२४१. उपालिपुच्छाकथा

४००. अथ खो आयस्मा उपालि येन भगवा तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्नो खो आयस्मा उपालि भगवन्तं एतदवोच – ‘‘यो नु खो, भन्ते, समग्गो सङ्घो सम्मुखाकरणीयं कम्मं असम्मुखा करोति, धम्मकम्मं नु खो तं, भन्ते, विनयकम्म’’न्ति? ‘‘अधम्मकम्मं तं, उपालि, अविनयकम्म’’न्ति. ‘‘यो नु खो, भन्ते, समग्गो सङ्घो पटिपुच्छाकरणीयं कम्मं अप्पटिपुच्छा करोति…पे… पटिञ्ञायकरणीयं कम्मं अपटिञ्ञाय करोति… सतिविनयारहस्स अमूळ्हविनयं देति… अमूळ्हविनयारहस्स तस्सपापियसिकाकम्मं करोति… तस्सपापियसिकाकम्मारहस्स तज्जनीयकम्मं करोति… तज्जनीयकम्मारहस्स नियस्सकम्मं करोति … नियस्सकम्मारहस्स पब्बाजनीयकम्मं करोति… पब्बाजनीयकम्मारहस्स पटिसारणीयकम्मं करोति… पटिसारणीयकम्मारहस्स उक्खेपनीयकम्मं करोति… उक्खेपनीयकम्मारहस्स परिवासं देति… परिवासारहं मूलाय पटिकस्सति… मूलायपटिकस्सनारहस्स मानत्तं देति… मानत्तारहं अब्भेति… अब्भानारहं उपसम्पादेति, धम्मकम्मं नु खो तं, भन्ते, विनयकम्म’’न्ति? ‘‘अधम्मकम्मं तं, उपालि, अविनयकम्मं’’.

‘‘यो खो, उपालि, समग्गो सङ्घो सम्मुखाकरणीयं कम्मं असम्मुखा करोति, एवं खो, उपालि, अधम्मकम्मं होति अविनयकम्मं, एवञ्च पन सङ्घो सातिसारो होति. यो खो, उपालि, समग्गो सङ्घो पटिपुच्छाकरणीयं कम्मं अप्पटिपुच्छा करोति…पे… पटिञ्ञायकरणीयं कम्मं अपटिञ्ञाय करोति… सतिविनयारहस्स अमूळ्हविनयं देति… अमूळ्हविनयारहस्स तस्सपापियसिकाकम्मं करोति… तस्सपापियसिकाकम्मारहस्स तज्जनीयकम्मं करोति… तज्जनीयकम्मारहस्स नियस्सकम्मं करोति… नियस्सकम्मारहस्स पब्बाजनीयकम्मं करोति… पब्बाजनीयकम्मारहस्स पटिसारणीयकम्मं करोति… पटिसारणीयकम्मारहस्स उक्खेपनीयकम्मं करोति… उक्खेपनीयकम्मारहस्स परिवासं देति… परिवासारहं मूलाय पटिकस्सति… मूलायपटिकस्सनारहस्स मानत्तं देति… मानत्तारहं अब्भेति… अब्भानारहं उपसम्पादेति, एवं खो, उपालि, अधम्मकम्मं होति अविनयकम्मं. एवञ्च पन सङ्घो सातिसारो होती’’ति.

४०१. ‘‘यो नु खो, भन्ते, समग्गो सङ्घो सम्मुखाकरणीयं कम्मं सम्मुखा करोति, धम्मकम्मं नु खो तं, भन्ते, विनयकम्म’’न्ति? ‘‘धम्मकम्मं तं, उपालि, विनयकम्म’’न्ति. ‘‘यो नु खो, भन्ते, समग्गो सङ्घो पटिपुच्छाकरणीयं कम्मं पटिपुच्छा करोति…पे… पटिञ्ञायकरणीयं कम्मं पटिञ्ञाय करोति… सतिविनयारहस्स सतिविनयं देति… अमूळ्हविनयारहस्स अमूळ्हविनयं देति… तस्सपापियसिकाकम्मारहस्स तस्सपापियसिकाकम्मं करोति… तज्जनीयकम्मारहस्स तज्जनीयकम्मं करोति… नियस्सकम्मारहस्स नियस्सकम्मं करोति… पब्बाजनीयकम्मारहस्स पब्बाजनीयकम्मं करोति… पटिसारणीयकम्मारहस्स पटिसारणीयकम्मं करोति… उक्खेपनीयकम्मारहस्स उक्खेपनीयकम्मं करोति… परिवासारहस्स परिवासं देति मूलायपटिकस्सनारहं मूलाय पटिकस्सति… मानत्तारहस्स मानत्तं देति… अब्भानारहं अब्भेति… उपसम्पदारहं उपसम्पादेति, धम्मकम्मं नु खो तं, भन्ते, विनयकम्म’’न्ति? ‘‘धम्मकम्मं तं, उपालि, विनयकम्मं.

