૨. અધિકરણવગ્ગો

૧૧. ‘‘દ્વેમાનિ, ભિક્ખવે, બલાનિ. કતમાનિ દ્વે? પટિસઙ્ખાનબલઞ્ચ ભાવનાબલઞ્ચ. કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, પટિસઙ્ખાનબલં? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘કાયદુચ્ચરિતસ્સ ખો પાપકો વિપાકો દિટ્ઠે ચેવ ધમ્મે અભિસમ્પરાયઞ્ચ, વચીદુચ્ચરિતસ્સ પાપકો વિપાકો દિટ્ઠે ચેવ ધમ્મે અભિસમ્પરાયઞ્ચ, મનોદુચ્ચરિતસ્સ પાપકો વિપાકો દિટ્ઠે ચેવ ધમ્મે અભિસમ્પરાયઞ્ચા’તિ. સો ઇતિ પટિસઙ્ખાય કાયદુચ્ચરિતં પહાય કાયસુચરિતં ભાવેતિ, વચીદુચ્ચરિતં પહાય વચીસુચરિતં ભાવેતિ, મનોદુચ્ચરિતં પહાય મનોસુચરિતં ભાવેતિ, સુદ્ધં અત્તાનં પરિહરતિ. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, પટિસઙ્ખાનબલં.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભાવનાબલં. તત્ર, ભિક્ખવે, યમિદં [યદિદં (સી.)] ભાવનાબલં સેખાનમેતં [સેખમેતં (સી. સ્યા. કં.)] બલં. સેખઞ્હિ સો, ભિક્ખવે, બલં આગમ્મ રાગં પજહતિ, દોસં પજહતિ, મોહં પજહતિ. રાગં પહાય, દોસં પહાય, મોહં પહાય યં અકુસલં ન તં કરોતિ, યં પાપં ન તં સેવતિ. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, ભાવનાબલં. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, દ્વે બલાની’’તિ.

૧૨. ‘‘દ્વેમાનિ, ભિક્ખવે, બલાનિ. કતમાનિ દ્વે? પટિસઙ્ખાનબલઞ્ચ ભાવનાબલઞ્ચ. કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, પટિસઙ્ખાનબલં? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘કાયદુચ્ચરિતસ્સ ખો પાપકો વિપાકો દિટ્ઠે ચેવ ધમ્મે અભિસમ્પરાયઞ્ચ, વચીદુચ્ચરિતસ્સ પાપકો વિપાકો દિટ્ઠે ચેવ ધમ્મે અભિસમ્પરાયઞ્ચ, મનોદુચ્ચરિતસ્સ પાપકો વિપાકો દિટ્ઠે ચેવ ધમ્મે અભિસમ્પરાયઞ્ચા’તિ. સો ઇતિ પટિસઙ્ખાય કાયદુચ્ચરિતં પહાય કાયસુચરિતં ભાવેતિ, વચીદુચ્ચરિતં પહાય વચીસુચરિતં ભાવેતિ, મનોદુચ્ચરિતં પહાય મનોસુચરિતં ભાવેતિ, સુદ્ધં અત્તાનં પરિહરતિ. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, પટિસઙ્ખાનબલં.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભાવનાબલં? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ વિવેકનિસ્સિતં વિરાગનિસ્સિતં નિરોધનિસ્સિતં વોસગ્ગપરિણામિં, ધમ્મવિચયસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ… વીરિયસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ… પીતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ… પસ્સદ્ધિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ… સમાધિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ… ઉપેક્ખાસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ વિવેકનિસ્સિતં વિરાગનિસ્સિતં નિરોધનિસ્સિતં વોસગ્ગપરિણામિં. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, ભાવનાબલં. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, દ્વે બલાની’’તિ.

