૮. વિનયવગ્ગો

૧. પઠમવિનયધરસુત્તં

૭૫. [પરિ. ૩૨૭] ‘‘સત્તહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ભિક્ખુ વિનયધરો હોતિ. કતમેહિ સત્તહિ? આપત્તિં જાનાતિ, અનાપત્તિં જાનાતિ, લહુકં આપત્તિં જાનાતિ, ગરુકં આપત્તિં જાનાતિ, સીલવા હોતિ પાતિમોક્ખસંવરસંવુતો વિહરતિ આચારગોચરસમ્પન્નો અણુમત્તેસુ વજ્જેસુ ભયદસ્સાવી સમાદાય સિક્ખતિ સિક્ખાપદેસુ, ચતુન્નં ઝાનાનં આભિચેતસિકાનં દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારાનં નિકામલાભી હોતિ અકિચ્છલાભી અકસિરલાભી, આસવાનં ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, સત્તહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ભિક્ખુ વિનયધરો હોતી’’તિ. પઠમં.

૨. દુતિયવિનયધરસુત્તં

૭૬. [પરિ. ૩૨૭] ‘‘સત્તહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ભિક્ખુ વિનયધરો હોતિ. કતમેહિ સત્તહિ? આપત્તિં જાનાતિ, અનાપત્તિં જાનાતિ, લહુકં આપત્તિં જાનાતિ, ગરુકં આપત્તિં જાનાતિ, ઉભયાનિ ખો પનસ્સ પાતિમોક્ખાનિ વિત્થારેન સ્વાગતાનિ હોન્તિ સુવિભત્તાનિ સુપ્પવત્તીનિ સુવિનિચ્છિતાનિ સુત્તસો અનુબ્યઞ્જનસો, ચતુન્નં ઝાનાનં આભિચેતસિકાનં દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારાનં નિકામલાભી હોતિ અકિચ્છલાભી અકસિરલાભી, આસવાનં ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, સત્તહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ભિક્ખુ વિનયધરો હોતી’’તિ. દુતિયં.

૩. તતિયવિનયધરસુત્તં

૭૭. ‘‘સત્તહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ભિક્ખુ વિનયધરો હોતિ. કતમેહિ સત્તહિ? આપત્તિં જાનાતિ, અનાપત્તિં જાનાતિ, લહુકં આપત્તિં જાનાતિ, ગરુકં આપત્તિં જાનાતિ, વિનયે ખો પન ઠિતો હોતિ અસંહીરો, ચતુન્નં ઝાનાનં આભિચેતસિકાનં દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારાનં નિકામલાભી હોતિ અકિચ્છલાભી અકસિરલાભી, આસવાનં ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, સત્તહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ભિક્ખુ વિનયધરો હોતી’’તિ. તતિયં.

૪. ચતુત્થવિનયધરસુત્તં

૭૮. [પરિ. ૩૨૭] ‘‘સત્તહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ભિક્ખુ વિનયધરો હોતિ. કતમેહિ સત્તહિ? આપત્તિં જાનાતિ, અનાપત્તિં જાનાતિ, લહુકં આપત્તિં જાનાતિ, ગરુકં આપત્તિં જાનાતિ, અનેકવિહિતં પુબ્બેનિવાસં અનુસ્સરતિ, સેય્યથિદં – એકમ્પિ જાતિં, દ્વેપિ જાતિયો…પે… ઇતિ સાકારં સઉદ્દેસં અનેકવિહિતં પુબ્બેનિવાસં અનુસ્સરતિ. દિબ્બેન ચક્ખુના વિસુદ્ધેન અતિક્કન્તમાનુસકેન યથાકમ્મૂપગે સત્તે પજાનાતિ. આસવાનં ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, સત્તહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ભિક્ખુ વિનયધરો હોતી’’તિ. ચતુત્થં.

૫. પઠમવિનયધરસોભનસુત્તં

૭૯. ‘‘સત્તહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો [સમન્નાગતો ભિક્ખુ (સી. સ્યા. ક.) અનન્તરસુત્તદ્વેયે પન ઇદં પાઠનાનત્તં નત્થિ. પરિ. ૩૨૭] વિનયધરો સોભતિ. કતમેહિ સત્તહિ? આપત્તિં જાનાતિ, અનાપત્તિં જાનાતિ, લહુકં આપત્તિં જાનાતિ, ગરુકં આપત્તિં જાનાતિ, સીલવા હોતિ…પે… સમાદાય સિક્ખતિ સિક્ખાપદેસુ, ચતુન્નં ઝાનાનં આભિચેતસિકાનં નિકામલાભી હોતિ અકિચ્છલાભી અકસિરલાભી, આસવાનં ખયા…પે… સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, સત્તહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો વિનયધરો સોભતી’’તિ. પઞ્ચમં.

