૨. દુતિયપણ્ણાસકં

(૬) ૧. પુગ્ગલવગ્ગો

૫૩. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, પુગ્ગલા લોકે ઉપ્પજ્જમાના ઉપ્પજ્જન્તિ બહુજનહિતાય બહુજનસુખાય, બહુનો જનસ્સ અત્થાય હિતાય સુખાય દેવમનુસ્સાનં. કતમે દ્વે? તથાગતો ચ અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો, રાજા ચ ચક્કવત્તી. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે પુગ્ગલા લોકે ઉપ્પજ્જમાના ઉપ્પજ્જન્તિ બહુજનહિતાય બહુજનસુખાય, બહુનો જનસ્સ અત્થાય હિતાય સુખાય દેવમનુસ્સાન’’ન્તિ.

૫૪. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, પુગ્ગલા લોકે ઉપ્પજ્જમાના ઉપ્પજ્જન્તિ અચ્છરિયમનુસ્સા. કતમે દ્વે? તથાગતો ચ અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો, રાજા ચ ચક્કવત્તી. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે પુગ્ગલા લોકે ઉપ્પજ્જમાના ઉપ્પજ્જન્તિ અચ્છરિયમનુસ્સા’’તિ.

૫૫. ‘‘દ્વિન્નં, ભિક્ખવે, પુગ્ગલાનં કાલકિરિયા બહુનો જનસ્સ અનુતપ્પા હોતિ. કતમેસં દ્વિન્નં? તથાગતસ્સ ચ અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ, રઞ્ઞો ચ ચક્કવત્તિસ્સ. ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, દ્વિન્નં પુગ્ગલાનં કાલકિરિયા બહુનો જનસ્સ અનુતપ્પા હોતી’’તિ.

૫૬. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, થૂપારહા. કતમે દ્વે? તથાગતો ચ અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો, રાજા ચ ચક્કવત્તી. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે થૂપારહા’’તિ.

૫૭. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, બુદ્ધા. કતમે દ્વે? તથાગતો ચ અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો, પચ્ચેકબુદ્ધો ચ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે બુદ્ધા’’તિ.

૫૮. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, અસનિયા ફલન્તિયા ન સન્તસન્તિ. કતમે દ્વે? ભિક્ખુ ચ ખીણાસવો, હત્થાજાનીયો ચ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે અસનિયા ફલન્તિયા ન સન્તસન્તી’’તિ.

૫૯. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, અસનિયા ફલન્તિયા ન સન્તસન્તિ. કતમે દ્વે? ભિક્ખુ ચ ખીણાસવો, અસ્સાજાનીયો ચ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે અસનિયા ફલન્તિયા ન સન્તસન્તી’’તિ.

૬૦. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, અસનિયા ફલન્તિયા ન સન્તસન્તિ. કતમે દ્વે? ભિક્ખુ ચ ખીણાસવો, સીહો ચ મિગરાજા. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે અસનિયા ફલન્તિયા ન સન્તસન્તી’’તિ.

૬૧. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, અત્થવસે સમ્પસ્સમાના કિંપુરિસા માનુસિં વાચં ન ભાસન્તિ. કતમે દ્વે? મા ચ મુસા ભણિમ્હા, મા ચ પરં અભૂતેન અબ્ભાચિક્ખિમ્હાતિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે અત્થવસે સમ્પસ્સમાના કિંપુરિસા માનુસિં વાચં ન ભાસન્તી’’તિ.

૬૨. ‘‘દ્વિન્નં ધમ્માનં, ભિક્ખવે, અતિત્તો અપ્પટિવાનો માતુગામો કાલં કરોતિ. કતમેસં દ્વિન્નં? મેથુનસમાપત્તિયા ચ વિજાયનસ્સ ચ. ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, દ્વિન્નં ધમ્માનં અતિત્તો અપ્પટિવાનો માતુગામો કાલં કરોતી’’તિ.