૧૩. ‘‘દ્વેમાનિ, ભિક્ખવે, બલાનિ. કતમાનિ દ્વે? પટિસઙ્ખાનબલઞ્ચ ભાવનાબલઞ્ચ. કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, પટિસઙ્ખાનબલં? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘કાયદુચ્ચરિતસ્સ ખો પાપકો વિપાકો દિટ્ઠે ચેવ ધમ્મે અભિસમ્પરાયઞ્ચ, વચીદુચ્ચરિતસ્સ ખો પાપકો વિપાકો દિટ્ઠે ચેવ ધમ્મે અભિસમ્પરાયઞ્ચ, મનોદુચ્ચરિતસ્સ ખો પાપકો વિપાકો દિટ્ઠે ચેવ ધમ્મે અભિસમ્પરાયઞ્ચા’તિ. સો ઇતિ પટિસઙ્ખાય કાયદુચ્ચરિતં પહાય કાયસુચરિતં ભાવેતિ, વચીદુચ્ચરિતં પહાય વચીસુચરિતં ભાવેતિ, મનોદુચ્ચરિતં પહાય મનોસુચરિતં ભાવેતિ, સુદ્ધં અત્તાનં પરિહરતિ. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, પટિસઙ્ખાનબલં.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભાવનાબલં? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ વિવિચ્ચેવ કામેહિ, વિવિચ્ચ અકુસલેહિ ધમ્મેહિ સવિતક્કં સવિચારં વિવેકજં પીતિસુખં પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. વિતક્કવિચારાનં વૂપસમા અજ્ઝત્તં સમ્પસાદનં ચેતસો એકોદિભાવં અવિતક્કં અવિચારં સમાધિજં પીતિસુખં દુતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. પીતિયા ચ વિરાગા ઉપેક્ખકો ચ વિહરતિ સતો ચ સમ્પજાનો, સુખઞ્ચ કાયેન પટિસંવેદેતિ, યં તં અરિયા આચિક્ખન્તિ – ‘ઉપેક્ખકો સતિમા સુખવિહારી’તિ તતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. સુખસ્સ ચ પહાના દુક્ખસ્સ ચ પહાના પુબ્બેવ સોમનસ્સદોમનસ્સાનં અત્થઙ્ગમા અદુક્ખમસુખં ઉપેક્ખાસતિપારિસુદ્ધિં ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, ભાવનાબલં. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, દ્વે બલાની’’તિ.

૧૪. ‘‘દ્વેમા, ભિક્ખવે, તથાગતસ્સ ધમ્મદેસના. કતમા દ્વે? સંખિત્તેન ચ વિત્થારેન ચ. ઇમા ખો, ભિક્ખવે, દ્વે તથાગતસ્સ ધમ્મદેસના’’તિ.