‘‘यो खो, उपालि, समग्गो सङ्घो सम्मुखाकरणीयं कम्मं सम्मुखा करोति, एवं खो, उपालि, धम्मकम्मं होति विनयकम्मं. एवञ्च पन सङ्घो अनतिसारो होति. यो खो, उपालि, समग्गो सङ्घो पटिपुच्छाकरणीयं कम्मं पटिपुच्छा करोति… पटिञ्ञायकरणीयं कम्मं पटिञ्ञाय करोति… सतिविनयारहस्स सतिविनयं देति… अमूळ्हविनयारहस्स अमूळ्हविनयं देति… तस्सपापियसिकाकम्मारहस्स तस्सपापियसिकाकम्मं करोति… तज्जनीयकम्मारहस्स तज्जनीयकम्मं करोति… नियस्सकम्मारहस्स नियस्सकम्मं करोति… पब्बाजनीयकम्मारहस्स पब्बाजनीयकम्मं करोति … पटिसारणीयकम्मारहस्स पटिसारणीयकम्मं करोति… उक्खेपनीयकम्मारहस्स उक्खेपनीयकम्मं करोति… परिवासारहस्स परिवासं देति… मूलायपटिकस्सनारहं मूलाय पटिकस्सति… मानत्तारहस्स मानत्तं देति… अब्भानारहं अब्भेति… उपसम्पदारहं उपसम्पादेति, एवं खो, उपालि, धम्मकम्मं होति विनयकम्मं. एवञ्च पन सङ्घो अनतिसारो होती’’ति.

४०२. ‘‘यो नु खो, भन्ते, समग्गो सङ्घो सतिविनयारहस्स अमूळ्हविनयं देति, अमूळ्हविनयारहस्स सतिविनयं देति, धम्मकम्मं नु खो तं, भन्ते, विनयकम्म’’न्ति? ‘‘अधम्मकम्मं तं, उपालि, अविनयकम्म’’न्ति. ‘‘यो नु खो, भन्ते, समग्गो सङ्घो अमूळ्हविनयारहस्स तस्सपापियसिकाकम्मं करोति, तस्सपापियसिकाकम्मारहस्स अमूळ्हविनयं देति…पे… तस्सपापियसिकाकम्मारहस्स तज्जनीयकम्मं करोति, तज्जनीयकम्मारहस्स तस्सपापियसिकाकम्मं करोति… तज्जनीयकम्मारहस्स नियस्सकम्मं करोति, नियस्सकम्मारहस्स तज्जनीयकम्मं करोति… नियस्सकम्मारहस्स पब्बाजनीयकम्मं करोति, पब्बाजनीयकम्मारहस्स नियस्सकम्मं करोति… पब्बाजनीयकम्मारहस्स पटिसारणीयकम्मं करोति, पटिसारणीयकम्मारहस्स पब्बाजनीयकम्मं करोति… पटिसारणीयकम्मारहस्स उक्खेपनीयकम्मं करोति, उक्खेपनीयकम्मारहस्स पटिसारणीयकम्मं करोति… उक्खेपनीयकम्मारहस्स परिवासं देति, परिवासारहस्स उक्खेपनीयकम्मं करोति… परिवासारहं मूलाय पटिकस्सति, मूलायपटिकस्सनारहस्स परिवासं देति… मूलायपटिकस्सनारहस्स मानत्तं देति, मानत्तारहं मूलाय पटिकस्सति… मानत्तारहं अब्भेति, अब्भानारहस्स मानत्तं देति… अब्भानारहं उपसम्पादेति, उपसम्पदारहं अब्भेति, धम्मकम्मं नु खो तं, भन्ते, विनयकम्म’’न्ति? ‘‘अधम्मकम्मं तं, उपालि, अविनयकम्म’’न्ति.

