નમો તસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ

નીતિમઞ્જરી

૧. કુલક્ખયે વિનસ્સન્તિ,

કુલધમ્મા સનન્તના;

ધમ્મે નટ્ઠે કુલં સબ્બં,

અધમ્મો અભિભૂ ખલં.

૨. અધમ્માભિભવા દન્તા,

પદુસ્સન્તિ કુલિત્થિયો;

થીસુ દુટ્ઠા સ્વ ધમ્મેન,

જાયતે વણ્ણસઙ્કરો.

૩. પિયં ભાસે ગુણગ્ગાહો,

સૂરો સિયા વિકન્તનો;

દાતા ચન્દસમા નારી,

દિટ્ઠં દિટ્ઠં નહાસયે.

૪. કુતોત્થિ કુમિત્તે સચ્ચં,

કુદારે રતિવડ્ઢનં;

કુદેસમ્હિ મનો રમ્મં,

કુરાજે ભોગસમ્પદં.

સઙ્કેતેવ અમિત્તસ્મિં,

મિત્તસ્મિં પિ નવિસ્સસે;

અભયા ભય મુપ્પન્નં,

અપિ મૂલાનિ કન્તતિ.

અદિટ્ઠોવ પરો સેય્યો,

દુમ્મિત્તો નો વિસ્સાસિકો.

અગ્ગિહોમફલં વેદો,

સત્થંસીલફલં મતં;

રતિપુત્તફલં નારી,

દાનભુત્તિફલં ધનં.

અસચ્ચં સાહસં માયા,

મૂળ્હત્ત મ તિલોભતા;

અસોચં નિદ્દયત્તઞ્ચ,

થીનં દોસા સભાવજા.

જાયાય ભત્તુનો ભારો,

સિસ્સેન ગુરુનો કતો;

અમચ્ચકેહિ રાજસ્સ,

પિતરાનં નિજેનચ.

૫. ઉય્યમેન હિ સિજ્ઝન્તિ,

કમ્માનિ ન મનોરથા;

ન હિ સુત્તસ્સ સીહસ્સ,

પવીસન્તિ મુખે મિગા.

અતિસીતં અતિઉણ્હં,

અતિસાયમિદં અહુ;

ઇતિ વિસટ્ઠકમ્મન્તે,

ખણા અચ્ચેન્તિ માણવે.

આદાનસ્સ પદાનસ્સ,

કત્તબ્બસ્સ ચ કમ્મુનો;

ખિપ્પં અકય્યમાનસ્સ,

કાલે પિવતિ સમ્પદં.

નાદબ્બે નિહિતા કાચિ,

ક્રિયા ફલવતી ભવે;

નબ્યાપારસતેનાપિ,

સુકોવ પાઠતે બકો.

યો દન્ધકાલે તરતિ,

તરણીયે ચ દન્ધયે;

સુક્ખપણ્ણં વ અક્કમ્મ,

અત્થં ભઞ્જતિ અત્તનો.

૬. યં દદાતિ યં ભુઞ્જતિ,

તદેવ ધનિનો ધનં;

અઞ્ઞે મતસ્સ કીળન્તિ,

દારેહિપિ ધનેહિપિ.

દાનોપભોગહીનેન,

ધનેન ધનિનો સુખં;

કો વિસેસો દલિદ્દસ્સ,

અધિકં ધનરક્ખણં.

નિજસોખ્યં નિરુન્ધન્તો,

નીચભોગો મિતમ્પચો;

ધનં સઞ્ચયતે યો સો,

પરભારવહો પસુ.

યં ઉસ્સુકા સઙ્ખરોન્તિ,

અલક્ખિકા બહું ધનં;

સિપ્પવન્તો અસિપ્પાવા,

લક્ખિ વા તાનિ ભુઞ્જતિ.

૭. સમ્પત્યં મહતં ચિત્તં,

ભવે ઉપ્પલે કોમલં;

વિપત્યંચ મહાસેલ,

સિલાસઙ્ઘાતકક્કસં.