૬૩. ‘‘અસન્તસન્નિવાસઞ્ચ વો, ભિક્ખવે, દેસેસ્સામિ સન્તસન્નિવાસઞ્ચ. તં સુણાથ, સાધુકં મનસિ કરોથ; ભાસિસ્સામી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, અસન્તસન્નિવાસો હોતિ, કથઞ્ચ અસન્તો સન્નિવસન્તિ? ઇધ, ભિક્ખવે, થેરસ્સ ભિક્ખુનો એવં હોતિ – ‘થેરોપિ મં ન વદેય્ય, મજ્ઝિમોપિ મં ન વદેય્ય, નવોપિ મં ન વદેય્ય; થેરમ્પાહં ન વદેય્યં, મજ્ઝિમમ્પાહં ન વદેય્યં, નવમ્પાહં ન વદેય્યં. થેરો ચેપિ મં વદેય્ય અહિતાનુકમ્પી મં વદેય્ય નો હિતાનુકમ્પી, નોતિ નં વદેય્યં વિહેઠેય્યં [વિહેસેય્યં (સી. સ્યા. કં. પી.)] પસ્સમ્પિસ્સ નપ્પટિકરેય્યં. મજ્ઝિમો ચેપિ મં વદેય્ય…પે… નવો ચેપિ મં વદેય્ય અહિતાનુકમ્પી મં વદેય્ય નો હિતાનુકમ્પી, નોતિ નં વદેય્યં વિહેઠેય્યં પસ્સમ્પિસ્સ નપ્પટિકરેય્યં’. મજ્ઝિમસ્સપિ ભિક્ખુનો એવં હોતિ…પે… નવસ્સપિ ભિક્ખુનો એવં હોતિ – ‘થેરોપિ મં ન વદેય્ય, મજ્ઝિમોપિ મં ન વદેય્ય, નવોપિ મં ન વદેય્ય; થેરમ્પાહં ન વદેય્યં, મજ્ઝિમમ્પાહં ન વદેય્યં, નવમ્પાહં ન વદેય્યં. થેરો ચેપિ મં વદેય્ય અહિતાનુકમ્પી મં વદેય્ય નો હિતાનુકમ્પી નોતિ નં વદેય્યં વિહેઠેય્યં પસ્સમ્પિસ્સ નપ્પટિકરેય્યં. મજ્ઝિમો ચેપિ મં વદેય્ય…પે… નવો ચેપિ મં વદેય્ય અહિતાનુકમ્પી મં વદેય્ય નો હિતાનુકમ્પી, નોતિ નં વદેય્યં વિહેઠેય્યં પસ્સમ્પિસ્સ નપ્પટિકરેય્યં’. એવં ખો, ભિક્ખવે, અસન્તસન્નિવાસો હોતિ, એવઞ્ચ અસન્તો સન્નિવસન્તિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, સન્તસન્નિવાસો હોતિ, કથઞ્ચ સન્તો સન્નિવસન્તિ? ઇધ, ભિક્ખવે, થેરસ્સ ભિક્ખુનો એવં હોતિ – ‘થેરોપિ મં વદેય્ય, મજ્ઝિમોપિ મં વદેય્ય, નવોપિ મં વદેય્ય; થેરમ્પાહં વદેય્યં, મજ્ઝિમમ્પાહં વદેય્યં, નવમ્પાહં વદેય્યં. થેરો ચેપિ મં વદેય્ય હિતાનુકમ્પી મં વદેય્ય નો અહિતાનુકમ્પી, સાધૂતિ નં વદેય્યં ન વિહેઠેય્યં પસ્સમ્પિસ્સ પટિકરેય્યં. મજ્ઝિમો ચેપિ મં વદેય્ય…પે… નવો ચેપિ મં વદેય્ય હિતાનુકમ્પી મં વદેય્ય નો અહિતાનુકમ્પી, સાધૂતિ નં વદેય્યં ન નં વિહેઠેય્યં પસ્સમ્પિસ્સ પટિકરેય્યં’. મજ્ઝિમસ્સપિ ભિક્ખુનો એવં હોતિ…પે… નવસ્સપિ ભિક્ખુનો એવં હોતિ – ‘થેરોપિ મં વદેય્ય, મજ્ઝિમોપિ મં વદેય્ય, નવોપિ મં વદેય્ય; થેરમ્પાહં વદેય્યં, મજ્ઝિમમ્પાહં વદેય્યં, નવમ્પાહં વદેય્યં. થેરો ચેપિ મં વદેય્ય હિતાનુકમ્પી મં વદેય્ય નો અહિતાનુકમ્પી, સાધૂતિ નં વદેય્યં ન નં વિહેઠેય્યં પસ્સમ્પિસ્સ પટિકરેય્યં. મજ્ઝિમો ચેપિ મં વદેય્ય…પે… નવો ચેપિ મં વદેય્ય હિતાનુકમ્પી મં વદેય્ય નો અહિતાનુકમ્પી, સાધૂતિ નં વદેય્યં ન નં વિહેઠેય્યં પસ્સમ્પિસ્સ પટિકરેય્યં’. એવં ખો, ભિક્ખવે, સન્તસન્નિવાસો હોતિ, એવઞ્ચ સન્તો સન્નિવસન્તી’’તિ.

