૨. નાથવગ્ગો

૧. સેનાસનસુત્તં

૧૧. ‘‘પઞ્ચઙ્ગસમન્નાગતો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પઞ્ચઙ્ગસમન્નાગતં સેનાસનં સેવમાનો ભજમાનો નચિરસ્સેવ આસવાનં ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરેય્ય.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પઞ્ચઙ્ગસમન્નાગતો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સદ્ધો હોતિ; સદ્દહતિ તથાગતસ્સ બોધિં – ‘ઇતિપિ સો ભગવા…પે… ભગવા’તિ; અપ્પાબાધો હોતિ અપ્પાતઙ્કો, સમવેપાકિનિયા ગહણિયા સમન્નાગતો નાતિસીતાય નાચ્ચુણ્હાય મજ્ઝિમાય પધાનક્ખમાય; અસઠો હોતિ અમાયાવી, યથાભૂતં અત્તાનં આવિકત્તા સત્થરિ વા વિઞ્ઞૂસુ વા સબ્રહ્મચારીસુ; આરદ્ધવીરિયો વિહરતિ, અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય, કુસલાનં ધમ્માનં ઉપસમ્પદાય; થામવા દળ્હપરક્કમો અનિક્ખિત્તધુરો કુસલેસુ ધમ્મેસુ; પઞ્ઞવા હોતિ, ઉદયત્થગામિનિયા પઞ્ઞાય સમન્નાગતો અરિયાય નિબ્બેધિકાય સમ્મા દુક્ખક્ખયગામિનિયા. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પઞ્ચઙ્ગસમન્નાગતો હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, સેનાસનં પઞ્ચઙ્ગસમન્નાગતં હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, સેનાસનં નાતિદૂરં હોતિ નાચ્ચાસન્નં ગમનાગમનસમ્પન્નં દિવા અપ્પાકિણ્ણં રત્તિં અપ્પસદ્દં અપ્પનિગ્ઘોસં અપ્પડંસમકસવાતાતપસરીસપસમ્ફસ્સં [અપ્પડંસ… સિરિંસપસમ્ફસ્સં (સી. સ્યા. પી.)]; તસ્મિં ખો પન સેનાસને વિહરન્તસ્સ અપ્પકસિરેન ઉપ્પજ્જન્તિ ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારા; તસ્મિં ખો પન સેનાસને થેરા ભિક્ખૂ વિહરન્તિ બહુસ્સુતા આગતાગમા ધમ્મધરા વિનયધરા માતિકાધરા; તે કાલેન કાલં ઉપસઙ્કમિત્વા પરિપુચ્છતિ પરિપઞ્હતિ – ‘ઇદં, ભન્તે, કથં, ઇમસ્સ કો અત્થો’તિ; તસ્સ તે આયસ્મન્તો અવિવટઞ્ચેવ વિવરન્તિ અનુત્તાનીકતઞ્ચ ઉત્તાનિં કરોન્તિ અનેકવિહિતેસુ ચ કઙ્ખાઠાનિયેસુ ધમ્મેસુ કઙ્ખં પટિવિનોદેન્તિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, સેનાસનં પઞ્ચઙ્ગસમન્નાગતં હોતિ. પઞ્ચઙ્ગસમન્નાગતો ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પઞ્ચઙ્ગસમન્નાગતં સેનાસનં સેવમાનો ભજમાનો નચિરસ્સેવ આસવાનં ખયા…પે… સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરેય્યા’’તિ. પઠમં.

૨. પઞ્ચઙ્ગસુત્તં

૧૨. ‘‘પઞ્ચઙ્ગવિપ્પહીનો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પઞ્ચઙ્ગસમન્નાગતો ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે ‘કેવલી વુસિતવા ઉત્તમપુરિસો’તિ વુચ્ચતિ. કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પઞ્ચઙ્ગવિપ્પહીનો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો કામચ્છન્દો પહીનો હોતિ, બ્યાપાદો પહીનો હોતિ, થિનમિદ્ધં [થીનમિદ્ધં (સી. સ્યા. પી.)] પહીનં હોતિ, ઉદ્ધચ્ચકુક્કુચ્ચં પહીનં હોતિ, વિચિકિચ્છા પહીના હોતિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પઞ્ચઙ્ગવિપ્પહીનો હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પઞ્ચઙ્ગસમન્નાગતો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અસેખેન સીલક્ખન્ધેન સમન્નાગતો હોતિ, અસેખેન સમાધિક્ખન્ધેન સમન્નાગતો હોતિ, અસેખેન પઞ્ઞાક્ખન્ધેન સમન્નાગતો હોતિ, અસેખેન વિમુત્તિક્ખન્ધેન સમન્નાગતો હોતિ, અસેખેન વિમુત્તિઞાણદસ્સનક્ખન્ધેન સમન્નાગતો હોતિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પઞ્ચઙ્ગસમન્નાગતો હોતિ.

‘‘પઞ્ચઙ્ગવિપ્પહીનો ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પઞ્ચઙ્ગસમન્નાગતો ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે ‘કેવલી વુસિતવા ઉત્તમપુરિસો’તિ વુચ્ચતિ.

‘‘કામચ્છન્દો ચ બ્યાપાદો, થિનમિદ્ધઞ્ચ ભિક્ખુનો;

ઉદ્ધચ્ચં વિચિકિચ્છા ચ, સબ્બસોવ ન વિજ્જતિ.

‘‘અસેખેન ચ સીલેન, અસેખેન સમાધિના;

વિમુત્તિયા ચ સમ્પન્નો, ઞાણેન ચ તથાવિધો.