૧૫. ‘‘યસ્મિં, ભિક્ખવે, અધિકરણે આપન્નો [આપત્તાપન્નો (ક.)] ચ ભિક્ખુ ચોદકો ચ ભિક્ખુ ન સાધુકં અત્તનાવ અત્તાનં પચ્ચવેક્ખતિ તસ્મેતં, ભિક્ખવે, અધિકરણે પાટિકઙ્ખં દીઘત્તાય ખરત્તાય વાળત્તાય સંવત્તિસ્સતિ, ભિક્ખૂ ચ ન ફાસું [ન ફાસુ (ક.)] વિહરિસ્સન્તીતિ [વિહરિસ્સન્તિ (સી. સ્યા. કં. ક.)]. યસ્મિઞ્ચ ખો, ભિક્ખવે, અધિકરણે આપન્નો ચ ભિક્ખુ ચોદકો ચ ભિક્ખુ સાધુકં અત્તનાવ અત્તાનં પચ્ચવેક્ખતિ તસ્મેતં, ભિક્ખવે, અધિકરણે પાટિકઙ્ખં ન દીઘત્તાય ખરત્તાય વાળત્તાય સંવત્તિસ્સતિ, ભિક્ખૂ ચ ફાસું વિહરિસ્સન્તીતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, આપન્નો ભિક્ખુ સાધુકં અત્તનાવ અત્તાનં પચ્ચવેક્ખતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, આપન્નો ભિક્ખુ ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘અહં ખો અકુસલં આપન્નો કઞ્ચિદેવ [કિઞ્ચિદેવ (ક.)] દેસં કાયેન. મં સો [તસ્મા મં સો (સી. સ્યા.)] ભિક્ખુ અદ્દસ અકુસલં આપજ્જમાનં કિઞ્ચિદેવ દેસં કાયેન. નો ચે અહં અકુસલં આપજ્જેય્યં કિઞ્ચિદેવ દેસં કાયેન, ન મં સો ભિક્ખુ પસ્સેય્ય અકુસલં આપજ્જમાનં કિઞ્ચિદેવ દેસં કાયેન. યસ્મા ચ ખો, અહં અકુસલં આપન્નો કિઞ્ચિદેવ દેસં કાયેન, તસ્મા મં સો ભિક્ખુ અદ્દસ અકુસલં આપજ્જમાનં કિઞ્ચિદેવ દેસં કાયેન. દિસ્વા ચ પન મં સો ભિક્ખુ અકુસલં આપજ્જમાનં કિઞ્ચિદેવ દેસં કાયેન અનત્તમનો અહોસિ. અનત્તમનો સમાનો અનત્તમનવચનં [અનત્તમનવાચં (ક.)] મં સો ભિક્ખુ અવચ. અનત્તમનવચનાહં [અનત્તમનવાચં નાહં (ક.)] તેન ભિક્ખુના વુત્તો સમાનો અનત્તમનો [અત્તમનો (ક.)] અહોસિં. અનત્તમનો સમાનો પરેસં આરોચેસિં. ઇતિ મમેવ તત્થ અચ્ચયો અચ્ચગમા સુઙ્કદાયકંવ ભણ્ડસ્મિન્તિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, આપન્નો ભિક્ખુ સાધુકં અત્તનાવ અત્તાનં પચ્ચવેક્ખતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ચોદકો ભિક્ખુ સાધુકં અત્તનાવ અત્તાનં પચ્ચવેક્ખતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ચોદકો ભિક્ખુ ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘અયં ખો ભિક્ખુ અકુસલં આપન્નો કિઞ્ચિદેવ દેસં કાયેન. અહં ઇમં ભિક્ખું અદ્દસં અકુસલં આપજ્જમાનં કિઞ્ચિદેવ દેસં કાયેન. નો ચે અયં ભિક્ખુ અકુસલં આપજ્જેય્ય કિઞ્ચિદેવ દેસં કાયેન, નાહં ઇમં ભિક્ખું પસ્સેય્યં અકુસલં આપજ્જમાનં કિઞ્ચિદેવ દેસં કાયેન. યસ્મા ચ ખો, અયં ભિક્ખુ અકુસલં આપન્નો કિઞ્ચિદેવ દેસં કાયેન, તસ્મા અહં ઇમં ભિક્ખું અદ્દસં અકુસલં આપજ્જમાનં કિઞ્ચિદેવ દેસં કાયેન. દિસ્વા ચ પનાહં ઇમં ભિક્ખું અકુસલં આપજ્જમાનં કિઞ્ચિદેવ દેસં કાયેન અનત્તમનો અહોસિં. અનત્તમનો સમાનો અનત્તમનવચનાહં ઇમં ભિક્ખું અવચં. અનત્તમનવચનાયં ભિક્ખુ મયા વુત્તો સમાનો અનત્તમનો અહોસિ. અનત્તમનો સમાનો પરેસં આરોચેસિ. ઇતિ મમેવ તત્થ અચ્ચયો અચ્ચગમા સુઙ્કદાયકંવ ભણ્ડસ્મિન્તિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, ચોદકો ભિક્ખુ સાધુકં અત્તનાવ અત્તાનં પચ્ચવેક્ખતિ.

‘‘યસ્મિં, ભિક્ખવે, અધિકરણે આપન્નો ચ ભિક્ખુ ચોદકો ચ ભિક્ખુ ન સાધુકં અત્તનાવ અત્તાનં પચ્ચવેક્ખતિ તસ્મેતં, ભિક્ખવે, અધિકરણે પાટિકઙ્ખં દીઘત્તાય ખરત્તાય વાળત્તાય સંવત્તિસ્સતિ, ભિક્ખૂ ચ ન ફાસું વિહરિસ્સન્તીતિ. યસ્મિઞ્ચ ખો, ભિક્ખવે, અધિકરણે આપન્નો ચ ભિક્ખુ ચોદકો ચ ભિક્ખુ સાધુકં અત્તનાવ અત્તાનં પચ્ચવેક્ખતિ તસ્મેતં, ભિક્ખવે, અધિકરણે પાટિકઙ્ખં ન દીઘત્તાય ખરત્તાય વાળત્તાય સંવત્તિસ્સતિ, ભિક્ખૂ ચ ફાસુ વિહરિસ્સન્તી’’તિ.

