૩. કાયસુત્તં

૨૩. ‘‘અત્થિ, ભિક્ખવે, ધમ્મા કાયેન પહાતબ્બા, નો વાચાય. અત્થિ, ભિક્ખવે, ધમ્મા વાચાય પહાતબ્બા, નો કાયેન. અત્થિ, ભિક્ખવે, ધમ્મા નેવ કાયેન પહાતબ્બા નો વાચાય, પઞ્ઞાય દિસ્વા [દિસ્વા દિસ્વા (સી. સ્યા.)] પહાતબ્બા.

‘‘કતમે ચ, ભિક્ખવે, ધમ્મા કાયેન પહાતબ્બા, નો વાચાય? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અકુસલં આપન્નો હોતિ કિઞ્ચિ દેસં [કઞ્ચિ દેવ દેસં (સી. સ્યા.)] કાયેન. તમેનં અનુવિચ્ચ વિઞ્ઞૂ સબ્રહ્મચારી એવમાહંસુ – ‘આયસ્મા ખો અકુસલં આપન્નો કિઞ્ચિ દેસં કાયેન. સાધુ વતાયસ્મા કાયદુચ્ચરિતં પહાય કાયસુચરિતં ભાવેતૂ’તિ. સો અનુવિચ્ચ વિઞ્ઞૂહિ સબ્રહ્મચારીહિ વુચ્ચમાનો કાયદુચ્ચરિતં પહાય કાયસુચરિતં ભાવેતિ. ઇમે વુચ્ચન્તિ, ભિક્ખવે, ધમ્મા કાયેન પહાતબ્બા, નો વાચાય.

‘‘કતમે ચ, ભિક્ખવે, ધમ્મા વાચાય પહાતબ્બા, નો કાયેન? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અકુસલં આપન્નો હોતિ કિઞ્ચિ દેસં વાચાય. તમેનં અનુવિચ્ચ વિઞ્ઞૂ સબ્રહ્મચારી એવમાહંસુ – ‘આયસ્મા ખો અકુસલં આપન્નો કિઞ્ચિ દેસં વાચાય. સાધુ વતાયસ્મા વચીદુચ્ચરિતં પહાય વચીસુચરિતં ભાવેતૂ’તિ. સો અનુવિચ્ચ વિઞ્ઞૂહિ સબ્રહ્મચારીહિ વુચ્ચમાનો વચીદુચ્ચરિતં પહાય વચીસુચરિતં ભાવેતિ. ઇમે વુચ્ચન્તિ, ભિક્ખવે, ધમ્મા વાચાય પહાતબ્બા, નો કાયેન.

‘‘કતમે ચ, ભિક્ખવે, ધમ્મા નેવ કાયેન પહાતબ્બા નો વાચાય, પઞ્ઞાય દિસ્વા પહાતબ્બા? લોભો, ભિક્ખવે, નેવ કાયેન પહાતબ્બો નો વાચાય, પઞ્ઞાય દિસ્વા પહાતબ્બો. દોસો, ભિક્ખવે…પે… મોહો… કોધો… ઉપનાહો… મક્ખો… પળાસો … મચ્છરિયં, ભિક્ખવે, નેવ કાયેન પહાતબ્બં નો વાચાય, પઞ્ઞાય દિસ્વા પહાતબ્બં.

‘‘પાપિકા, ભિક્ખવે, ઇસ્સા નેવ કાયેન પહાતબ્બા નો વાચાય, પઞ્ઞાય દિસ્વા પહાતબ્બા. કતમા ચ, ભિક્ખવે, પાપિકા ઇસ્સા? ઇધ, ભિક્ખવે, ઇજ્ઝતિ ગહપતિસ્સ વા ગહપતિપુત્તસ્સ વા ધનેન વા ધઞ્ઞેન વા રજતેન વા જાતરૂપેન વા. તત્રાઞ્ઞતરસ્સ દાસસ્સ વા ઉપવાસસ્સ વા એવં હોતિ – ‘અહો વતિમસ્સ ગહપતિસ્સ વા ગહપતિપુત્તસ્સ વા ન ઇજ્ઝેય્ય ધનેન વા ધઞ્ઞેન વા રજતેન વા જાતરૂપેન વા’તિ. સમણો વા પન બ્રાહ્મણો વા લાભી હોતિ ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારાનં. તત્રાઞ્ઞતરસ્સ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા એવં હોતિ – ‘અહો વત અયમાયસ્મા ન લાભી અસ્સ ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારાન’ન્તિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, પાપિકા ઇસ્સા.

