१७३. पाटलिगामवत्थु
२८५. [इतो परं महाव. २८६-२८७ ‘तिण्णा मेधाविनो जना’ति पाठो दी. नि. २.१४८; उदा. ७६ आदयो] अथ खो भगवा राजगहे यथाभिरन्तं विहरित्वा येन पाटलिगामो तेन चारिकं पक्कामि, महता भिक्खुसङ्घेन सद्धिं, अड्ढतेलसेहि भिक्खुसतेहि. अथ खो भगवा अनुपुब्बेन चारिकं चरमानो येन पाटलिगामो तदवसरि. अस्सोसुं खो पाटलिगामिका उपासका – ‘‘भगवा किर पाटलिगामं अनुप्पत्तो’’ति. अथ खो पाटलिगामिका उपासका येन भगवा तेनुपसङ्कमिंसु, उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदिंसु. एकमन्तं निसिन्ने खो पाटलिगामिके उपासके भगवा धम्मिया कथाय सन्दस्सेसि, समादपेसि, समुत्तेजेसि, सम्पहंसेसि. अथ खो पाटलिगामिका उपासका भगवता धम्मिया कथाय सन्दस्सिता समादपिता समुत्तेजिता सम्पहंसिता भगवन्तं एतदवोचुं – ‘‘अधिवासेतु नो, भन्ते, भगवा आवसथागारं सद्धिं भिक्खुसङ्घेना’’ति. अधिवासेसि भगवा तुण्हीभावेन. अथ खो पाटलिगामिका उपासका भगवतो अधिवासनं विदित्वा उट्ठायासना भगवन्तं अभिवादेत्वा पदक्खिणं कत्वा येन आवसथागारं तेनुपसङ्कमिंसु, उपसङ्कमित्वा सब्बसन्थरिं आवसथागारं सन्थरित्वा, आसनानि पञ्ञपेत्वा, उदकमणिकं पतिट्ठापेत्वा, तेलपदीपं आरोपेत्वा येन भगवा तेनुपसङ्कमिंसु, उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं अट्ठंसु. एकमन्तं ठिता खो पाटलिगामिका उपासका भगवन्तं एतदवोचुं – ‘‘सब्बसन्थरिसन्थतं, भन्ते, आवसथागारं. आसनानि पञ्ञत्तानि. उदकमणिको पतिट्ठापितो. तेलपदीपो आरोपितो. यस्सदानि, भन्ते, भगवा कालं मञ्ञती’’ति.
अथ खो भगवा निवासेत्वा पत्तचीवरमादाय सद्धिं भिक्खुसङ्घेन येन आवसथागारं तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा पादे पक्खालेत्वा आवसथागारं पविसित्वा मज्झिमं थम्भं निस्साय पुरत्थाभिमुखो निसीदि. भिक्खुसङ्घोपि खो पादे पक्खालेत्वा आवसथागारं पविसित्वा पच्छिमं भित्तिं निस्साय पुरत्थाभिमुखो निसीदि, भगवन्तंयेव पुरक्खत्वा. पाटलिगामिकापि खो उपासका पादे पक्खालेत्वा आवसथागारं पविसित्वा पुरत्थिमं भित्तिं निस्साय पच्छिमाभिमुखा निसीदिंसु, भगवन्तंयेव पुरक्खत्वा. अथ खो भगवा पाटलिगामिके उपासके आमन्तेसि –
[दी. नि. ३.३१६; अ. नि. ५.२१३ आदयो], गहपतयो, आदीनवा दुस्सीलस्स सीलविपत्तिया. कतमे पञ्च? इध, गहपतयो, दुस्सीलो सीलविपन्नो पमादाधिकरणं महतिं भोगजानिं निगच्छति. अयं पठमो आदीनवो दुस्सीलस्स सीलविपत्तिया. पुन चपरं, गहपतयो, दुस्सीलस्स सीलविपन्नस्स पापको कित्तिसद्दो अब्भुग्गच्छति. अयं दुतियो आदीनवो दुस्सीलस्स सीलविपत्तिया. पुन चपरं, गहपतयो, दुस्सीलो सीलविपन्नो यञ्ञदेव परिसं उपसङ्कमति, यदि खत्तियपरिसं, यदि ब्राह्मणपरिसं, यदि गहपतिपरिसं, यदि समणपरिसं, अविसारदो उपसङ्कमति मङ्कुभूतो. अयं ततियो आदीनवो दुस्सीलस्स सीलविपत्तिया. पुन चपरं, गहपतयो, दुस्सीलो सीलविपन्नो सम्मूळ्हो कालंकरोति. अयं चतुत्थो आदीनवो दुस्सीलस्स सीलविपत्तिया. पुन चपरं, गहपतयो, दुस्सीलो सीलविपन्नो कायस्स भेदा परं मरणा अपायं दुग्गतिं विनिपातं निरयं उपपज्जति. अयं पञ्चमो आदीनवो दुस्सीलस्स सीलविपत्तिया. इमे खो, गहपतयो, पञ्च आदीनवा दुस्सीलस्स सीलविपत्तिया.
[दी. नि. ३.३१६; अ. नि. ५.२१३ आदयो] ‘‘पञ्चिमे, गहपतयो, आनिसंसा सीलवतो सीलसम्पदाय. कतमे पञ्च? इध, गहपतयो, सीलवा सीलसम्पन्नो अप्पमादाधिकरणं महन्तं भोगक्खन्धं अधिगच्छति. अयं पठमो आनिसंसो सीलवतो सीलसम्पदाय. पुन चपरं, गहपतयो, सीलवतो सीलसम्पन्नस्स कल्याणो कित्तिसद्दो अब्भुग्गच्छति. अयं दुतियो आनिसंसो सीलवतो सीलसम्पदाय. पुन चपरं, गहपतयो, सीलवा सीलसम्पन्नो यञ्ञदेव परिसं उपसङ्कमति, यदि खत्तियपरिसं, यदि ब्राह्मणपरिसं, यदि गहपतिपरिसं, यदि समणपरिसं, विसारदो उपसङ्कमति अमङ्कुभूतो. अयं ततियो आनिसंसो सीलवतो सीलसम्पदाय. पुन चपरं, गहपतयो, सीलवा सीलसम्पन्नो असम्मूळ्हो कालंकरोति. अयं चतुत्थो आनिसंसो सीलवतो सीलसम्पदाय. पुन चपरं, गहपतयो, सीलवा सीलसम्पन्नो कायस्स भेदा परं मरणा सुगतिं सग्गं लोकं उपपज्जति. अयं पञ्चमो आनिसंसो सीलवतो सीलसम्पदाय. इमे खो, गहपतयो, पञ्च आनिसंसा सीलवतो सीलसम्पदायाति.
अथ खो भगवा पाटलिगामिके उपासके बहुदेव रत्तिं धम्मिया कथाय सन्दस्सेत्वा समादपेत्वा समुत्तेजेत्वा सम्पहंसेत्वा उय्योजेसि – ‘‘अभिक्कन्ता खो, गहपतयो, रत्ति. यस्सदानि तुम्हे कालं मञ्ञथा’’ति. ‘‘एवं, भन्ते’’ति, खो पाटलिगामिका उपासका भगवतो पटिस्सुणित्वा उट्ठायासना भगवन्तं अभिवादेत्वा पदक्खिणं कत्वा पक्कमिंसु. अथ खो भगवा अचिरपक्कन्तेसु पाटलिगामिकेसु उपासकेसु सुञ्ञागारं पाविसि.
पाटलिगामवत्थु निट्ठितं.