૪. સમચિત્તવગ્ગો

૩૩. ‘‘અસપ્પુરિસભૂમિઞ્ચ વો, ભિક્ખવે, દેસેસ્સામિ સપ્પુરિસભૂમિઞ્ચ. તં સુણાથ, સાધુકં મનસિ કરોથ. ભાસિસ્સામી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસભૂમિ? અસપ્પુરિસો, ભિક્ખવે, અકતઞ્ઞૂ હોતિ અકતવેદી. અસબ્ભિ હેતં, ભિક્ખવે, ઉપઞ્ઞાતં યદિદં અકતઞ્ઞુતા અકતવેદિતા. કેવલા એસા, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસભૂમિ યદિદં અકતઞ્ઞુતા અકતવેદિતા. સપ્પુરિસો ચ ખો, ભિક્ખવે, કતઞ્ઞૂ હોતિ કતવેદી. સબ્ભિ હેતં, ભિક્ખવે, ઉપઞ્ઞાતં યદિદં કતઞ્ઞુતા કતવેદિતા. કેવલા એસા, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસભૂમિ યદિદં કતઞ્ઞુતા કતવેદિતા’’તિ.

૩૪. ‘‘દ્વિન્નાહં, ભિક્ખવે, ન સુપ્પતિકારં વદામિ. કતમેસં દ્વિન્નં? માતુ ચ પિતુ ચ. એકેન, ભિક્ખવે, અંસેન માતરં પરિહરેય્ય, એકેન અંસેન પિતરં પરિહરેય્ય વસ્સસતાયુકો વસ્સસતજીવી સો ચ નેસં ઉચ્છાદનપરિમદ્દનન્હાપનસમ્બાહનેન. તે ચ તત્થેવ મુત્તકરીસં ચજેય્યું. ન ત્વેવ, ભિક્ખવે, માતાપિતૂનં કતં વા હોતિ પટિકતં વા. ઇમિસ્સા ચ, ભિક્ખવે, મહાપથવિયા પહૂતરત્તરતનાય [પહૂતસત્તરતનાય (સી. સ્યા. કં. પી.) તિકનિપાતે મહાવગ્ગે દસમસુત્તટીકાયં દસ્સિતપાળિયા સમેતિ] માતાપિતરો ઇસ્સરાધિપચ્ચે રજ્જે પતિટ્ઠાપેય્ય, ન ત્વેવ, ભિક્ખવે, માતાપિતૂનં કતં વા હોતિ પટિકતં વા. તં કિસ્સ હેતુ? બહુકારા [બહૂપકારા (ક.)], ભિક્ખવે, માતાપિતરો પુત્તાનં આપાદકા પોસકા ઇમસ્સ લોકસ્સ દસ્સેતારો. યો ચ ખો, ભિક્ખવે, માતાપિતરો અસ્સદ્ધે સદ્ધાસમ્પદાય સમાદપેતિ નિવેસેતિ પતિટ્ઠાપેતિ, દુસ્સીલે સીલસમ્પદાય સમાદપેતિ નિવેસેતિ પતિટ્ઠાપેતિ, મચ્છરી ચાગસમ્પદાય સમાદપેતિ નિવેસેતિ પતિટ્ઠાપેતિ, દુપ્પઞ્ઞે પઞ્ઞાસમ્પદાય સમાદપેતિ નિવેસેતિ પતિટ્ઠાપેતિ, એત્તાવતા ખો, ભિક્ખવે, માતાપિતૂનં કતઞ્ચ હોતિ પટિકતઞ્ચા’’તિ [પટિકતઞ્ચ અતિકતઞ્ચાતિ (સી. પી.)].

૩૫. અથ ખો અઞ્ઞતરો બ્રાહ્મણો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવતા સદ્ધિં સમ્મોદિ. સમ્મોદનીયં કથં…પે… એકમન્તં નિસિન્નો ખો સો બ્રાહ્મણો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘કિંવાદી ભવં ગોતમો કિમક્ખાયી’’તિ? ‘‘કિરિયવાદી ચાહં, બ્રાહ્મણ, અકિરિયવાદી ચા’’તિ. ‘‘યથાકથં પન ભવં ગોતમો કિરિયવાદી ચ અકિરિયવાદી ચા’’તિ?