‘‘यो खो, उपालि, समग्गो सङ्घो सतिविनयारहस्स अमूळ्हविनयं देति, अमूळ्हविनयारहस्स सतिविनयं देति, एवं खो, उपालि, अधम्मकम्मं होति अविनयकम्मं. एवञ्च पन सङ्घो सातिसारो होति. यो खो, उपालि, समग्गो सङ्घो अमूळ्हविनयारहस्स तस्सपापियसिकाकम्मं करोति, तस्सपापियसिकाकम्मारहस्स अमूळ्हविनयं देति…पे… तस्सपापियसिकाकम्मारहस्स तज्जनीयकम्मं करोति, तज्जनीयकम्मारहस्स तस्सपापियसिकाकम्मं करोति… तज्जनीयकम्मारहस्स नियस्सकम्मं करोति, नियस्सकम्मारहस्स तज्जनीयकम्मं करोति… नियस्सकम्मारहस्स पब्बाजनीयकम्मं करोति, पब्बाजनीयकम्मारहस्स नियस्सकम्मं करोति… पब्बाजनीयकम्मारहस्स पटिसारणीयकम्मं करोति, पटिसारणीयकम्मारहस्स पब्बाजनीयकम्मं करोति… पटिसारणीयकम्मारहस्स उक्खेपनीयकम्मं करोति, उक्खेपनीयकम्मारहस्स पटिसारणीयकम्मं करोति… उक्खेपनीयकम्मारहस्स परिवासं देति, परिवासारहस्स उक्खेपनीयकम्मं करोति… परिवासारहं मूलाय पटिकस्सति, मूलायपटिकस्सनारहस्स परिवासं देति… मूलायपटिकस्सनारहस्स मानत्तं देति, मानत्तारहं मूलाय पटिकस्सति – मानत्तारहं अब्भेति, अब्भानारहस्स मानत्तं देति… अब्भानारहं उपसम्पादेति, उपसम्पदारहं अब्भेति, एवं खो, उपालि, अधम्मकम्मं होति अविनयकम्मं. एवञ्च पन सङ्घो सातिसारो होती’’ति.

४०३. ‘‘यो नु खो, भन्ते, समग्गो सङ्घो सतिविनयारहस्स सतिविनयं देति, अमूळ्हविनयारहस्स अमूळ्हविनयं देति, धम्मकम्मं नु खो तं, भन्ते, विनयकम्म’’न्ति? ‘‘धम्मकम्मं तं, उपालि, विनयकम्म’’न्ति. ‘‘यो नु खो, भन्ते, समग्गो सङ्घो अमूळ्हविनयारहस्स अमूळ्हविनयं देति…पे… तस्सपापियसिकाकम्मारहस्स तस्सपापियसिकाकम्मं करोति…पे… तज्जनीयकम्मारहस्स तज्जनीयकम्मं करोति…पे… नियस्सकम्मारहस्स नियस्सकम्मं करोति…पे… पब्बाजनीयकम्मारहस्स पब्बाजनीयकम्मं करोति…पे… पटिसारणीयकम्मारहस्स पटिसारणीयकम्मं करोति…पे… उक्खेपनीयकम्मारहस्स उक्खेपनीयकम्मं करोति…पे… परिवासारहस्स परिवासं देति…पे… मूलायपटिकस्सनारहं मूलाय पटिकस्सति…पे… मानत्तारहस्स मानत्तं देति…पे… अब्भानारहं अब्भेति, उपसम्पदारहं उपसम्पादेति, धम्मकम्मं नु खो तं, भन्ते, विनयकम्म’’न्ति? ‘‘धम्मकम्मं तं, उपालि, विनयकम्मं’’.

‘‘यो खो, उपालि, समग्गो सङ्घो सतिविनयारहस्स सतिविनयं देति, अमूळ्हविनयारहस्स अमूळ्हविनयं देति, एवं खो, उपालि, धम्मकम्मं होति विनयकम्मं. एवञ्च पन सङ्घो अनतिसारो होति. यो खो, उपालि, समग्गो सङ्घो अमूळ्हविनयारहस्स अमूळ्हविनयं देति …पे… तस्सपापियसिकाकम्मारहस्स तस्सपापियसिकाकम्मं करोति…पे… तज्जनीयकम्मारहस्स तज्जनीयकम्मं करोति…पे… नियस्सकम्मारहस्स नियस्सकम्मं करोति…पे… पब्बाजनीयकम्मारहस्स पब्बाजनीयकम्मं करोति…पे… पटिसारणीयकम्मारहस्स पटिसारणीयकम्मं करोति…पे… उक्खेपनीयकम्मारहस्स उक्खेपनीयकम्मं करोति…पे… परिवासारहस्स परिवासं देति…पे… मूलाय पटिकस्सनारहं मूलाय पटिकस्सति…पे… मानत्तारहस्स मानत्तं देति…पे… अब्भानारहं अब्भेति, उपसम्पदारहं उपसम्पादेति, एवं खो, उपालि, धम्मकम्मं होति विनयकम्मं. एवञ्च पन सङ्घो अनतिसारो होती’’ति.

