પદસાધનં |ઓ૦.૦૦૦૧|

નમો તસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ

બુદ્ધમ્બુજં નમસ્સિત્વા સદ્ધમ્મમધુ ભાજનં,

ગુણમોપદપદં સઙ્ઘમધુબ્બતનિસેવિતં;

મોગ્ગલ્લાયનાચરિય ચરઞ્ચ યેન ધીમતા,

કતં લઘુમયન્દિદ્ધમનુનં સદ્દલક્ખણં;

આરભિસ્સં સમાસેન બાલત્થં પદસાધનં,

મોગ્ગલ્લાયનસદ્દત્થરતનાકરપદ્ધતિં;

સઞ્ઞાપરિગ્ગહેનેવ લક્ખણેસુ સરાદયો,

ઞાયન્તિતિ તમેવાદો દસ્સયિસ્સં વિભાગતો;

અઆદયો તિતાળીસ વણણા.

જિનવચનાનુરૂપા અકારદેયો નિગ્ગહિતન્તા તેચત્તાળી સક્ખરા પચ્ચેકં વણ્ણા નામ હોન્તિ યથા - અ આ ઇ ઈ ઉ ઊ એ ઓ ક ખ ગ ઘ ઙ ચ છ જ ઝ ઞ ટ ઠ ણ ત થ દ ધ ન પ ફ બ ભ મ ય ર લ વ સ હ ળ અં ઇતિ-કકારાદિસ્વકારો ઉચ્ચારણત્થો = વણણીયતિ અત્થો એતેહીતિ વણ્ણા-અઆદિ મરિયાદા ભૂતો યેસન્તો અઆદયો.

અઆદયોતિ વત્તતે યાવ ‘‘બિન્દુનિગ્ગહીત’’ન્તિ-તઞ્ચખોઅત્થ વસા વિભત્તિચીપરિનામોતિ સત્તમ્યન્તમભિસમ્બન્ધીયતે.

દસાદો સરા

અઆદિસ્વાદિમ્હિ નિદ્દિટ્ઠા ઓદન્તા દસવણ્ણા સરા નામ હોન્તિ-યથા-અ આ ઇ ઈ ઉ ઊ એ ઓ = સરન્તિ પવત્તન્તીતિ સરા-દસા દોતિ વત્તતે તીસુ ચક્કમાનેસુ.

દ્વે દ્વે સવણ્ણા.

અઆસ્વાદિમેસુ દસ્સુ દ્વે દ્વે સવણ્ણા નામ હોન્તિ. યથાક્કમં-યથા-અઆ ઇતિ, ઉઊ ઇતિ, એ ઇતિ, ઓ ઇતિ = સમાના સાદિસા વણ્ણા સવણ્ણા-સમાનત્તઞ્ચ ઠાનતો.

છ વણ્ણાનંહિ ઉપ્પત્તિટ્ઠાનાનિ કણ્ઠાતાલુમુદ્ધદન્તઓટ્ઠાના સિકાવસેન-તેસુ અવણ્ણકવગ્ગહાનં કણ્ઠોઠાનં-ઇવણ્ણ ચવગ્ગયાનં તાલુ-ટવગ્ગરળાનં મુદ્ધા-તવગ્ગલસાનં દન્તા-ઉ વણ્ણપવગ્ગાનં ઓટ્ઠા-એવણ્ણસ્સ કણ્ઠતાલુ-ઓવણ્ણસ્સ કણ્ઠોટ્ઠં-વકારસ્સ |ઓ૦.૦૦૦૨| દન્તોટ્ઠં-નિગ્ગહિતસ્સ નાસિકા-ઙઞણનમાનં સકટ્ઠાનં નાસિકા ચ-દ્વેદ્વેતિ વત્તતે.

પુબ્બો રસ્સો

તેસ્ચેવ દસસુ યે દ્વે દ્વે સવણ્ણા તેસુ યો યો પુબ્બો સો સો રસ્સસઞ્ઞો હોતિ-યથા-અ ઇ ઉ એ ઓ-તેસુ સંયોગ પુબ્બાચ દિસ્સન્તિ દ્વે પનન્તિમા દીપેતું તત્થ સાધુત્તં તેસમ્પિ ઇધ સઙ્ગહો = રસ્સકાલયોગા તબ્બન્તતાય વા રસ્સા-તથા દીઘા-ઇધાપિદ્વેદ્વેતિ વત્તતે.

