્સ અદાસિ. તે ચ પઞ્ચકુમારા થેરેન સદ્ધિં અનુવત્તિંસુ. થેરો તે પક્કોસેત્વા વિહારં અગમાસિ. અન્તરામગ્ગે કપ્પિયપથવિયં પઞ્ચ પરિમણ્ડલાકારાનિ લિખિત્વા તેસં રાજકુમારાનં દસ્સેત્વા નિવત્તાપેસિ. રાજકુમારા પટિનિવત્તિત્વા તં કારણં રઞ્ઞો આરોચેસું. રાજા ચ તુમ્હાકં પુઞ્ઞં કારાપનત્થાય દસ્સેતીતિ વત્વા તુલાવસેન તેહિ રાજકુમારેહિ સુવણ્ણં સમં કત્વા તેન સુવણ્ણેન મૂલં કત્વા ભગવતો ધરમાનકાલે પસ્સેનદિકોસલરઞ્ઞા કારાપિતં ચન્દનપ્પટિબિમ્બંવિય વિસું વિસું પટિબિમ્બં કારાપેસિ.

તેસં નિધાનટ્ઠાનભૂતાનિ પઞ્ચ ચેતિયાનિપિ સક્કો કમ્મ વિધાયકો હુત્વા પતિટ્ઠાપેસિ. એત્થ ચ પુબ્બે રઞ્ઞા પસીદિત્વા થેરસ્સ રાજકુમારા દિન્ના, મૂલં રતનત્તયસ્સ દત્વા પુન રાજકુમારે ભૂજિસ્સે કારેતુકામતાય થેરો એવં સઞ્ઞં અદાસીતિ દટ્ઠબ્બં.

સો ચ સીલબુદ્ધિત્થેરો અરહન્તગણવંસોતિ દટ્ઠબ્બો.

અરિમદ્દનનગરેયેવ નરપતિ રઞ્ઞો કાલે કસ્સપો નામ થેરો દેસચારિકં ચરમાનો પોલ્લોઙ્કનામકં દેસં, તદવસરિ. અથ દ્વે મહલ્લકપોલ્લોઙ્કા મનુસ્સા થેરે અતિપ્પસન્નતાય દ્વે પુત્તે ઉપટ્ઠાકત્થાય નિય્યાદેસું.

પોલ્લોઙ્કમનુસ્સાનં અતિપ્પસન્નતં પટિચ્ચ થેરોપિ પોલ્લોઙ્કત્થેરોતિ વોહારિયતિ. યદા ચ પન સો થેરો સીહળદીપં ગન્તુકામો અહોસિ, તદા સક્કો દેવાનમિન્દો બ્યગ્ઘરૂપં માપેત્વા પિટ્ઠિયા યાવ મહાસમુદ્દતીરં આનેસિ. મહાસમુદ્દતીરં પન પત્વા નાવં અભિરૂહિત્વા વાણિજેહિ સદ્ધિં તરિ.

મહાસમુદ્દમજ્ઝે પન પત્વા સા નાવા ન ગચ્છિ, નિચ્ચલાવ અટ્ઠાસિ. અથ વાણિજા મન્તેસું,-અમ્હાકં નાવાય અલક્ખી પાપજનો અત્થિ મઞ્ઞેતિ. એવં પન મન્તેત્વા સલાકાદાનં અકંસુ. યાવ તતિયમ્પિ થેરસ્સેવ હત્થે સલાકા પુબ્બે કતકમ્મવિપાકવસેન નિપતિ. ઇદં પન થેરસ્સ પુબ્બે કતકમ્મં,-થેરો હિ તતો અત્તભાવતો સત્તમે ભવે એકસ્મિં ગામે કુલદારકો હુત્વા કીળનત્થાય એકં સુનખં નદિયં ઓતારેત્વા ઉદકે કીળમાપેસિ. એવં કીળમન્તં સુનખં સયમેવ ઉરેન ઉગ્ગહેત્વા તીરં આનેસીતિ એવં પુબ્બે કતકમ્મવિપાકવસેન થેરસ્સેવ હત્થે સલાકા નિપતિ.