‘‘સ વે પઞ્ચઙ્ગસમ્પન્નો, પઞ્ચ અઙ્ગે [પઞ્ચઙ્ગાનિ (સ્યા.)] વિવજ્જયં [વિવજ્જિય (ક.)];

ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે, કેવલી ઇતિ વુચ્ચતી’’તિ. દુતિયં;

૩. સંયોજનસુત્તં

૧૩. ‘‘દસયિમાનિ, ભિક્ખવે, સંયોજનાનિ. કતમાનિ દસ? પઞ્ચોરમ્ભાગિયાનિ સંયોજનાનિ, પઞ્ચુદ્ધમ્ભાગિયાનિ સંયોજનાનિ. કતમાનિ પઞ્ચોરમ્ભાગિયાનિ સંયોજનાનિ? સક્કાયદિટ્ઠિ, વિચિકિચ્છા, સીલબ્બતપરામાસો, કામચ્છન્દો, બ્યાપાદો – ઇમાનિ પઞ્ચોરમ્ભાગિયાનિ સંયોજનાનિ.

‘‘કતમાનિ પઞ્ચુદ્ધમ્ભાગિયાનિ સંયોજનાનિ? રૂપરાગો, અરૂપરાગો, માનો, ઉદ્ધચ્ચં, અવિજ્જા – ઇમાનિ પઞ્ચુદ્ધમ્ભાગિયાનિ સંયોજનાનિ. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, દસ સંયોજનાની’’તિ. તતિયં.

૪. ચેતોખિલસુત્તં

૧૪. ‘‘યસ્સ કસ્સચિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુસ્સ વા ભિક્ખુનિયા વા પઞ્ચ ચેતોખિલા અપ્પહીના પઞ્ચ ચેતસોવિનિબન્ધા અસમુચ્છિન્ના, તસ્સ યા રત્તિ વા દિવસો વા આગચ્છતિ હાનિયેવ પાટિકઙ્ખા કુસલેસુ ધમ્મેસુ નો વુદ્ધિ.

‘‘કતમસ્સ પઞ્ચ ચેતોખિલા અપ્પહીના હોન્તિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સત્થરિ કઙ્ખતિ વિચિકિચ્છતિ નાધિમુચ્ચતિ ન સમ્પસીદતિ. યો સો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સત્થરિ કઙ્ખતિ વિચિકિચ્છતિ નાધિમુચ્ચતિ ન સમ્પસીદતિ, તસ્સ ચિત્તં ન નમતિ આતપ્પાય અનુયોગાય સાતચ્ચાય પધાનાય. યસ્સ ચિત્તં ન નમતિ આતપ્પાય અનુયોગાય સાતચ્ચાય પધાનાય, એવમસ્સાયં પઠમો ચેતોખિલો અપ્પહીનો હોતિ.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ધમ્મે કઙ્ખતિ…પે… સઙ્ઘે કઙ્ખતિ… સિક્ખાય કઙ્ખતિ… સબ્રહ્મચારીસુ કુપિતો હોતિ અનત્તમનો આહતચિત્તો ખિલજાતો. યો સો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સબ્રહ્મચારીસુ કુપિતો હોતિ અનત્તમનો આહતચિત્તો ખિલજાતો, તસ્સ ચિત્તં ન નમતિ આતપ્પાય અનુયોગાય સાતચ્ચાય પધાનાય. યસ્સ ચિત્તં ન નમતિ આતપ્પાય અનુયોગાય સાતચ્ચાય પધાનાય, એવમસ્સાયં પઞ્ચમો ચેતોખિલો અપ્પહીનો હોતિ. ઇમસ્સ પઞ્ચ ચેતોખિલા અપ્પહીના હોન્તિ.

‘‘કતમસ્સ પઞ્ચ ચેતસોવિનિબન્ધા અસમુચ્છિન્ના હોન્તિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કામેસુ અવીતરાગો હોતિ અવિગતચ્છન્દો અવિગતપેમો અવિગતપિપાસો અવિગતપરિળાહો અવિગતતણ્હો. યો સો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કામેસુ અવીતરાગો હોતિ અવિગતચ્છન્દો અવિગતપેમો અવિગતપિપાસો અવિગતપરિળાહો અવિગતતણ્હો, તસ્સ ચિત્તં ન નમતિ આતપ્પાય અનુયોગાય સાતચ્ચાય પધાનાય. યસ્સ ચિત્તં ન નમતિ આતપ્પાય અનુયોગાય સાતચ્ચાય પધાનાય, એવમસ્સાયં પઠમો ચેતસોવિનિબન્ધો અસમુચ્છિન્નો હોતિ.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કાયે અવીતરાગો હોતિ…પે… રૂપે અવીતરાગો હોતિ…પે… યાવદત્થં ઉદરાવદેહકં ભુઞ્જિત્વા સેય્યસુખં પસ્સસુખં મિદ્ધસુખં અનુયુત્તો વિહરતિ… અઞ્ઞતરં દેવનિકાયં પણિધાય બ્રહ્મચરિયં ચરતિ – ‘ઇમિનાહં સીલેન વા વતેન વા તપેન વા બ્રહ્મચરિયેન વા દેવો વા ભવિસ્સામિ દેવઞ્ઞતરો વા’તિ. યો સો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અઞ્ઞતરં દેવનિકાયં પણિધાય બ્રહ્મચરિયં ચરતિ – ‘ઇમિનાહં સીલેન વા વતેન વા તપેન વા બ્રહ્મચરિયેન વા દેવો વા ભવિસ્સામિ દેવઞ્ઞતરો વા’તિ, તસ્સ ચિત્તં ન નમતિ આતપ્પાય અનુયોગાય સાતચ્ચાય પધાનાય. યસ્સ ચિત્તં ન નમતિ આતપ્પાય અનુયોગાય સાતચ્ચાય પધાનાય, એવમસ્સાયં પઞ્ચમો ચેતસોવિનિબન્ધો અસમુચ્છિન્નો હોતિ. ઇમસ્સ પઞ્ચ ચેતસોવિનિબન્ધા અસમુચ્છિન્ના હોન્તિ.

