३. ततियसङ्घादिसेससिक्खापदं

६८७. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन भद्दाय कापिलानिया अन्तेवासिनी भिक्खुनी भिक्खुनीहि सद्धिं भण्डित्वा गामकं [गामके (स्या.)] ञातिकुलं अगमासि. भद्दा कापिलानी तं भिक्खुनिं अपस्सन्ती भिक्खुनियो पुच्छि – ‘‘कहं इत्थन्नामा, न दिस्सती’’ति! ‘‘भिक्खुनीहि सद्धिं, अय्ये, भण्डित्वा न दिस्सती’’ति. ‘‘अम्मा, अमुकस्मिं गामके एतिस्सा ञातिकुलं. तत्थ गन्त्वा विचिनथा’’ति. भिक्खुनियो तत्थ गन्त्वा तं भिक्खुनिं पस्सित्वा एतदवोचुं – ‘‘किस्स त्वं, अय्ये, एकिका आगता, कच्चिसि अप्पधंसिता’’ति? ‘‘अप्पधंसिताम्हि, अय्ये’’ति. या ता भिक्खुनियो अप्पिच्छा…पे… ता उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम भिक्खुनी एका गामन्तरं गच्छिस्सती’’ति…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, भिक्खुनी एका गामन्तरं गच्छतीति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम, भिक्खवे, भिक्खुनी एका गामन्तरं गच्छिस्सति! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –

‘‘या पन भिक्खुनी एका गामन्तरं गच्छेय्य, अयम्पि भिक्खुनी पठमापत्तिकं धम्मं आपन्ना निस्सारणीयं सङ्घादिसेस’’न्ति.

एवञ्चिदं भगवता भिक्खुनीनं सिक्खापदं पञ्ञत्तं होति.

६८८. तेन खो पन समयेन द्वे भिक्खुनियो साकेता सावत्थिं अद्धानमग्गप्पटिपन्ना होन्ति. अन्तरामग्गे नदी तरितब्बा होति. अथ खो ता भिक्खुनियो नाविके उपसङ्कमित्वा एतदवोचुं – ‘‘साधु नो, आवुसो, तारेथा’’ति. ‘‘नाय्ये, सक्का उभो सकिं तारेतु’’न्ति. एको एकं उत्तारेसि. उत्तिण्णो उत्तिण्णं दूसेसि. अनुत्तिण्णो अनुत्तिण्णं दूसेसि. ता पच्छा समागन्त्वा पुच्छिंसु – ‘‘कच्चिसि, अय्ये, अप्पधंसिता’’ति? ‘‘पधंसिताम्हि, अय्ये! त्वं पन, अय्ये, अप्पधंसिता’’ति? ‘‘पधंसिताम्हि, अय्ये’’ति. अथ खो ता भिक्खुनियो सावत्थिं गन्त्वा भिक्खुनीनं एतमत्थं आरोचेसुं. या ता भिक्खुनियो अप्पिच्छा…पे… ता उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम भिक्खुनी एका नदीपारं गच्छिस्सती’’ति! अथ खो ता भिक्खुनियो भिक्खूनं एतमत्थं आरोचेसुं. भिक्खू भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, भिक्खुनी एका नदीपारं गच्छती’’ति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम, भिक्खवे, भिक्खुनी एका नदीपारं गच्छिस्सति! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –

‘‘या पन भिक्खुनी एका वा गामन्तरं गच्छेय्य, एका वा नदीपारं गच्छेय्य, अयम्पि भिक्खुनी पठमापत्तिकं धम्मं आपन्ना निस्सारणीयं सङ्घादिसेस’’न्ति.

एवञ्चिदं भगवता भिक्खुनीनं सिक्खापदं पञ्ञत्तं होति.

६८९. तेन खो पन समयेन सम्बहुला भिक्खुनियो कोसलेसु जनपदे सावत्थिं गच्छन्ता [गन्त्वा (क.)] सायं अञ्ञतरं गामं उपगच्छिंसु. तत्थ अञ्ञतरा भिक्खुनी अभिरूपा होति दस्सनीया पासादिका. अञ्ञतरो पुरिसो तस्सा भिक्खुनिया सह दस्सनेन पटिबद्धचित्तो होति. अथ खो सो पुरिसो तासं भिक्खुनीनं सेय्यं पञ्ञपेन्तो तस्सा भिक्खुनिया सेय्यं एकमन्तं पञ्ञापेसि. अथ खो सा भिक्खुनी सल्लक्खेत्वा – ‘‘परियुट्ठितो अयं पुरिसो; सचे रत्तिं आगच्छिस्सति, विस्सरो मे भविस्सती’’ति, भिक्खुनियो अनापुच्छा अञ्ञतरं कुलं गन्त्वा सेय्यं कप्पेसि. अथ खो सो पुरिसो रत्तिं आगन्त्वा तं भिक्खुनिं गवेसन्तो भिक्खुनियो घट्टेसि. भिक्खुनियो तं भिक्खुनिं अपस्सन्तियो एवमाहंसु – ‘‘निस्संसयं खो सा भिक्खुनी पुरिसेन सद्धिं निक्खन्ता’’ति.

