६३. उपसम्पदाविधि

१२५. तेन खो पन समयेन उपसम्पन्ना दिस्सन्ति कुट्ठिकापि गण्डिकापि किलासिकापि सोसिकापि अपमारिकापि. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. अनुजानामि, भिक्खवे, उपसम्पादेन्तेन तेरस [तस्स (क.)] अन्तरायिके धम्मे पुच्छितुं. एवञ्च पन, भिक्खवे, पुच्छितब्बो – ‘‘सन्ति ते एवरूपा आबाधा – कुट्ठं, गण्डो, किलासो, सोसो, अपमारो? मनुस्सोसि? पुरिसोसि? भुजिस्सोसि? अणणोसि? नसि राजभटो? अनुञ्ञातोसि मातापितूहि? परिपुण्णवीसतिवस्सोसि? परिपुण्णं ते पत्तचीवरं? किंनामोसि? कोनामो ते उपज्झायो’’ति?

तेन खो पन समयेन भिक्खू अननुसिट्ठे उपसम्पदापेक्खे अन्तरायिके धम्मे पुच्छन्ति. उपसम्पदापेक्खा वित्थायन्ति, मङ्कू होन्ति, न सक्कोन्ति विस्सज्जेतुं. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. अनुजानामि, भिक्खवे, पठमं अनुसासित्वा पच्छा अन्तरायिके धम्मे पुच्छितुन्ति.

तत्थेव सङ्घमज्झे अनुसासन्ति. उपसम्पदापेक्खा तथेव वित्थायन्ति, मङ्कू होन्ति, न सक्कोन्ति विस्सज्जेतुं. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. अनुजानामि, भिक्खवे, एकमन्तं अनुसासित्वा सङ्घमज्झे अन्तरायिके धम्मे पुच्छितुं. एवञ्च पन, भिक्खवे, अनुसासितब्बो –

१२६. पठमं उपज्झं गाहापेतब्बो. उपज्झं गाहापेत्वा पत्तचीवरं आचिक्खितब्बं – अयं ते पत्तो, अयं सङ्घाटि, अयं उत्तरासङ्गो, अयं अन्तरवासको. गच्छ, अमुम्हि ओकासे तिट्ठाहीति.

बाला अब्यत्ता अनुसासन्ति. दुरनुसिट्ठा उपसम्पदापेक्खा वित्थायन्ति, मङ्कू होन्ति, न सक्कोन्ति विस्सज्जेतुं. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. न, भिक्खवे, बालेन अब्यत्तेन अनुसासितब्बो. यो अनुसासेय्य, आपत्ति दुक्कटस्स. अनुजानामि, भिक्खवे, ब्यत्तेन भिक्खुना पटिबलेन अनुसासितुन्ति.

असम्मता अनुसासन्ति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. न, भिक्खवे, असम्मतेन अनुसासितब्बो. यो अनुसासेय्य, आपत्ति दुक्कटस्स. अनुजानामि, भिक्खवे, सम्मतेन अनुसासितुं. एवञ्च पन, भिक्खवे, सम्मन्नितब्बो [सम्मनितब्बो (क.)] – अत्तना वा [अत्तनाव (स्या.)] अत्तानं सम्मन्नितब्बं, परेन वा परो सम्मन्नितब्बो.

कथञ्च अत्तनाव अत्तानं सम्मन्नितब्बं? ब्यत्तेन भिक्खुना पटिबलेन सङ्घो ञापेतब्बो – ‘‘सुणातु मे, भन्ते, सङ्घो. इत्थन्नामो इत्थन्नामस्स आयस्मतो उपसम्पदापेक्खो. यदि सङ्घस्स पत्तकल्लं, अहं इत्थन्नामं अनुसासेय्य’’न्ति. एवं अत्तनाव अत्तानं सम्मन्नितब्बं.

कथञ्च पन परेन परो सम्मन्नितब्बो? ब्यत्तेन भिक्खुना पटिबलेन सङ्घो ञापेतब्बो – ‘‘सुणातु मे, भन्ते, सङ्घो. इत्थन्नामो इत्थन्नामस्स आयस्मतो उपसम्पदापेक्खो. यदि सङ्घस्स पत्तकल्लं, इत्थन्नामो इत्थन्नामं अनुसासेय्या’’ति. एवं परेन परो सम्मन्नितब्बो.

तेन सम्मतेन भिक्खुना उपसम्पदापेक्खो उपसङ्कमित्वा एवमस्स वचनीयो – ‘‘सुणसि, इत्थन्नाम, अयं ते सच्चकालो भूतकालो. यं जातं तं सङ्घमज्झे पुच्छन्ते सन्तं अत्थीति वत्तब्बं, असन्तं नत्थी’’ति वत्तब्बं. मा खो वित्थायि, मा खो मङ्कु अहोसि. एवं तं पुच्छिस्सन्ति – ‘‘सन्ति ते एवरूपा आबाधा – कुट्ठं, गण्डो, किलासो, सोसो, अपमारो? मनुस्सोसि? पुरिसोसि? भुजिस्सोसि? अणणोसि? नसि राजभटो? अनुञ्ञातोसि मातापितूहि? परिपुण्णवीसतिवस्सोसि? परिपुण्णं ते पत्तचीवरं? किंनामोसि? कोनामो ते उपज्झायो’’ति?