‘‘પાપિકા, ભિક્ખવે, ઇચ્છા નેવ કાયેન પહાતબ્બા નો વાચાય, પઞ્ઞાય દિસ્વા પહાતબ્બા. કતમા ચ, ભિક્ખવે, પાપિકા ઇચ્છા? [વિભ. ૮૫૧] ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અસ્સદ્ધો સમાનો ‘સદ્ધોતિ મં જાનેય્યુ’ન્તિ ઇચ્છતિ; દુસ્સીલો સમાનો ‘સીલવાતિ મં જાનેય્યુ’ન્તિ ઇચ્છતિ; અપ્પસ્સુતો સમાનો ‘બહુસ્સુતોતિ મં જાનેય્યુ’ન્તિ ઇચ્છતિ; સઙ્ગણિકારામો સમાનો ‘પવિવિત્તોતિ મં જાનેય્યુ’ન્તિ ઇચ્છતિ; કુસીતો સમાનો ‘આરદ્ધવીરિયોતિ મં જાનેય્યુ’ન્તિ ઇચ્છતિ; મુટ્ઠસ્સતિ સમાનો ‘ઉપટ્ઠિતસ્સતીતિ મં જાનેય્યુ’ન્તિ ઇચ્છતિ; અસમાહિતો સમાનો ‘સમાહિતોતિ મં જાનેય્યુ’ન્તિ ઇચ્છતિ; દુપ્પઞ્ઞો સમાનો ‘પઞ્ઞવાતિ મં જાનેય્યુ’ન્તિ ઇચ્છતિ; અખીણાસવો સમાનો ‘ખીણાસવોતિ મં જાનેય્યુ’ન્તિ ઇચ્છતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, પાપિકા ઇચ્છા. ઇમે વુચ્ચન્તિ, ભિક્ખવે, ધમ્મા નેવ કાયેન પહાતબ્બા નો વાચાય, પઞ્ઞાય દિસ્વા પહાતબ્બા.

‘‘તઞ્ચે, ભિક્ખવે, ભિક્ખું લોભો અભિભુય્ય ઇરિયતિ, દોસો… મોહો… કોધો… ઉપનાહો… મક્ખો… પળાસો… મચ્છરિયં… પાપિકા ઇસ્સા… પાપિકા ઇચ્છા અભિભુય્ય ઇરિયતિ. સો એવમસ્સ વેદિતબ્બો – ‘નાયમાયસ્મા તથા પજાનાતિ યથા પજાનતો લોભો ન હોતિ, તથાહિમં આયસ્મન્તં લોભો અભિભુય્ય ઇરિયતિ; નાયમાયસ્મા તથા પજાનાતિ યથા પજાનતો દોસો ન હોતિ… મોહો… કોધો… ઉપનાહો… મક્ખો… પળાસો… મચ્છરિયં… પાપિકા ઇસ્સા… પાપિકા ઇચ્છા ન હોતિ, તથાહિમં આયસ્મન્તં પાપિકા ઇચ્છા અભિભુય્ય ઇરિયતી’તિ.

‘‘તઞ્ચે, ભિક્ખવે, ભિક્ખું લોભો નાભિભુય્ય ઇરિયતિ, દોસો… મોહો… કોધો… ઉપનાહો… મક્ખો… પળાસો… મચ્છરિયં… પાપિકા ઇસ્સા… પાપિકા ઇચ્છા નાભિભુય્ય ઇરિયતિ, સો એવમસ્સ વેદિતબ્બો – ‘તથા અયમાયસ્મા પજાનાતિ યથા પજાનતો લોભો ન હોતિ, તથાહિમં આયસ્મન્તં લોભો નાભિભુય્ય ઇરિયતિ; તથા અયમાયસ્મા પજાનાતિ યથા પજાનતો દોસો ન હોતિ… મોહો… કોધો … ઉપનાહો… મક્ખો… પળાસો… મચ્છરિયં… પાપિકા ઇસ્સા… પાપિકા ઇચ્છા ન હોતિ, તથાહિમં આયસ્મન્તં પાપિકા ઇચ્છા નાભિભુય્ય ઇરિયતી’’’તિ. તતિયં.