अथ खो सा भिक्खुनी तस्सा रत्तिया अच्चयेन येन ता भिक्खुनियो तेनुपसङ्कमि. भिक्खुनियो तं भिक्खुनिं एतदवोचुं – ‘‘किस्स त्वं, अय्ये, पुरिसेन सद्धिं निक्खन्ता’’ति? ‘‘नाहं, अय्ये, पुरिसेन सद्धिं निक्खन्ता’’ति. भिक्खुनीनं एतमत्थं आरोचेसि. या ता भिक्खुनियो अप्पिच्छा…पे… ता उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम भिक्खुनी एका रत्तिं विप्पवसिस्सती’’ति…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, भिक्खुनी एका रत्तिं विप्पवसीति [विप्पवसीति (क.)]? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम, भिक्खवे, भिक्खुनी एका रत्तिं विप्पवसिस्सति! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –

‘‘या पन भिक्खुनी एका वा गामन्तरं गच्छेय्य, एका वा नदीपारं गच्छेय्य, एका वा रत्तिं विप्पवसेय्य, अयम्पि भिक्खुनी पठमापत्तिकं धम्मं आपन्ना निस्सारणीयं सङ्घादिसेस’’न्ति.

एवञ्चिदं भगवता भिक्खुनीनं सिक्खापदं पञ्ञत्तं होति.

६९०. तेन खो पन समयेन सम्बहुला भिक्खुनियो कोसलेसु जनपदे सावत्थिं अद्धानमग्गप्पटिपन्ना होन्ति. तत्थ अञ्ञतरा भिक्खुनी वच्चेन पीळिता एकिका ओहीयित्वा [ओहियित्वा (क.)] पच्छा अगमासि. मनुस्सा तं भिक्खुनिं पस्सित्वा दूसेसुं. अथ खो सा भिक्खुनी येन ता भिक्खुनियो तेनुपसङ्कमि. भिक्खुनियो तं भिक्खुनिं एतदवोचुं – ‘‘किस्स त्वं, अय्ये, एकिका ओहीना, कच्चिसि अप्पधंसिता’’ति? ‘‘पधंसिताम्हि, अय्ये’’ति. या ता भिक्खुनियो अप्पिच्छा…पे… ता उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – कथञ्हि नाम भिक्खुनी एका गणम्हा ओहीयिस्सतीति…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, भिक्खुनी एका गणम्हा ओहीयतीति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम, भिक्खवे, भिक्खुनी एका गणम्हा ओहीयिस्सति! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –

६९१. ‘‘या पन भिक्खुनी एका वा गामन्तरं गच्छेय्य, एका वा नदीपारं गच्छेय्य, एका वा रत्तिं विप्पवसेय्य, एका वा गणम्हा ओहीयेय्य, अयम्पि भिक्खुनी पठमापत्तिकं धम्मं आपन्ना निस्सारणीयं सङ्घादिसेस’’न्ति.

६९२. या पनाति या यादिसा…पे… भिक्खुनीति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेता भिक्खुनीति.

एका वा गामन्तरं गच्छेय्याति परिक्खित्तस्स गामस्स परिक्खेपं पठमं पादं अतिक्कामेन्तिया आपत्ति थुल्लच्चयस्स, दुतियं पादं अतिक्कामेन्तिया आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

अपरिक्खित्तस्स गामस्स उपचारं पठमं पादं अतिक्कामेन्तिया आपत्ति थुल्लच्चयस्स. दुतियं पादं अतिक्कामेन्तिया आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

एका वा नदीपारं गच्छेय्याति नदी नाम तिमण्डलं पटिच्छादेत्वा यत्थ कत्थचि उत्तरन्तिया भिक्खुनिया अन्तरवासको तेमियति. पठमं पादं उत्तरन्तिया आपत्ति थुल्लच्चयस्स. दुतियं पादं उत्तरन्तिया आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

एका वा रत्तिं विप्पवसेय्याति सह अरुणुग्गमना दुतियिकाय भिक्खुनिया हत्थपासं विजहन्तिया आपत्ति थुल्लच्चयस्स. विजहिते आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

एका वा गणम्हा ओहीयेय्याति अगामके अरञ्ञे दुतियिकाय भिक्खुनिया दस्सनूपचारं वा सवनूपचारं वा विजहन्तिया आपत्ति थुल्लच्चयस्स. विजहिते आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

अयम्पीति पुरिमायो उपादाय वुच्चति.

पठमापत्तिकन्ति सह वत्थुज्झाचारा आपज्जति असमनुभासनाय.

निस्सारणीयन्ति सङ्घम्हा निस्सारीयति.

सङ्घादिसेसोति…पे… तेनपि वुच्चति सङ्घादिसेसोति.

६९३. अनापत्ति दुतियिका भिक्खुनी पक्कन्ता वा होति विब्भन्ता वा कालङ्कता वा पक्खसङ्कन्ता वा, आपदासु, उम्मत्तिकाय, आदिकम्मिकायाति.

ततियसङ्घादिसेससिक्खापदं निट्ठितं.