તદા વાણિજા ઉદકપિટ્ઠે ખિપિંસુ. અથ સક્કો દેવાનમિન્દો કુમ્ભીલરૂપં માપેત્વા પિટ્ઠિયં આરોપેત્વા આનેસિ. થેરો યક્ખદીપં પત્વા અન્ધચક્ખુકાનં યક્ખાનં મેત્તાનુભાવેન ચક્ખું લભાપેસિ. યક્ખા ચ થેરસ્સ ગુણં ઞત્વા દ્વે યક્ખભાતિકે અદંસુ. થેરો ચ સીહળદીપં ગન્ત્વા મહાચેતિયરૂપં લોહપાસાદરૂપં સરીરધાતું મહાબોધિબિજાનિ ચ આનેત્વા પચ્ચાગમાસીતિ.

સુમેધત્થેરો ચ હલઙ્કસ્સ નામ નગરસ્સ દક્ખિણદિસાભાગે મ્હત્તિપામે પુરત્થિમાય અનુદિસાય દિન્નનામિકે વિહારે વસિ. ઠાનસ્સ પન નામવસેન થેરસ્સોપિ દિન્નવિહારો ત્વેવ નામં અહોસિ. સોપિ થેરો પંસુકૂલિકો લજ્જીપેસલો સિક્ખાકામો ઝાનલાભી અરહાયેવ. સો હિ દેવસિકં દેવસિકં અટ્ઠનવયોજનપ્પમાણે પાદચેતિયં ગન્ત્વા વન્દિ. ચેતિયઙ્ગણવત્તઞ્ચ અકાસિ. તતો આગન્ત્વા મ્હત્તિગામે પિણ્ડાય ચરિ. ઇદં થેરસ્સ નિબદ્ધવત્તં.

અપરાનિપિ વત્થૂનિ બહૂનિ સન્તિ, સબ્બાનિ પન તાનિ વિત્થારેત્વા વત્તબ્બાનિપિ ગન્થપારવભયેન ન વક્ખામ. સબ્બાનિપિ હિ વુચ્ચમાનાનિ અયં સાસનવંસપ્પદીપિકા અતિપ્પપઞ્ચા ભવિસ્સતિ.

સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ હિ પરિનિબ્બાનતો યાવજ્જતના થેરાનં પરમ્પરવસેન સઙ્ઘટ્ટેત્વા આનયનમેવેત્થ અધિપ્પેતં. યથાવુત્તાનિ પન વત્થૂનિ અધુના અભિઞ્ઞાલાભીનં પુગ્ગલાનં અખેત્તભાવેન પસઙ્ગઞાણપ્પટિબાહણત્થં અરિમદ્દનનગરે ચ બહૂનં અભિઞ્ઞાલાભીનં પુગ્ગલાનં નિવાસટ્ઠાનતા દસ્સનત્થં વુત્તાનિ. વુત્તઞ્ચેતં ભિક્ખુનીખન્ધકટ્ઠકથાયં,–

પટિસમ્ભિદાપત્તેહિ વસ્સસહસ્સં સુક્ખવિપસ્સકેહિ વસ્સસહસ્સં અનાગામીહિ વસ્સસહસ્સં સકદાગામીહિ વસ્સસહસ્સં સોતાપન્નેહિ વસ્સસહસ્સન્તિ એવં પઞ્ચવસ્સસહસ્સાનિ પટિવેધધમ્મો ઠસ્સતીતિ.

દીઘનિકાયટ્ઠકથાયં પન સંયુત્તનિકાયટ્ઠકથાયઞ્ચ પટિસમ્ભિદાપત્તેહિ વસ્સસહસ્સં છળાભિઞ્ઞેહિ વસ્સસહસ્સં તેવિજ્જેહિ વસ્સસહસ્સં સુક્ખવિપસ્સકેહિ વસ્સસહસ્સં પાતિમોક્ખેન વસ્સસહસ્સન્તિ વુત્તં.