‘‘અકિરિયં ખો અહં, બ્રાહ્મણ, વદામિ કાયદુચ્ચરિતસ્સ વચીદુચ્ચરિતસ્સ મનોદુચ્ચરિતસ્સ, અનેકવિહિતાનં પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં અકિરિયં વદામિ. કિરિયઞ્ચ ખો અહં, બ્રાહ્મણ, વદામિ કાયસુચરિતસ્સ વચીસુચરિતસ્સ મનોસુચરિતસ્સ, અનેકવિહિતાનં કુસલાનં ધમ્માનં કિરિયં વદામિ. એવં ખો અહં, બ્રાહ્મણ, કિરિયવાદી ચ અકિરિયવાદી ચા’’તિ.

‘‘અભિક્કન્તં, ભો ગોતમ…પે… ઉપાસકં મં ભવં ગોતમો ધારેતુ અજ્જતગ્ગે પાણુપેતં સરણં ગત’’ન્તિ.

૩૬. અથ ખો અનાથપિણ્ડિકો ગહપતિ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો અનાથપિણ્ડિકો ગહપતિ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘કતિ નુ ખો, ભન્તે, લોકે દક્ખિણેય્યા, કત્થ ચ દાનં દાતબ્બ’’ન્તિ? ‘‘દ્વે ખો, ગહપતિ, લોકે દક્ખિણેય્યા – સેખો ચ અસેખો ચ. ઇમે ખો, ગહપતિ, દ્વે લોકે દક્ખિણેય્યા, એત્થ ચ દાનં દાતબ્બ’’ન્તિ.

ઇદમવોચ ભગવા. ઇદં વત્વાન [વત્વા (સી. પી.) એવમીદિસેસુ ઠાનેસુ] સુગતો અથાપરં એતદવોચ સત્થા –

‘‘સેખો અસેખો ચ ઇમસ્મિં લોકે,

આહુનેય્યા યજમાનાનં હોન્તિ;

તે ઉજ્જુભૂતા [ઉજુભૂતા (સ્યા. કં. ક.)] કાયેન, વાચાય ઉદ ચેતસા;

ખેત્તં તં યજમાનાનં, એત્થ દિન્નં મહપ્ફલ’’ન્તિ.

૩૭. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મા સારિપુત્તો સાવત્થિયં વિહરતિ પુબ્બારામે મિગારમાતુપાસાદે. તત્ર ખો આયસ્મા સારિપુત્તો ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘આવુસો ભિક્ખવે’’તિ. ‘‘આવુસો’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ પચ્ચસ્સોસું. આયસ્મા સારિપુત્તો એતદવોચ – ‘‘અજ્ઝત્તસંયોજનઞ્ચ, આવુસો, પુગ્ગલં દેસેસ્સામિ બહિદ્ધાસંયોજનઞ્ચ. તં સુણાથ, સાધુકં મનસિ કરોથ; ભાસિસ્સામી’’તિ. ‘‘એવમાવુસો’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ પચ્ચસ્સોસું. આયસ્મા સારિપુત્તો એતદવોચ –

‘‘કતમો ચાવુસો, અજ્ઝત્તસંયોજનો પુગ્ગલો? ઇધાવુસો, ભિક્ખુ સીલવા હોતિ, પાતિમોક્ખસંવરસંવુતો વિહરતિ આચારગોચરસમ્પન્નો, અણુમત્તેસુ વજ્જેસુ ભયદસ્સાવી, સમાદાય સિક્ખતિ સિક્ખાપદેસુ. સો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અઞ્ઞતરં દેવનિકાયં ઉપપજ્જતિ. સો તતો ચુતો આગામી હોતિ, આગન્તા ઇત્થત્તં. અયં વુચ્ચતિ, આવુસો, અજ્ઝત્તસંયોજનો પુગ્ગલો આગામી હોતિ, આગન્તા ઇત્થત્તં.

