१. कत्थपञ्ञत्तिवारो

१. पाराजिककण्डं

१८८. यं तेन भगवता जानता पस्सता अरहता सम्मासम्बुद्धेन मेथुनं धम्मं पटिसेवनपच्चया पाराजिकं कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ, किस्मिं वत्थुस्मिं…पे… केनाभतन्ति?

यं तेन भगवता जानता पस्सता अरहता सम्मासम्बुद्धेन मेथुनं धम्मं पटिसेवनपच्चया पाराजिकं कत्थ पञ्ञत्तन्ति? वेसालियं पञ्ञत्तं. कं आरब्भाति? सुदिन्नं कलन्दपुत्तं आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? सुदिन्नो कलन्दपुत्तो पुराणदुतियिकाय मेथुनं धम्मं पटिसेवि, तस्मिं वत्थुस्मिं. अत्थि तत्थ पञ्ञत्ति, अनुपञ्ञत्ति, अनुप्पन्नपञ्ञत्तीति? एका पञ्ञत्ति, द्वे अनुपञ्ञत्तियो. अनुप्पन्नपञ्ञत्ति तस्मिं नत्थि. सब्बत्थ पञ्ञत्ति, पदेसपञ्ञत्तीति? सब्बत्थपञ्ञत्ति. साधारणपञ्ञत्ति, असाधारणपञ्ञत्तीति? साधारणपञ्ञत्ति. एकतोपञ्ञत्ति, उभतोपञ्ञत्तीति? उभतोपञ्ञत्ति. पञ्चन्नं पातिमोक्खुद्देसानं कत्थोगधं कत्थ परियापन्नन्ति? निदानोगधं निदानपरियापन्नं. कतमेन उद्देसेन उद्देसं आगच्छतीति? दुतियेन उद्देसेन उद्देसं आगच्छति. चतुन्नं विपत्तीनं कतमा विपत्तीति? सीलविपत्ति. सत्तन्नं आपत्तिक्खन्धानं कतमो आपत्तिक्खन्धोति? पाराजिकापत्तिक्खन्धो. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं कतिहि समुट्ठानेहि समुट्ठातीति? एकेन समुट्ठानेन समुट्ठाति – कायतो च चित्ततो च समुट्ठाति, न वाचतो…पे… केनाभतन्ति? परम्पराभतं –

उपालि दासको चेव, सोणको सिग्गवो तथा;

मोग्गलिपुत्तेन पञ्चमा, एते जम्बुसिरिव्हये. …पे…;

एते नागा महापञ्ञा, विनयञ्ञू मग्गकोविदा;

विनयं दीपे पकासेसुं, पिटकं तम्बपण्णियाति.

१८९. यं तेन भगवता जानता पस्सता अरहता सम्मासम्बुद्धेन अदिन्नं आदियनपच्चया पाराजिकं कत्थ पञ्ञत्तन्ति? राजगहे पञ्ञत्तं. कं आरब्भाति? धनियं कुम्भकारपुत्तं आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? धनियो कुम्भकारपुत्तो रञ्ञो दारूनि अदिन्नं आदियि, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति, एका अनुपञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं तीहि समुट्ठानेहि समुट्ठाति – सिया कायतो च चित्ततो च समुट्ठाति, न वाचतो; सिया वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति, न कायतो; सिया कायतो च वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति…पे….

१९०. सञ्चिच्च मनुस्सविग्गहं जीविता वोरोपनपच्चया पाराजिकं कत्थ पञ्ञत्तन्ति? वेसालियं पञ्ञत्तं. कं आरब्भाति? सम्बहुले भिक्खू आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? सम्बहुला भिक्खू अञ्ञमञ्ञं जीविता वोरोपेसुं, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति, एका अनुपञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं तीहि समुट्ठानेहि समुट्ठाति – सिया कायतो च चित्ततो च समुट्ठाति, न वाचतो; सिया वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति, न कायतो; सिया कायतो च वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति…पे….

१९१. असन्तं अभूतं उत्तरिमनुस्सधम्मं उल्लपनपच्चया पाराजिकं कत्थ पञ्ञत्तन्ति? वेसालियं पञ्ञत्तं. कं आरब्भाति? वग्गुमुदातीरिये भिक्खू आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? वग्गुमुदातीरिया भिक्खू गिहीनं अञ्ञमञ्ञस्स उत्तरिमनुस्सधम्मस्स वण्णं भासिंसु, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति, एका अनुपञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं तीहि समुट्ठानेहि समुट्ठाति – सिया कायतो च चित्ततो च समुट्ठाति, न वाचतो; सिया वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति, न कायतो; सिया कायतो च वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति…पे….