અઙ્ગુત્તરનિકાયટ્ઠકથાયં પન વિભઙ્ગકથાયઞ્ચ બુદ્ધાનં પરિનિબ્બાનતો વસ્સસહસ્સમેવ પટિસમ્ભિદા નિબ્બત્તેતું સક્કોન્તિ, તતો પરં છ અભિઞ્ઞા, તતોપિ અસક્કોન્તા તિસ્સો વિજ્જા નિબ્બત્તિંસુ. ગચ્છન્તે કાલે તાપિ નિબ્બત્તેતું અસક્કોન્તા સુક્ખવિપસ્સકા હોન્તિ. એતેનેવ નયેન અનાગામિનો સકદાગામિનો સોતાપન્નાતિ વુત્તં.

એવં નાનાનયેહિ અટ્ઠકથાયપિ આગતત્તા અધુના લોકે અરિયપુગ્ગલા ભવિતું ન સક્કાતિ ન વત્તબ્બં. અરિયાનમેવ ખેત્તસ્સ અધુનાપિ સમ્ભવતો, સચે આરદ્ધવિપસ્સકો ભવેય્ય સો અરહા ભવિતું સક્કાયેવાતિ નિટ્ઠમેત્થાવગન્તબ્બં. અટ્ઠકથાસુ પન નાનાભાણકત્થેરાનં નાનાવાદવસેન વુત્તન્તિ દટ્ઠબ્બં. એત્તકેનેવ પન નાનાકારેન વાદો ભિન્નોપિ સાસનં ભિજ્જતિયેવ. સાસનસ્સ અભિન્નંયેવ હિ એત્થ પમાણન્તિ.

એવં મરમ્મમણ્ડલે અરિમદ્દનનગરે અનેકેહિ અરહન્તસતેહિ સાસનં વિજ્જોતતિ. ભગવતો પન પરિનિબ્બાનતો તિંસાધિકાનં નવવસ્સસતાનં ઉપરિ પરમ્મરટ્ઠે સેઞિલઞ્ઞિક્રોધિનામેન રઞ્ઞા સમકાલવસેન સીહળદીપે રજ્જં પત્તસ્સ મહાનામરઞ્ઞો કાલે બુદ્ધઘોસબુદ્ધદત્તત્થેરેહિ પભુતિ તેતેમહાથેરા તેતેગન્થે અકંસુ.

તતો પચ્છા સતિસમાધિપઞ્ઞામન્દવસેન સુખાવબોધનત્થં ટીકાયો અકંસુ. અરિમદ્દનનગરે જિનચક્કેસત્તનવુતાધિકે છસતે સહસ્સે ચ સમ્પત્તે તિણ્ણં પિટકાનં મૂલભૂતેસુ સદ્દનયેસુ સોતારાનં છેકત્થાય મહાસમુદ્દેવિય આનન્દો નામ મહામચ્છો તીસુ પિટકેસુ સાટ્ઠકથેસુ વિલોલેત્વા અગ્ગવંસો નામ થેરો સદ્દનીતિપ્પકરણં અકાસિ. અરિમદ્દનનગરે હિ ઉત્તરાજીવત્થેરાદીનં સીહળદીપં ગમનતો પુબ્બેયેવ તયો મહાથેરા પરિયત્તિવિસારદા, મહાઅગ્ગપણ્ડિતો, તસ્સ સદ્ધિવિહારિકો દુતિયઅગ્ગપણ્ડિતો, તસ્સ ભાગિનેય્યો તતિયઅગ્ગપણ્ડિતોતિ. તતિયઅગ્ગપણ્ડિતો પન અગ્ગવંસોતિપિ વોહારિયતિ.

