७. महानामसिक्खापदं

३०३. तेन समयेन बुद्धो भगवा सक्केसु विहरति कपिलवत्थुस्मिं निग्रोधारामे. तेन खो पन समयेन महानामस्स सक्कस्स भेसज्जं उस्सन्नं होति. अथ खो महानामो सक्को येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्नो खो महानामो सक्को भगवन्तं एतदवोच – ‘‘इच्छामहं, भन्ते, सङ्घं चतुमासं [चतुम्मासं (सी.) चातुमासं (स्या.)] भेसज्जेन पवारेतु’’न्ति. ‘‘साधु साधु, महानाम! तेन हि त्वं, महानाम, सङ्घं चतुमासं भेसज्जेन पवारेही’’ति. भिक्खू कुक्कुच्चायन्ता नाधिवासेन्ति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं…पे… अनुजानामि, भिक्खवे, चतुमासं भेसज्जप्पच्चयपवारणं सादितुन्ति.

३०४. तेन खो पन समयेन भिक्खू महानामं सक्कं परित्तं भेसज्जं विञ्ञापेन्ति. तथेव महानामस्स सक्कस्स भेसज्जं उस्सन्नं होति. दुतियम्पि खो महानामो सक्को येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्नो खो महानामो सक्को भगवन्तं एतदवोच – ‘‘इच्छामहं, भन्ते, सङ्घं अपरम्पि चतुमासं भेसज्जेन पवारेतु’’न्ति. ‘‘साधु साधु, महानाम! तेन हि त्वं, महानाम, सङ्घं अपरम्पि चतुमासं भेसज्जेन पवारेही’’ति. भिक्खू कुक्कुच्चायन्ता नाधिवासेन्ति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं…पे… अनुजानामि, भिक्खवे, पुन पवारणम्पि सादितुन्ति.

३०५. तेन खो पन समयेन भिक्खू महानामं सक्कं परित्तंयेव भेसज्जं विञ्ञापेन्ति. तथेव महानामस्स सक्कस्स भेसज्जं उस्सन्नं होति. ततियम्पि खो महानामो सक्को येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्नो खो महानामो सक्को भगवन्तं एतदवोच – ‘‘इच्छामहं, भन्ते, सङ्घं यावजीवं भेसज्जेन पवारेतु’’न्ति. ‘‘साधु साधु, महानाम! तेन हि त्वं, महानाम, सङ्घं यावजीवं भेसज्जेन पवारेही’’ति. भिक्खू कुक्कुच्चायन्ता नाधिवासेन्ति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं…पे… अनुजानामि, भिक्खवे, निच्चपवारणम्पि सादितुन्ति.

तेन खो पन समयेन छब्बग्गिया भिक्खू दुन्निवत्था होन्ति दुप्पारुता अनाकप्पसम्पन्ना. महानामो सक्को वत्ता होति – ‘‘किस्स तुम्हे, भन्ते, दुन्निवत्था दुप्पारुता अनाकप्पसम्पन्ना? ननु नाम पब्बजितेन सुनिवत्थेन भवितब्बं सुपारुतेन आकप्पसम्पन्नेना’’ति? छब्बग्गिया भिक्खू महानामे सक्के उपनन्धिंसु. अथ खो छब्बग्गियानं भिक्खूनं एतदहोसि – ‘‘केन नु खो मयं उपायेन महानामं सक्कं मङ्कु करेय्यामा’’ति? अथ खो छब्बग्गियानं भिक्खूनं एतदहोसि – ‘‘महानामेन खो, आवुसो, सक्केन सङ्घो भेसज्जेन पवारितो. हन्द मयं, आवुसो, महानामं सक्कं सप्पिं विञ्ञापेमा’’ति. अथ खो छब्बग्गिया भिक्खू येन महानामो सक्को तेनुपसङ्कमिंसु; उपसङ्कमित्वा महानामं सक्कं एतदवोचुं – ‘‘दोणेन, आवुसो, सप्पिना अत्थो’’ति. ‘‘अज्जण्हो, भन्ते, आगमेथ. मनुस्सा वजं गता सप्पिं आहरितुं. कालं आहरिस्सथा’’ति [काले हरिस्सथाति (स्या.)].

दुतियम्पि खो…पे… ततियम्पि खो छब्बग्गिया भिक्खू महानामं सक्कं एतदवोचुं – ‘‘दोणेन, आवुसो, सप्पिना अत्थो’’ति. ‘‘अज्जण्हो, भन्ते, आगमेथ. मनुस्सा वजं गता सप्पिं आहरितुं. कालं आहरिस्सथा’’ति. ‘‘किं पन तया, आवुसो, अदातुकामेन पवारितेन, यं त्वं पवारेत्वा न देसी’’ति! अथ खो महानामो सक्को उज्झायति खिय्यति विपाचेति – ‘‘कथञ्हि नाम भदन्ता – ‘अज्जण्हो, भन्ते, आगमेथा’ति वुच्चमाना नागमेस्सन्ती’’ति! अस्सोसुं खो भिक्खू महानामस्स सक्कस्स उज्झायन्तस्स खिय्यन्तस्स विपाचेन्तस्स. ये ते भिक्खू अप्पिच्छा…पे… ते उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम छब्बग्गिया भिक्खू महानामेन सक्केन – ‘अज्जण्हो, भन्ते, आगमेथा’ति वुच्चमाना नागमेस्सन्ती’’ति…पे… सच्चं किर तुम्हे, भिक्खवे, महानामेन सक्केन – ‘‘अज्जण्हो, भन्ते, आगमेथा’’ति वुच्चमाना नागमेथाति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम तुम्हे, मोघपुरिसा, महानामेन सक्केन – ‘‘अज्जण्हो, भन्ते आगमेथा’’ति वुच्चमाना नागमेस्सथ! नेतं, मोघपुरिसा, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे इमं सिक्खापदं उद्दिसेय्याथ –