પરો દીઘો.

અઆદિસ્વાદિભુતેસુ દસસુ યે દ્વે દ્વે સવણ્ણા તેસુ યો યો પરો સો સો દીઘસઞ્ઞો હોતિ-યથા-આ ઈ ઊ.

કાદયો બ્યઞ્જના.

અઆદિસુ કાદયો નિગ્ગહીતપરિયન્તા તેત્તિંસ બ્યઞ્જનાનામ હોન્તિ-યથા-ક ખ ગ ઘ ઙ ચ છ જ ઝ ઞ ટ ઠ ડ ણ ત થ દ ધ ન પ ફ બ ભ મ ય ર લવ સ હ ળ અં = બ્યઞ્જીયતિ અત્થો એતેહીતિ બ્યઞ્જના-કાદયોતિ વત્તતે.

પઞ્ચ પઞ્ચકા વગ્ગા.

અઆદસુ કકારાદયો મકારન્તા પઞ્ચ પઞ્ચકા વગ્ગા નામ હોન્તિ-યથા-કખગઘઙ, ચછજઝઞ, ટઠડઢણ, તથદધન, પફબભમ. = વજ્જેન્તિ યકારાદયોતિ વગ્ગા.

બિન્દુ નિગ્ગહિતં

અકારાદીસુયવાયં વણ્ણો બિન્દુમત્તો સો નિગ્ગહિતસઞ્ઞોહોતિ = રસ્સસરં નિસ્સાય ગહિતમુચ્ચારિતં નિગ્ગહીતં.

સઞ્ઞા વિધાનં.

સન્ધિ વુચ્ચતે-પુરિસ ઉત્તમો, પઞ્ઞા ઇન્દ્રિયં. સતિઆરક્ખો,ભોગિ ઇન્દો, ચક્ખુ આયતનં, અભિભુ આયતનં, ધનમ્મે અત્થિ, કુતો એત્થા’ તિધ-સરો લોપો સરે.

સરો સરો લોપનીયો હોતિ-સરેતોપસિલેસિકાધારસત્તમી તતો વણ્ણકાલવ્યવધાને કારિયં ન હોતિ-ત્વમસિ, કતમા ચાનન્દ અનિચ્ચસઞ્ઞા’તિ-અઞ્ઞત્થાપિ સંહતાયમોપસિલેસકાધા રેયેવ સત્તમી-વિધીતિ વત્તમાને.

સત્તમિયં પુબ્બસ્સ.

સત્તમીનિદ્દેસે પુબ્બસ્સેવ વિધિતિ પુબ્બસરલોપો-પુરિસુત્તમો,પઞ્ઞિન્દ્રિયં, સતારક્ખો, ભોગિન્દો, ચક્ખાયતનં. અભિભાયતનં, ધનમ્મત્થિ, કુતેત્થ. પુબ્બસ્સ |ઓ૦.૦૦૦૩| કારિયવિધાના સત્તમીનિદ્દિટ્ઠસ્સ પરતાવ ગમ્યતેતિ પરેતુપરિવચનમ્પિ ઘટતે-સો અહં, ચત્તારો ઇમે, યતો ઉદકં, પાતો એવં’તીધ-‘‘સરો લોપો સરે’’તિ વત્તતે.

પરો ક્વચિ.

સરમ્હા પરો સરો ક્વચિ લોપનીયો હોતિ-સોહં, ચત્તારોમે, યતોદકં. પાતોચ-ક્વચિતિકિં?-પઞ્ઞિન્દ્રિયં-અસ્સાધિકારો સબ્બસન્ધિસુ-તસ્સ ઇદં, તસ્સ ઇદં, વાત ઈરિતં, વાત ઈરિતં, સીત ઉદકં, સીત ઉદકં, વામ ઊરુ,વામ ઊરુ, ઇતિધ-પુબ્બસર લોપે-સરે વેતિ ચ વત્તતે.