एकतो आगच्छन्ति. न, भिक्खवे, एकतो आगन्तब्बं. अनुसासकेन पठमतरं आगन्त्वा सङ्घो ञापेतब्बो – ‘‘सुणातु मे, भन्ते, सङ्घो. इत्थन्नामो इत्थन्नामस्स आयस्मतो उपसम्पदापेक्खो. अनुसिट्ठो सो मया. यदि सङ्घस्स पत्तकल्लं, इत्थन्नामो आगच्छेय्या’’ति. आगच्छाहीति वत्तब्बो.

एकंसं उत्तरासङ्गं कारापेत्वा भिक्खूनं पादे वन्दापेत्वा उक्कुटिकं निसीदापेत्वा अञ्जलिं पग्गण्हापेत्वा उपसम्पदं याचापेतब्बो – ‘‘सङ्घं, भन्ते, उपसम्पदं याचामि. उल्लुम्पतु मं, भन्ते, सङ्घो अनुकम्पं उपादाय. दुतियम्पि, भन्ते, सङ्घं उपसम्पदं याचामि. उल्लुम्पतु मं, भन्ते, सङ्घो अनुकम्पं उपादाय. ततियम्पि, भन्ते, सङ्घं उपसम्पदं याचामि. उल्लुम्पतु मं, भन्ते, सङ्घो अनुकम्पं उपादाया’’ति. ब्यत्तेन भिक्खुना पटिबलेन सङ्घो ञापेतब्बो –

‘‘सुणातु मे, भन्ते, सङ्घो. अयं इत्थन्नामो इत्थन्नामस्स आयस्मतो उपसम्पदापेक्खो. यदि सङ्घस्स पत्तकल्लं, अहं इत्थन्नामं अन्तरायिके धम्मे पुच्छेय्य’’न्ति? सुणसि, इत्थन्नाम, अयं ते सच्चकालो भूतकालो. यं जातं तं पुच्छामि. सन्तं अत्थीति वत्तब्बं, असन्तं नत्थीति वत्तब्बं. सन्ति ते एवरूपा आबाधा – कुट्ठं गण्डो किलेसो सोसो अपमारो, मनुस्सोसि, पुरिसोसि, भुजिस्सोसि, अणणोसि, नसि राजभटो, अनुञ्ञातोसि मातापितूहि, परिपुण्णवीसतिवस्सोसि, परिपुण्णं ते पत्तचीवरं, किंनामोसि, कोनामो ते उपज्झायोति? ब्यत्तेन भिक्खुना पटिबलेन सङ्घो ञापेतब्बो –

१२७. ‘‘सुणातु मे, भन्ते, सङ्घो. अयं इत्थन्नामो इत्थन्नामस्स आयस्मतो उपसम्पदापेक्खो, परिसुद्धो अन्तरायिकेहि धम्मेहि, परिपुण्णस्स पत्तचीवरं. इत्थन्नामो सङ्घं उपसम्पदं याचति इत्थन्नामेन उपज्झायेन. यदि सङ्घस्स पत्तकल्लं, सङ्घो इत्थन्नामं उपसम्पादेय्य इत्थन्नामेन उपज्झायेन. एसा ञत्ति.

‘‘सुणातु मे, भन्ते, सङ्घो. अयं इत्थन्नामो इत्थन्नामस्स आयस्मतो उपसम्पदापेक्खो, परिसुद्धो अन्तरायिकेहि धम्मेहि, परिपुण्णस्स पत्तचीवरं. इत्थन्नामो सङ्घं उपसम्पदं याचति इत्थन्नामेन उपज्झायेन. सङ्घो इत्थन्नामं उपसम्पादेति इत्थन्नामेन उपज्झायेन. यस्सायस्मतो खमति इत्थन्नामस्स उपसम्पदा इत्थन्नामेन उपज्झायेन, सो तुण्हस्स; यस्स नक्खमति, सो भासेय्य.

‘‘दुतियम्पि एतमत्थं वदामि – सुणातु मे, भन्ते, सङ्घो. अयं इत्थन्नामो इत्थन्नामस्स आयस्मतो उपसम्पदापेक्खो, परिसुद्धो अन्तरायिकेहि धम्मेहि, परिपुण्णस्स पत्तचीवरं. इत्थन्नामो सङ्घं उपसम्पदं याचति इत्थन्नामेन उपज्झायेन. सङ्घो इत्थन्नामं उपसम्पादेति इत्थन्नामेन उपज्झायेन. यस्सायस्मतो खमति इत्थन्नामस्स उपसम्पदा इत्थन्नामेन उपज्झायेन, सो तुण्हस्स; यस्स नक्खमति, सो भासेय्य.

‘‘ततियम्पि एतमत्थं वदामि – सुणातु मे, भन्ते, सङ्घो. अयं इत्थन्नामो इत्थन्नामस्स आयस्मतो उपसम्पदापेक्खो, परिसुद्धो अन्तरायिकेहि धम्मेहि, परिपुण्णस्स पत्तचीवरं. इत्थन्नामो सङ्घं उपसम्पदं याचति इत्थन्नामेन उपज्झायेन. सङ्घो इत्थन्नामं उपसम्पादेति इत्थन्नामेन उपज्झायेन. यस्सायस्मतो खमति इत्थन्नामस्स उपसम्पदा इत्थन्नामेन उपज्झायेन, सो तुण्हस्स; यस्स नक्खमति, सो भासेय्य.

‘‘उपसम्पन्नो सङ्घेन इत्थन्नामो इत्थन्नामेन उपज्झायेन. खमति सङ्घस्स, तस्मा तुण्ही, एवमेतं धारयामी’’ति.

उपसम्पदाकम्मं निट्ठितं.