૬૪. ‘‘યસ્મિં, ભિક્ખવે, અધિકરણે ઉભતો વચીસંસારો દિટ્ઠિપળાસો ચેતસો આઘાતો અપ્પચ્ચયો અનભિરદ્ધિ અજ્ઝત્તં અવૂપસન્તં હોતિ, તસ્મેતં, ભિક્ખવે, અધિકરણે પાટિકઙ્ખં – ‘દીઘત્તાય ખરત્તાય વાળત્તાય સંવત્તિસ્સતિ, ભિક્ખૂ ચ ન ફાસું [ફાસુ (ક.)] વિહરિસ્સન્તિ’. યસ્મિઞ્ચ ખો, ભિક્ખવે, અધિકરણે ઉભતો વચીસંસારો દિટ્ઠિપળાસો ચેતસો આઘાતો અપ્પચ્ચયો અનભિરદ્ધિ અજ્ઝત્તં સુવૂપસન્તં હોતિ, તસ્મેતં, ભિક્ખવે, અધિકરણે પાટિકઙ્ખં – ‘ન દીઘત્તાય ખરત્તાય વાળત્તાય સંવત્તિસ્સતિ, ભિક્ખૂ ચ ફાસું વિહરિસ્સન્તી’’’તિ.

પુગ્ગલવગ્ગો પઠમો.

(૭) ૨. સુખવગ્ગો

૬૫. ‘‘દ્વેમાનિ, ભિક્ખવે, સુખાનિ. કતમાનિ દ્વે? ગિહિસુખઞ્ચ પબ્બજિતસુખઞ્ચ. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, દ્વે સુખાનિ. એતદગ્ગં, ભિક્ખવે, ઇમેસં દ્વિન્નં સુખાનં યદિદં પબ્બજિતસુખ’’ન્તિ.

૬૬. ‘‘દ્વેમાનિ, ભિક્ખવે, સુખાનિ. કતમાનિ દ્વે? કામસુખઞ્ચ નેક્ખમ્મસુખઞ્ચ. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, દ્વે સુખાનિ. એતદગ્ગં, ભિક્ખવે, ઇમેસં દ્વિન્નં સુખાનં યદિદં નેક્ખમ્મસુખ’’ન્તિ.

૬૭. ‘‘દ્વેમાનિ, ભિક્ખવે, સુખાનિ. કતમાનિ દ્વે? ઉપધિસુખઞ્ચ નિરુપધિસુખઞ્ચ. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, દ્વે સુખાનિ. એતદગ્ગં, ભિક્ખવે, ઇમેસં દ્વિન્નં સુખાનં યદિદં નિરુપધિસુખ’’ન્તિ.

૬૮. ‘‘દ્વેમાનિ, ભિક્ખવે, સુખાનિ. કતમાનિ દ્વે? સાસવસુખઞ્ચ અનાસવસુખઞ્ચ. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, દ્વે સુખાનિ. એતદગ્ગં, ભિક્ખવે, ઇમેસં દ્વિન્નં સુખાનં યદિદં અનાસવસુખ’’ન્તિ.

