૧૦. પુરેજાતપચ્ચયો

તિવિધો પુરેજાતપચ્ચયો. વત્થુપુરેજાતપચ્ચયો ચ આરમ્મણપુરેજાતપચ્ચયો ચ વત્થારમ્મણપુરેજાતપચ્ચયો ચ.

તત્થ વત્થુપુરેજાતો ચ વત્થારમ્મણપુરેજાતો ચ પુબ્બે નિસ્સયપચ્ચયે નિસ્સયનામેન વુત્તા એવ.

આરમ્મણપુરેજાતો નામ પચ્ચુપ્પન્નાનિ અટ્ઠારસનિપ્ફન્નરૂપાનિ એવ. તેસુપિ પચ્ચુપ્પન્નાનિ રૂપસદ્દાદીનિ પઞ્ચારમ્મણાનિ પઞ્ચન્નં પઞ્ચવિઞ્ઞાણ વીથિચિત્તાનં નિયમતો આરમ્મણપુરેજાતપચ્ચયા હોન્તિ. યથા હિ વીણાસદ્દા નામ વીણાતન્તીસુ વીણાદણ્ડકેન પહરણ પચ્ચયા એવ ઉપ્પજ્જન્તિ. એવઞ્ચ સતિ તે સદ્દા પુરેજાતાહિ વીણાતન્તિ વીણાદણ્ડકેહિ વિના ઉપ્પજ્જિતું ન સક્કોન્તિ. એવમેવં પઞ્ચ વિઞ્ઞાણ વીથિચિત્તાનિપિ પઞ્ચસુ વત્થુદ્વારેસુ પઞ્ચન્નં આરમ્મણાનં આપાતાગમન પચ્ચયા એવ ઉપ્પજ્જન્તિ. આપાતાગમનઞ્ચ તેસં દ્વિન્નં ઠિતિપત્તકાલે એવ હોતિ. ન કેવલઞ્ચ તસ્મિં કાલે તાનિ પઞ્ચારમ્મણાનિ તેસુ પઞ્ચવત્થૂસુ એવ આપાતમાગચ્છન્તિ. અથ ખો ભવઙ્ગમનોદ્વારેપિ આપાતં આગચ્છન્તિયેવ. તસ્મિં આપાતગમનત્તા એવ તં ભવઙ્ગમ્પિ દ્વિક્ખત્તું ચલિત્વા ઉપચ્છિજ્જતિ, ભવઙ્ગુપચ્છેદે એવ તાનિ વીથિચિત્તાનિ ઉપ્પજ્જન્તિ. એવઞ્ચ સતિ તાનિ વીથિચિત્તાનિ પુરેજાતેહિ વત્થુ દ્વારારમ્મણેહિ વિના ઉપ્પજ્જિતું ન સક્કોન્તીતિ. તાનિ પન સબ્બાનિપિ અટ્ઠારસનિપ્ફન્નરૂપાનિ નિરુદ્ધાનિ હુત્વા અતીતાનિપિ હોન્તિ, અનુપ્પન્નાનિ હુત્વા અનાગતાનિપિ હોન્તિ. ઉપ્પન્નાનિ હુત્વા પચ્ચુપ્પન્નાનિપિ હોન્તિ. સબ્બાનિપિ મનોવિઞ્ઞાણવીથિચિત્તાનં આરમ્મણાનિ હોન્તિ. તેસુ પચ્ચુપ્પન્નાનિ એવ તેસં આરમ્મણપુરેજાતપચ્ચયા હોન્તિ. યદા દૂરે વા પટિચ્છન્ને વા ઠિતં તં તં આરમ્મણવત્થું મનસા એવ આરમ્મણં કરોતિ, તદા તં તં વત્થુ સચે તત્થ તત્થ વિજ્જમાનં હોતિ, પચ્ચુપ્પન્નં નામ હોતિ. પુરેજાતપચ્ચયદીપના નિટ્ઠિતા.