યુવણણાનમ્ઞો લુત્તા.

લુત્તા સરાપરેસં ઇવણ્ણવણ્ણાનં ઞો હોન્તિ વાયથાક્કમં.

વણ્ણપરેન સવણ્ણેપિ.

વણ્ણસદ્દો પરો યસ્મા તેન સવણ્ણોપિ ગય્હતિ સયં ચેતિ ઈ ઊ નમ્પિ એ ઓ-તસ્સેદં, તસ્સિદં-વાતેરિતં. વાતિરિતં-સીતોદકં, ‘‘બ્યઞ્જને દીગરસ્સા’’તિ દીઘે-સીતુદકં-વામોરુ,વામૂરુ-લુત્તેતિકિં-દસ ઇમે.

અતિપ્પસઙ્ગબાધકસ્સ ક્વચિસદ્દસ્સાનુવત્તનતો ન વિકપ્પવિધી નિયતા-તેન ઉપેતો’તિ એવમાદીસુ વિકકેપ્પા નારકિતાદિસુ વિધિ ચ ન હોતિ-ચિ અકાસિ, ચિ અકાસિ. સુ આગતં, સુ આગતં’તિધયુવણ્ણાનં વે’તિ ચ વત્તતે.

યવા સરે.

સરે પરે ઇવ ણ્ણુવણ્ણાનં યકારવકારા હોન્તિ વા યથાક્કમં-અકારસ્સ દીઘે-વ્યાકાસિ, ‘‘વનતરગાવા ગામા’’તિ યાગમે-વિયાકાસિ-સ્વાગતં. સાગતં-ક્વચિત્વેવ-યાનીધ.

તે અજ્જ, તે અજ્જ, સો અયં, સો અયં, ઇતીધ-‘‘યવાસરે’’ ‘વે’તિ ચ વત્તતે.

ઞોનં

ઞોનં યકારવકારા હોન્તિ વા સરે પરે યથાક્કમં.

ત્યજ્જ, તેજ્જ-‘‘બ્યઞ્જને દીઘરસ્સા’’તિદીઘે-સ્વાયં, સોયં.

ક્વચીત્વેવ-ધનમ્મત્થી-ગો એળકમિતિધ-સરે’તિ વત્તતે.

ગોસ્સાવઙ.

સરે પરે ગોસ્સ અવઙ આદેસો હોતિ-સચ‘‘ટનુબન્ધાનેક વણ્ણાસબ્બસ્સા’’તિ સબ્બસ્સપ્પસઙ્ગે-અન્તસ્સે’તિ વત્તમાને.

ઙનુ બન્ધો.

ઙકારોનુબન્ધો યસ્સ સો નેકવણ્ણોપિ અન્તસ્સ હોતિતિ औકારસ્સેવ હોતિ,-‘‘સઙ્કેતોનવયવોનુ બન્ધો’’તિવચના ઙકારસ્સાપ્પયોગો-પયોજનં‘‘ઙનુબન્ધો’’તિ સઙ્કેતો-ગવેળકં.

ઇતિ |ઓ૦.૦૦૦૪| એવ, ઇતિ એવા ‘‘તીધ-

વિતિસ્સેવે વા

એવસદ્દે પરે ઇતિસ્સ વો હોતિ વા-સચ.

છટ્ઠિયન્તસ્સ.

છટ્ઠિનદ્દિટ્ઠસ્સ યં કારિયં તદન્તસ્સ વિઞ્ઞેય્યન્તિ ઇકારસ્સાદેસો હોતિ = ઠાનીનમામદ્દિયદિસ્સતિ ઉચ્ચારિયતિ’તિ આદેસો-ઇત્વેવ, અઞ્ઞત્ર યાદેસે-‘‘તવગ્ગવરણનં યે ચવગ્ગબયઞા’’તિ તકારસ્સ વો-‘‘વગ્ગલયેહિ તે’’તિ યસ્સ ચ ચકારો, ઇચ્ચેવ-દુ અઙ્ગિકં, ચિ ઇત્વા, અજ્જ અગ્ગે, પાતુ અહેસું, પા એવ, ઇધ ઇજ્ઝતિ, પરિ અન્તં, અત્ત અત્થમિતિધ-‘‘મયદાસરે’’તિ વત્તતે.