૬૯. ‘‘દ્વેમાનિ, ભિક્ખવે, સુખાનિ. કતમાનિ દ્વે? સામિસઞ્ચ સુખં નિરામિસઞ્ચ સુખં. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, દ્વે સુખાનિ. એતદગ્ગં, ભિક્ખવે, ઇમેસં દ્વિન્નં સુખાનં યદિદં નિરામિસં સુખ’’ન્તિ.

૭૦. ‘‘દ્વેમાનિ, ભિક્ખવે, સુખાનિ. કતમાનિ દ્વે? અરિયસુખઞ્ચ અનરિયસુખઞ્ચ. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, દ્વે સુખાનિ. એતદગ્ગં, ભિક્ખવે, ઇમેસં દ્વિન્નં સુખાનં યદિદં અરિયસુખ’’ન્તિ.

૭૧. ‘‘દ્વેમાનિ, ભિક્ખવે, સુખાનિ. કતમાનિ દ્વે? કાયિકઞ્ચ સુખં ચેતસિકઞ્ચ સુખં. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, દ્વે સુખાનિ. એતદગ્ગં, ભિક્ખવે, ઇમેસં દ્વિન્નં સુખાનં યદિદં ચેતસિકં સુખ’’ન્તિ.

૭૨. ‘‘દ્વેમાનિ, ભિક્ખવે, સુખાનિ. કતમાનિ દ્વે? સપ્પીતિકઞ્ચ સુખં નિપ્પીતિકઞ્ચ સુખં. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, દ્વે સુખાનિ. એતદગ્ગં, ભિક્ખવે, ઇમેસં દ્વિન્નં સુખાનં યદિદં નિપ્પીતિકં સુખ’’ન્તિ.

૭૩. ‘‘દ્વેમાનિ, ભિક્ખવે, સુખાનિ. કતમાનિ દ્વે? સાતસુખઞ્ચ ઉપેક્ખાસુખઞ્ચ. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, દ્વે સુખાનિ. એતદગ્ગં, ભિક્ખવે, ઇમેસં દ્વિન્નં સુખાનં યદિદં ઉપેક્ખાસુખ’’ન્તિ.

૭૪. ‘‘દ્વેમાનિ, ભિક્ખવે, સુખાનિ. કતમાનિ દ્વે? સમાધિસુખઞ્ચ અસમાધિસુખઞ્ચ. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, દ્વે સુખાનિ. એતદગ્ગં, ભિક્ખવે, ઇમેસં દ્વિન્નં સુખાનં યદિદં સમાધિસુખ’’ન્તિ.

૭૫. ‘‘દ્વેમાનિ, ભિક્ખવે, સુખાનિ. કતમાનિ દ્વે? સપ્પીતિકારમ્મણઞ્ચ સુખં નિપ્પીતિકારમ્મણઞ્ચ સુખં. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, દ્વે સુખાનિ. એતદગ્ગં, ભિક્ખવે, ઇમેસં દ્વિન્નં સુખાનં યદિદં નિપ્પીતિકારમ્મણં સુખ’’ન્તિ.

૭૬. ‘‘દ્વેમાનિ, ભિક્ખવે, સુખાનિ. કતમાનિ દ્વે? સાતારમ્મણઞ્ચ સુખં ઉપેક્ખારમ્મણઞ્ચ સુખં. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, દ્વે સુખાનિ. એતદગ્ગં, ભિક્ખવે, ઇમેસં દ્વિન્નં સુખાનં યદિદં ઉપેક્ખારમ્મણં સુખ’’ન્તિ.

૭૭. ‘‘દ્વેમાનિ, ભિક્ખવે, સુખાનિ. કતમાનિ દ્વે? રૂપારમ્મણઞ્ચ સુખં અરૂપારમ્મણઞ્ચ સુખં. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, દ્વે સુખાનિ. એતદગ્ગં, ભિક્ખવે, ઇમેસં દ્વિન્નં સુખાનં યદિદં અરૂપારમ્મણં સુખ’’ન્તિ.

સુખવગ્ગો દુતિયો.

