પકિણ્ણક-નિદ્દેસ

૨૫૩. કુમુદં કો પબોધયિ,

નાથો રવિન્દુ પણ્ડિતો;

કમલં કો કુમુદં કો,

નરપં કો પબોધયિ.

૨૫૪. ચિત્તેન નિય્યતિ લોકો,

ચિત્તેન પરિકસ્સતિ;

ચિત્તસ્સ એક-ધમ્મસ્સ,

સબ્બેવ વસમન્વગૂ.

૨૫૫. સમણો રાજાનુરાજા,

સેનાપતિ મહા-મત્તો;

ધમ્મટ્ઠો પણ્ડિતો દિસ્વા,

પચ્ચક્ખત્થં ન કારિયા.

૨૫૬. દીપો નવ-દિસં તેજો,

ન હેટ્ઠા ચ તથા સકં;

પર-વજ્જં વિદૂ પસ્સે,

સક-વજ્જંપિ પસ્સતુ.

૨૫૭. સ-ફલં પણ્ડિતો લોકે,

સ-કારણં વચં ભણે;

અ-કારણંફલં બાલો,

ઇદં ઉભય-લક્ખણં.

૨૫૮. તસ્સ વાચાય જાનેય્ય,

કુટિલં બાલ-પણ્ડિતં;

વાચા-રૂપં મિત્તં કરે,

વાચા-રૂપં ધુવં જહે.

૨૫૯. દુચ્ચિન્તિતસ્સ ચિન્તા ચ,

દુબ્ભાસિતસ્સ ભાસના;

દુક્કમ્મસ્સ કતઞ્ચાતિ,

એતં બાલસ્સ લક્ખણં.

૨૬૦. સુ-ચિન્તિતસ્સ ચિન્તા ચ,

સુ-ભાસિતસ્સ ભાસના;

સુ-કમ્મસ્સ કતઞ્ચાતિ,

એતં ધીરસ્સ લક્ખણં.

૨૬૧. અ-નયં નયતિ દુમ્મેધો,

અ-ધુરાયં નિ-યુઞ્જતિ;

દુન્નયો સેય્યસો હોતિ,

સમ્મા વુત્તો પકુપ્પતિ;

વિનયં સો ન જાનાતિ,

સાધુ તસ્સ અ-દસ્સનં.

૨૬૨. નયં નયતિ મેધાવી,

અ-ધુરાયં ન યુઞ્જતિ;

સુ-નયો સેય્યસો હોતિ,

સમ્મા વુત્તો ન કુપ્પતિ;

વિનયં સો પજાનાતિ,

સાધુ તેન સમાગમો.

૨૬૩. અ-નાયકા વિનસ્સન્તિ,

નસ્સન્તિ બહુ-નાયકા;

થી-નાયકા વિનસ્સન્તિ,

નસ્સન્તિ સુસુ-નાયકા.

૨૬૪. જેટ્ઠો કમ્મેસુ નીચાનં,

જાનંજાનંવ આચરે;

અ-જાનેવં કરે જાનં,

નીચો એતિ ભયં પિયં.

૨૬૫. કમ્મં દુજ્જન-સારુપ્પં,

દુધા સુજન-સારુપ્પં;

દુજ્જનં તેસુ દુક્કમ્મે,

સુ-કમ્મે સુજનં ઇચ્છે.

૨૬૬. પણ્ડિતો વેરી બાલો ચ,

દુજ્જયો બાલ-વેરિતો;

પણ્ડિતં-વેરી પમાદેન,

ન તં જયો હિ સબ્બદા.

૨૬૭. ગુય્હસ્સ હિ ગુય્હમેવ સાધુ,

ન હિ ગુય્હસ્સ પસત્થમાવિ-કમ્મં;

અ-નિપ્ફન્નતાય સહેય્ય ધીરો,

નિપ્ફન્નત્થોવ યથા-સુખં ભણેય્ય.

૨૬૮. ગુય્હમત્થં ન વિવરેય્ય,

રક્ખેય્ય નં યથા નિધિં;

ન હી પાતુકતો સાધુ,

ગુય્હો અત્થો પજાનતા.

૨૬૯. થિયા ગુય્હં ન સંસેય્ય,

અ-મિત્તસ્સ ચ પણ્ડિતો;

યો ચામિસેન સંહીરો,

હદય-ત્થેનો ચ યો નરો.