વતતરગા ચાગમા.

એતે મયદા વાગમા હોન્તિ વા સરે ક્વચિ,-આગમિનો અનિયમેપિ સરોયેવાગમી હોતિ વનાદિનન્તુ ઞાપકા-અઞ્ઞથાહિ પદાદીનં યુક્વીધાન મનત્થકં-દુવઙ્ગિકં, ચિનિત્વા, અજ્જતગ્ગે, પાતુરહેસું, -‘‘બ્યઞ્જનેદીઘરસ્સા’’તિ રસ્સે-પગેવ, ઇધમિજ્ઝતિ, પરિયન્તં, અત્તદત્થં-વાત્વેવ-અત્તત્થં.

છ અભિઞ્ઞા, છ અભિઞ્ઞા,’તીધ-વા સરે આગમો’તિ ચ વત્તતે.

છા ળો.

છ સદ્દા પરસ્સ સરસ્સ ળકારો આગમો હોતિ વા-છળભિઞ્ઞા, છઅભિઞ્ઞા.

સરસન્ધિ.

કઞ્ઞા ઇવ-કઞ્ઞા ઇવા તીધ-પુબ્બપરસરાનં લોપે સમ્પત્તે-સરો પરોતિ ચ વત્તતે.

નદ્વેવા.

પુબ્બપરસરા દ્વેપિ વા ક્વચિ ન લુપ્યન્તે-કઞ્ઞાઇવ, કઞ્ઞેવ, કઞ્ઞાવ.

સરસન્ધિ નિસેધો.

તત્ર અભિરતિ, ખન્તિ પરમં, સમ્મા અક્ખાતો’તીધ-

બ્યઞ્છને દીઘરસ્સા.

રસ્સદીઘાનં ક્વચિ દીઘરસ્સા હોન્તિ બ્યઞ્જને-તત્રાભિરતિ, ખન્તીપરમં,’ સમ્મદક્ખાતો’ તિદાગમે રસ્સો-ક્વચીત્વેચ-ત્યજ્જ-કથં યાનિવ અન્તલિક્ખે’તિ -દીઘરસ્સાતિ યોગવિભાગા.

ચિ ગહો, તતિય ઝાનં. વિ ખોપો, ઇતિધ-બ્યઞ્જને’તિ વત્તતે.

સરમ્હા દ્વે.

સરમ્હા પરસ્સ બ્યઞ્જનસ્સ ક્વચિ દ્વેરૂપાનિ હોન્તિ-વિગ્ગહો.

ચતુત્થ |ઓ૦.૦૦૦૫| દુતિયેસ્વેસં તતિય પઠમા.

ચતુત્થદુતિયેસુ પરેસ્વેસં ચતુત્થદુતિયાનં તબ્બગ્ગે તતિય પઠમા હોન્તિ પચ્ચાસત્યાતિ પુબ્બઝકારખકારાનં જકારકકરા-તતિયજ્ઝાનં, વિક્ખેપો-સરમ્હા’તિકિં?-તં વનં. અકરમ્ભસેતે, અકરમ્ભસેતે, એસો અત્થો, એસો અત્થો, ઇતિધ-ચે’તિવત્તતે.

એ ઓ ન મ વણ્ણે.

એ ઓ નં વણ્ણે ક્વચિ અ હોતિ વા-અકરમ્ભસને, અકરમ્હ સેતે-એસઅત્થો, એસોઅત્થો-વણ્ણેતિકિં?-સો.

સરબ્યઞ્જનસન્ધિ.

અત યન્તં. તથ યં. મદ યં, બુધિ યતિ, ધન યં. સેવ યો, પયેસના, પોક્ખરણ યો, ઇતિધ-

તવગ્ગવરણનંયે ચવગ્ગખયઞા.