(૮) ૩. સનિમિત્તવગ્ગો

૭૮. ‘‘સનિમિત્તા, ભિક્ખવે, ઉપ્પજ્જન્તિ પાપકા અકુસલા ધમ્મા, નો અનિમિત્તા. તસ્સેવ નિમિત્તસ્સ પહાના એવં તે પાપકા અકુસલા ધમ્મા ન હોન્તી’’તિ.

૭૯. ‘‘સનિદાના, ભિક્ખવે, ઉપ્પજ્જન્તિ પાપકા અકુસલા ધમ્મા, નો અનિદાના. તસ્સેવ નિદાનસ્સ પહાના એવં તે પાપકા અકુસલા ધમ્મા ન હોન્તી’’તિ.

૮૦. ‘‘સહેતુકા, ભિક્ખવે, ઉપ્પજ્જન્તિ પાપકા અકુસલા ધમ્મા, નો અહેતુકા. તસ્સેવ હેતુસ્સ પહાના એવં તે પાપકા અકુસલા ધમ્મા ન હોન્તી’’તિ.

૮૧. ‘‘સસઙ્ખારા, ભિક્ખવે, ઉપ્પજ્જન્તિ પાપકા અકુસલા ધમ્મા, નો અસઙ્ખારા. તેસંયેવ સઙ્ખારાનં પહાના એવં તે પાપકા અકુસલા ધમ્મા ન હોન્તી’’તિ.

૮૨. ‘‘સપ્પચ્ચયા, ભિક્ખવે, ઉપ્પજ્જન્તિ પાપકા અકુસલા ધમ્મા, નો અપ્પચ્ચયા. તસ્સેવ પચ્ચયસ્સ પહાના એવં તે પાપકા અકુસલા ધમ્મા ન હોન્તી’’તિ.

૮૩. ‘‘સરૂપા, ભિક્ખવે, ઉપ્પજ્જન્તિ પાપકા અકુસલા ધમ્મા, નો અરૂપા. તસ્સેવ રૂપસ્સ પહાના એવં તે પાપકા અકુસલા ધમ્મા ન હોન્તી’’તિ.

૮૪. ‘‘સવેદના, ભિક્ખવે, ઉપ્પજ્જન્તિ પાપકા અકુસલા ધમ્મા, નો અવેદના. તસ્સાયેવ વેદનાય પહાના એવં તે પાપકા અકુસલા ધમ્મા ન હોન્તી’’તિ.

૮૫. ‘‘સસઞ્ઞા, ભિક્ખવે, ઉપ્પજ્જન્તિ પાપકા અકુસલા ધમ્મા, નો અસઞ્ઞા. તસ્સાયેવ સઞ્ઞાય પહાના એવં તે પાપકા અકુસલા ધમ્મા ન હોન્તી’’તિ.

૮૬. ‘‘સવિઞ્ઞાણા, ભિક્ખવે, ઉપ્પજ્જન્તિ પાપકા અકુસલા ધમ્મા, નો અવિઞ્ઞાણા. તસ્સેવ વિઞ્ઞાણસ્સ પહાના એવં તે પાપકા અકુસલા ધમ્મા ન હોન્તી’’તિ.

૮૭. ‘‘સઙ્ખતારમ્મણા, ભિક્ખવે, ઉપ્પજ્જન્તિ પાપકા અકુસલા ધમ્મા, નો અસઙ્ખતારમ્મણા. તસ્સેવ સઙ્ખતસ્સ પહાના એવં તે પાપકા અકુસલા ધમ્મા ન હોન્તી’’તિ.

સનિમિત્તવગ્ગો તતિયો.

(૯) ૪. ધમ્મવગ્ગો

૮૮. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા. કતમે દ્વે? ચેતોવિમુત્તિ ચ પઞ્ઞાવિમુત્તિ ચ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે ધમ્મા’’તિ.

૮૯. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા. કતમે દ્વે? પગ્ગાહો ચ અવિક્ખેપો ચ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે ધમ્મા’’તિ.

૯૦. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા. કતમે દ્વે? નામઞ્ચ રૂપઞ્ચ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે ધમ્મા’’તિ.

