१. उक्कोटनभेदादि
३४०. [चूळव. २१५; परि. २७५] चत्तारि अधिकरणानि. विवादाधिकरणं, अनुवादाधिकरणं, आपत्ताधिकरणं, किच्चाधिकरणं – इमानि चत्तारि अधिकरणानि.
इमेसं चतुन्नं अधिकरणानं कति उक्कोटा? इमेसं चतुन्नं अधिकरणानं दस उक्कोटा. विवादाधिकरणस्स द्वे उक्कोटा, अनुवादाधिकरणस्स चत्तारो उक्कोटा, आपत्ताधिकरणस्स तयो उक्कोटा, किच्चाधिकरणस्स एको उक्कोटो – इमेसं चतुन्नं अधिकरणानं इमे दस उक्कोटा.
विवादाधिकरणं उक्कोटेन्तो कति समथे उक्कोटेति? अनुवादाधिकरणं उक्कोटेन्तो कति समथे उक्कोटेति? आपत्ताधिकरणं उक्कोटेन्तो कति समथे उक्कोटेति? किच्चाधिकरणं उक्कोटेन्तो कति समथे उक्कोटेति?
विवादाधिकरणं उक्कोटेन्तो द्वे समथे उक्कोटेति. अनुवादाधिकरणं उक्कोटेन्तो चत्तारो समथे उक्कोटेति. आपत्ताधिकरणं उक्कोटेन्तो तयो समथे उक्कोटेति. किच्चाधिकरणं उक्कोटेन्तो एकं समथं उक्कोटेति.
३४१. कति उक्कोटा? कतिहाकारेहि उक्कोटनं पसवति? कतिहङ्गेहि समन्नागतो पुग्गलो अधिकरणं उक्कोटेति? कति पुग्गला अधिकरणं उक्कोटेन्ता आपत्तिं आपज्जन्ति?
द्वादस उक्कोटा. दसहाकारेहि उक्कोटनं पसवति. चतूहङ्गेहि समन्नागतो पुग्गलो अधिकरणं उक्कोटेति. चत्तारो पुग्गला अधिकरणं उक्कोटेन्ता आपत्तिं आपज्जन्ति?
कतमे द्वादस उक्कोटा? अकतं कम्मं, दुक्कटं कम्मं, पुन कातब्बं कम्मं, अनिहतं, दुन्निहतं, पुन निहनितब्बं, अविनिच्छितं, दुविनिच्छितं, पुन विनिच्छितब्बं, अवूपसन्तं, दुवूपसन्तं, पुन वूपसमेतब्बन्ति – इमे द्वादस उक्कोटा.
कतमेहि दसहाकारेहि उक्कोटनं पसवति? तत्थ जातकं अधिकरणं उक्कोटेति, तत्थ जातकं वूपसन्तं अधिकरणं उक्कोटेति, अन्तरामग्गे अधिकरणं उक्कोटेति, अन्तरामग्गे वूपसन्तं अधिकरणं उक्कोटेति, तत्थ गतं अधिकरणं उक्कोटेति, तत्थ गतं वूपसन्तं अधिकरणं उक्कोटेति, सतिविनयं उक्कोटेति, अमूळ्हविनयं उक्कोटेति, तस्सपापियसिकं उक्कोटेति, तिणवत्थारकं उक्कोटेति – इमेहि दसहाकारेहि उक्कोटनं पसवति.
कतमेहि चतूहङ्गेहि समन्नागतो पुग्गलो अधिकरणं उक्कोटेति? छन्दागतिं गच्छन्तो अधिकरणं उक्कोटेति, दोसागतिं गच्छन्तो अधिकरणं उक्कोटेति, मोहागतिं गच्छन्तो अधिकरणं उक्कोटेति, भयागतिं गच्छन्तो अधिकरणं उक्कोटेति – इमेहि चतूहङ्गेहि समन्नागतो पुग्गलो अधिकरणं उक्कोटेति.
कतमे चत्तारो पुग्गला अधिकरणं उक्कोटेन्ता आपत्तिं आपज्जन्ति? तदहुपसम्पन्नो उक्कोटेति उक्कोटनकं पाचित्तियं, आगन्तुको उक्कोटेति उक्कोटनकं पाचित्तियं, कारको उक्कोटेति उक्कोटनकं पाचित्तियं, छन्ददायको उक्कोटेति उक्कोटनकं पाचित्तियं – इमे चत्तारो पुग्गला अधिकरणं उक्कोटेन्ता आपत्तिं आपज्जन्ति.