‘‘કતમો ચાવુસો, બહિદ્ધાસંયોજનો પુગ્ગલો? ઇધાવુસો, ભિક્ખુ સીલવા હોતિ, પાતિમોક્ખસંવરસંવુતો વિહરતિ આચારગોચરસમ્પન્નો, અણુમત્તેસુ વજ્જેસુ ભયદસ્સાવી, સમાદાય સિક્ખતિ સિક્ખાપદેસુ. સો અઞ્ઞતરં સન્તં ચેતોવિમુત્તિં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. સો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અઞ્ઞતરં દેવનિકાયં ઉપપજ્જતિ. સો તતો ચુતો અનાગામી હોતિ, અનાગન્તા ઇત્થત્તં. અયં વુચ્ચતાવુસો, બહિદ્ધાસંયોજનો પુગ્ગલો અનાગામી હોતિ, અનાગન્તા ઇત્થત્તં.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ સીલવા હોતિ…પે… સમાદાય સિક્ખતિ સિક્ખાપદેસુ. સો કામાનંયેવ નિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય પટિપન્નો હોતિ. સો ભવાનંયેવ નિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય પટિપન્નો હોતિ. સો તણ્હાક્ખયાય પટિપન્નો હોતિ. સો લોભક્ખયાય પટિપન્નો હોતિ. સો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અઞ્ઞતરં દેવનિકાયં ઉપપજ્જતિ. સો તતો ચુતો અનાગામી હોતિ, અનાગન્તા ઇત્થત્તં. અયં વુચ્ચતાવુસો, બહિદ્ધાસંયોજનો પુગ્ગલો અનાગામી હોતિ, અનાગન્તા ઇત્થત્ત’’ન્તિ.

અથ ખો સમ્બહુલા સમચિત્તા દેવતા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠંસુ. એકમન્તં ઠિતા ખો તા દેવતા ભગવન્તં એતદવોચું – ‘‘એસો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો પુબ્બારામે મિગારમાતુપાસાદે ભિક્ખૂનં અજ્ઝત્તસંયોજનઞ્ચ પુગ્ગલં દેસેતિ બહિદ્ધાસંયોજનઞ્ચ. હટ્ઠા, ભન્તે, પરિસા. સાધુ, ભન્તે, ભગવા યેનાયસ્મા સારિપુત્તો તેનુપસઙ્કમતુ અનુકમ્પં ઉપાદાયા’’તિ. અધિવાસેસિ ભગવા તુણ્હીભાવેન. અથ ખો ભગવા – સેય્યથાપિ નામ બલવા પુરિસો સમિઞ્જિતં [સમ્મિઞ્જિતં (સી. સ્યા. કં. પી.)] વા બાહં પસારેય્ય, પસારિતં વા બાહં સમિઞ્જેય્ય, એવમેવં – જેતવને અન્તરહિતો પુબ્બારામે મિગારમાતુપાસાદે આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ સમ્મુખે પાતુરહોસિ. નિસીદિ ભગવા પઞ્ઞત્તે આસને. આયસ્માપિ ખો સારિપુત્તો ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નં ખો આયસ્મન્તં સારિપુત્તં ભગવા એતદવોચ –