તવગ્ગવરણનં ચવગ્ગબયઞા હોન્તિ યથાક્કમં યકારે, ‘‘વગ્ગલસેહિ તે’’તિ વગ્ગા પરસ્સ યસ્સ પુબ્બરૂપં-અચ્ચન્તં. તચ્છં, મજ્જં, બુજ્ઝતિ, ધઞ્ઞં, સેબ્બો, પય્યેસના, પોક્ખરઞ્ઞો-ક્વચીત્વેચ, મત્યા-યેતિ વત્તતે વક્ખમાનેસુ તીસુ. સક યતે, રુચ યતે, પટ્યતે, લુપ્યતે, સલ્યતે, દિસ્યતે’તીધ.

વગ્ગલસેહિ તે

વગ્ગલસેહિ પરસ્સ યકારસ્સ ક્વચિ તે વગ્ગલસા હોન્તિ.

સક્કતે, રુચ્ચતે,પટ્ટતે, લુપ્પતે, સલ્લતે, દિસ્સતે. ક્વચિત્વેવ-ક્યાહં-મુહ = યતી’તીધ-

હસ્સ વિપલ્લાસો

હસ્સ વિપલ્લાસો હોતિ યકારો-મુય્હતિ,

બહુઆબાધો, બહુ આબાધો’તીધ-ઉસ્સવકારે ‘‘હસ્સ વિપલ્લાસો’’તિ વત્તતે.

વેવા.

હસ્સ વિપલ્લાસો હોતિવા વકારે-બવ્હાબાધો, બહ્વાબાધો.

બ્યઞ્જન સન્ધિ.

અક્ખિરુજતિ. અક્ખિરુજતી’તીધ-વેતિ વત્તતે યાવ‘‘મયદાસરે’’તિ.

નિગ્ગહિતં.

નિગ્ગહીતમાગમો હોતિવા ક્વચિ = ઠાનીનમાલિઙ્ગિય ગચ્છતિ પવત્તતી’તિ આગમો-અક્ખિં રુજતિ,અક્ખિ રુજતિ-‘‘યાવદ્વિધા’’તિ આદો નિચ્ચં વવત્થિત વિભાસત્તા વાધિકારસ્સ-વાસદ્દો હિ અત્થવયે વત્તતે કત્થચિ વિકપ્પે કત્થચિ યથાવવત્થિતરૂપ પરિગ્ગહેતિ-યદા પચ્છિમે તદા નચ્ચમનિચ્ચમસન્તઞ્ચ વિધિં દીપેતિ-એત્થ પન ક્વ ચિસદ્દસ્સાનુ |ઓ૦.૦૦૦૬| વત્તનતો તેનેવાસન્તવિધિ સિદ્ધો’તિ વાસદ્દે નિતરદ્વયં-સં રમ્હો, સંરમ્હો, પું લિઙ્ગં,પું લિઙ્ગમિતીધ-નિગ્ગહીતાધિકારો આ ‘‘મયદા સરેતિ’’.

લોપો.

નિગ્ગહીતસ્સ લોપો હોતિ વા ક્વચિ-દીઘદિત્તાનિ, સારમ્હો, સારમ્હો-પુલ્લિઙ્ગં, પુંલિઙ્ગં-પટિસલ્લાણે પાતુકામો’તિઆદિસુ નિચ્ચં-પુપ્ફં અસ્સા, પુપ્ફં અસ્સા, કિં ઇતિ, કિં ઇતી’તીધ-

પરસરસ્સ.

નિગ્ગહીતમ્હા પરસ્સ સરસ્સ લોપો હોતિ વા ક્વચિ.

સંયોગાદિ લોપો.

અનન્તરા બ્યઞ્જના સંયોગો-અત્ર યો આદભુતાવયવો તસ્સ વા ક્વચિ લોપો હોતી’તિ સસ્સાદિસ્સ લોપો-પુપ્ફંસા, ‘‘મયદા સરે’’તિ નિગ્ગહીતસ્સ મકારો-પુપ્ફમસ્સા, ‘‘વગ્ગે વગ્ગ’ન્તો’’તિ નો નગ્ગહીતસ્સ-કિન્તિ, કિમિતિ.

તં ખ ણં, તં ખણં, ધમ્મં ચરે, ધમ્મં ચરે, તં ડહતિ, તં ડહતિ, તં દાનં, તં દાનં, તં ફલં, તં એલમિતીધ-

વગ્ગે વગ્ગન્તો.