તસ્મિઞ્ચ કાલે અરિમદ્દનનગરવાસિનો સદ્દકોવિદા બહવો સન્તીતિ યાવ લઙ્કાદીપા કિત્તિઘોસો પત્થરિ. તસ્મા સીહળદીપિકા સદ્દકોવિદા વીમંસેતુકામા હુત્વા અરિમદ્દનનગરં આગમંસુ. તદા અરિમદ્દનનગરવાસિનો ભિક્ખૂ સદ્દનીતિપ્પકરણં દસ્સેસુ.

સીહળદીપિકા ચ તં દિસ્વા ઉપધારેન્તા સદ્દવિસયે અયં ગન્થોવિય સીહળદીપે ગન્થો ઇત્થિ, ઇમસ્મિં પકરણે આગતવિનિચ્છયમ્પિ સકલં ન જાનિમ્હાતિ નાનાપ્પકારેહિ થોમેસુન્તિ યાવજ્જભના કથામગ્ગો ન ઉપચ્છિન્નોતિ.

અરિમદ્દનનગરે સીહળદીપં ગન્ત્વા પચ્ચાગતો છપ્પદો નામ સદ્ધમ્મજોતિપાલત્થેરો સદ્દનયે છેકતાય સુત્તનિદ્દેસં અકાસિ. પરમત્થધમ્મે ચ છેકતાય સઙ્ખેપવણ્ણનં નામચારદીપકઞ્ચ. વિનયે છેકતાય વિનયગૂળત્થદીપનિં સીમાલઙ્કારઞ્ચ અકાસિ. અત્તના કથાનં ગન્થાનં નિગમે સદ્ધમ્મ જોતિપાલોતિ મૂલનામેન વુત્તં. કુસિમનગરે પન છપ્પદ ગામે જાતત્તા ઠાનસ્સ નામેન છપ્પદોતિ પાકટો.

કુખનનગરે પન છપ્પદોતિ વોહારિતોપિ એકો થેરો અત્થિ. સો અલજ્જી દુસ્સીલો. એકચ્ચે પન નામસામઞ્ઞલેસમત્તેન પત્તલઙ્કં સીલવન્તં પેસલં સિક્ખાકામં છપ્પદત્થેરં અલજ્જિદુસ્સીલભાવેન ઉપવદન્તિ, યથા નામ સામઞ્ઞલેસમત્તેન મલ્લપુત્તં આયસ્મન્તં દબ્બં અસમાચારેનાતિ.

અરિમદ્દનનગરયેવ અલોઙ્ગચઞ્ઞિસૂનામકસ્સ રઞ્ઞો કાલે મહાવિમલબુદ્ધિત્થેરો ચૂળવિમલબુદ્ધિત્થેરોતિ દ્વે થેરા પરિયત્તિવિસારદા અહેસું. તેસુ મહાવિમલબુદ્ધિત્થેરો કચ્ચાયનસ્સ સંવણ્ણનં ન્યાસગન્થમકાસિ.

કેચિ પન સીહળદીપવાસી વિમલબુદ્ધિત્થેરો તમકાસીતિ વદન્તિ. ચૂળવિમલબુદ્ધિત્થેરો પન વુત્તોદયસ્સ પોરાણટીકમકાસિ. છન્દોસારત્થવિકાસિનિં સદ્ધમ્મઞાણત્થેરો અકાસિ. વચનત્થજોતિં પન વેપુલ્લત્થેરો અકાસિ. ન્યાસગન્થસ્સપોરાણટીકં નરપતિરઞ્ઞો કાલે એકો અમચ્ચો અકાસિ.

સો હિ રઞ્ઞો એકં ઓરોધં પટિચ્ચ જાતં એકં ધીતરં દિસ્વા વાનરોવિય લેપે લગ્ગિતો તિસ્સં પટિબન્ધચિત્તો હુત્વા લગ્ગિ. તમત્થં જાનિત્વા રાજા એવમાહ,– સચે એતં ઇચ્છેય્યાસિ, એકં ગન્થં પરિપુણ્ણવિનિચ્છયં ગૂળત્થં કરોહિ, સચે ત્વં તાદિસં ગન્થં કાતું સક્કુણેય્યાસિ, એતં લભિસ્સસીતિ. અથ સો ન્યાસસ્સ સંવણ્ણનં પોરાણટીકં અકાસિ.