‘‘યસ્સ કસ્સચિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુસ્સ વા ભિક્ખુનિયા વા ઇમે પઞ્ચ ચેતોખિલા અપ્પહીના ઇમે પઞ્ચ ચેતસોવિનિબન્ધા અસમુચ્છિન્ના, તસ્સ યા રત્તિ વા દિવસો વા આગચ્છતિ હાનિયેવ પાટિકઙ્ખા કુસલેસુ ધમ્મેસુ નો વુદ્ધિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, કાળપક્ખે ચન્દસ્સ યા રત્તિ વા દિવસો વા આગચ્છતિ, હાયતેવ વણ્ણેન હાયતિ મણ્ડલેન હાયતિ આભાય હાયતિ આરોહપરિણાહેન; એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, યસ્સ કસ્સચિ ભિક્ખુસ્સ વા ભિક્ખુનિયા વા ઇમે પઞ્ચ ચેતોખિલા અપ્પહીના ઇમે પઞ્ચ ચેતસોવિનિબન્ધા અસમુચ્છિન્ના, તસ્સ યા રત્તિ વા દિવસો વા આગચ્છતિ હાનિયેવ પાટિકઙ્ખા કુસલેસુ ધમ્મેસુ નો વુદ્ધિ.

‘‘યસ્સ કસ્સચિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુસ્સ વા ભિક્ખુનિયા વા પઞ્ચ ચેતોખિલા પહીના પઞ્ચ ચેતસોવિનિબન્ધા સુસમુચ્છિન્ના, તસ્સ યા રત્તિ વા દિવસો વા આગચ્છતિ વુદ્ધિયેવ પાટિકઙ્ખા કુસલેસુ ધમ્મેસુ નો પરિહાનિ.

‘‘કતમસ્સ પઞ્ચ ચેતોખિલા પહીના હોન્તિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સત્થરિ ન કઙ્ખતિ ન વિચિકિચ્છતિ, અધિમુચ્ચતિ સમ્પસીદતિ. યો સો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સત્થરિ ન કઙ્ખતિ ન વિચિકિચ્છતિ અધિમુચ્ચતિ સમ્પસીદતિ, તસ્સ ચિત્તં નમતિ આતપ્પાય અનુયોગાય સાતચ્ચાય પધાનાય. યસ્સ ચિત્તં નમતિ આતપ્પાય અનુયોગાય સાતચ્ચાય પધાનાય, એવમસ્સાયં પઠમો ચેતોખિલો પહીનો હોતિ.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ધમ્મે ન કઙ્ખતિ…પે… સઙ્ઘે ન કઙ્ખતિ… સિક્ખાય ન કઙ્ખતિ … સબ્રહ્મચારીસુ ન કુપિતો હોતિ અત્તમનો ન આહતચિત્તો ન ખિલજાતો. યો સો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સબ્રહ્મચારીસુ ન કુપિતો હોતિ અત્તમનો ન આહતચિત્તો ન ખિલજાતો, તસ્સ ચિત્તં નમતિ આતપ્પાય અનુયોગાય સાતચ્ચાય પધાનાય. યસ્સ ચિત્તં નમતિ આતપ્પાય અનુયોગાય સાતચ્ચાય પધાનાય, એવમસ્સાયં પઞ્ચમો ચેતોખિલો પહીનો હોતિ. ઇમસ્સ પઞ્ચ ચેતોખિલા પહીના હોન્તિ.

‘‘કતમસ્સ પઞ્ચ ચેતસોવિનિબન્ધા સુસમુચ્છિન્ના હોન્તિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કામેસુ વીતરાગો હોતિ વિગતચ્છન્દો વિગતપેમો વિગતપિપાસો વિગતપરિળાહો વિગતતણ્હો. યો સો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કામેસુ વીતરાગો હોતિ વિગતચ્છન્દો વિગતપેમો વિગતપિપાસો વિગતપરિળાહો વિગતતણ્હો, તસ્સ ચિત્તં નમતિ આતપ્પાય અનુયોગાય સાતચ્ચાય પધાનાય. યસ્સ ચિત્તં નમતિ આતપ્પાય અનુયોગાય સાતચ્ચાય પધાનાય, એવમસ્સાયં પઠમો ચેતસોવિનિબન્ધો સુસમુચ્છિન્નો હોતિ.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કાયે વીતરાગો હોતિ…પે… રૂપે વીતરાગો હોતિ …પે… ન યાવદત્થં ઉદરાવદેહકં ભુઞ્જિત્વા સેય્યસુખં પસ્સસુખં મિદ્ધસુખં અનુયુત્તો વિહરતિ, ન અઞ્ઞતરં દેવનિકાયં પણિધાય બ્રહ્મચરિયં ચરતિ – ‘ઇમિનાહં સીલેન વા વતેન વા તપેન વા બ્રહ્મચરિયેન વા દેવો વા ભવિસ્સામિ દેવઞ્ઞતરો વા’તિ. યો સો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ન અઞ્ઞતરં દેવનિકાયં પણિધાય…પે… દેવઞ્ઞતરો વાતિ, તસ્સ ચિત્તં નમતિ આતપ્પાય અનુયોગાય સાતચ્ચાય પધાનાય. યસ્સ ચિત્તં નમતિ આતપ્પાય અનુયોગાય સાતચ્ચાય પધાનાય, એવમસ્સાયં પઞ્ચમો ચેતસોવિનિબન્ધો સુસમુચ્છિન્નો હોતિ. ઇમસ્સ પઞ્ચ ચેતસોવિનિબન્ધા સુસમુચ્છિન્ના હોન્તિ.