નગ્ગહીતસ્સ ખો વગ્ગે વગ્ગન્તો વા હોતિ પચ્ચાસત્યા-તઙ્કણં,તંખણં-ધમ્મઞ્ચરે, ધમ્મંચરે-તણ્ડહતિ, તંડહતિ-તન્દાનં, તંદાનં-તમ્ફલં, તંફલં-ગન્ત્વા સમ્મતોતિ’આદિસુ નિચ્ચં-આનન્તરિકં યમાહુ, આનન્તરિકં યમાહુ, પચ્ચત્તં એવ, પચ્ચત્તં એવ, તઞ્હિ. તઞ્હિ, ઇતિધ-

યેવહિસુઞ્ઞો.

યએવહિસદ્દેસુ નિગ્ગહીતસ્સઞો વા હોતિ-‘‘વગ્ગલસેહિ તે’તિ યસ્સ ઞકારે-આનન્તરિકઞ્ઞ માહુ. આનન્તરિકં યમાહુ, ઞસ્સ દ્વિત્તે-પચ્ચત્તઞ્ઞેવ, પચ્ચત્તંએવ-તઞ્હિ, તંહી-એવ સદ્દસહચરિયાયેતિ યસદ્દસ્સેવ ગહણં-સંયતો, સંયતો’તીધ

યે સંસ્સ

સંસદ્દસ્સ યં નિગ્ગહીતં તસ્સ વા ઞો હોતિ યકારે-

સઞ્ઞતો, સંયતો-ઇધયકારમત્તોવ ગય્હતે પુનબ્બચના.

તં એવ, તં એવ, તં ઇદં, તં ઇદં, તં ઇમિના, તં ઇમિનાતીધ-

મયદાસરે.

નિગ્ગહીતસ્સ મયદા હોન્તિ વા સરે ક્વચિ-તમેવ, તંએવ-તયિદં’ તંઇદં-તદમિના, તં ઇમિના એત્થ-‘‘તદમિનાદીની’’તિનિપાતના ઇકારસ્સ અકારો-લક્ખણન્તરેનાવિહિતાદેસલોપાગમવિપલ્લાસા સબ્બત્થ ઇમિનાવ દટ્ઠબ્બા-તેન નિજકો. નિયકો,’તિઆદિ સિદ્ધં-બુદ્ધમ સરણમિચ્ચાદિસુ યોગવિભાગા.

નિગ્ગહિત સન્ધિ.

અથ |ઓ૦.૦૦૦૭| નામાનિ વુચ્ચન્તે.

તાનિ વિવિધાનિ સલિગાલિગવસેન-તત્થ સલિગેયુ તાવ અકારન્તતો પુલ્લિઙ્ગા બુદ્ધસદ્દા સત્તવિભત્તિયો પરા યોજીયન્તો-બુદ્ધ ઇતિ ઠિતે.

દ્વે દ્વે કાનેકેસુ નામસ્મા સિયો અંયો નાહિ યનં સ્માસનં સ્મિંસુ

એતેસં દ્વેદ્વે હોન્તિ એકાનેકત્થેસુ વત્તમાનતો નામ સ્માતિ યથાક્કમં એકમ્હિ ચત્તબ્બો એકવચનાનં બહુમ્હિ વત્તબ્બે બહુવચનાનં ચાતિયમેનપ્પયઙ્ગે-નામસ્મા’તિઅધિકારો.

પઠમાત્થમત્તે

સકત્થદબ્બલિઙ્ગાનિ સઙ્ખ્યાકમ્માદિપઞ્ચકં

નામત્થો તસ્સ સામઞ્ઞમત્તમત્તં પવુચ્ચતે.

નામસ્સાભિધેય્ય મત્તે પઠમાવિભત્તિ હોતિ’તિ વત્તિચ્છાવસા પઠમાયેકવચનબહુવચનાનિ.