४०४. अथ खो भगवा भिक्खू आमन्तेसि – यो खो, भिक्खवे, समग्गो सङ्घो सतिविनयारहस्स अमूळ्हविनयं देति, एवं खो, भिक्खवे, अधम्मकम्मं होति अविनयकम्मं. एवञ्च पन सङ्घो सातिसारो होति. यो खो, भिक्खवे, समग्गो सङ्घो सतिविनयारहस्स तस्सपापियसिकाकम्मं करोति…पे… सतिविनयारहस्स तज्जनीयकम्मं करोति… सतिविनयारहस्स नियस्सकम्मं करोति… सतिविनयारहस्स पब्बाजनीयकम्मं करोति… सतिविनयारहस्स पटिसारणीयकम्मं करोति… सतिविनयारहस्स उक्खेपनीयकम्मं करोति … सतिविनयारहस्स परिवासं देति… सतिविनयारहं मूलाय पटिकस्सति… सतिविनयारहस्स मानत्तं देति… सतिविनयारहं अब्भेति… सतिविनयारहं उपसम्पादेति, एवं खो, भिक्खवे, अधम्मकम्मं होति अविनयकम्मं. एवञ्च पन सङ्घो सातिसारो होति.

४०५. यो खो, भिक्खवे, समग्गो सङ्घो अमूळ्हविनयारहस्स तस्सपापियसिकाकम्मं करोति, एवं खो, भिक्खवे, अधम्मकम्मं होति अविनयकम्मं. एवञ्च पन सङ्घो सातिसारो होति. यो खो, भिक्खवे, समग्गो सङ्घो अमूळ्हविनयारहस्स तज्जनीयकम्मं करोति…पे… अमूळ्हविनयारहस्स नियस्सकम्मं करोति… अमूळ्हविनयारहस्स पब्बाजनीयकम्मं करोति… अमूळ्हविनयारहस्स पटिसारणीयकम्मं करोति… अमूळ्हविनयारहस्स उक्खेपनीयकम्मं करोति… अमूळ्हविनयारहस्स परिवासं देति… अमूळ्हविनयारहं मूलाय पटिकस्सति… अमूळ्हविनयारहस्स मानत्तं देति… अमूळ्हविनयारहं अब्भेति… अमूळ्हविनयारहं उपसम्पादेति… अमूळ्हविनयारहस्स सतिविनयं देति, एवं खो, भिक्खवे, अधम्मकम्मं होति अविनयकम्मं. एवञ्च पन सङ्घो सातिसारो होति.

४०६. यो खो, भिक्खवे, समग्गो सङ्घो तस्सपापियसिकाकम्मारहस्स तज्जनीयकम्मं करोति…पे… तज्जनीयकम्मारहस्स… नियस्सकम्मारहस्स… पब्बाजनीयकम्मारहस्स… पटिसारणीयकम्मारहस्स… उक्खेपनीयकम्मारहस्स… परिवासारहं… मूलायपटिकस्सनारहस्स… मानत्तारहं… अब्भानारहं… उपसम्पदारहस्स सतिविनयं देति, एवं खो, भिक्खवे, अधम्मकम्मं होति अविनयकम्मं. एवञ्च पन सङ्घो सातिसारो होति. यो खो, भिक्खवे, समग्गो सङ्घो उपसम्पदारहस्स अमूळ्हविनयं देति…पे… उपसम्पदारहस्स तस्सपापियसिकाकम्मं करोति… उपसम्पदारहस्स तज्जनीयकम्मं करोति… उपसम्पदारहस्स नियस्सकम्मं करोति… उपसम्पदारहस्स पब्बाजनीयकम्मं करोति… उपसम्पदारहस्स पटिसारणीयकम्मं करोति… उपसम्पदारहस्स उक्खेपनीयकम्मं करोति… उपसम्पदारहस्स परिवासं देति… उपसम्पदारहं मूलाय पटिकस्सति… उपसम्पदारहस्स मानत्तं देति… उपसम्पदारहं अब्भेति, एवं खो, भिक्खवे, अधम्मकम्मं होति अविनयकम्मं. एवञ्च पन सङ्घो सातिसारो होतीति.

उपालिपुच्छाकथा निट्ठिता.

उपालिपुच्छाभाणवारो निट्ठितो दुतियो.