૧૬. અથ ખો અઞ્ઞતરો બ્રાહ્મણો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવતા સદ્ધિં સમ્મોદિ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો સો બ્રાહ્મણો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘કો નુ ખો, ભો ગોતમ, હેતુ કો પચ્ચયો યેન મિધેકચ્ચે સત્તા કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જન્તી’’તિ? ‘‘અધમ્મચરિયાવિસમચરિયાહેતુ ખો, બ્રાહ્મણ, એવમિધેકચ્ચે સત્તા કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જન્તી’’તિ.

‘‘કો નુ ખો, ભો ગોતમ, હેતુ કો પચ્ચયો યેન મિધેકચ્ચે સત્તા કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જન્તી’’તિ? ‘‘ધમ્મચરિયાસમચરિયાહેતુ ખો, બ્રાહ્મણ, એવમિધેકચ્ચે સત્તા કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જન્તી’’તિ.

‘‘અભિક્કન્તં, ભો ગોતમ! અભિક્કન્તં, ભો ગોતમ! સેય્યથાપિ, ભો ગોતમ, નિક્કુજ્જિતં [નિકુજ્જિતં (ક.)] વા ઉક્કુજ્જેય્ય, પટિચ્છન્નં વા વિવરેય્ય, મૂળ્હસ્સ વા મગ્ગં આચિક્ખેય્ય, અન્ધકારે વા તેલપજ્જોતં ધારેય્ય – ‘ચક્ખુમન્તો રૂપાનિ દક્ખન્તી’તિ, એવમેવં ભોતા ગોતમેન અનેકપરિયાયેન ધમ્મો પકાસિતો. એસાહં ભવન્તં ગોતમં સરણં ગચ્છામિ ધમ્મઞ્ચ ભિક્ખુસઙ્ઘઞ્ચ. ઉપાસકં મં ભવં ગોતમો ધારેતુ અજ્જતગ્ગે પાણુપેતં સરણં ગત’’ન્તિ.

૧૭. અથ ખો જાણુસ્સોણિ [જાણુસોણિ (ક.)] બ્રાહ્મણો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવતા સદ્ધિં સમ્મોદિ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો જાણુસ્સોણિ બ્રાહ્મણો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘કો નુ ખો, ભો ગોતમ, હેતુ કો પચ્ચયો યેન મિધેકચ્ચે સત્તા કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જન્તી’’તિ? ‘‘કતત્તા ચ, બ્રાહ્મણ, અકતત્તા ચ. એવમિધેકચ્ચે સત્તા કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જન્તી’’તિ. ‘‘કો પન, ભો ગોતમ, હેતુ કો પચ્ચયો યેન મિધેકચ્ચે સત્તા કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જન્તી’’તિ? ‘‘કતત્તા ચ, બ્રાહ્મણ, અકતત્તા ચ. એવમિધેકચ્ચે સત્તા કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જન્તી’’તિ. ‘‘ન ખો અહં ઇમસ્સ ભોતો ગોતમસ્સ સંખિત્તેન ભાસિતસ્સ વિત્થારેન અત્થં અવિભત્તસ્સ વિત્થારેન અત્થં આજાનામિ. સાધુ મે ભવં ગોતમો તથા ધમ્મં દેસેતુ યથા અહં ઇમસ્સ ભોતો ગોતમસ્સ સંખિત્તેન ભાસિતસ્સ વિત્થારેન અત્થં અવિભત્તસ્સ વિત્થારેન અત્થં આજાનેય્ય’’ન્તિ. ‘‘તેન હિ, બ્રાહ્મણ, સુણાહિ, સાધુકં મનસિ કરોહિ; ભાસિસ્સામી’’તિ. ‘‘એવં ભો’’તિ ખો જાણુસ્સોણિ બ્રાહ્મણો ભગવતો પચ્ચસ્સોસિ. ભગવા એતદવોચ –