‘‘ઇધ, સારિપુત્ત, સમ્બહુલા સમચિત્તા દેવતા યેનાહં તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા મં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠંસુ. એકમન્તં ઠિતા ખો, સારિપુત્ત, તા દેવતા મં એતદવોચું – ‘એસો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો પુબ્બારામે મિગારમાતુપાસાદે ભિક્ખૂનં અજ્ઝત્તસંયોજનઞ્ચ પુગ્ગલં દેસેતિ બહિદ્ધાસંયોજનઞ્ચ. હટ્ઠા, ભન્તે, પરિસા. સાધુ, ભન્તે, ભગવા યેન આયસ્મા સારિપુત્તો તેનુપસઙ્કમતુ અનુકમ્પં ઉપાદાયા’તિ. તા ખો પન, સારિપુત્ત, દેવતા દસપિ હુત્વા વીસમ્પિ હુત્વા તિંસમ્પિ હુત્વા ચત્તાલીસમ્પિ હુત્વા પઞ્ઞાસમ્પિ હુત્વા સટ્ઠિપિ હુત્વા આરગ્ગકોટિનિતુદનમત્તેપિ તિટ્ઠન્તિ, ન ચ અઞ્ઞમઞ્ઞં બ્યાબાધેન્તિ [બ્યાબાધેન્તીતિ (સબ્બત્થ)]. સિયા ખો પન [પન તે (સી. સ્યા. કં. પી.)], સારિપુત્ત, એવમસ્સ – ‘તત્થ નૂન તાસં દેવતાનં તથા ચિત્તં ભાવિતં યેન તા દેવતા દસપિ હુત્વા વીસમ્પિ હુત્વા તિંસમ્પિ હુત્વા ચત્તાલીસમ્પિ હુત્વા પઞ્ઞાસમ્પિ હુત્વા સટ્ઠિપિ હુત્વા આરગ્ગકોટિનિતુદનમત્તેપિ તિટ્ઠન્તિ ન ચ અઞ્ઞમઞ્ઞં બ્યાબાધેન્તી’તિ. ન ખો પનેતં, સારિપુત્ત, એવં દટ્ઠબ્બં. ઇધેવ ખો, સારિપુત્ત, તાસં દેવતાનં તથા ચિત્તં ભાવિતં, યેન તા દેવતા દસપિ હુત્વા…પે… ન ચ અઞ્ઞમઞ્ઞં બ્યાબાધેન્તિ. તસ્માતિહ, સારિપુત્ત, એવં સિક્ખિતબ્બં – ‘સન્તિન્દ્રિયા ભવિસ્સામ સન્તમાનસા’તિ. એવઞ્હિ વો, સારિપુત્ત, સિક્ખિતબ્બં. ‘સન્તિન્દ્રિયાનઞ્હિ વો, સારિપુત્ત, સન્તમાનસાનં સન્તંયેવ કાયકમ્મં ભવિસ્સતિ સન્તં વચીકમ્મં સન્તં મનોકમ્મં. સન્તંયેવ ઉપહારં ઉપહરિસ્સામ સબ્રહ્મચારીસૂ’તિ. ‘એવઞ્હિ વો, સારિપુત્ત, સિક્ખિતબ્બં. અનસ્સું ખો, સારિપુત્ત, અઞ્ઞતિત્થિયા પરિબ્બાજકા યે ઇમં ધમ્મપરિયાયં નાસ્સોસુ’’’ન્તિ.

૩૮. એવં મે સુતં – એકં સમયં આયસ્મા મહાકચ્ચાનો વરણાયં વિહરતિ ભદ્દસારિતીરે [કદ્દમદહતીરે (સી. સ્યા. કં. પી.)]. અથ ખો આરામદણ્ડો બ્રાહ્મણો યેનાયસ્મા મહાકચ્ચાનો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મતા મહાકચ્ચાનેન સદ્ધિં સમ્મોદિ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આરામદણ્ડો બ્રાહ્મણો આયસ્મન્તં મહાકચ્ચાનં એતદવોચ – ‘‘કો નુ ખો, ભો કચ્ચાન, હેતુ કો પચ્ચયો યેન ખત્તિયાપિ ખત્તિયેહિ વિવદન્તિ, બ્રાહ્મણાપિ બ્રાહ્મણેહિ વિવદન્તિ, ગહપતિકાપિ ગહપતિકેહિ વિવદન્તી’’તિ? ‘‘કામરાગાભિનિવેસવિનિબન્ધ [કામરાગવિનિવેસવિનિબદ્ધ (સી. સ્યા. કં. પી.)] પલિગેધપરિયુટ્ઠાનજ્ઝોસાનહેતુ ખો, બ્રાહ્મણ, ખત્તિયાપિ ખત્તિયેહિ વિવદન્તિ, બ્રાહ્મણાપિ બ્રાહ્મણેહિ વિવદન્તિ, ગહપતિકાપિ ગહપતિકેહિ વિવદન્તી’’તિ.

‘‘કો પન, ભો કચ્ચાન, હેતુ કો પચ્ચયો યેન સમણાપિ સમણેહિ વિવદન્તી’’તિ? ‘‘દિટ્ઠિરાગાભિનિવેસવિનિબન્ધપલિગેધપરિયુટ્ઠાનજ્ઝોસાનહેતુ ખો, બ્રાહ્મણ, સમણાપિ સમણેહિ વિવદન્તી’’તિ.