૬. દુતિયવિનયધરસોભનસુત્તં

૮૦. ‘‘સત્તહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો વિનયધરો સોભતિ. કતમેહિ સત્તહિ? આપત્તિં જાનાતિ, અનાપત્તિં જાનાતિ, લહુકં આપત્તિં જાનાતિ, ગરુકં આપત્તિં જાનાતિ, ઉભયાનિ ખો પનસ્સ પાતિમોક્ખાનિ વિત્થારેન સ્વાગતાનિ હોન્તિ સુવિભત્તાનિ સુપ્પવત્તીનિ સુવિનિચ્છિતાનિ સુત્તસો અનુબ્યઞ્જનસો, ચતુન્નં ઝાનાનં…પે… અકસિરલાભી, આસવાનં ખયા…પે… સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, સત્તહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો વિનયધરો સોભતી’’તિ. છટ્ઠં.

૭. તતિયવિનયધરસોભનસુત્તં

૮૧. ‘‘સત્તહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો વિનયધરો સોભતિ. કતમેહિ સત્તહિ? આપત્તિં જાનાતિ, અનાપત્તિં જાનાતિ, લહુકં આપત્તિં જાનાતિ, ગરુકં આપત્તિં જાનાતિ, વિનયે ખો પન ઠિતો હોતિ અસંહીરો, ચતુન્નં ઝાનાનં…પે… અકસિરલાભી, આસવાનં ખયા…પે… સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, સત્તહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો વિનયધરો સોભતી’’તિ. સત્તમં.

૮. ચતુત્થવિનયધરસોભનસુત્તં

૮૨. ‘‘સત્તહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો [સમન્નાગતો ભિક્ખુ (ક.)] વિનયધરો સોભતિ. કતમેહિ સત્તહિ? આપત્તિં જાનાતિ, અનાપત્તિં જાનાતિ, લહુકં આપત્તિં જાનાતિ, ગરુકં આપત્તિં જાનાતિ, અનેકવિહિતં પુબ્બેનિવાસં અનુસ્સરતિ, સેય્યથિદં – એકમ્પિ જાતિં, દ્વેપિ જાતિયો…પે… ઇતિ સાકારં સઉદ્દેસં અનેકવિહિતં પુબ્બેનિવાસં અનુસ્સરતિ, દિબ્બેન ચક્ખુના વિસુદ્ધેન અતિક્કન્તમાનુસકેન…પે… આસવાનં ખયા…પે… સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, સત્તહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો વિનયધરો સોભતી’’તિ. અટ્ઠમં.

૯. સત્થુસાસનસુત્તં

૮૩. અથ ખો આયસ્મા ઉપાલિ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા ઉપાલિ ભગવન્તં એતદવોચ –

‘‘સાધુ મે, ભન્તે, ભગવા સંખિત્તેન ધમ્મં દેસેતુ, યમહં ભગવતો ધમ્મં સુત્વા એકો વૂપકટ્ઠો અપ્પમત્તો આતાપી પહિતત્તો વિહરેય્ય’’ન્તિ. ‘‘યે ખો ત્વં, ઉપાલિ, ધમ્મે જાનેય્યાસિ – ‘ઇમે ધમ્મા ન એકન્તનિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય ઉપસમાય અભિઞ્ઞાય સમ્બોધાય નિબ્બાનાય સંવત્તન્તી’તિ; એકંસેન, ઉપાલિ, ધારેય્યાસિ – ‘નેસો ધમ્મો નેસો વિનયો નેતં સત્થુસાસન’ન્તિ. યે ચ ખો ત્વં, ઉપાલિ, ધમ્મે જાનેય્યાસિ – ‘ઇમે ધમ્મા એકન્તનિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય ઉપસમાય અભિઞ્ઞાય સમ્બોધાય નિબ્બાનાય સંવત્તન્તી’તિ; એકંસેન, ઉપાલિ, ધારેય્યાસિ – ‘એસો ધમ્મો એસો વિનયો એતં સત્થુસાસન’’’ન્તિ. નવમં.

૧૦. અધિકરણસમથસુત્તં

૮૪. ‘‘સત્તિમે, ભિક્ખવે, અધિકરણસમથા ધમ્મા ઉપ્પન્નુપ્પન્નાનં અધિકરણાનં સમથાય વૂપસમાય. કતમે સત્ત? સમ્મુખાવિનયો દાતબ્બો, સતિવિનયો દાતબ્બો, અમૂળ્હવિનયો દાતબ્બો [પટિઞ્ઞાતકરણં, યેભુય્યસ્સિકા, તસ્સપાપિય્યસ્સિકા, તિણવત્થારકો (સ્યા.) દી. નિ. ૩.૩૩૨ સઙ્ગીતિસુત્તેન ચ પાચિ. ૬૫૫ વિનયેન ચ સંસન્દેતબ્બં], પટિઞ્ઞાતકરણં દાતબ્બં, યેભુય્યસિકા દાતબ્બા, તસ્સપાપિયસિકા દાતબ્બા, તિણવત્થારકો દાતબ્બો [પટિઞ્ઞાતકરણં, યેભુય્યસ્સિકા, તસ્સપાપિય્યસ્સિકા, તિણવત્થારકો (સ્યા.) દી. નિ. ૩.૩૩૨ સઙ્ગીતિસુત્તેન ચ પાચિ. ૬૫૫ વિનયેન ચ સંસન્દેતબ્બં]. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, સત્ત અધિકરણસમથા ધમ્મા ઉપ્પન્નુપ્પન્નાનં અધિકરણાનં સમથાય વૂપસમાયા’’તિ. દસમં.

વિનયવગ્ગો અટ્ઠમો.