તતો પચ્છા હીનાયાવત્તિત્વા ધીતરં દત્વા રજ્જુગ્ગાહામચ્ચટ્ઠાને ઠપેસિ, યં મરમ્મવોહારેન સંપ્યઙ્ગઇતિ વુચ્ચતિ. તેન પન કતત્તા સોપિ ગન્થો તં નામેન વુચ્ચતિ. કારિકં તસ્સા ચ સંવણ્ણનં છત્તગુહિન્દસ્સ નામ રઞ્ઞો કાલેધમ્મસેનાપતિત્થેરો અકાસિ. તેન કિર કારપિતે નન્દગુહાય સમીપે નન્દવિહારે નિસીદિત્વા અકાસિ.

તસ્મિઞ્ચકાલે ગન્થમાદનપબ્બતે નન્દમૂલગુહતો અરહન્તા આગન્ત્વા તસ્મિં વિહારે વસ્સં ઉપગચ્છિંસુ. તેસં સમ્મુખે કતત્તા તે ચ ગન્થા પણ્ડિતેહિ સારતો પચ્ચેતબ્બાતિ આચરિયા વદન્તિ.

વાચ્ચવાચકં પન ધમ્મદસ્સી નામ સામણેરો અકાસિ.

સદ્દત્થભેદચિન્તં પન અરિમદ્દનનગરસમીપે ઠિતસ્સ ખણિત્તિપાદપબ્બતસ્સ સમીપે એકસ્મિં ગામે વસન્તો સદ્ધમ્મસિરિ નામ થેરો અકાસિ. સોયેવ થેરો બ્રહજં નામ વેદસત્થમ્પિ મરમ્મભાસાય પરિવત્તેસિ.

એકક્ખરકોસં પન સદ્ધમ્મકિત્તિત્થેરો અકાસિ. સો હિ કલિયુગે સત્તાસીતાધિકે અટ્ઠસતે સમ્પત્તે મિચ્છા દિટ્ઠિકાનં જલુમસઞ્ઞિતાનં કુલાનં ભયેન સકલેપિ તમ્બદીપરટ્ઠે સાસનોભાસો મિલાયતિ. બહૂનિપિ પોત્થકાનિ અગ્ગિભયેન નસ્સેસું.

તદા તં પવત્તિં પસ્સિત્વા સચે પરિયત્તિધમ્મોવિનસ્સેય્ય, પટિપત્તિધમ્મોપિ નસ્સિસ્સતિ, પટિપત્તિધમ્મે નસ્સન્તે કુતો પટિવેધધમ્મો ભવિસ્સતીતિ સંવેગં અપજ્જિત્વા ઇમં ગન્થં અકાસીતિ તટ્ટિકાયં વુત્તં.

મુખમત્તસારં સાગરત્થેરો અકાસિ.

કલિયુગે એકાસીતાધિકે પઞ્ચસતે સમ્પત્તે એકં દહરપુત્તં કાલઙ્કતં પટિચ્ચ સંવેગં આપજ્જિત્વા પચ્ચેકબુદ્ધત્તં પત્થયન્તસ્સ જેય્યસિઙ્ખનામકસ્સ રઞ્ઞો પુત્તો ક્યચ્વાનામકો રાજા રજ્જં કારેસિ. ધમ્મરાજાતિપિ નામલઞ્છં પટિગ્ગણ્હિ. તીસુ પન પિટકેસુ યથાભૂતં વિજાનકતાય મરમ્મવોહારેન ક્યચ્વાતિ વોહારિયતિ.

સો ચ કિર રાજા પાળિઅટ્ઠકથાટીકાગન્થન્તરેસુ અતિછેકતાય પિટકત્તયે સાકચ્છમત્તમ્પિ કાતું સમત્થો નામ નત્થીતિ ઉગ્ગહિતતિપિટકો હુત્વા ભિક્ખુસઙ્ઘમ્પિ દિવસે સત્તહિ વારેહિ ગન્થં વાચેતિ.