‘‘અત્થિ પન, ભો કચ્ચાન, કોચિ લોકસ્મિં યો ઇમઞ્ચેવ કામરાગાભિનિવેસવિનિબન્ધપલિગેધપરિયુટ્ઠાનજ્ઝોસાનં સમતિક્કન્તો, ઇમઞ્ચ દિટ્ઠિરાગાભિનિવેસવિનિબન્ધપલિગેધપરિયુટ્ઠાનજ્ઝોસાનં સમતિક્કન્તો’’તિ? ‘‘અત્થિ, બ્રાહ્મણ, લોકસ્મિં યો ઇમઞ્ચેવ કામરાગાભિનિવેસવિનિબન્ધપલિગેધપરિયુટ્ઠાનજ્ઝોસાનં સમતિક્કન્તો, ઇમઞ્ચ દિટ્ઠિરાગાભિનિવેસવિનિબન્ધપલિગેધપરિયુટ્ઠાનજ્ઝોસાનં સમતિક્કન્તો’’તિ.

‘‘કો પન સો, ભો કચ્ચાન, લોકસ્મિં યો ઇમઞ્ચેવ કાગરાગાભિનિવેસવિનિબન્ધપલિગેધપરિયુટ્ઠાનજ્ઝોસાનં સમતિક્કન્તો, ઇમઞ્ચ દિટ્ઠિરાગાભિનિવેસવિનિબન્ધપલિગેધપરિયુટ્ઠાનજ્ઝોસાનં સમતિક્કન્તો’’તિ? ‘‘અત્થિ, બ્રાહ્મણ, પુરત્થિમેસુ જનપદેસુ સાવત્થી નામ નગરં. તત્થ સો ભગવા એતરહિ વિહરતિ અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો. સો હિ, બ્રાહ્મણ, ભગવા ઇમઞ્ચેવ કામરાગાભિનિવેસવિનિબન્ધપલિગેધપરિયુટ્ઠાનજ્ઝોસાનં સમતિક્કન્તો, ઇમઞ્ચ દિટ્ઠિરાગાભિનિવેસવિનિબન્ધપલિગેધપરિયુટ્ઠાનજ્ઝોસાનં સમતિક્કન્તો’’તિ.

એવં વુત્તે આરામદણ્ડો બ્રાહ્મણો ઉટ્ઠાયાસના એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કરિત્વા દક્ખિણં જાણુમણ્ડલં પથવિયં નિહન્ત્વા યેન ભગવા તેનઞ્જલિં પણામેત્વા તિક્ખત્તું ઉદાનં ઉદાનેસિ –

‘‘નમો તસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ, નમો તસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ, નમો તસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ. યો હિ સો ભગવા ઇમઞ્ચેવ કામરાગાભિનિવેસવિનિબન્ધપલિગેધપરિયુટ્ઠાનજ્ઝોસાનં સમતિક્કન્તો, ઇમઞ્ચ દિટ્ઠિરાગાભિનિવેસવિનિબન્ધપલિગેધપરિયુટ્ઠાનજ્ઝોસાનં સમતિક્કન્તો’’તિ.

‘‘અભિક્કન્તં, ભો કચ્ચાન, અભિક્કન્તં, ભો કચ્ચાન! સેય્યથાપિ, ભો કચ્ચાન, નિક્કુજ્જિતં વા ઉક્કુજ્જેય્ય, પટિચ્છન્નં વા વિવરેય્ય, મૂળ્હસ્સ વા મગ્ગં આચિક્ખેય્ય, અન્ધકારે વા તેલપજ્જોતં ધારેય્ય – ‘ચક્ખુમન્તો રૂપાનિ દક્ખન્તી’તિ, એવમેવં ભોતા કચ્ચાનેન અનેકપરિયાયેન ધમ્મો પકાસિતો. એસાહં, ભો કચ્ચાન, તં ભવન્તં ગોતમં સરણં ગચ્છામિ ધમ્મઞ્ચ ભિક્ખુસઙ્ઘઞ્ચ. ઉપાસકં મં ભવં કચ્ચાનો ધારેતુ અજ્જતગ્ગે પાણુપેતં સરણં ગત’’ન્તિ.

