१०. अधिकरणवूपसमवग्गो

४५७. ‘‘कतिहि नु खो, भन्ते, अङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु नालं अधिकरणं वूपसमेतु’’न्ति? ‘‘पञ्चहुपालि, अङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु नालं अधिकरणं वूपसमेतुं. कतमेहि पञ्चहि? आपत्तिं न जानाति, आपत्तिसमुट्ठानं न जानाति, आपत्तिया पयोगं न जानाति, आपत्तिया वूपसमं न जानाति, आपत्तिया न विनिच्छयकुसलो होति – इमेहि खो, उपालि, पञ्चहङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु नालं अधिकरणं वूपसमेतुं. पञ्चहुपालि, अङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु अलं अधिकरणं वूपसमेतुं. कतमेहि पञ्चहि? आपत्तिं जानाति, आपत्तिसमुट्ठानं जानाति, आपत्तिया पयोगं जानाति, आपत्तिया वूपसमं जानाति, आपत्तिया विनिच्छयकुसलो होति – इमेहि खो, उपालि, पञ्चहङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु अलं अधिकरणं वूपसमेतुं.

‘‘अपरेहिपि, उपालि, पञ्चहङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु नालं अधिकरणं वूपसमेतुं. कतमेहि पञ्चहि? अधिकरणं न जानाति, अधिकरणसमुट्ठानं न जानाति, अधिकरणस्स पयोगं न जानाति, अधिकरणस्स वूपसमं न जानाति, अधिकरणस्स न विनिच्छयकुसलो होति – इमेहि खो, उपालि, पञ्चहङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु नालं अधिकरणं वूपसमेतुं.

‘‘पञ्चहुपालि, अङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु अलं अधिकरणं वूपसमेतुं. कतमेहि पञ्चहि? अधिकरणं जानाति, अधिकरणसमुट्ठानं जानाति, अधिकरणस्स पयोगं जानाति, अधिकरणस्स वूपसमं जानाति, अधिकरणस्स विनिच्छयकुसलो होति – इमेहि खो, उपालि, पञ्चहङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु अलं अधिकरणं वूपसमेतुं.

‘‘अपरेहिपि, उपालि, पञ्चहङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु नालं अधिकरणं वूपसमेतुं. कतमेहि पञ्चहि? छन्दागतिं गच्छति, दोसागतिं गच्छति, मोहागतिं गच्छति, भयागतिं गच्छति, अलज्जी च होति – इमेहि खो, उपालि, पञ्चहङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु नालं अधिकरणं वूपसमेतुं. पञ्चहुपालि, अङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु अलं अधिकरणं वूपसमेतुं. कतमेहि पञ्चहि? न छन्दागतिं गच्छति, न दोसागतिं गच्छति, न मोहागतिं गच्छति, न भयागतिं गच्छति, लज्जी च होति – इमेहि खो, उपालि, पञ्चहङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु अलं अधिकरणं वूपसमेतुं.

‘‘अपरेहिपि, उपालि, पञ्चहङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु नालं अधिकरणं वूपसमेतुं. कतमेहि पञ्चहि? छन्दागतिं गच्छति, दोसागतिं गच्छति, मोहागतिं गच्छति, भयागतिं गच्छति, अप्पस्सुतो च होति – इमेहि खो, उपालि, पञ्चहङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु नालं अधिकरणं वूपसमेतुं. पञ्चहुपालि, अङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु अलं अधिकरणं वूपसमेतुं. कतमेहि पञ्चहि? न छन्दागतिं गच्छति, न दोसागतिं गच्छति, न मोहागतिं गच्छति, न भयागतिं गच्छति, बहुस्सुतो च होति – इमेहि खो, उपालि, पञ्चहङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु अलं अधिकरणं वूपसमेतुं.

‘‘अपरेहिपि, उपालि, पञ्चहङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु नालं अधिकरणं वूपसमेतुं. कतमेहि पञ्चहि? वत्थुं न जानाति, निदानं न जानाति, पञ्ञत्तिं न जानाति, पदपच्चाभट्ठं न जानाति, अनुसन्धिवचनपथं न जानाति – इमेहि खो, उपालि, पञ्चहङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु नालं अधिकरणं वूपसमेतुं. पञ्चहुपालि, अङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु अलं अधिकरणं वूपसमेतुं. कतमेहि पञ्चहि? वत्थुं जानाति, निदानं जानाति, पञ्ञत्तिं जानाति, पदपच्चाभट्ठं जानाति, अनुसन्धिवचनपथं जानाति – इमेहि खो, उपालि, पञ्चहङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु अलं अधिकरणं वूपसमेतुं.

‘‘अपरेहिपि, उपालि, पञ्चहङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु नालं अधिकरणं वूपसमेतुं. कतमेहि पञ्चहि? छन्दागतिं गच्छति, दोसागतिं गच्छति, मोहागतिं गच्छति, भयागतिं गच्छति, अकुसलो च होति विनये – इमेहि खो, उपालि, पञ्चहङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु नालं अधिकरणं वूपसमेतुं. पञ्चहुपालि, अङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु अलं अधिकरणं वूपसमेतुं. कतमेहि पञ्चहि? न छन्दागतिं गच्छति, न दोसागतिं गच्छति, न मोहागतिं गच्छति, न भयागतिं गच्छति, कुसलो च होति विनये – इमेहि खो, उपालि, पञ्चहङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु अलं अधिकरणं वूपसमेतुं.