૨૭૦. વિવિચ્ચ ભાસેય્ય દિવા રહસ્સં,

રત્તિં ગિરં નાતિ-વેલં પમુઞ્ચે;

ઉપસ્સુતિકા હિ સુણન્તિ મન્તં,

તસ્મા હિ મન્તો ખિપ્પમુપેતિ ભેદં.

૨૭૧. ન પકાસતિ ગુય્હં યો,

સો ગુય્હં પટિગુય્હતિ;

ભયેસુ ન જહે કિચ્ચે,

સુ-મિત્તોનુચરો ભવે.

૨૭૨. કરોતિ દુક્કરં સાધું,

ઉજું ખમતિ દુક્ખમં;

દુદ્દદં સામં દદાતિ,

યો સુ-મિત્તો હવે ભવે.

૨૭૩. પિય-વાચા સદા મિત્તો,

પિય-વત્થું ન યાચના;

ઇચ્છાગતેન દાનેન,

સુ-દળ્હો સુ-પ્પિયો હવે;

તદઙ્ગતો ચ હીનેન,

અ-પ્પિયો ભિજ્જનો ભવે.

૨૭૪. દેહીતિ યાચને હિરી,

સિરી ચ કાય-દેવતા;

પલાયન્તિ સિરિચ્છિતો,

ન યાચે પર-સન્તકં.

૨૭૫. સ્વાનો લદ્ધાન નિમ્મંસં,

અટ્ઠિં તુટ્ઠો પમોદતિ;

સકન્તિકં મિગં સીહો,

હિત્વા હત્થિંનુધાવતિ.

૨૭૬. એવં છન્દાનુરૂપેન,

જનો આસીસતે ફલં;

મહા છન્દા મહન્તંવ,

હીનંવ હીન-છન્દકા.

૨૭૭. નાના-છન્દા મહારાજ,

એકાગારે વસામસે;

અહં ગામ-વરં ઇચ્છે,

બ્રાહ્મણી ચ ગવં સતં.

૨૭૮. પુત્તો ચ આજઞ્ઞ-રથં,

કઞ્ઞા ચ મણિ-કુણ્ડલં;

યા ચેસા પુણ્ણકા જમ્મી,

ઉજુક્ખલંભિ-કઙ્ખતિ.

૨૭૯. ઠાનં મિત્તે ધને કમ્મે,

સતુસ્સાહે સુ-લબ્ભિતં;

તં દળ્હં દુક્કરં કરે,

પઞ્ઞા-સતિ-સમાધિના.

૨૮૦. ભેસજ્જે વિહિતે સુદ્ધ,

બુદ્ધાદિ-રતનત્તયે;

પસાદમાચરે નિચ્ચં,

સજ્જને સ-ગુણેપિ ચ.

૨૮૧. રાજા રટ્ઠેન ધાતુસો,

બાલો પાપેહિ દુમ્મનો,

અલઙ્કારેન ઇત્થીપિ,

કામેહિ ચ ન તપ્પતિ.

૨૮૨. અપ્પિચ્છો ચ ધુતઙ્ગેન,

આરદ્ધો વીરિયેન હિ;

વિસારદો પરિસાય,

પરિચ્ચાગેન દાયકો;

સવનેન સુ-ધમ્મંપિ,

ન તપ્પતિવ પણ્ડિતો.

૨૮૩. જેટ્ઠસ્સ સિતં હસિતં,

મજ્ઝસ્સ મધુરસ્સરં;

લોકે અંસ-સિરો-કમ્પં,

જમ્મસ્સ અપ-હસ્સિતં;

એતેસં અતિ-હસ્સિતં,

હાસો હોતિ યથાક્કમં.

૨૮૪. નત્થિ દુટ્ઠે નયો અત્થિ,

ન ધમ્મો ન સુ-ભાસિતં;

નિક્કમં દુટ્ઠે યુઞ્જેય્ય,

સો હિ સબ્ભિં ન રઞ્જતિ.

૨૮૫. દુલ્લભં પકતિં વાચં,

દુલ્લભો ખેમકો સુતો;

દુલ્લભા સદિસી જાયા,

દુલ્લભો સ-જનો પિયો.

૨૮૬. ધજો રથસ્સ પઞ્ઞાણં,

ધૂમો પઞ્ઞાણમગ્ગિનો;

રાજા રટ્ઠસ્સ પઞ્ઞાણં,

ભત્તા પઞ્ઞાણમિત્થિયા.

૨૮૭. દુન્નારિયા કુલં સુદ્ધં,

પુત્તો નસ્સતિ લાલના;

સમિદ્ધિ અ-નયા બન્ધુ,