चत्तारो पाराजिका निट्ठिता.

२. सङ्घादिसेसकण्डादि

१९२. यं तेन भगवता जानता पस्सता अरहता सम्मासम्बुद्धेन उपक्कमित्वाअसुचिं मोचनपच्चया सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तो, कं आरब्भ, किस्मिं वत्थुस्मिं…पे… केनाभतन्ति?

यं तेन भगवता जानता पस्सता अरहता सम्मासम्बुद्धेन उपक्कमित्वा असुचिं मोचनपच्चया सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? सावत्थियं पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? आयस्मन्तं सेय्यसकं आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? आयस्मा सेय्यसको उपक्कमित्वा असुचिं मोचेसि, तस्मिं वत्थुस्मिं. अत्थि तत्थ पञ्ञत्ति, अनुपञ्ञत्ति, अनुप्पन्नपञ्ञत्तीति? एका पञ्ञत्ति, एका अनुपञ्ञत्ति. अनुप्पन्नपञ्ञत्ति तस्मिं नत्थि. सब्बत्थपञ्ञत्ति, पदेसपञ्ञत्तीति? सब्बत्थपञ्ञत्ति. साधारणपञ्ञत्ति, असाधारणपञ्ञत्तीति? असाधारणपञ्ञत्ति. एकतोपञ्ञत्ति, उभतोपञ्ञत्तीति? एकतोपञ्ञत्ति. पञ्चन्नं पातिमोक्खुद्देसानं कत्थोगधं कत्थ परियापन्नन्ति? निदानोगधं निदानपरियापन्नं. कतमेन उद्देसेन उद्देसं आगच्छतीति? ततियेन उद्देसेन उद्देसं आगच्छति. चतुन्नं विपत्तीनं कतमा विपत्तीति? सीलविपत्ति. सत्तन्नं आपत्तिक्खन्धानं कतमो आपत्तिक्खन्धोति? सङ्घादिसेसापत्तिक्खन्धो. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं कतिहि समुट्ठानेहि समुट्ठातीति? एकेन समुट्ठानेन समुट्ठाति – कायतो च चित्ततो च समुट्ठाति, न वाचतो…पे… केनाभतन्ति? परम्पराभतं –

उपालि दासको चेव, सोणको सिग्गवो तथा;

मोग्गलिपुत्तेन पञ्चमा, एते जम्बुसिरिव्हये. …पे…;

एते नागा महापञ्ञा, विनयञ्ञू मग्गकोविदा;

विनयं दीपे पकासेसुं, पिटकं तम्बपण्णियाति.

मातुगामेन सद्धिं कायसंसग्गं समापज्जनपच्चया सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? सावत्थियं पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? आयस्मन्तं उदायिं आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? आयस्मा उदायी मातुगामेन सद्धिं कायसंसग्गं समापज्जि, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं एकेन समुट्ठानेन समुट्ठाति – कायतो च चित्ततो च समुट्ठाति, न वाचतो…पे….

मातुगामं दुट्ठुल्लाहि वाचाहि ओभासनपच्चया सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? सावत्थियं पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? आयस्मन्तं उदायिं आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? आयस्मा उदायी मातुगामं दुट्ठुल्लाहि वाचाहि ओभासि, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं तीहि समुट्ठानेहि समुट्ठाति – सिया कायतो च चित्ततो च समुट्ठाति, न वाचतो; सिया वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति, न कायतो; सिया कायतो च वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति…पे….

मातुगामस्स सन्तिके अत्तकामपारिचरियाय वण्णं भासनपच्चया सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? सावत्थियं पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? आयस्मन्तं उदायिं आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? आयस्मा उदायी मातुगामस्स सन्तिके अत्तकामपारिचरियाय वण्णं भासि, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं तीहि समुट्ठानेहि समुट्ठाति…पे….

सञ्चरित्तं समापज्जनपच्चया सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? सावत्थियं पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? आयस्मन्तं उदायिं आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? आयस्मा उदायी सञ्चरित्तं समापज्जि, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति, एका अनुपञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं छहि समुट्ठानेहि समुट्ठाति – सिया कायतो समुट्ठाति, न वाचतो न चित्ततो; सिया वाचतो समुट्ठाति, न कायतो न चित्ततो; सिया कायतो च वाचतो च समुट्ठाति, न चित्ततो; सिया कायतो च चित्ततो च समुट्ठाति, न वाचतो; सिया वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति, न कायतो; सिया कायतो च वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति…पे….

