१०. चोदकचुदितकपटिसंयुत्तकथा
४०१. ‘‘अधम्मचोदकस्स, भन्ते, भिक्खुनो कतीहाकारेहि विप्पटिसारो उपदहातब्बो’’ति? ‘‘अधम्मचोदकस्स, उपालि, भिक्खुनो पञ्चहाकारेहि विप्पटिसारो उपदहातब्बो – अकालेनायस्मा चोदेसि, नो कालेन, अलं ते विप्पटिसाराय; अभूतेनायस्मा चोदेसि, नो भूतेन, अलं ते विप्पटिसाराय; फरुसेनायस्मा चोदेसि, नो सण्हेन, अलं ते विप्पटिसाराय; अनत्थसंहितेनायस्मा चोदेसि, नो अत्थसंहितेन, अलं ते विप्पटिसाराय; दोसन्तरो आयस्मा चोदेसि, नो मेत्तचित्तो, अलं ते विप्पटिसारायाति. अधम्मचोदकस्स, उपालि, भिक्खुनो इमेहि पञ्चहाकारेहि विप्पटिसारो उपदहातब्बो. तं किस्स हेतु? यथा न अञ्ञोपि भिक्खु अभूतेन चोदेतब्बं मञ्ञेय्या’’ति.
‘‘अधम्मचुदितस्स पन, भन्ते, भिक्खुनो कतिहाकारेहि अविप्पटिसारो उपदहातब्बो’’ति? ‘‘अधम्मचुदितस्स, उपालि, भिक्खुनो पञ्चहाकारेहि अविप्पटिसारो उपदहातब्बो – अकालेनायस्मा चुदितो, नो कालेन, अलं ते अविप्पटिसाराय; अभूतेनायस्मा चुदितो, नो भूतेन, अलं ते अविप्पटिसाराय; फरुसेनायस्मा चुदितो, नो सण्हेन, अलं ते अविप्पटिसाराय; अनत्थसंहितेनायस्मा चुदितो, नो अत्थसंहितेन, अलं ते अविप्पटिसाराय; दोसन्तरेनायस्मा चुदितो, नो मेत्तचित्तेन, अलं ते अविप्पटिसारायाति. अधम्मचुदितस्स, उपालि, भिक्खुनो इमेहि पञ्चहाकारेहि अविप्पटिसारो उपदहातब्बो’’ति.
‘‘धम्मचोदकस्स, भन्ते, भिक्खुनो कतिहाकारेहि अविप्पटिसारो उपदहातब्बो’’ति? ‘‘धम्मचोदकस्स, उपालि, भिक्खुनो पञ्चहाकारेहि अविप्पटिसारो उपदहातब्बो – कालेनायस्मा चोदेसि, नो अकालेन, अलं ते अविप्पटिसाराय; भूतेनायस्मा चोदेसि, नो अभूतेन, अलं ते अविप्पटिसाराय; सण्हेनायस्मा चोदेसि, नो फरुसेन, अलं ते अविप्पटिसाराय; अत्थसंहितेनायस्मा चोदेसि, नो अनत्थसंहितेन, अलं ते अविप्पटिसाराय; मेत्तचित्तो आयस्मा चोदेसि, नो दोसन्तरो, अलं ते अविप्पटिसारायाति. धम्मचोदकस्स, उपालि, भिक्खुनो इमेहि पञ्चहाकारेहि अविप्पटिसारो उपदहातब्बो. तं किस्स हेतु? यथा अञ्ञोपि भिक्खु भूतेन चोदेतब्बं मञ्ञेय्या’’ति.
‘‘धम्मचुदितस्स पन, भन्ते, भिक्खुनो कतिहाकारेहि विप्पटिसारो उपदहातब्बो’’ति? ‘‘धम्मचुदितस्स, उपालि, भिक्खुनो पञ्चहाकारेहि विप्पटिसारो उपदहातब्बो – कालेनायस्मा चुदितो, नो अकालेन, अलं ते विप्पटिसाराय; भूतेनायस्मा चुदितो, नो अभूतेन, अलं ते विप्पटिसाराय; सण्हेनायस्मा चुदितो, नो फरुसेन, अलं ते विप्पटिसाराय; अत्थसंहितेनायस्मा चुदितो, नो अनत्थसंहितेन, अलं ते विप्पटिसाराय; मेत्तचित्तेनायस्मा चुदितो, नो दोसन्तरेन, अलं ते विप्पटिसारायाति. धम्मचुदितस्स, उपालि, भिक्खुनो इमेहि पञ्चहाकारेहि विप्पटिसारो उपदहातब्बो’’ति.