ખણિત્તિપાદપબ્બતસ્સ સમીપેપિ એકં તળાકં કારાપેત્વા તત્થ રાજાગારં કારાપેત્વા તત્થ નિસીદિત્વા ગન્થં વાચેતિ. સબ્બાનિ પન રાજૂનં કિચ્ચાનિ પુત્તસ્સેવ ઉપરાજસ્સ નિય્યાદેસિ. ગન્થં ઉગ્ગણ્હન્તાનં ઓરોધાનમત્થાય સઙ્ખેપતો સદ્દબિન્દું નામ પકરણં પરમત્થબિન્દુઞ્ચ નામ પકરણં અકાસિ. તસ્સ હિ ચિત્તં પરિયત્તિયંયેવ રમતિ. અઞ્ઞં પન રાજકિચ્ચં સુણિતુમ્પિ ન ઇચ્છિ. અનુરુદ્ધરાજા અનાગતે અહં રાજા ભવેય્યામિ, તદાયેવ ઇમાનિ તાળિબીજાનિ ઉટ્ઠહન્તૂતિ અધિટ્ઠહિત્વા રોપેસિ. તાનિ તસ્સ રઞ્ઞો કાલે ઉટ્ઠહિંસુ. તેનેવ અનુરુદ્ધરાજાયેવાયન્તિ રટ્ઠવાસિનો સઞ્જાનિંસુ. સમ્મુતિરાજા હિ અનુરુદ્ધરાજા ક્યચ્વારાજાતિ ઇમે તયો એકસન્તાનાતિ વદન્તિ.

સો રાજા એકમ્પિ ચેતિયં અકાસિ, ન તં નિટ્ઠં અગમાસિ, પરિયત્તિયંયેવ પરિચારકત્તાતિ રાજવંસે આગતં. લોકસમ્મુતિવસેન કક્ખળદિને ઇટ્ઠકાનિ કારાપેત્વા તસ્મિંયેવ દિને ભૂમિસમં કત્વા તસ્મિંયેવ દિને અઞ્ઞમ્પિ સબ્બં કારાપેસિ. તેન મરમ્મવોહારેન પ્રસ્સદા ચેતિયન્તિ યાવજ્જભના પાકટં.

તસ્સ રઞ્ઞો એકા ધિભા વિભત્યત્થં નામ ગન્થં અકાસીતિ.

પુબ્બે કિર અરિમદ્દનનગરે ઉગ્ગહધારણાદિવસેન સાસનં અતિવિય વિરૂળમાપજ્જિ. અરિમદ્દનનગરેયેવ હિ એકો વુડ્ઢપબ્બજિતો ભિક્ખુ ગન્થં લિખિતું સિલાલેખનદણ્ડેન ઇચ્છન્તો રાજગેહં પાવિસિ. રાજા કેન આગતોસીતિ પુચ્છિ. ગન્થં લિખિતું સિલાલેખનદણ્ડેન ઇચ્છન્તો આગતો મ્હીતિ. એવં મહલ્લકો ત્વં ગન્થં મહુસ્સાહેન પરિયાપુણન્તોપિ ગન્થેસુ છેકસ્સ ઓકાસં ન પસ્સામિ, સચે હિમુસલો અઙ્કુરં ઉટ્ઠાપેત્વા રૂહેય્ય, એવં સતિ ત્વં ગન્થેસુ છેકતં આપજ્જેય્યાસીતિ આહ.

તતો પચ્છા વિહારં ગન્ત્વા દેવસિકં દેવસિકં એકદન્તકટ્ઠપ્પમાણત્તં લેખનં ઉગ્ગહેત્વા કચ્ચાયનઅભિધમ્મેત્થસઙ્ગહપ્પકરણં આદિં કત્વા આચરિયસ્સ સન્તિકે ઉગ્ગણ્હિ. સો અચિરેનેવ ગન્થેસુ છેકતં પત્વા મુસલે જમ્બુરુક્ખઙ્કુરં બન્ધિત્વા ઉસ્સાપેત્વા રાજગેહં પાવિસિ.