‘‘अपरेहिपि, उपालि, पञ्चहङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु नालं अधिकरणं वूपसमेतुं. कतमेहि पञ्चहि? छन्दागतिं गच्छति, दोसागतिं गच्छति, मोहागतिं गच्छति, भयागतिं गच्छति, पुग्गलगरु होति नो सङ्घगरु – इमेहि खो, उपालि, पञ्चहङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु नालं अधिकरणं वूपसमेतुं. पञ्चहुपालि, अङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु अलं अधिकरणं वूपसमेतुं. कतमेहि पञ्चहि? न छन्दागतिं गच्छति, न दोसागतिं गच्छति, न मोहागतिं गच्छति, न भयागतिं गच्छति, सङ्घगरु होति नो पुग्गलगरु – इमेहि खो, उपालि, पञ्चहङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु अलं अधिकरणं वूपसमेतुं.

‘‘अपरेहिपि, उपालि, पञ्चहङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु नालं अधिकरणं वूपसमेतुं. कतमेहि पञ्चहि? छन्दागतिं गच्छति, दोसागतिं गच्छति, मोहागतिं गच्छति, भयागतिं गच्छति, आमिसगरु होति नो सद्धम्मगरु – इमेहि खो, उपालि, पञ्चहङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु नालं अधिकरणं वूपसमेतुं. पञ्चहुपालि, अङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु अलं अधिकरणं वूपसमेतुं. कतमेहि पञ्चहि? न छन्दागतिं गच्छति, न दोसागतिं गच्छति, न मोहागतिं गच्छति, न भयागतिं गच्छति, सद्धम्मगरु होति नो आमिसगरु – इमेहि खो, उपालि, पञ्चहङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु अलं अधिकरणं वूपसमेतु’’न्ति.

४५८. ‘‘कतिहि नु खो, भन्ते, आकारेहि सङ्घो भिज्जती’’ति? ‘‘पञ्चहुपालि, आकारेहि सङ्घो भिज्जति. कतमेहि पञ्चहि? कम्मेन, उद्देसेन, वोहरन्तो, अनुस्सावनेन, सलाकग्गाहेन – इमेहि खो, उपालि, पञ्चहाकारेहि सङ्घो भिज्जती’’ति.

‘‘सङ्घराजि सङ्घराजीति, भन्ते, वुच्चति. कित्तावता नु खो, भन्ते, सङ्घराजि होति नो च सङ्घभेदो? कित्तावता च पन सङ्घराजि चेव होति सङ्घभेदो चा’’ति? ‘‘पञ्ञत्तेतं, उपालि, मया आगन्तुकानं भिक्खूनं आगन्तुकवत्तं. एवं सुपञ्ञत्ते खो, उपालि, मया सिक्खापदे आगन्तुका भिक्खू आगन्तुकवत्ते न वत्तन्ति. एवम्पि खो, उपालि, सङ्घराजि होति नो च सङ्घभेदो. पञ्ञत्तेतं, उपालि, मया आवासिकानं भिक्खूनं आवासिकवत्तं. एवं सुपञ्ञत्ते खो, उपालि, मया सिक्खापदे आवासिका भिक्खू आवासिकवत्ते न वत्तन्ति. एवम्पि खो, उपालि, सङ्घराजि होति नो च सङ्घभेदो. पञ्ञत्तेतं उपालि मया भिक्खूनं भत्तग्गे भत्तग्गवत्तं – यथावुड्ढं यथारत्तं यथापतिरूपं अग्गासनं अग्गोदकं अग्गपिण्डं. एवं सुपञ्ञत्ते खो, उपालि, मया सिक्खापदे नवा भिक्खू भत्तग्गे थेरानं भिक्खूनं आसनं पटिबाहन्ति. एवम्पि खो, उपालि, सङ्घराजि होति नो च सङ्घभेदो. पञ्ञत्तेतं, उपालि, मया भिक्खूनं सेनासने सेनासनवत्तं – यथावुड्ढं यथारत्तं यथापतिरूपं. एवं सुपञ्ञत्ते खो, उपालि, मया सिक्खापदे नवा भिक्खू थेरानं भिक्खूनं सेनासनं पटिबाहन्ति. एवम्पि खो, उपालि, सङ्घराजि होति नो च सङ्घभेदो. पञ्ञत्तेतं, उपालि, मया भिक्खूनं अन्तोसीमाय एकं उपोसथं एकं पवारणं एकं सङ्घकम्मं एकं कम्माकम्मं. एवं सुपञ्ञत्ते खो, उपालि, मया सिक्खापदे तत्थेव अन्तोसीमाय आवेनिभावं [आवेणिभावं (सी. स्या.)] करित्वा गणं बन्धित्वा आवेनिं [आवेणि (सी. स्या.)] उपोसथं करोन्ति आवेनिं पवारणं करोन्ति आवेनिं सङ्घकम्मं करोन्ति आवेनिं कम्माकम्मानि करोन्ति. एवं खो, उपालि, सङ्घराजि चेव होति सङ्घभेदो चा’’ति.

अधिकरणवूपसमवग्गो निट्ठितो दसमो.

तस्सुद्दानं –

आपत्तिं अधिकरणं, छन्दा अप्पस्सुतेन च;

वत्थुञ्च अकुसलो च, पुग्गलो आमिसेन च;

भिज्जति सङ्घराजि च, सङ्घभेदो तथेव चाति.