‘‘યસ્સ કસ્સચિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુસ્સ વા ભિક્ખુનિયા વા ઇમે પઞ્ચ ચેતોખિલા પહીના ઇમે પઞ્ચ ચેતસોવિનિબન્ધા સુસમુચ્છિન્ના, તસ્સ યા રત્તિ વા દિવસો વા આગચ્છતિ વુદ્ધિયેવ પાટિકઙ્ખા કુસલેસુ ધમ્મેસુ નો પરિહાનિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, જુણ્હપક્ખે ચન્દસ્સ યા રત્તિ વા દિવસો વા આગચ્છતિ, વડ્ઢતેવ વણ્ણેન વડ્ઢતિ મણ્ડલેન વડ્ઢતિ આભાય વડ્ઢતિ આરોહપરિણાહેન; એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, યસ્સ કસ્સચિ ભિક્ખુસ્સ વા ભિક્ખુનિયા વા ઇમે પઞ્ચ ચેતોખિલા પહીના ઇમે પઞ્ચ ચેતસોવિનિબન્ધા સુસમુચ્છિન્ના, તસ્સ યા રત્તિ વા દિવસો વા આગચ્છતિ વુદ્ધિયેવ પાટિકઙ્ખા કુસલેસુ ધમ્મેસુ નો પરિહાની’’તિ. ચતુત્થં.

૫. અપ્પમાદસુત્તં

૧૫. ‘‘યાવતા, ભિક્ખવે, સત્તા અપદા વા દ્વિપદા વા ચતુપ્પદા વા બહુપ્પદા વા રૂપિનો વા અરૂપિનો વા સઞ્ઞિનો વા અસઞ્ઞિનો વા નેવસઞ્ઞિનાસઞ્ઞિનો વા, તથાગતો તેસં અગ્ગમક્ખાયતિ અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો; એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, યે કેચિ કુસલા ધમ્મા, સબ્બે તે અપ્પમાદમૂલકા અપ્પમાદસમોસરણા. અપ્પમાદો તેસં [તેસં ધમ્માનં (સી. ક.) સં. નિ. ૫.૧૩૯] અગ્ગમક્ખાયતિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, યાનિ કાનિચિ જઙ્ગલાનં [જઙ્ગમાનં (સી. પી.) સં. નિ. ૫.૧૩૯] પાણાનં પદજાતાનિ, સબ્બાનિ તાનિ હત્થિપદે સમોધાનં ગચ્છન્તિ, હત્થિપદં તેસં અગ્ગમક્ખાયતિ, યદિદં મહન્તત્તેન; એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, યે કેચિ કુસલા ધમ્મા, સબ્બે તે અપ્પમાદમૂલકા અપ્પમાદસમોસરણા. અપ્પમાદો તેસં અગ્ગમક્ખાયતિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, કૂટાગારસ્સ યા કાચિ ગોપાનસિયો સબ્બા તા કૂટઙ્ગમા કૂટનિન્ના કૂટસમોસરણા, કૂટો તાસં અગ્ગમક્ખાયતિ; એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, યે કેચિ કુસલા ધમ્મા, સબ્બે તે અપ્પમાદમૂલકા અપ્પમાદસમોસરણા. અપ્પમાદો તેસં અગ્ગમક્ખાયતિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, યે કેચિ મૂલગન્ધા, કાળાનુસારિયં તેસં અગ્ગમક્ખાયતિ; એવમેવં ખો ભિક્ખવે…પે….

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, યે કેચિ સારગન્ધા, લોહિતચન્દનં તેસં અગ્ગમક્ખાયતિ; એવમેવં ખો ભિક્ખવે…પે….

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, યે કેચિ પુપ્ફગન્ધા, વસ્સિકં તેસં અગ્ગમક્ખાયતિ; એવમેવં ખો ભિક્ખવે…પે….

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, યે કેચિ ખુદ્દરાજાનો [કુડ્ડરાજાનો (સી. સ્યા. પી.), કુટ્ટરાજાનો, કૂટરાજાનો (ક.) અ. નિ. ૬.૫૩], સબ્બે તે રઞ્ઞો ચક્કવત્તિસ્સ અનુયન્તા ભવન્તિ, રાજા તેસં ચક્કવત્તી અગ્ગમક્ખાયતિ; એવમેવં ખો, ભિક્ખવે…પે….

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, યા કાચિ તારકરૂપાનં પભા, સબ્બા તા ચન્દપ્પભાય કલં નાગ્ઘન્તિ સોળસિં, ચન્દપ્પભા તાસં અગ્ગમક્ખાયતિ; એવમેવં ખો, ભિક્ખવે…પે….

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, સરદસમયે વિદ્ધે વિગતવલાહકે દેવે આદિચ્ચો નભં અબ્ભુસ્સક્કમાનો [અબ્ભુસ્સુક્કમાનો (સી.) સં. નિ. ૫.૧૪૬-૧૪૮] સબ્બં આકાસગતં તમગતં અભિવિહચ્ચ ભાસતે ચ તપતે ચ વિરોચતિ ચ; એવમેવં ખો, ભિક્ખવે…પે….

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, યા કાચિ મહાનદિયો, સેય્યથિદં – ગઙ્ગા, યમુના, અચિરવતી, સરભૂ, મહી, સબ્બા તા સમુદ્દઙ્ગમા સમુદ્દનિન્ના સમુદ્દપોણા સમુદ્દપબ્ભારા, મહાસમુદ્દો તાસં અગ્ગમક્ખાયતિ; એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, યે કેચિ કુસલા ધમ્મા, સબ્બે તે અપ્પમાદમૂલકા અપ્પમાદસમોસરણા. અપ્પમાદો તેસં અગ્ગમક્ખાયતી’’તિ. પઞ્ચમં.

૬. આહુનેય્યસુત્તં

૧૬. ‘‘દસયિમે, ભિક્ખવે, પુગ્ગલા આહુનેય્યા પાહુનેય્યા દક્ખિણેય્યા અઞ્જલિકરણીયા અનુત્તરં પુઞ્ઞક્ખેત્તં લોકસ્સ. કતમે દસ? તથાગતો અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો, પચ્ચેકબુદ્ધો, ઉભતોભાગવિમુત્તો, પઞ્ઞાવિમુત્તો, કાયસક્ખી, દિટ્ઠિપ્પત્તો, સદ્ધાવિમુત્તો, સદ્ધાનુસારી, ધમ્માનુસારી, ગોત્રભૂ – ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દસ પુગ્ગલા આહુનેય્યા…પે… અનુત્તરં પુઞ્ઞક્ખેત્તં લોકસ્સા’’તિ. છટ્ઠં.

