१. कथिनअत्थतादि

४०३. कस्स कथिनं [कठिनं (सी. स्या.)] अनत्थतं? कस्स कथिनं अत्थतं? किन्ति कथिनं अनत्थतं? किन्ति कथिनं अत्थतं?

कस्स कथिनं अनत्थतन्ति? द्विन्नं पुग्गलानं अनत्थतं होति कथिनं – अनत्थारकस्स च अननुमोदकस्स च. इमेसं द्विन्नं पुग्गलानं अनत्थतं होति कथिनं.

कस्स कथिनं अत्थतन्ति? द्विन्नं पुग्गलानं अत्थतं होति कथिनं – अत्थारकस्स च अनुमोदकस्स च. इमेसं द्विन्नं पुग्गलानं अत्थतं होति कथिनं.

किन्ति कथिनं अनत्थतन्ति? चतुवीसतिया आकारेहि अनत्थतं होति कथिनं, न उल्लिखितमत्तेन अत्थतं होति कथिनं, न धोवनमत्तेन अत्थतं होति कथिनं, न चीवरविचारणमत्तेन अत्थतं होति कथिनं, न छेदनमत्तेन अत्थतं होति कथिनं, न बन्धनमत्तेन अत्थतं होति कथिनं, न ओवट्टियकरणमत्तेन अत्थतं होति कथिनं, न कण्डुसकरणमत्तेन [न गण्डुसकरणमत्तेन (क.)] अत्थतं होति कथिनं, न दळ्हीकम्मकरणमत्तेन अत्थतं होति कथिनं, न अनुवातकरणमत्तेन अत्थतं होति कथिनं, न परिभण्डकरणमत्तेन अत्थतं होति कथिनं, न ओवद्धेय्यकरणमत्तेन [न ओवट्टेय्यकरणमत्तेन (सी. स्या.), न ओवदेय्यकरणमत्तेन (क.)] अत्थतं होति कथिनं, न कम्बलमद्दनमत्तेन अत्थतं होति कथिनं, न निमित्तकतेन अत्थतं होति कथिनं, न परिकथाकतेन अत्थतं होति कथिनं, न कुक्कुकतेन अत्थतं होति कथिनं, न सन्निधिकतेन अत्थतं होति कथिनं, न निस्सग्गियेन अत्थतं होति कथिनं, न अकप्पकतेन अत्थतं होति कथिनं, न अञ्ञत्र सङ्घाटिया अत्थतं होति कथिनं, न अञ्ञत्र उत्तरासङ्गेन अत्थतं होति कथिनं, न अञ्ञत्र अन्तरवासकेन अत्थतं होति कथिनं, न अञ्ञत्र पञ्चकेन वा अतिरेकपञ्चकेन वा तदहेव सञ्छिन्नेन समण्डलीकतेन अत्थतं होति कथिनं, न अञ्ञत्र पुग्गलस्स अत्थारा अत्थतं होति कथिनं, सम्मा चे अत्थतं होति कथिनं तं चे निस्सीमट्ठो अनुमोदति. एवम्पि अनत्थतं होति कथिनं.

निमित्तकम्मं नाम निमित्तं करोति – ‘‘इमिना दुस्सेन कथिनं अत्थरिस्सामी’’ति. परिकथा नाम परिकथं करोति – ‘‘इमाय परिकथाय कथिनदुस्सं निब्बत्तेस्सामी’’ति. कुक्कुकतं नाम अनादियदानं वुच्चति. सन्निधि नाम द्वे सन्निधियो – करणसन्निधि वा निचयसन्निधि वा. निस्सग्गियं नाम कयिरमाने अरुणं उट्ठहति [उद्रियति (सी. स्या.)]. इमेहि चतुवीसतिया आकारेहि अनत्थतं होति कथिनं.

किन्ति कथिनं अत्थतन्ति? सत्तरसहि आकारेहि अत्थतं होति कथिनं. अहतेन अत्थतं होति कथिनं, अहतकप्पेन अत्थतं होति कथिनं, पिलोतिकाय अत्थतं होति कथिनं, पंसुकूलेन अत्थतं होति कथिनं, पापणिकेन अत्थतं होति कथिनं, अनिमित्तकतेन अत्थतं होति कथिनं, अपरिकथाकतेन अत्थतं होति कथिनं, अकुक्कुकतेन अत्थतं होति कथिनं, असन्निधिकतेन अत्थतं होति कथिनं, अनिस्सग्गियेन अत्थतं होति कथिनं, कप्पकतेन अत्थतं होति कथिनं, सङ्घाटिया अत्थतं होति कथिनं, उत्तरासङ्गेन अत्थतं होति कथिनं, अन्तरवासकेन अत्थतं होति कथिनं, पञ्चकेन वा अतिरेकपञ्चकेन वा तदहेव सञ्छिन्नेन समण्डलीकतेन अत्थतं होति कथिनं, पुग्गलस्स अत्थारा अत्थतं होति कथिनं, सम्मा चे अत्थतं होति कथिनं, तं चे सीमट्ठो अनुमोदति, एवम्पि अत्थतं होति कथिनं. इमेहि सत्तरसहि आकारेहि अत्थतं होति कथिनं.

सह कथिनस्स अत्थारा कति धम्मा जायन्ति? सह कथिनस्स अत्थारा पन्नरस धम्मा जायन्ति – अट्ठ मातिका, द्वे पलिबोधा, पञ्चानिसंसा. सह कथिनस्स अत्थारा इमे पन्नरस धम्मा जायन्ति.