૯૧. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા. કતમે દ્વે? વિજ્જા ચ વિમુત્તિ ચ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે ધમ્મા’’તિ.

૯૨. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા. કતમે દ્વે? ભવદિટ્ઠિ ચ વિભવદિટ્ઠિ ચ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે ધમ્મા’’તિ.

૯૩. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા. કતમે દ્વે? અહિરિકઞ્ચ અનોત્તપ્પઞ્ચ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે ધમ્મા’’તિ.

૯૪. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા. કતમે દ્વે? હિરી ચ ઓત્તપ્પઞ્ચ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે ધમ્મા’’તિ.

૯૫. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા. કતમે દ્વે? દોવચસ્સતા ચ પાપમિત્તતા ચ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે ધમ્મા’’તિ.

૯૬. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા. કતમે દ્વે? સોવચસ્સતા ચ કલ્યાણમિત્તતા ચ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે ધમ્મા’’તિ.

૯૭. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા. કતમે દ્વે? ધાતુકુસલતા ચ મનસિકારકુસલતા ચ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે ધમ્મા’’તિ.

૯૮. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા. કતમે દ્વે? આપત્તિકુસલતા ચ આપત્તિવુટ્ઠાનકુસલતા ચ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે ધમ્મા’’તિ.

ધમ્મવગ્ગો ચતુત્થો.

(૧૦) ૫. બાલવગ્ગો

૯૯. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, બાલા. કતમે દ્વે? યો ચ અનાગતં ભારં વહતિ, યો ચ આગતં ભારં ન વહતિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે બાલા’’તિ.

૧૦૦. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, પણ્ડિતા. કતમે દ્વે? યો ચ અનાગતં ભારં ન વહતિ, યો ચ આગતં ભારં વહતિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે પણ્ડિતા’’તિ.

૧૦૧. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, બાલા. કતમે દ્વે? યો ચ અકપ્પિયે કપ્પિયસઞ્ઞી, યો ચ કપ્પિયે અકપ્પિયસઞ્ઞી. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે બાલા’’તિ.

૧૦૨. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, પણ્ડિતા. કતમે દ્વે? યો ચ અકપ્પિયે અકપ્પિયસઞ્ઞી, યો ચ કપ્પિયે કપ્પિયસઞ્ઞી. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે પણ્ડિતા’’તિ.

૧૦૩. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, બાલા. કતમે દ્વે? યો ચ અનાપત્તિયા આપત્તિસઞ્ઞી, યો ચ આપત્તિયા અનાપત્તિસઞ્ઞી. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે બાલા’’તિ.

૧૦૪. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, પણ્ડિતા. કતમે દ્વે? યો ચ અનાપત્તિયા અનાપત્તિસઞ્ઞી, યો ચ આપત્તિયા આપત્તિસઞ્ઞી. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે પણ્ડિતા’’તિ.

૧૦૫. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, બાલા. કતમે દ્વે? યો ચ અધમ્મે ધમ્મસઞ્ઞી, યો ચ ધમ્મે અધમ્મસઞ્ઞી. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે બાલા’’તિ.

૧૦૬. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, પણ્ડિતા. કતમે દ્વે? યો ચ ધમ્મે ધમ્મસઞ્ઞી, યો ચ અધમ્મે અધમ્મસઞ્ઞી. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે પણ્ડિતા’’તિ.

૧૦૭. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, બાલા. કતમે દ્વે? યો ચ અવિનયે વિનયસઞ્ઞી, યો ચ વિનયે અવિનયસઞ્ઞી. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે બાલા’’તિ.

૧૦૮. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, પણ્ડિતા. કતમે દ્વે? યો ચ અવિનયે અવિનયસઞ્ઞી, યો ચ વિનયે વિનયસઞ્ઞી. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે પણ્ડિતા’’તિ.