૭. પઠમનાથસુત્તં

૧૭. [દી. નિ. ૩.૩૪૫, ૩૬૦] ‘‘સનાથા, ભિક્ખવે, વિહરથ, મા અનાથા. દુક્ખં, ભિક્ખવે, અનાથો વિહરતિ. દસયિમે, ભિક્ખવે, નાથકરણા ધમ્મા. કતમે દસ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સીલવા હોતિ, પાતિમોક્ખસંવરસંવુતો વિહરતિ આચારગોચરસમ્પન્નો અણુમત્તેસુ વજ્જેસુ ભયદસ્સાવી, સમાદાય સિક્ખતિ સિક્ખાપદેસુ. યમ્પિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સીલવા હોતિ…પે… સમાદાય સિક્ખતિ સિક્ખાપદેસુ, અયમ્પિ ધમ્મો નાથકરણો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ બહુસ્સુતો હોતિ સુતધરો સુતસન્નિચયો, યે તે ધમ્મા આદિકલ્યાણા મજ્ઝેકલ્યાણા પરિયોસાનકલ્યાણા સાત્થં સબ્યઞ્જનં [સાત્થા સબ્યઞ્જના (સી.)] કેવલપરિપુણ્ણં પરિસુદ્ધં બ્રહ્મચરિયં અભિવદન્તિ, તથારૂપાસ્સ ધમ્મા બહુસ્સુતા [બહૂ સુતા (?)] હોન્તિ ધાતા વચસા પરિચિતા મનસાનુપેક્ખિતા દિટ્ઠિયા સુપ્પટિવિદ્ધા. યમ્પિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ બહુસ્સુતો હોતિ…પે… દિટ્ઠિયા સુપ્પટિવિદ્ધા, અયમ્પિ ધમ્મો નાથકરણો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કલ્યાણમિત્તો હોતિ કલ્યાણસહાયો કલ્યાણસમ્પવઙ્કો. યમ્પિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કલ્યાણમિત્તો હોતિ કલ્યાણસહાયો કલ્યાણસમ્પવઙ્કો, અયમ્પિ ધમ્મો નાથકરણો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સુવચો હોતિ સોવચસ્સકરણેહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો, ખમો પદક્ખિણગ્ગાહી અનુસાસનિં. યમ્પિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સુવચો હોતિ…પે… અનુસાસનિં, અયમ્પિ ધમ્મો નાથકરણો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ યાનિ તાનિ સબ્રહ્મચારીનં ઉચ્ચાવચાનિ કિંકરણીયાનિ, તત્થ દક્ખો હોતિ અનલસો તત્રૂપાયાય વીમંસાય સમન્નાગતો, અલં કાતું અલં સંવિધાતું. યમ્પિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ યાનિ તાનિ સબ્રહ્મચારીનં…પે… અલં કાતું અલં સંવિધાતું, અયમ્પિ ધમ્મો નાથકરણો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ધમ્મકામો હોતિ પિયસમુદાહારો, અભિધમ્મે અભિવિનયે ઉળારપામોજ્જો. યમ્પિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ધમ્મકામો હોતિ પિયસમુદાહારો, અભિધમ્મે અભિવિનયે ઉળારપામોજ્જો, અયમ્પિ ધમ્મો નાથકરણો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ આરદ્ધવીરિયો વિહરતિ અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય, કુસલાનં ધમ્માનં ઉપસમ્પદાય, થામવા દળ્હપરક્કમો અનિક્ખિત્તધુરો કુસલેસુ ધમ્મેસુ. યમ્પિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ આરદ્ધવીરિયો વિહરતિ અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય, કુસલાનં ધમ્માનં ઉપસમ્પદાય, થામવા દળ્હપરક્કમો અનિક્ખિત્તધુરો કુસલેસુ ધમ્મેસુ, અયમ્પિ ધમ્મો નાથકરણો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સન્તુટ્ઠો હોતિ ઇતરીતરચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારેન. યમ્પિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સન્તુટ્ઠો હોતિ ઇતરીતરચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારેન, અયમ્પિ ધમ્મો નાથકરણો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સતિમા હોતિ પરમેન સતિનેપક્કેન સમન્નાગતો ચિરકતમ્પિ ચિરભાસિતમ્પિ સરિતા અનુસ્સરિતા. યમ્પિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સતિમા હોતિ પરમેન સતિનેપક્કેન સમન્નાગતો ચિરકતમ્પિ ચિરભાસિતમ્પિ સરિતા અનુસ્સરિતા, અયમ્પિ ધમ્મો નાથકરણો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પઞ્ઞવા હોતિ ઉદયત્થગામિનિયા પઞ્ઞાય સમન્નાગતો અરિયાય નિબ્બેધિકાય સમ્મા દુક્ખક્ખયગામિનિયા. યમ્પિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પઞ્ઞવા હોતિ ઉદયત્થગામિનિયા પઞ્ઞાય સમન્નાગતો અરિયાય નિબ્બેધિકાય સમ્મા દુક્ખક્ખયગામિનિયા, અયમ્પિ ધમ્મો નાથકરણો.

‘‘સનાથા, ભિક્ખવે, વિહરથ, મા અનાથા. દુક્ખં, ભિક્ખવે, અનાથો વિહરતિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દસ નાથકરણા ધમ્મા’’તિ. સત્તમં.