અથ તં રાજા પુચ્છિ,-કેનઆગતોસીતિ. અયં મહારજ મુસલો અઙ્કુરં ઉટ્ઠાપેત્વા રૂહતીતિ આચિક્ખિતું આગતોમ્હીતિ વુત્તે રાજા એતસ્સ ગન્થેસુ છેકતં પત્તોમ્હીતિ વુત્તં હોતીતિ જાનાસિ. તં સચ્ચં વા અલિકં વાતિ વીમંસનત્થાય મહાથેરાનં સન્તિકં પહિણિ. મહાથેરાપિ ગૂળટ્ઠાનં પુચ્છિંસુ. સોપિ પુચ્છિતં પુચ્છિતં બ્યાકાસિ.

અથ સો ભિક્ખુ મહાથેરે એવમાહ,-તુમ્હે ભન્તે મં બહૂ પુચ્છથ, અહમ્પિ તુમ્હે પુચ્છિતું ઇચ્છામિ, ઓકાસં દેથાતિ યાચિત્વા અઞ્ઞસમાનચેતસિકન્તિ એત્થ અઞ્ઞસદ્દસ્સ અવધ્યાપેક્ખત્તા અવધિપદં ઉદ્ધરિત્વા દસ્સેથાતિ પુચ્છિ. મહાથેરાપિ પુબ્બે અમનસિકતત્તા સીઘં વિસ્સજ્જિતું ન સક્ખિંસુ. રાજા તમત્થં સુત્વા તુટ્ઠચિત્તો હુત્વા દિસા પામોક્ખનમેન આચરિયટ્ઠાને ઠપેસિ. સો પન ભિક્ખુ અગન્થકારકોપિ ગન્થકારકોવિય પચ્છિમાનં જનતાનં દિન્નોપદેસવસેન ઉપકારં કત્વા સાસને ઉપ્પજ્જીતિ. હોન્તિ ચેત્થ,–

અહં મહલ્લકો હોમિ, દુપ્પઞ્ઞો પરિયત્તિકં;

ઉગ્ગહં મહુસ્સાહેન, ન સક્ખિસ્સામિ જાનિતું.

એવઞ્ચ નાતિમઞ્ઞેય્ય,

નાપ્પોસ્સુક્કતમાપજ્જે;

સદ્ધમ્મે છેકકામોવ,

ઉસ્સાહંવ કરે પોસો.

વુડ્ઢપબ્બજિતો ભિક્ખુ,

મહલ્લકોપિ દુપ્પઞ્ઞો;

આપજ્જિ છેકતં ધમ્મે,

તમપેક્ખન્તુ સોતારોતિ.

પુબ્બે કિર અરિમદ્દનનગરે માતુગામાપિ ગન્થં ઉગ્ગણ્હિંસુ. યેભુય્યેન ઉગ્ગહધારણાદિવસેન પરિયત્તિસાસનં પગ્ગહેસું. માતુગામા હિ અઞ્ઞમઞ્ઞં પસ્સન્તા તુમ્હે કિત્તકં ગન્થં ઉગ્ગણ્હથ, કિત્તકં ગન્થં વાચુગ્ગતં કરોથાતિ પુચ્છિ સુન્તિ.

એકો કિર માતુગામો એકં માતુગા,મં પુચ્છિ,-ત્વં ઇદાનિ કિત્તકં ગન્થં વાચુગ્ગતં કરોસીતિ. અહં પન ઇદાનિ દહરપુત્તેહિ બલિબોધત્તા બ્યાકુલં પત્વા બહું ગન્થં વાચુગ્ગતં કાતું નસક્કા,સમન્તમહાપટ્ઠાને પન કુસલત્તિકમત્તંવ વાચુગ્ગતં કરોમીતિ આહાતિ.