૧૦૯. ‘‘દ્વિન્નં, ભિક્ખવે, આસવા વડ્ઢન્તિ. કતમેસં દ્વિન્નં? યો ચ ન કુક્કુચ્ચાયિતબ્બં કુક્કુચ્ચાયતિ, યો ચ કુક્કુચ્ચાયિતબ્બં ન કુક્કુચ્ચાયતિ. ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, દ્વિન્નં આસવા વડ્ઢન્તી’’તિ.

૧૧૦. ‘‘દ્વિન્નં, ભિક્ખવે, આસવા ન વડ્ઢન્તિ. કતમેસં દ્વિન્નં? યો ચ ન કુક્કુચ્ચાયિતબ્બં ન કુક્કુચ્ચાયતિ, યો ચ કુક્કુચ્ચાયિતબ્બં કુક્કુચ્ચાયતિ. ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, દ્વિન્નં આસવા ન વડ્ઢન્તી’’તિ.

૧૧૧. ‘‘દ્વિન્નં, ભિક્ખવે, આસવા વડ્ઢન્તિ. કતમેસં દ્વિન્નં? યો ચ અકપ્પિયે કપ્પિયસઞ્ઞી, યો ચ કપ્પિયે અકપ્પિયસઞ્ઞી. ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, દ્વિન્નં આસવા વડ્ઢન્તી’’તિ.

૧૧૨. ‘‘દ્વિન્નં, ભિક્ખવે, આસવા ન વડ્ઢન્તિ. કતમેસં દ્વિન્નં? યો ચ અકપ્પિયે અકપ્પિયસઞ્ઞી, યો ચ કપ્પિયે કપ્પિયસઞ્ઞી. ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, દ્વિન્નં આસવા ન વડ્ઢન્તી’’તિ.

૧૧૩. ‘‘દ્વિન્નં, ભિક્ખવે, આસવા વડ્ઢન્તિ. કતમેસં દ્વિન્નં? યો ચ આપત્તિયા અનાપત્તિસઞ્ઞી, યો ચ અનાપત્તિયા આપત્તિસઞ્ઞી. ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, દ્વિન્નં આસવા વડ્ઢન્તી’’તિ.

૧૧૪. ‘‘દ્વિન્નં, ભિક્ખવે, આસવા ન વડ્ઢન્તિ. કતમેસં દ્વિન્નં? યો ચ આપત્તિયા આપત્તિસઞ્ઞી, યો ચ અનાપત્તિયા અનાપત્તિસઞ્ઞી. ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, દ્વિન્નં આસવા ન વડ્ઢન્તી’’તિ.

૧૧૫. ‘‘દ્વિન્નં, ભિક્ખવે, આસવા વડ્ઢન્તિ. કતમેસં દ્વિન્નં? યો ચ અધમ્મે ધમ્મસઞ્ઞી, યો ચ ધમ્મે અધમ્મસઞ્ઞી. ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, દ્વિન્નં આસવા વડ્ઢન્તી’’તિ.

૧૧૬. ‘‘દ્વિન્નં, ભિક્ખવે, આસવા ન વડ્ઢન્તિ. કતમેસં દ્વિન્નં? યો ચ ધમ્મે ધમ્મસઞ્ઞી, યો ચ અધમ્મે અધમ્મસઞ્ઞી. ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, દ્વિન્નં આસવા ન વડ્ઢન્તી’’તિ.

૧૧૭. ‘‘દ્વિન્નં, ભિક્ખવે, આસવા વડ્ઢન્તિ. કતમેસં દ્વિન્નં? યો ચ અવિનયે વિનયસઞ્ઞી, યો ચ વિનયે અવિનયસઞ્ઞી. ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, દ્વિન્નં આસવા વડ્ઢન્તી’’તિ.

૧૧૮. ‘‘દ્વિન્નં, ભિક્ખવે, આસવા ન વડ્ઢન્તિ. કતમેસં દ્વિન્નં? યો ચ અવિનયે અવિનયસઞ્ઞી, યો ચ વિનયે વિનયસઞ્ઞી. ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, દ્વિન્નં આસવા ન વડ્ઢન્તી’’તિ.

બાલવગ્ગો પઞ્ચમો.

દુતિયો પણ્ણાસકો સમત્તો.