३०६. ‘‘अगिलानेन भिक्खुना चतुमासप्पच्चयपवारणा सादितब्बा, अञ्ञत्र पुनपवारणाय, अञ्ञत्र निच्चपवारणाय; ततो चे उत्तरि सादियेय्य, पाचित्तिय’’न्ति.

३०७. अगिलानेन भिक्खुना चतुमासप्पच्चयपवारणा सादितब्बाति गिलानप्पच्चयपवारणा सादितब्बा.

पुनपवारणापि सादितब्बाति यदा गिलानो भविस्सामि तदा विञ्ञापेस्सामीति.

निच्चपवारणापि सादितब्बाति यदा गिलानो भविस्सामि तदा विञ्ञापेस्सामीति.

ततो चे उत्तरि सादियेय्याति अत्थि पवारणा भेसज्जपरियन्ता न रत्तिपरियन्ता, अत्थि पवारणा रत्तिपरियन्ता न भेसज्जपरियन्ता, अत्थि पवारणा भेसज्जपरियन्ता च रत्तिपरियन्ता च, अत्थि पवारणा नेव भेसज्जपरियन्ता न रत्तिपरियन्ता.

भेसज्जपरियन्ता नाम भेसज्जानि परिग्गहितानि होन्ति – ‘‘एत्तकेहि भेसज्जेहि पवारेमी’’ति. रत्तिपरियन्ता नाम रत्तियो परिग्गहितायो होन्ति – ‘‘एत्तकासु रत्तीसु पवारेमी’’ति. भेसज्जपरियन्ता च रत्तिपरियन्ता च नाम भेसज्जानि च परिग्गहितानि होन्ति रत्तियो च परिग्गहितायो होन्ति – ‘‘एत्तकेहि भेसज्जेहि एत्तकासु रत्तीसु पवारेमी’’ति. नेव भेसज्जपरियन्ता न रत्तिपरियन्ता नाम भेसज्जानि च अपरिग्गहितानि होन्ति रत्तियो च अपरिग्गहितायो होन्ति.

३०८. भेसज्जपरियन्ते – येहि भेसज्जेहि पवारितो होति तानि भेसज्जानि ठपेत्वा अञ्ञानि भेसज्जानि विञ्ञापेति, आपत्ति पाचित्तियस्स. रत्तिपरियन्ते – यासु रत्तीसु पवारितो होति, ता रत्तियो ठपेत्वा अञ्ञासु रत्तीसु विञ्ञापेति, आपत्ति पाचित्तियस्स. भेसज्जपरियन्ते च रत्तिपरियन्ते च – येहि भेसज्जेहि पवारितो होति, तानि भेसज्जानि ठपेत्वा यासु रत्तीसु पवारितो होति, ता रत्तियो ठपेत्वा अञ्ञानि भेसज्जानि अञ्ञासु रत्तीसु विञ्ञापेति, आपत्ति पाचित्तियस्स. नेव भेसज्जपरियन्ते न रत्तिपरियन्ते, अनापत्ति.

३०९. न भेसज्जेन करणीयेन [करणीये (सी. स्या.)] भेसज्जं विञ्ञापेति, आपत्ति पाचित्तियस्स. अञ्ञेन भेसज्जेन करणीयेन अञ्ञं भेसज्जं विञ्ञापेति, आपत्ति पाचित्तियस्स. ततुत्तरि ततुत्तरिसञ्ञी भेसज्जं विञ्ञापेति, आपत्ति पाचित्तियस्स. ततुत्तरि वेमतिको भेसज्जं विञ्ञापेति, आपत्ति पाचित्तियस्स. ततुत्तरि नततुत्तरिसञ्ञी भेसज्जं विञ्ञापेति, आपत्ति पाचित्तियस्स.

नततुत्तरि ततुत्तरिसञ्ञी, आपत्ति दुक्कटस्स. नततुत्तरि वेमतिको, आपत्ति दुक्कटस्स. नततुत्तरि नततुत्तरिसञ्ञी, अनापत्ति.

३१०. अनापत्ति येहि भेसज्जेहि पवारितो होति तानि भेसज्जानि विञ्ञापेति, यासु रत्तीसु पवारितो होति तासु रत्तीसु विञ्ञापेति, ‘‘इमेहि तया भेसज्जेहि पवारिताम्ह, अम्हाकञ्च इमिना च इमिना च भेसज्जेन अत्थो’’ति आचिक्खित्वा विञ्ञापेति, ‘‘यासु तया रत्तीसु पवारिताम्ह तायो च रत्तियो वीतिवत्ता अम्हाकञ्च भेसज्जेन अत्थो’’ति आचिक्खित्वा विञ्ञापेति, ञातकानं पवारितानं, अञ्ञस्सत्थाय, अत्तनो धनेन, उम्मत्तकस्स, आदिकम्मिकस्साति.

महानामसिक्खापदं निट्ठितं सत्तमं.