૮. દુતિયનાથસુત્તં

૧૮. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ભિક્ખવો’’તિ. ‘‘ભદન્તે’’તિ તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

‘‘સનાથા, ભિક્ખવે, વિહરથ, મા અનાથા. દુક્ખં, ભિક્ખવે, અનાથો વિહરતિ. દસયિમે, ભિક્ખવે, નાથકરણા ધમ્મા. કતમે દસ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સીલવા હોતિ…પે… સમાદાય સિક્ખતિ સિક્ખાપદેસુ. ‘સીલવા વતાયં ભિક્ખુ પાતિમોક્ખસંવરસંવુતો વિહરતિ આચારગોચરસમ્પન્નો અણુમત્તેસુ વજ્જેસુ ભયદસ્સાવી, સમાદાય સિક્ખતિ સિક્ખાપદેસૂ’તિ થેરાપિ નં ભિક્ખૂ વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તિ, મજ્ઝિમાપિ ભિક્ખૂ… નવાપિ ભિક્ખૂ વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તિ. તસ્સ થેરાનુકમ્પિતસ્સ મજ્ઝિમાનુકમ્પિતસ્સ નવાનુકમ્પિતસ્સ વુદ્ધિયેવ પાટિકઙ્ખા કુસલેસુ ધમ્મેસુ, નો પરિહાનિ. અયમ્પિ ધમ્મો નાથકરણો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ બહુસ્સુતો હોતિ…પે… દિટ્ઠિયા સુપ્પટિવિદ્ધા. ‘બહુસ્સુતો વતાયં ભિક્ખુ સુતધરો સુતસન્નિચયો, યે તે ધમ્મા આદિકલ્યાણા મજ્ઝેકલ્યાણા પરિયોસાનકલ્યાણા સાત્થં સબ્યઞ્જનં કેવલપરિપુણ્ણં પરિસુદ્ધં બ્રહ્મચરિયં અભિવદન્તિ, તથારૂપાસ્સ ધમ્મા બહુસ્સુતા હોન્તિ ધાતા વચસા પરિચિતા મનસાનુપેક્ખિતા દિટ્ઠિયા સુપ્પટિવિદ્ધા’તિ થેરાપિ નં ભિક્ખૂ વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તિ, મજ્ઝિમાપિ ભિક્ખૂ… નવાપિ ભિક્ખૂ વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તિ. તસ્સ થેરાનુકમ્પિતસ્સ મજ્ઝિમાનુકમ્પિતસ્સ નવાનુકમ્પિતસ્સ વુદ્ધિયેવ પાટિકઙ્ખા કુસલેસુ ધમ્મેસુ, નો પરિહાનિ. અયમ્પિ ધમ્મો નાથકરણો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કલ્યાણમિત્તો હોતિ કલ્યાણસહાયો કલ્યાણસમ્પવઙ્કો. ‘કલ્યાણમિત્તો વતાયં ભિક્ખુ કલ્યાણસહાયો કલ્યાણસમ્પવઙ્કો’તિ થેરાપિ નં ભિક્ખૂ વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તિ, મજ્ઝિમાપિ ભિક્ખૂ… નવાપિ ભિક્ખૂ વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તિ. તસ્સ થેરાનુકમ્પિતસ્સ મજ્ઝિમાનુકમ્પિતસ્સ નવાનુકમ્પિતસ્સ વુદ્ધિયેવ પાટિકઙ્ખા કુસલેસુ ધમ્મેસુ, નો પરિહાનિ. અયમ્પિ ધમ્મો નાથકરણો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સુવચો હોતિ સોવચસ્સકરણેહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો, ખમો પદક્ખિણગ્ગાહી અનુસાસનિં. ‘સુવચો વતાયં ભિક્ખુ સોવચસ્સકરણેહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો, ખમો પદક્ખિણગ્ગાહી અનુસાસનિ’ન્તિ થેરાપિ નં ભિક્ખૂ વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તિ, મજ્ઝિમાપિ ભિક્ખૂ… નવાપિ ભિક્ખૂ વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તિ. તસ્સ થેરાનુકમ્પિતસ્સ મજ્ઝિમાનુકમ્પિતસ્સ નવાનુકમ્પિતસ્સ વુદ્ધિયેવ પાટિકઙ્ખા કુસલેસુ ધમ્મેસુ, નો પરિહાનિ. અયમ્પિ ધમ્મો નાથકરણો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ યાનિ તાનિ સબ્રહ્મચારીનં ઉચ્ચાવચાનિ કિંકરણીયાનિ, તત્થ દક્ખો હોતિ અનલસો, તત્રૂપાયાય વીમંસાય સમન્નાગતો, અલં કાતું અલં સંવિધાતું. ‘યાનિ તાનિ સબ્રહ્મચારીનં ઉચ્ચાવચાનિ કિંકરણીયાનિ, તત્થ દક્ખો વતાયં ભિક્ખુ અનલસો, તત્રૂપાયાય વીમંસાય સમન્નાગતો, અલં કાતું અલં સંવિધાતુ’ન્તિ થેરાપિ નં ભિક્ખૂ વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તિ, મજ્ઝિમાપિ ભિક્ખૂ… નવાપિ ભિક્ખૂ વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તિ. તસ્સ થેરાનુકમ્પિતસ્સ મજ્ઝિમાનુકમ્પિતસ્સ નવાનુકમ્પિતસ્સ વુદ્ધિયેવ પાટિકઙ્ખા કુસલેસુ ધમ્મેસુ, નો પરિહાનિ. અયમ્પિ ધમ્મો નાથકરણો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ધમ્મકામો હોતિ પિયસમુદાહારો, અભિધમ્મે અભિવિનયે ઉળારપામોજ્જો. ‘ધમ્મકામો વતાયં ભિક્ખુ પિયસમુદાહારો, અભિધમ્મે અભિવિનયે ઉળારપામોજ્જો’તિ થેરાપિ નં ભિક્ખૂ વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તિ, મજ્ઝિમાપિ ભિક્ખૂ… નવાપિ ભિક્ખૂ વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તિ. તસ્સ થેરાનુકમ્પિતસ્સ મજ્ઝિમાનુકમ્પિતસ્સ નવાનુકમ્પિતસ્સ વુદ્ધિયેવ પાટિકઙ્ખા કુસલેસુ ધમ્મેસુ, નો પરિહાનિ. અયમ્પિ ધમ્મો નાથકરણો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ આરદ્ધવીરિયો વિહરતિ અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય, કુસલાનં ધમ્માનં ઉપસમ્પદાય, થામવા દળ્હપરક્કમો અનિક્ખિત્તધુરો કુસલેસુ ધમ્મેસુ ‘આરદ્ધવીરિયો વતાયં ભિક્ખુ વિહરતિ અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય, કુસલાનં ધમ્માનં ઉપસમ્પદાય, થામવા દળ્હપરક્કમો અનિક્ખિત્તધુરો કુસલેસુ ધમ્મેસૂ’તિ થેરાપિ નં ભિક્ખૂ વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તિ, મજ્ઝિમાપિ ભિક્ખૂ… નવાપિ ભિક્ખૂ વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તિ. તસ્સ થેરાનુકમ્પિતસ્સ મજ્ઝિમાનુકમ્પિતસ્સ નવાનુકમ્પિતસ્સ વુદ્ધિયેવ પાટિકઙ્ખા કુસલેસુ ધમ્મેસુ, નો પરિહાનિ. અયમ્પિ ધમ્મો નાથકરણો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સન્તુટ્ઠો હોતિ ઇતરીતરચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારેન. ‘સન્તુટ્ઠો વતાયં ભિક્ખુ ઇતરીતરચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારેના’તિ થેરાપિ નં ભિક્ખૂ વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તિ, મજ્ઝિમાપિ ભિક્ખૂ… નવાપિ ભિક્ખૂ વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તિ. તસ્સ થેરાનુકમ્પિતસ્સ મજ્ઝિમાનુકમ્પિતસ્સ નવાનુકમ્પિતસ્સ વુદ્ધિયેવ પાટિકઙ્ખા કુસલેસુ ધમ્મેસુ, નો પરિહાનિ. અયમ્પિ ધમ્મો નાથકરણો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સતિમા હોતિ પરમેન સતિનેપક્કેન સમન્નાગતો, ચિરકતમ્પિ ચિરભાસિતમ્પિ સરિતા અનુસ્સરિતા. ‘સતિમા વતાયં ભિક્ખુ પરમેન સતિનેપક્કેન સમન્નાગતો, ચિરકતમ્પિ ચિરભાસિતમ્પિ સરિતા અનુસ્સરિતા’તિ થેરાપિ નં ભિક્ખૂ વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તિ, મજ્ઝિમાપિ ભિક્ખૂ… નવાપિ ભિક્ખૂ વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તિ. તસ્સ થેરાનુકમ્પિતસ્સ મજ્ઝિમાનુકમ્પિતસ્સ નવાનુકમ્પિતસ્સ વુદ્ધિયેવ પાટિકઙ્ખા કુસલેસુ ધમ્મેસુ, નો પરિહાનિ. અયમ્પિ ધમ્મો નાથકરણો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પઞ્ઞવા હોતિ ઉદયત્થગામિનિયા પઞ્ઞાય સમન્નાગતો અરિયાય નિબ્બેધિકાય સમ્મા દુક્ખક્ખયગામિનિયા. ‘પઞ્ઞવા વતાયં ભિક્ખુ ઉદયત્થગામિનિયા પઞ્ઞાય સમન્નાગતો અરિયાય નિબ્બેધિકાય સમ્મા દુક્ખક્ખયગામિનિયા’તિ થેરાપિ નં ભિક્ખૂ વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તિ, મજ્ઝિમાપિ ભિક્ખૂ… નવાપિ ભિક્ખૂ વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તિ. તસ્સ થેરાનુકમ્પિતસ્સ…પે… નો પરિહાનિ. અયમ્પિ ધમ્મો નાથકરણો.

