१०. सत्तसमथनानत्थादि
३५४. सम्मुखाविनयोति वा सतिविनयोति वा – इमे धम्मा नानत्था नानाब्यञ्जना उदाहु एकत्था ब्यञ्जनमेव नानं? सम्मुखाविनयोति वा अमूळ्हविनयोति वा…पे… सम्मुखाविनयोति वा पटिञ्ञातकरणन्ति वा… सम्मुखाविनयोति वा येभुय्यसिकाति वा… सम्मुखाविनयोति वा तस्सपापियसिकाति वा… सम्मुखाविनयोति वा तिणवत्थारकोति वा – इमे धम्मा नानत्था नानाब्यञ्जना उदाहु एकत्था ब्यञ्जनमेव नानं? सम्मुखाविनयोति वा सतिविनयोति वा – इमे धम्मा नानत्था चेव नानाब्यञ्जना च. सम्मुखाविनयोति वा अमूळ्हविनयोति वा…पे… सम्मुखाविनयोति वा पटिञ्ञातकरणन्ति वा… सम्मुखाविनयोति वा येभुय्यसिकाति वा… सम्मुखाविनयोति वा तस्सपापियसिकाति वा… सम्मुखाविनयोति वा तिणवत्थारकोति वा – इमे धम्मा नानत्था चेव नाना ब्यञ्जना च.
३५५. [चूळव. २२४] विवादो विवादाधिकरणं, विवादो नो अधिकरणं, अधिकरणं नो विवादो, अधिकरणञ्चेव विवादो च? सिया विवादो विवादाधिकरणं, सिया विवादो नो अधिकरणं, सिया अधिकरणं नो विवादो, सिया अधिकरणञ्चेव विवादो च.
तत्थ कतमो विवादो विवादाधिकरणं? इध भिक्खू विवदन्ति धम्मोति वा अधम्मोति वा…पे… दुट्ठुल्ला आपत्तीति वा अदुट्ठुल्ला आपत्तीति वा. यं तत्थ भण्डनं, कलहो, विग्गहो, विवादो, नानावादो, अञ्ञथावादो, विपच्चताय वोहारो, मेधकं – अयं विवादो विवादाधिकरणं.
तत्थ कतमो विवादो नो अधिकरणं? मातापि पुत्तेन विवदति, पुत्तोपि मातरा विवदति, पितापि पुत्तेन विवदति, पुत्तोपि पितरा विवदति, भातापि भातरा विवदति, भातापि भगिनिया विवदति, भगिनीपि भातरा विवदति, सहायोपि सहायेन विवदति – अयं विवादो नो अधिकरणं.
तत्थ कतमं अधिकरणं नो विवादो? अनुवादाधिकरणं, आपत्ताधिकरणं, किच्चाधिकरणं – इदं अधिकरणं नो विवादो.
तत्थ कतमं अधिकरणञ्चेव विवादो च? विवादाधिकरणं अधिकरणञ्चेव विवादो च.
३५६. [चूळव. २२४ आदयो] अनुवादो अनुवादाधिकरणं, अनुवादो नो अधिकरणं, अधिकरणं नो अनुवादो, अधिकरणञ्चेव अनुवादो च? सिया अनुवादो अनुवादाधिकरणं, सिया अनुवादो नो अधिकरणं, सिया अधिकरणं नो अनुवादो, सिया अधिकरणञ्चेव अनुवादो च.
तत्थ कतमो अनुवादो अनुवादाधिकरणं? इध भिक्खू भिक्खुं अनुवदन्ति सीलविपत्तिया वा आचारविपत्तिया वा दिट्ठिविपत्तिया वा आजीवविपत्तिया वा. यो तत्थ अनुवादो, अनुवदना अनुल्लपना अनुभणना अनुसम्पवङ्कता अब्भुस्सहनता अनुबलप्पदानं – अयं अनुवादो अनुवादाधिकरणं.
तत्थ कतमो अनुवादो नो अधिकरणं? मातापि पुत्तं अनुवदति, पुत्तोपि मातरं अनुवदति, पितापि पुत्तं अनुवदति, पुत्तोपि पितरं अनुवदति, भातापि भातरं अनुवदति, भातापि भगिनिं अनुवदति, भगिनीपि भातरं अनुवदति, सहायोपि सहायं अनुवदति – अयं अनुवादो नो अधिकरणं.
तत्थ कतमं अधिकरणं नो अनुवादो? आपत्ताधिकरणं किच्चाधिकरणं विवादाधिकरणं – इदं अधिकरणं नो अनुवादो.
तत्थ कतमं अधिकरणञ्चेव अनुवादो च? अनुवादाधिकरणं अधिकरणञ्चेव अनुवादो च.
३५७. आपत्ति आपत्ताधिकरणं, आपत्ति नो अधिकरणं, अधिकरणं नो आपत्ति, अधिकरणञ्चेव आपत्ति च? सिया आपत्ति आपत्ताधिकरणं, सिया आपत्ति नो अधिकरणं, सिया अधिकरणं नो आपत्ति, सिया अधिकरणञ्चेव आपत्ति च.
तत्थ कतमा आपत्ति आपत्ताधिकरणं? पञ्चपि आपत्तिक्खन्धा आपत्ताधिकरणं. सत्तपि आपत्तिक्खन्धा आपत्ताधिकरणं. अयं आपत्ति आपत्ताधिकरणं.
तत्थ कतमा आपत्ति नो अधिकरणं? सोतापत्ति समापत्ति – अयं आपत्ति नो अधिकरणं.
तत्थ कतमं अधिकरणं नो आपत्ति? किच्चाधिकरणं विवादाधिकरणं अनुवादाधिकरणं – इदं अधिकरणं नो आपत्ति.
तत्थ कतमं अधिकरणञ्चेव आपत्ति च? आपत्ताधिकरणं अधिकरणञ्चेव आपत्ति च.
३५८. [चूळव. २२३] किच्चं किच्चाधिकरणं, किच्चं नो अधिकरणं, अधिकरणं नो किच्चं, अधिकरणञ्चेव किच्चञ्च? सिया किच्चं किच्चाधिकरणं, सिया किच्चं नो अधिकरणं, सिया अधिकरणं नो किच्चं, सिया अधिकरणञ्चेव किच्चञ्च.
तत्थ कतमं किच्चं किच्चाधिकरणं? या सङ्घस्स किच्चयता करणीयता अपलोकनकम्मं ञत्तिकम्मं ञत्तिदुतियकम्मं ञत्तिचतुत्थकम्मं – इदं किच्चं किच्चाधिकरणं.
तत्थ कतमं किच्चं नो अधिकरणं? आचरियकिच्चं उपज्झायकिच्चं [उपज्झायकिच्चं सकिच्चं (क.)] समानुपज्झायकिच्चं समानाचरियकिच्चं – इदं किच्चं नो अधिकरणं.
तत्थ कतमं अधिकरणं नो किच्चं? विवादाधिकरणं अनुवादाधिकरणं आपत्ताधिकरणं – इदं अधिकरणं नो किच्चं.
तत्थ कतमं अधिकरणञ्चेव किच्चञ्च? किच्चाधिकरणं अधिकरणञ्चेव किच्चं चाति.
अधिकरणभेदो निट्ठितो.