૮. અસમ્ભબ્યગુણં થુત્વા,

ખેદો મુધાવ જાયતે;

અવ્હાયં ચન્દ મુ લ્લોક્ય,

નચન્દોત મુ પાગમી.

૯. સચ્ચં મુખમ્હિ ધારેય્ય,

કણ્ણે સુતં ભુજે જયં;

હદયમ્હિ ખમં વીરં,

લોકાદાસંચ લોચને.

સદ્દમત્તં નફન્દેય્ય,

અઞ્ઞત્વા સદ્દકારણં;

સદ્દહેતું પરિઞ્ઞાય,

પમોદો વા ભયો તથા.

સબ્બસુત મ ધીયેય્ય,

હીનમુક્કટ્ઠમજ્ઝિમં.

૧૦. દુન્નારિયા કુલં સુદ્ધં,

પુત્તો નસ્સતિ લાલના;

સમિદ્ધિ અનયા બન્ધુ,

પવાસા મદના હિરી.

લાલયે પઞ્ચવસ્સાનિ,

દસવસ્સાનિ તાલયે;

પત્તેતુ સોળસેવસ્સે,

પુત્તં મિત્તંવ આચરે.

લાલને બહવો દોસા,

લાલને બહવો ગુણા.

પાપા નિવારયતિ યોજયતે હિતાય,

ગુય્હાનિ ગૂહતિ ગુણં પકટીકરોતિ;

આપત્તિકઞ્ચ નજહાતિ દદાતિ કાલે,

સમ્મિત્ત લક્ખણમિદં પવદન્તિ સન્તો.

૧૧. દુજ્જનો જીયતે યુત્યા,

નિગ્ગહેન નધીમતા;

નિપાત્યતે મહારુક્ખો,

તસ્સમીપ ખતિક્ખયા.

વને મિગાચ લુદ્ધાનં,

દુજ્જનાનઞ્ચ સજ્જના;

અકારણવેરી હોન્તિ,

તિણભક્ખા સુપેસલા.

પાદલગ્ગં કરટ્ઠેન,

કણ્ડકેનેવ કણ્ડકં.

બાલં નપસ્સે નસુણે,

નચબાલેન સંવસે;

બાલેનાલ્લાપસલ્લાપં,

નકરે નચરોચયે.

૧૨. ઉપ કત્તું યથા ખુદ્દો,

સમત્થો નતથામહા;

કૂપો હિ હન્તિ પિપાસં,

નતુ પાયો મહમ્બુધિ.

૧૩. આદાનસ્સ પદાનસ્સ,

કત્તબ્બસ્સચ કમ્મુનો;

ખિપ્પં અકરમાનસ્સ,

કાલો ભક્ખતિ તં રસં.

નક્ખત્તં પટિમાનેન્તં,

અત્થો બાલં ઉપજ્ઝગા;

અત્થો અત્થસ્સ નક્ખત્તં,

કિં કરિસ્સન્તિ તારકા.

અજરામરોવ પઞ્ઞો,

વિજ્જમત્થઞ્ચ ચિન્તયે;

ગહિતોવિય કેસેસુ,

મચ્ચુના ધમ્મમાચરે.

૧૪. વજ્જા ગુરૂચ મન્તીચ,

તયો રટ્ઠાભિસઙ્ખતા;

જીવીત દક્ખ કોસાનં,

વડ્ઢના નાસનાચ તે.

૧૫. થિરેન કમ્મં વડ્ઢતિ,

અથિરેન તુરેન નો;

ફલન્તિ સમયે રુક્ખા,

સિત્તાપિ બહુવારિના.

વાયામેથેવ પુરિસો,

નનિબ્બિન્દેય્ય પણ્ડિતો.

પયતનો તાદિસો નેવ,

કય્યો યેન ફલં નહિ;

સેલગ્ગે કૂપખણના,

કથં તોયસમાગમો.

ઞાણઙ્કુસેન સમ્મગ્ગં,

નિય્યત્યુસ્સાહકુઞ્જરો.