७. निसीदनसिक्खापदं
५३१. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन भगवता भिक्खूनं निसीदनं अनुञ्ञातं होति. छब्बग्गिया भिक्खू – ‘‘भगवता निसीदनं अनुञ्ञात’’न्ति अप्पमाणिकानि निसीदनानि धारेन्ति. मञ्चस्सपि पीठस्सपि पुरतोपि पच्छतोपि ओलम्बेन्ति. ये ते भिक्खू अप्पिच्छा…पे… ते उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम छब्बग्गिया भिक्खू अप्पमाणिकानि निसीदनानि धारेस्सन्ती’’ति…पे… सच्चं किर तुम्हे, भिक्खवे, अप्पमाणिकानि निसीदनानि धारेथाति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम तुम्हे, मोघपुरिसा, अप्पमाणिकानि निसीदनानि धारेस्सथ! नेतं, मोघपुरिसा, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, इमं सिक्खापदं उद्दिसेय्याथ –
‘‘निसीदनं पन भिक्खुना कारयमानेन पमाणिकं कारेतब्बं. तत्रिदं पमाणं – दीघसो द्वे विदत्थियो, सुगतविदत्थिया; तिरियं दियड्ढं. तं अतिक्कामयतो छेदनकं पाचित्तिय’’न्ति.
एवञ्चिदं भगवता भिक्खूनं सिक्खापदं पञ्ञत्तं होति.
५३२. तेन खो पन समयेन आयस्मा उदायी महाकायो होति. सो भगवतो पुरतो निसीदनं पञ्ञपेत्वा समन्ततो समञ्छमानो निसीदति. अथ खो भगवा आयस्मन्तं उदायिं एतदवोच – ‘‘किस्स त्वं, उदायि, निसीदनं समन्ततो समञ्छसि; सेय्यथापि पुराणासिकोट्ठो’’ति? ‘‘तथा हि पन, भन्ते, भगवता भिक्खूनं अतिखुद्दकं निसीदनं अनुञ्ञात’’न्ति. अथ खो भगवा एतस्मिं निदाने एतस्मिं पकरणे धम्मिं कथं कत्वा भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, निसीदनस्स दसं विदत्थिं. एवञ्च पन, भिक्खवे, इमं सिक्खापदं उद्दिसेय्याथ –
५३३. ‘‘निसीदनं पन भिक्खुना कारयमानेन पमाणिकं कारेतब्बं. तत्रिदं पमाणं – दीघसो द्वे विदत्थियो, सुगतविदत्थिया; तिरियं दियड्ढं. दसा विदत्थि. तं अतिक्कामयतो छेदनकं पाचित्तिय’’न्ति.
५३४. निसीदनं नाम सदसं वुच्चति.
कारयमानेनाति करोन्तो वा कारापेन्तो वा पमाणिकं कारेतब्बं. तत्रिदं पमाणं – दीघसो द्वे विदत्थियो, सुगतविदत्थिया; तिरियं दियड्ढं. दसा विदत्थि. तं अतिक्कामेत्वा करोति वा कारापेति वा, पयोगे दुक्कटं. पटिलाभेन छिन्दित्वा पाचित्तियं देसेतब्बं.
५३५. अत्तना विप्पकतं अत्तना परियोसापेति, आपत्ति पाचित्तियस्स. अत्तना विप्पकतं परेहि परियोसापेति, आपत्ति पाचित्तियस्स. परेहि विप्पकतं अत्तना परियोसापेति, आपत्ति पाचित्तियस्स. परेहि विप्पकतं परेहि परियोसापेति, आपत्ति पाचित्तियस्स.
अञ्ञस्सत्थाय करोति वा कारापेति वा, आपत्ति दुक्कटस्स. अञ्ञेन कतं पटिलभित्वा परिभुञ्जति, आपत्ति दुक्कटस्स.
५३६. अनापत्ति पमाणिकं करोति, ऊनकं करोति, अञ्ञेन कतं पमाणातिक्कन्तं पटिलभित्वा छिन्दित्वा परिभुञ्जति, वितानं वा भूमत्थरणं वा साणिपाकारं वा भिसिं वा बिब्बोहनं वा करोति, उम्मत्तकस्स, आदिकम्मिकस्साति.
निसीदनसिक्खापदं निट्ठितं सत्तमं.