૩૯. એકં સમયં આયસ્મા મહાકચ્ચાનો મધુરાયં વિહરતિ ગુન્દાવને. અથ ખો કન્દરાયનો [કણ્ડરાયનો (સી. સ્યા. કં. પી.)] બ્રાહ્મણો યેનાયસ્મા મહાકચ્ચાનો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મતા મહાકચ્ચાનેન સદ્ધિં…પે… એકમન્તં નિસિન્નો ખો કન્દરાયનો બ્રાહ્મણો આયસ્મન્તં મહાકચ્ચાનં એતદવોચ – ‘‘સુતં મેતં, ભો કચ્ચાન, ‘ન સમણો કચ્ચાનો બ્રાહ્મણે જિણ્ણે વુદ્ધે મહલ્લકે અદ્ધગતે વયોઅનુપ્પત્તે અભિવાદેતિ વા પચ્ચુટ્ઠેતિ વા આસનેન વા નિમન્તેતી’તિ. તયિદં, ભો કચ્ચાન, તથેવ? ન હિ ભવં કચ્ચાનો બ્રાહ્મણે જિણ્ણે વુદ્ધે મહલ્લકે અદ્ધગતે વયોઅનુપ્પત્તે અભિવાદેતિ વા પચ્ચુટ્ઠેતિ વા આસનેન વા નિમન્તેતિ. તયિદં, ભો કચ્ચાન, ન સમ્પન્નમેવા’’તિ.

‘‘અત્થિ, બ્રાહ્મણ, તેન ભગવતા જાનતા પસ્સતા અરહતા સમ્માસમ્બુદ્ધેન વુદ્ધભૂમિ ચ અક્ખાતા દહરભૂમિ ચ. વુદ્ધો ચેપિ, બ્રાહ્મણ, હોતિ આસીતિકો વા નાવુતિકો વા વસ્સસતિકો વા જાતિયા, સો ચ કામે પરિભુઞ્જતિ કામમજ્ઝાવસતિ કામપરિળાહેન પરિડય્હતિ કામવિતક્કેહિ ખજ્જતિ કામપરિયેસનાય ઉસ્સુકો. અથ ખો સો બાલો ન થેરોત્વેવ સઙ્ખ્યં ગચ્છતિ. દહરો ચેપિ, બ્રાહ્મણ, હોતિ યુવા સુસુકાળકેસો ભદ્રેન યોબ્બનેન સમન્નાગતો પઠમેન વયસા. સો ચ ન કામે પરિભુઞ્જતિ ન કામમજ્ઝાવસતિ, ન કામપરિળાહેન પરિડય્હતિ, ન કામવિતક્કેહિ ખજ્જતિ, ન કામપરિયેસનાય ઉસ્સુકો. અથ ખો સો પણ્ડિતો થેરોત્વેવ સઙ્ખ્યં ગચ્છતી’’તિ.

એવં વુત્તે કન્દરાયનો બ્રાહ્મણો ઉટ્ઠાયાસના એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કરિત્વા દહરાનં સતં [સુદં (સી. સ્યા. કં. પી.)] ભિક્ખૂનં પાદે સિરસા વન્દતિ – ‘‘વુદ્ધા ભવન્તો, વુદ્ધભૂમિયં ઠિતા. દહરા મયં, દહરભૂમિયં ઠિતા’’તિ.

‘‘અભિક્કન્તં, ભો કચ્ચાન…પે… ઉપાસકં મં ભવં કચ્ચાનો ધારેતુ અજ્જતગ્ગે પાણુપેતં સરણં ગત’’ન્તિ.

૪૦. ‘‘યસ્મિં, ભિક્ખવે, સમયે ચોરા બલવન્તો હોન્તિ, રાજાનો તસ્મિં સમયે દુબ્બલા હોન્તિ. તસ્મિં, ભિક્ખવે, સમયે રઞ્ઞો ન ફાસુ હોતિ અતિયાતું વા નિય્યાતું વા પચ્ચન્તિમે વા જનપદે અનુસઞ્ઞાતું. બ્રાહ્મણગહપતિકાનમ્પિ તસ્મિં સમયે ન ફાસુ હોતિ અતિયાતું વા નિય્યાતું વા બાહિરાનિ વા કમ્મન્તાનિ પટિવેક્ખિતું. એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, યસ્મિં સમયે પાપભિક્ખૂ બલવન્તો હોન્તિ, પેસલા ભિક્ખૂ તસ્મિં સમયે દુબ્બલા હોન્તિ. તસ્મિં, ભિક્ખવે, સમયે પેસલા ભિક્ખૂ તુણ્હીભૂતા તુણ્હીભૂતાવ સઙ્ઘમજ્ઝે સઙ્કસાયન્તિ [સઙ્કમ્મ ઝાયન્તિ (ક.), સઞ્ચાયન્તિ (સી. અટ્ઠ.)] પચ્ચન્તિમે વા જનપદે અચ્છન્તિ [ભજન્તિ (સી. સ્યા. કં. પી.)]. તયિદં, ભિક્ખવે, હોતિ બહુજનાહિતાય બહુજનાસુખાય, બહુનો જનસ્સ અનત્થાય અહિતાય દુક્ખાય દેવમનુસ્સાનં.

