९. परिपाचितसिक्खापदं

१९२. तेन समयेन बुद्धो भगवा राजगहे विहरति वेळुवने कलन्दकनिवापे. तेन खो पन समयेन थुल्लनन्दा भिक्खुनी अञ्ञतरस्स कुलस्स कुलूपिका होति निच्चभत्तिका. तेन च गहपतिना थेरा भिक्खू निमन्तिता होन्ति. अथ खो थुल्लनन्दा भिक्खुनी पुब्बण्हसमयं निवासेत्वा पत्तचीवरमादाय येन तं कुलं तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा तं गहपतिं एतदवोच – ‘‘किमिदं, गहपति, पहूतं खादनीयं भोजनीयं पटियत्त’’न्ति? ‘‘थेरा मया, अय्ये, निमन्तिता’’ति. ‘‘के पन ते, गहपति, थेरा’’ति? ‘‘अय्यो सारिपुत्तो अय्यो महामोग्गल्लानो अय्यो महाकच्चानो अय्यो महाकोट्ठिको अय्यो महाकप्पिनो अय्यो महाचुन्दो अय्यो अनुरुद्धो अय्यो रेवतो अय्यो उपालि अय्यो आनन्दो अय्यो राहुलो’’ति. ‘‘किं पन त्वं, गहपति, महानागे तिट्ठमाने चेटके निमन्तेसी’’ति?

‘‘के पन ते, अय्ये, महानागा’’ति? ‘‘अय्यो देवदत्तो अय्यो कोकालिको अय्यो कटमोदकतिस्सको [कटमोरकतिस्सको (सी.) कतमोरकतिस्सको (स्या.)] अय्यो खण्डदेविया पुत्तो अय्यो समुद्ददत्तो’’ति. अयं चरहि थुल्लनन्दाय भिक्खुनिया अन्तरा कथा विप्पकता, अथ ते थेरा भिक्खू पविसिंसु. ‘‘सच्चं महानागा खो तया, गहपति, निमन्तिता’’ति. ‘‘इदानेव खो त्वं, अय्ये, चेटके अकासि; इदानि महानागे’’ति. घरतो च निक्कड्ढि, निच्चभत्तञ्च पच्छिन्दि. ये ते भिक्खू अप्पिच्छा…पे… ते उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम देवदत्तो जानं भिक्खुनिपरिपाचितं पिण्डपातं भुञ्जिस्सती’’ति…पे… ‘‘सच्चं किर त्वं, देवदत्त, जानं भिक्खुनिपरिपाचितं पिण्डपातं भुञ्जसी’’ति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम त्वं, मोघपुरिस, जानं भिक्खुनिपरिपाचितं पिण्डपातं भुञ्जिस्ससि. नेतं, मोघपुरिस, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, इमं सिक्खापदं उद्दिसेय्याथ –

‘‘यो पन भिक्खु जानं भिक्खुनिपरिपाचितं पिण्डपातं भुञ्जेय्य, पाचित्तिय’’न्ति.

एवञ्चिदं भगवता भिक्खूनं सिक्खापदं पञ्ञत्तं होति.

१९३. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु राजगहा पब्बजितो ञातिकुलं अगमासि. मनुस्सा – ‘‘चिरस्सम्पि भदन्तो आगतो’’ति सक्कच्चं भत्तं अकंसु. तस्स कुलस्स कुलूपिका भिक्खुनी ते मनुस्से एतदवोच – ‘‘देथय्यस्स, आवुसो, भत्त’’न्ति. अथ खो सो भिक्खु – ‘‘भगवता पटिक्खित्तं जानं भिक्खुनिपरिपाचितं पिण्डपातं भुञ्जितु’’न्ति कुक्कुच्चायन्तो न पटिग्गहेसि. नासक्खि पिण्डाय चरितुं, छिन्नभत्तो अहोसि. अथ खो सो भिक्खु आरामं गन्त्वा भिक्खूनं एतमत्थं आरोचेसि. भिक्खू भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. अथ खो भगवा एतस्मिं निदाने एतस्मिं पकरणे धम्मिं कथं कत्वा भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, पुब्बे गिहिसमारम्भे जानं भिक्खुनिपरिपाचितं पिण्डपातं भुञ्जितुं. एवञ्च पन, भिक्खवे, इमं सिक्खापदं उद्दिसेय्याथ –

१९४. ‘‘यो पन भिक्खु जानं भिक्खुनिपरिपाचितं पिण्डपातं भुञ्जेय्य, अञ्ञत्र पुब्बे गिहिसमारम्भा, पाचित्तिय’’न्ति.

१९५. यो पनाति यो यादिसो…पे… भिक्खूति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेतो भिक्खूति.

जानाति नाम सामं वा जानाति अञ्ञे वा तस्स आरोचेन्ति सा वा आरोचेति.

भिक्खुनी नाम उभतोसङ्घे उपसम्पन्ना.

परिपाचेति नाम पुब्बे अदातुकामानं अकत्तुकामानं – ‘‘अय्यो भाणको, अय्यो बहुस्सुतो, अय्यो सुत्तन्तिको, अय्यो विनयधरो, अय्यो धम्मकथिको, देथ अय्यस्स, करोथ अय्यस्सा’’ति एसा परिपाचेति नाम.

पिण्डपातो नाम पञ्चन्नं भोजनानं अञ्ञतरं भोजनं.

अञ्ञत्र पुब्बे गिहिसमारम्भाति ठपेत्वा गिहिसमारम्भं.

गिहिसमारम्भो नाम ञातका वा होन्ति पवारिता वा पकतिपटियत्तं वा.

अञ्ञत्र पुब्बे गिहिसमारम्भा भुञ्जिस्सामीति पटिग्गण्हाति, आपत्ति दुक्कटस्स. अज्झोहारे अज्झोहारे, आपत्ति पाचित्तियस्स.

१९६. परिपाचिते परिपाचितसञ्ञी भुञ्जति, अञ्ञत्र पुब्बे गिहिसमारम्भा, आपत्ति पाचित्तियस्स. परिपाचिते वेमतिको भुञ्जति, अञ्ञत्र पुब्बे गिहिसमारम्भा, आपत्ति दुक्कटस्स. परिपाचिते अपरिपाचितसञ्ञी भुञ्जति, अञ्ञत्र पुब्बे गिहिसमारम्भा, अनापत्ति. एकतोउपसम्पन्नाय परिपाचितं भुञ्जति, अञ्ञत्र पुब्बे गिहिसमारम्भा, आपत्ति दुक्कटस्स. अपरिपाचिते परिपाचितसञ्ञी, आपत्ति दुक्कटस्स. अपरिपाचित्ते वेमतिको, आपत्ति दुक्कटस्स. अपरिपाचिते अपरिपाचितसञ्ञी, अनापत्ति.

१९७. अनापत्ति पुब्बे गिहिसमारम्भे, सिक्खमाना परिपाचेति, सामणेरी परिपाचेति, पञ्च भोजनानि ठपेत्वा सब्बत्थ अनापत्ति, उम्मत्तकस्स, आदिकम्मिकस्साति.

परिपाचितसिक्खापदं निट्ठितं नवमं.