ઇદમ્પિ અરિમદ્દનનગરવાસીનં માતુગામાનમ્પિ પરિયત્તુગ્ગહણે એકં વત્થુ,–

એકં કિર ભિક્ખું પિણ્ડાય ચરન્તં એકા દ્વાદસવસ્સિકા દહરિત્થી પુચ્છિ,-કિન્નામોસિ ત્વં ભન્તેતિ. ખેમાનામાહન્તિ. કથઞ્હિ ભન્તે પુમાવ સમાનો ઇત્થિલિઙ્ગેન નામં અકાસીતિ આહ. અથ અન્તોગેહે નિસિન્ના માતા સુત્વા ધીતરં આહ,-ત્વં રાજાદિગણસ્સ લક્ખણં ન જાનાસીતિ. આમ જાનામિ, અયં પન ખેમસદ્દો ન રાજાદિગણપક્ખં ભજતીતિ. અથ માતા એવમાહ,-અયં પન ખેમસદ્દો એકદેસેનેવ રાજાદિગણપક્ખં ભજતીતિ.

અયં પનેત્થ ધીતુ અધિપ્પાયો,-ન રાજાદિસદ્દો કદાચિ રાજોતિ પચ્ચત્તવચનવસેન ઓકારન્તો દિસ્સતિ વિના દેવરાજોતિઆદિસમાસવિસયં, ખેમસદ્દો પન કત્થચિ ખેમોતિ ચ ખેમન્તિ ચ લિઙ્ગન્તરવસેન રૂપન્તરં દિસ્સતિ, તેનેવ ખેમસદ્દો ન રાજાદિગણોતિ વેદિતબ્બોતિ.

અયં પન માતુ અધિપ્પાયો,-ખેમસદ્દો અભિધેય્યલિઙ્ગત્તા તિલિઙ્ગકો,યદા પન સઞ્ઞાસદ્દાધિકારે પચ્ચત્તવચનવસેન ખેમાતિ આકારન્તો દિસ્સતિ, તદા એકદેસેન ખેમસદ્દો રાજાદિગણપક્ખં ભજતીતિ.

ઇદમ્પિ એકં વત્થુ,–

અરિમદ્દનનગરે કિર એકસ્સ કુટુમ્બિકસ્સ એકો પુત્તો દ્વે ધીતરો અહેસું. એકસ્મિઞ્ચ કાલે ઘમ્માભિભૂતત્તા ગેહસ્સ ઉપરિતલે નહાયિત્વા નિસીદિ. અથ એકા દાસી ગેહસ્સ હેટ્ઠા ઠત્વા કિઞ્ચિ કમ્મં કરોન્તી તસ્સ કુટુમ્બિકસ્સ ગુય્હટ્ઠાનં ઓલોકેસિ. તમત્થં જાનિત્વા કુટુમ્બિકો સાખં ઓલોકેસીતિ એકં વાક્યં બન્ધિત્વા પુત્તસ્સ દસ્સેસિ,ઇમસ્સ અત્થયોજનં કરોહીતિ. અથ પુત્તો અત્થયોજનં અકાસિ,-સાખં રુક્ખસાખં ઓલેકેસિ ઉદિક્ખતીતિ. અથ પચ્છા એકાય ધીતુયા દસ્સેસિ, ઇમસ્સ અત્થયોજનં કરોહીતિ. સાપિ અત્થયોજનં અકાસિ,- સા સુનખો ખં આકાસં ઓલોકેસિ ઉદિક્ખતીતિ. અથ પચ્છા એકાય ધીતુયા દસ્સેસિ, ઇમસ્સ અત્થ યોજનં કરોહીતિ. સાપિ અત્થયોજનં અકાસિ,-સા ઇત્થી ખં અઙ્ગજાતં ઓલોકેસિ મુખં ઉદ્ધં કત્વા ઓલોકેસીતિ.

ઇદમ્પિ એકં વત્થુ,–