સિયોઇતિ પઠમા, સિસ્સિકારસ્સાનુબન્ધત્તપ્પેયોગો-પયોજનં‘‘કિ મં સીસૂ’’તિ સઙ્કેતો-તથા અં વચનસ્સકારસ્સ-સિ-અતો’તિ વત્તતે-તસ્સ નામવિસેસનત્તા ‘‘વિધિબ્બિસેસનન્તસ્સા’’તિ તદન્તતો વિધિ.

સિસ્સો.

અકારન્તતો નામસ્મા પરસ્સ સિસ્સ ઓહોતિ-પુબ્બસરલોપો બુદ્ધો તિટ્ઠતિ-યો.

અતો યોનં ટાટે.

અકારન્તતો નામસ્મા પરેસં પઠમાદુતિયાયોનં ટાટે હોન્તિ યથાક્કમં-ટકારાનુબન્ધત્તા‘‘ટનુબન્ધાનેકવણ્ણા સબ્બસ્સા’’તિ સબ્બાદેસો-બુદ્ધા તિટ્ઠન્તિ. ‘પઠમાત્થમત્તે’’તિવત્તતે.

આમન્તણે.

સદ્દેનાભિમુખી કારો વિજ્જમાનસ્સ વત્થુનો

આમન્તણં વિધાતબ્બે નત્થિ રાજા ભવેતિ તં;

આમન્તણધિકે અત્થમત્તે પઠમા વિભત્તિ હોતી’તિ એકસ્મિં એકવચનં સિ.

ગોસ્યાલપણે.

આલપણે સિ ગસઞ્ઞો હોતિ-લોપો’તિ વત્તતે

ગસીનં.

નામસ્માગસીનંલોપોહોતિ-ભોબુદ્ધમંપાલય-ગે’તિવત્તતે.

અયુનં વા દીઘો.

ऐઉ ઇચ્ચેસં વા દીઘો હોતિ ગેપરે તિલિઙ્ગે’તિદીઘો-બુદ્ધા, કેચિ દીઘં દૂરાલપણે યેવિચ્છન્તિ સમીપાલપણેપિ દસ્સતો તં ન ગહેતબ્બં-યોમ્હિ,-બુદ્ધા મં પાલેથ.

કમ્મે |ઓ૦.૦૦૦૮| દુતિયા

કત્તુક્રિયાભિસમ્બન્ધં કારકં કમ્મમુચ્ચતે;

નિબ્બત્તિ વિકતિપ્પત્તિ ભેદા તં તિવિધં ભવે.

અસ્મિં દુતિયા વિભત્તિહોતિ-અંયો ઇતિ દુતિયા-અં-બુદ્ધંપણમામિ, યોસ્સટે-બુદ્ધે.

કત્તુકરણેસુ તતિયા.

ક્રિયં યો કુરુતે મુખ્યો સ કત્તા યોજિતો ન વા કરણં તં વિસેસેન યં ક્રિયાસિદ્ધિહેતુકં.

તેસુ કારકેસુ તતિયા વિભત્તિ હોતિ-નાભિ ઇતિ તતિયા-ના-નાસ્સા’તિ વત્તતે.

અતેન

અકારન્તતો નામસ્મા પરસ્સ નાવચનસ્સ એનાદેસો હોતિ-બુદ્ધેન દેસિતો ધમ્મો-હિ-

સુહિસ્વસેસ.

અકારન્તસ્સ સુહીસ્વેહોતિ-બુદ્ધેહિ-વે’તિ વત્તતે.

સ્માહિસ્મિન્નં મ્હાભીમ્હિ.

નામસ્મા પરેસં સ્માહિસ્મિન્નં મ્હાભીમ્હિ વા હોન્તિ યથાક્કમં-હિસ્સ ભિયાદેસો-બુદ્ધેભી, કરણે-બુદ્ધેન લોકો સુચરતિ, બુદ્ધેહિ, બુદ્ધેહિ, વા.

ચતુત્થી સમ્પદાને.

અનુમન્ત્વનિરાકત્તુજ્ઝેસકાનં વસા તધા;

દદાતિ કમ્મના યુત્તં સમ્પદાનમુદિરિતં.

તસ્મિં સમ્પદાનકારકે ચતુત્થિ સિયા-સનં ઇતિ ચતુત્થી-સ.