‘‘યસ્મિં, ભિક્ખવે, સમયે રાજાનો બલવન્તો હોન્તિ, ચોરા તસ્મિં સમયે દુબ્બલા હોન્તિ. તસ્મિં, ભિક્ખવે, સમયે રઞ્ઞો ફાસુ હોતિ અતિયાતું વા નિય્યાતું વા પચ્ચન્તિમે વા જનપદે અનુસઞ્ઞાતું. બ્રાહ્મણગહપતિકાનમ્પિ તસ્મિં સમયે ફાસુ હોતિ અતિયાતું વા નિય્યાતું વા બાહિરાનિ વા કમ્મન્તાનિ પટિવેક્ખિતું. એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, યસ્મિં સમયે પેસલા ભિક્ખૂ બલવન્તો હોન્તિ, પાપભિક્ખૂ તસ્મિં સમયે દુબ્બલા હોન્તિ. તસ્મિં, ભિક્ખવે, સમયે પાપભિક્ખૂ તુણ્હીભૂતા તુણ્હીભૂતાવ સઙ્ઘમજ્ઝે સઙ્કસાયન્તિ, યેન વા પન તેન પક્કમન્તિ [પપતન્તિ (સી. સ્યા. કં. પી.)]. તયિદં, ભિક્ખવે, હોતિ બહુજનહિતાય બહુજનસુખાય, બહુનો જનસ્સ અત્થાય હિતાય સુખાય દેવમનુસ્સાન’’ન્તિ.

૪૧. ‘‘દ્વિન્નાહં, ભિક્ખવે, મિચ્છાપટિપત્તિં ન વણ્ણેમિ, ગિહિસ્સ વા પબ્બજિતસ્સ વા. ગિહી વા, ભિક્ખવે, પબ્બજિતો વા મિચ્છાપટિપન્નો મિચ્છાપટિપત્તાધિકરણહેતુ ન આરાધકો હોતિ ઞાયં ધમ્મં કુસલં.

‘‘દ્વિન્નાહં, ભિક્ખવે, સમ્માપટિપત્તિં વણ્ણેમિ, ગિહિસ્સ વા પબ્બજિતસ્સ વા. ગિહી વા, ભિક્ખવે, પબ્બજિતો વા સમ્માપટિપન્નો સમ્માપટિપત્તાધિકરણહેતુ આરાધકો હોતિ ઞાયં ધમ્મં કુસલ’’ન્તિ.

૪૨. ‘‘યે તે, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ દુગ્ગહિતેહિ સુત્તન્તેહિ બ્યઞ્જનપ્પતિરૂપકેહિ અત્થઞ્ચ ધમ્મઞ્ચ પટિવાહન્તિ તે, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ બહુજનાહિતાય પટિપન્ના બહુજનાસુખાય, બહુનો જનસ્સ અનત્થાય અહિતાય દુક્ખાય દેવમનુસ્સાનં. બહુઞ્ચ તે, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ અપુઞ્ઞં પસવન્તિ, તે ચિમં સદ્ધમ્મં અન્તરધાપેન્તિ.

‘‘યે તે, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ સુગ્ગહિતેહિ સુત્તન્તેહિ બ્યઞ્જનપ્પતિરૂપકેહિ અત્થઞ્ચ ધમ્મઞ્ચ અનુલોમેન્તિ તે, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ બહુજનહિતાય પટિપન્ના બહુજનસુખાય, બહુનો જનસ્સ અત્થાય હિતાય સુખાય દેવમનુસ્સાનં. બહુઞ્ચ તે, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ પુઞ્ઞં પસવન્તિ, તે ચિમં સદ્ધમ્મં ઠપેન્તી’’તિ.

સમચિત્તવગ્ગો ચતુત્થો.