‘‘સનાથા, ભિક્ખવે, વિહરથ, મા અનાથા. દુક્ખં, ભિક્ખવે, અનાથો વિહરતિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દસ નાથકરણા ધમ્મા’’તિ. ઇદમવોચ ભગવા. અત્તમના તે ભિક્ખૂ ભગવતો ભાસિતં અભિનન્દુન્તિ. અટ્ઠમં.

૯. પઠમઅરિયાવાસસુત્તં

૧૯. [દી. નિ. ૩.૩૪૮, ૩૬૦] ‘‘દસયિમે, ભિક્ખવે, અરિયાવાસા, યે અરિયા આવસિંસુ વા આવસન્તિ વા આવસિસ્સન્તિ વા. કતમે દસ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પઞ્ચઙ્ગવિપ્પહીનો હોતિ, છળઙ્ગસમન્નાગતો, એકારક્ખો, ચતુરાપસ્સેનો, પણુન્નપચ્ચેકસચ્ચો [પનુણ્ણપચ્ચેકસચ્ચો (ક.)], સમવયસટ્ઠેસનો, અનાવિલસઙ્કપ્પો, પસ્સદ્ધકાયસઙ્ખારો, સુવિમુત્તચિત્તો, સુવિમુત્તપઞ્ઞો. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દસ અરિયાવાસા, યે અરિયા આવસિંસુ વા આવસન્તિ વા આવસિસ્સન્તિ વા’’તિ. નવમં.

૧૦. દુતિયઅરિયાવાસસુત્તં

૨૦. એકં સમયં ભગવા કુરૂસુ વિહરતિ કમ્માસધમ્મં નામ કુરૂનં નિગમો. તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ…પે….