‘‘ઇધ, બ્રાહ્મણ, એકચ્ચસ્સ કાયદુચ્ચરિતં કતં હોતિ, અકતં હોતિ કાયસુચરિતં; વચીદુચ્ચરિતં કતં હોતિ, અકતં હોતિ વચીસુચરિતં; મનોદુચ્ચરિતં કતં હોતિ, અકતં હોતિ મનોસુચરિતં. એવં ખો, બ્રાહ્મણ, કતત્તા ચ અકતત્તા ચ એવમિધેકચ્ચે સત્તા કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જન્તિ. ઇધ પન, બ્રાહ્મણ, એકચ્ચસ્સ કાયસુચરિતં કતં હોતિ, અકતં હોતિ કાયદુચ્ચરિતં; વચીસુચરિતં કતં હોતિ, અકતં હોતિ વચીદુચ્ચરિતં; મનોસુચરિતં કતં હોતિ, અકતં હોતિ મનોદુચ્ચરિતં. એવં ખો, બ્રાહ્મણ, કતત્તા ચ અકતત્તા ચ એવમિધેકચ્ચે સત્તા કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જન્તી’’તિ.

‘‘અભિક્કન્તં, ભો ગોતમ…પે… ઉપાસકં મં ભવં ગોતમો ધારેતુ અજ્જતગ્ગે પાણુપેતં સરણં ગત’’ન્તિ.

૧૮. અથ ખો આયસ્મા આનન્દો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નં ખો આયસ્મન્તં આનન્દં ભગવા એતદવોચ – ‘‘એકંસેનાહં, આનન્દ, અકરણીયં વદામિ કાયદુચ્ચરિતં વચીદુચ્ચરિતં મનોદુચ્ચરિત’’ન્તિ. ‘‘યમિદં, ભન્તે, ભગવતા એકંસેન અકરણીયં અક્ખાતં કાયદુચ્ચરિતં વચીદુચ્ચરિતં મનોદુચ્ચરિતં તસ્મિં અકરણીયે કયિરમાને કો આદીનવો પાટિકઙ્ખો’’તિ? ‘‘યમિદં, આનન્દ, મયા એકંસેન અકરણીયં અક્ખાતં કાયદુચ્ચરિતં વચીદુચ્ચરિતં મનોદુચ્ચરિતં તસ્મિં અકરણીયે કયિરમાને અયં આદીનવો પાટિકઙ્ખો – અત્તાપિ અત્તાનં ઉપવદતિ, અનુવિચ્ચ વિઞ્ઞૂ ગરહન્તિ, પાપકો કિત્તિસદ્દો અબ્ભુગ્ગચ્છતિ, સમ્મૂળ્હો કાલં કરોતિ, કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જતિ. યમિદં, આનન્દ, મયા એકંસેન અકરણીયં અક્ખાતં કાયદુચ્ચરિતં વચીદુચ્ચરિતં મનોદુચ્ચરિતં તસ્મિં અકરણીયે કયિરમાને અયં આદીનવો પાટિકઙ્ખો’’તિ.

‘‘એકંસેનાહં, આનન્દ, કરણીયં વદામિ કાયસુચરિતં વચીસુચરિતં મનોસુચરિત’’ન્તિ. ‘‘યમિદં, ભન્તે, ભગવતા એકંસેન કરણીયં અક્ખાતં કાયસુચરિતં વચીસુચરિતં મનોસુચરિતં તસ્મિં કરણીયે કયિરમાને કો આનિસંસો પાટિકઙ્ખો’’તિ? ‘‘યમિદં, આનન્દ, મયા એકંસેન કરણીયં અક્ખાતં કાયસુચરિતં વચીસુચરિતં મનોસુચરિતં તસ્મિં કરણીયે કયિરમાને અયં આનિસંસો પાટિકઙ્ખો – અત્તાપિ અત્તાનં ન ઉપવદતિ, અનુવિચ્ચ વિઞ્ઞૂ પસંસન્તિ, કલ્યાણો કિત્તિસદ્દો અબ્ભુગ્ગચ્છતિ, અસમ્મૂળ્હો કાલં કરોતિ, કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જતિ. યમિદં, આનન્દ, મયા એકંસેન કરણીયં અક્ખાતં કાયસુચરિતં વચીસુચરિતં મનોસુચરિતં તસ્મિં કરણીયે કયિરમાને અયં આનિસંસો પાટિકઙ્ખો’’તિ.