सञ्ञाचिकाय कुटिं कारापनपच्चया सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? आळवियं पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? आळवके भिक्खू आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? आळवका भिक्खू सञ्ञाचिकाय कुटियो कारापेसुं, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं छहि समुट्ठानेहि समुट्ठाति…पे….

महल्लकं विहारं कारापनपच्चया सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? कोसम्बियं पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? आयस्मन्तं छन्नं आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? आयस्मा छन्नो विहारवत्थुं सोधेन्तो अञ्ञतरं चेतियरुक्खं छेदापेसि, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं छहि समुट्ठानेहि समुट्ठाति…पे….

भिक्खुं अमूलकेन पाराजिकेन धम्मेन अनुद्धंसनपच्चया सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? राजगहे पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? मेत्तियभूमजके भिक्खू आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? मेत्तियभूमजका भिक्खू आयस्मन्तं दब्बं मल्लपुत्तं अमूलकेन पाराजिकेन धम्मेन अनुद्धंसेसुं, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं तीहि समुट्ठानेहि समुट्ठाति…पे….

भिक्खुं अञ्ञभागियस्स अधिकरणस्स किञ्चिदेसं लेसमत्तं उपादाय पाराजिकेन धम्मेन अनुद्धंसनपच्चया सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? राजगहे पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? मेत्तियभूमजके भिक्खू आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? मेत्तियभूमजका भिक्खू आयस्मन्तं दब्बं मल्लपुत्तं अञ्ञभागियस्स अधिकरणस्स किञ्चि देसं लेसमत्तं उपादाय पाराजिकेन धम्मेन अनुद्धंसेसुं, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं तीहि समुट्ठानेहि समुट्ठाति…पे….

सङ्घभेदकस्स भिक्खुनो यावततियं समनुभासनाय न पटिनिस्सज्जनपच्चया सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? राजगहे पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? देवदत्तं आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? देवदत्तो समग्गस्स सङ्घस्स भेदाय परक्कमि, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं एकेन समुट्ठानेन समुट्ठाति – कायतो च वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति…पे….

भेदकानुवत्तकानं भिक्खूनं यावततियं समनुभासनाय न पटिनिस्सज्जनपच्चया सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? राजगहे पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? सम्बहुले भिक्खू आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? सम्बहुला भिक्खू देवदत्तस्स सङ्घभेदाय परक्कमन्तस्स अनुवत्तका अहेसुं वग्गवादका, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं एके समुट्ठानेन समुट्ठाति – कायतो च वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति…पे….

दुब्बचस्स भिक्खुनो यावततियं समनुभासनाय न पटिनिस्सज्जनपच्चया सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? कोसम्बियं पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? आयस्मन्तं छन्नं आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? आयस्मा छन्नो भिक्खूहि सहधम्मिकं वुच्चमानो अत्तानं अवचनीयं अकासि, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं एकेन समुट्ठानेन समुट्ठाति – कायतो च वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति…पे….

कुलदूसकस्स भिक्खुनो यावततियं समनुभासनाय न पटिनिस्सज्जनपच्चया सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? सावत्थियं पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? अस्सजिपुनब्बसुके भिक्खू आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? अस्सजिपुनब्बसुका भिक्खू सङ्घेन पब्बाजनीयकम्मकता भिक्खू छन्दगामिता दोसगामिता मोहगामिता भयगामिता पापेसुं, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं एकेन समुट्ठानेन समुट्ठाति – कायतो च वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति…पे….

अनादरियं पटिच्च उदके उच्चारं वा पस्सावं वा खेळं वा करणपच्चया दुक्कटं कत्थ पञ्ञत्तन्ति? सावत्थियं पञ्ञत्तं. कं आरब्भाति? छब्बग्गिये भिक्खू आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? छब्बग्गिया भिक्खू उदके उच्चारम्पि पस्सावम्पि खेळम्पि अकंसु, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति, एका अनुपञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं एकेन समुट्ठानेन समुट्ठाति – कायतो च चित्ततो च समुट्ठाति, न वाचतो…पे….

कत्थपञ्ञत्तिवारो निट्ठितो पठमो.