[परि. ४३८] ‘‘चोदकेन, भन्ते, भिक्खुना परं चोदेतुकामेन कति धम्मे अज्झत्तं मनसि करित्वा परो चोदेतब्बो’’ति? ‘‘चोदकेनुपालि, भिक्खुना परं चोदेतुकामेन पञ्च धम्मे अज्झत्तं मनसि करित्वा परो चोदेतब्बो – कारुञ्ञता, हितेसिता, अनुकम्पिता, [अनुकम्पता (क.)] आपत्तिवुट्ठानता, विनयपुरेक्खारताति. चोदकेनुपालि, भिक्खुना परं चोदेतुकामेन इमे पञ्च धम्मे अज्झत्तं मनसि करित्वा परो चोदेतब्बो’’ति.
‘‘चुदितेन पन, भन्ते, भिक्खुना कतिसु धम्मेसु पतिट्ठातब्ब’’न्ति? ‘‘चुदितेनुपालि, भिक्खुना द्वीसु धम्मेसु पतिट्ठातब्बं – सच्चे च अकुप्पे चा’’ति.
दुतियभाणवारो निट्ठितो.
पातिमोक्खट्ठपनक्खन्धको नवमो.
इमम्हि खन्धके वत्थू तिंस.
तस्सुद्दानं –
उपोसथे यावतिकं, पापभिक्खु न निक्खमि;
मोग्गल्लानेन निच्छुद्धो, अच्छेरा जिनसासने.
निन्नोनुपुब्बसिक्खा च, ठितधम्मो नातिक्कम्म;
कुणपुक्खिपति सङ्घो, सवन्तियो जहन्ति च.
सवन्ति परिनिब्बन्ति, एकरस विमुत्ति च;
बहु धम्मविनयोपि, भूतट्ठारियपुग्गला.
समुद्दं उपमं कत्वा, वाचेसि [ठापेसि (क.)] सासने गुणं;
उपोसथे पातिमोक्खं, न अम्हे कोचि जानाति.
पटिकच्चेव उज्झन्ति, एको द्वे तीणि चत्तारि;
पञ्च छ सत्त अट्ठानि, नवा च दसमानि च.
सील-आचार-दिट्ठि च, आजीवं चतुभागिके;
पाराजिकञ्च सङ्घादि, पाचित्ति पाटिदेसनि.
दुक्कटं पञ्चभागेसु, सीलाचारविपत्ति च;
अकताय कताय च, छभागेसु यथाविधि.
पाराजिकञ्च सङ्घादि, थुल्लं पाचित्तियेन च;
पाटिदेसनियञ्चेव, दुक्कटञ्च दुब्भासितं.
सीलाचारविपत्ति च, दिट्ठिआजीवविपत्ति;
या च अट्ठा कताकते, तेनेता सीलाचारदिट्ठिया.
अकताय कतायापि, कताकतायमेव च;
एवं नवविधा वुत्ता, यथाभूतेन ञायतो.
पाराजिको विप्पकता, पच्चक्खातो तथेव च;
उपेति पच्चादियति, पच्चादानकथा च या.
सीलाचारविपत्ति च, तथा दिट्ठिविपत्तिया;
दिट्ठसुतपरिसङ्कितं, दसधा तं विजानाथ.
भिक्खु विपस्सति भिक्खुं, अञ्ञो चारोचयाति तं;
सो येव तस्स अक्खाति [विपस्सञ्ञो चारोचति; तं सुद्धेव तस्स अक्खाति (क.)], पातिमोक्खं ठपेति सो.
वुट्ठाति अन्तरायेन, राजचोरग्गुदका च;
मनुस्सअमनुस्सा च, वाळसरीसपा जीविब्रह्मं.
दसन्नमञ्ञतरेन, तस्मिं अञ्ञतरेसु वा;
धम्मिकाधम्मिका चेव, यथा मग्गेन जानाथ.
कालभूतत्थसंहितं, लभिस्सामि भविस्सति;
कायवाचसिका मेत्ता, बाहुसच्चं उभयानि.
कालभूतेन सण्हेन, अत्थमेत्तेन चोदये;
विप्पटिसारधम्मेन, तथा वाचा [तथेवापि (स्या.)] विनोदये.
धम्मचोदचुदितस्स, विनोदेति विप्पटिसारो;
करुणा हितानुकम्पि, वुट्ठानपुरेक्खारतो.
चोदकस्स पटिपत्ति, सम्बुद्धेन पकासिता;
सच्चे चेव अकुप्पे च, चुदितस्सेव धम्मताति.
पातिमोक्खट्ठपनक्खन्धकं निट्ठितं.