૧૯. ‘‘અકુસલં, ભિક્ખવે, પજહથ. સક્કા, ભિક્ખવે, અકુસલં પજહિતું. નો ચેદં [નો ચેતં (સ્યા. કં. પી. ક.) સં. નિ. ૩.૨૮ પસ્સિતબ્બં], ભિક્ખવે, સક્કા અભવિસ્સ અકુસલં પજહિતું, નાહં એવં વદેય્યં – ‘અકુસલં, ભિક્ખવે, પજહથા’તિ. યસ્મા ચ ખો, ભિક્ખવે, સક્કા અકુસલં પજહિતું તસ્માહં એવં વદામિ – ‘અકુસલં, ભિક્ખવે, પજહથા’તિ. અકુસલઞ્ચ હિદં, ભિક્ખવે [અકુસલં ભિક્ખવે (ક.)], પહીનં અહિતાય દુક્ખાય સંવત્તેય્ય નાહં એવં વદેય્યં – ‘અકુસલં, ભિક્ખવે, પજહથા’તિ. યસ્મા ચ ખો, ભિક્ખવે, અકુસલં પહીનં હિતાય સુખાય સંવત્તતિ તસ્માહં એવં વદામિ – ‘અકુસલં, ભિક્ખવે, પજહથા’’’તિ.

‘‘કુસલં, ભિક્ખવે, ભાવેથ. સક્કા, ભિક્ખવે, કુસલં ભાવેતું. નો ચેદં, ભિક્ખવે, સક્કા અભવિસ્સ કુસલં ભાવેતું, નાહં એવં વદેય્યં – ‘કુસલં, ભિક્ખવે, ભાવેથા’તિ. યસ્મા ચ ખો, ભિક્ખવે, સક્કા કુસલં ભાવેતું તસ્માહં એવં વદામિ – ‘કુસલં, ભિક્ખવે, ભાવેથા’તિ. કુસલઞ્ચ હિદં, ભિક્ખવે, ભાવિતં અહિતાય દુક્ખાય સંવત્તેય્ય, નાહં એવં વદેય્યં – ‘કુસલં, ભિક્ખવે, ભાવેથા’તિ. યસ્મા ચ ખો, ભિક્ખવે, કુસલં ભાવિતં હિતાય સુખાય સંવત્તતિ તસ્માહં એવં વદામિ – ‘કુસલં, ભિક્ખવે, ભાવેથા’’’તિ.

૨૦. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા સદ્ધમ્મસ્સ સમ્મોસાય અન્તરધાનાય સંવત્તન્તિ. કતમે દ્વે? દુન્નિક્ખિત્તઞ્ચ પદબ્યઞ્જનં અત્થો ચ દુન્નીતો. દુન્નિક્ખિત્તસ્સ, ભિક્ખવે, પદબ્યઞ્જનસ્સ અત્થોપિ દુન્નયો હોતિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે ધમ્મા સદ્ધમ્મસ્સ સમ્મોસાય અન્તરધાનાય સંવત્તન્તી’’તિ.

૨૧. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા સદ્ધમ્મસ્સ ઠિતિયા અસમ્મોસાય અનન્તરધાનાય સંવત્તન્તિ. કતમે દ્વે? સુનિક્ખિત્તઞ્ચ પદબ્યઞ્જનં અત્થો ચ સુનીતો. સુનિક્ખિત્તસ્સ, ભિક્ખવે, પદબ્યઞ્જનસ્સ અત્થોપિ સુનયો હોતિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે ધમ્મા સદ્ધમ્મસ્સ ઠિતિયા અસમ્મોસાય અનન્તરધાનાય સંવત્તન્તી’’તિ.

અધિકરણવગ્ગો દુતિયો.