‘‘દસયિમે, ભિક્ખવે, અરિયાવાસા, યે અરિયા આવસિંસુ વા આવસન્તિ વા આવસિસ્સન્તિ વા. કતમે દસ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પઞ્ચઙ્ગવિપ્પહીનો હોતિ, છળઙ્ગસમન્નાગતો, એકારક્ખો, ચતુરાપસ્સેનો, પણુન્નપચ્ચેકસચ્ચો, સમવયસટ્ઠેસનો, અનાવિલસઙ્કપ્પો, પસ્સદ્ધકાયસઙ્ખારો, સુવિમુત્તચિત્તો, સુવિમુત્તપઞ્ઞો.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પઞ્ચઙ્ગવિપ્પહીનો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો કામચ્છન્દો પહીનો હોતિ, બ્યાપાદો પહીનો હોતિ, થિનમિદ્ધં પહીનં હોતિ, ઉદ્ધચ્ચકુક્કુચ્ચં પહીનં હોતિ, વિચિકિચ્છા પહીના હોતિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પઞ્ચઙ્ગવિપ્પહીનો હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ છળઙ્ગસમન્નાગતો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચક્ખુના રૂપં દિસ્વા નેવ સુમનો હોતિ ન દુમ્મનો, ઉપેક્ખકો વિહરતિ સતો સમ્પજાનો. સોતેન સદ્દં સુત્વા… ઘાનેન ગન્ધં ઘાયિત્વા… જિવ્હાય રસં સાયિત્વા… કાયેન ફોટ્ઠબ્બં ફુસિત્વા… મનસા ધમ્મં વિઞ્ઞાય નેવ સુમનો હોતિ ન દુમ્મનો, ઉપેક્ખકો વિહરતિ સતો સમ્પજાનો. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ છળઙ્ગસમન્નાગતો હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ એકારક્ખો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સતારક્ખેન ચેતસા સમન્નાગતો હોતિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ એકારક્ખો હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચતુરાપસ્સેનો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સઙ્ખાયેકં પટિસેવતિ, સઙ્ખાયેકં અધિવાસેતિ, સઙ્ખાયેકં પરિવજ્જેતિ, સઙ્ખાયેકં વિનોદેતિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચતુરાપસ્સેનો હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પણુન્નપચ્ચેકસચ્ચો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો યાનિ તાનિ પુથુસમણબ્રાહ્મણાનં પુથુપચ્ચેકસચ્ચાનિ, સેય્યથિદં – ‘સસ્સતો લોકો’તિ વા, ‘અસસ્સતો લોકો’તિ વા, ‘અન્તવા લોકો’તિ વા, ‘અનન્તવા લોકો’તિ વા, ‘તં જીવં તં સરીર’ન્તિ વા, ‘અઞ્ઞં જીવં અઞ્ઞં સરીર’ન્તિ વા, ‘હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિ વા, ‘ન હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિ વા, ‘હોતિ ચ ન ચ હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિ વા, ‘નેવ હોતિ ન ન હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિ વા, સબ્બાનિ તાનિ નુન્નાનિ હોન્તિ પણુન્નાનિ [નુણ્ણાનિ હોન્તિ પનુણ્ણાનિ (?)] ચત્તાનિ વન્તાનિ મુત્તાનિ પહીનાનિ પટિનિસ્સટ્ઠાનિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પણુન્નપચ્ચેકસચ્ચો હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સમવયસટ્ઠેસનો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો કામેસના પહીના હોતિ, ભવેસના પહીના હોતિ, બ્રહ્મચરિયેસના પટિપ્પસ્સદ્ધા. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સમવયસટ્ઠેસનો હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અનાવિલસઙ્કપ્પો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો કામસઙ્કપ્પો પહીનો હોતિ, બ્યાપાદસઙ્કપ્પો પહીનો હોતિ, વિહિંસાસઙ્કપ્પો પહીનો હોતિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અનાવિલસઙ્કપ્પો હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પસ્સદ્ધકાયસઙ્ખારો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સુખસ્સ ચ પહાના દુક્ખસ્સ ચ પહાના પુબ્બેવ સોમનસ્સદોમનસ્સાનં અત્થઙ્ગમા અદુક્ખમસુખં ઉપેક્ખાસતિપારિસુદ્ધિં ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પસ્સદ્ધકાયસઙ્ખારો હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સુવિમુત્તચિત્તો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો રાગા ચિત્તં વિમુત્તં હોતિ, દોસા ચિત્તં વિમુત્તં હોતિ, મોહા ચિત્તં વિમુત્તં હોતિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સુવિમુત્તચિત્તો હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સુવિમુત્તપઞ્ઞો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ‘રાગો મે પહીનો ઉચ્છિન્નમૂલો તાલાવત્થુકતો અનભાવંકતો આયતિં અનુપ્પાદધમ્મો’તિ પજાનાતિ, દોસો મે પહીનો…પે… ‘મોહો મે પહીનો ઉચ્છિન્નમૂલો તાલાવત્થુકતો અનભાવંકતો આયતિં અનુપ્પાદધમ્મો’તિ પજાનાતિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સુવિમુત્તપઞ્ઞો હોતિ.

‘‘યે હિ કેચિ, ભિક્ખવે, અતીતમદ્ધાનં અરિયા અરિયાવાસે આવસિંસુ, સબ્બે તે ઇમેવ દસ અરિયાવાસે આવસિંસુ; યે હિ કેચિ, ભિક્ખવે, અનાગતમદ્ધાનં અરિયા અરિયાવાસે આવસિસ્સન્તિ, સબ્બે તે ઇમેવ દસ અરિયાવાસે આવસિસ્સન્તિ; યે હિ [યેપિ (?)] કેચિ, ભિક્ખવે, એતરહિ અરિયા અરિયાવાસે આવસન્તિ, સબ્બે તે ઇમેવ દસ અરિયાવાસે આવસન્તિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દસ અરિયાવાસા, યે અરિયા આવસિંસુ વા આવસન્તિ વા આવસિસ્સન્તિ વા’’તિ. દસમં.

નાથવગ્ગો દુતિયો.