१०. वच्चकुटिवत्तकथा

३७३. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु ब्राह्मणजातिको वच्चं कत्वा न इच्छति आचमेतुं – को इमं वसलं दुग्गन्धं आमसिस्सतीति [आचमिस्सतीति (क.)]. तस्स वच्चमग्गे किमि सण्ठाति. अथ खो सो भिक्खु भिक्खूनं एतमत्थं आरोचेसि. ‘‘किं पन त्वं, आवुसो, वच्चं कत्वा न आचमेसी’’ति? ‘‘एवमावुसो’’ति. ये ते भिक्खू अप्पिच्छा…पे… ते उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम भिक्खु वच्चं कत्वा न आचमेस्सती’’ति! अथ खो ते भिक्खू भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं…पे… ‘‘सच्चं किर त्वं, भिक्खु, वच्चं कत्वा न आचमेसी’’ति? ‘‘सच्चं भगवा’’ति…पे… विगरहित्वा…पे… धम्मिं कथं कत्वा भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘न, भिक्खवे, वच्चं कत्वा सति उदके नाचमेतब्बं. यो नाचमेय्य, आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन भिक्खू वच्चकुटिया यथावुड्ढं वच्चं करोन्ति. नवका भिक्खू पठमतरं आगन्त्वा वच्चिता आगमेन्ति. ते वच्चं सन्धारेन्ता मुच्छिता पपतन्ति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं…पे… सच्चं किर भिक्खवे…पे… सच्चं भगवाति…पे… ‘‘न, भिक्खवे, वच्चकुटिया यथावुड्ढं वच्चो कातब्बो. यो करेय्य, आपत्ति दुक्कटस्स. अनुजानामि, भिक्खवे, आगतपटिपाटिया वच्चं कातु’’न्ति.

तेन खो पन समयेन छब्बग्गिया भिक्खू अतिसहसापि वच्चकुटिं पविसन्ति, उब्भजित्वापि [उब्भुज्जित्वापि (सी.), उब्भुजित्वा (स्या.)] पविसन्ति, नित्थुनन्तापि वच्चं करोन्ति, दन्तकट्ठं खादन्तापि वच्चं करोन्ति, बहिद्धापि वच्चदोणिकाय वच्चं करोन्ति, बहिद्धापि पस्सावदोणिकाय पस्सावं करोन्ति, पस्सावदोणिकायपि खेळं करोन्ति, फरुसेनपि कट्ठेन अवलेखन्ति, अवलेखनकट्ठम्पि वच्चकूपम्हि पातेन्ति, अतिसहसापि निक्खमन्ति, उब्भजित्वापि निक्खमन्ति, चपुचपुकारकम्पि आचमेन्ति, आचमनसरावकेपि उदकं सेसेन्ति. ये ते भिक्खू अप्पिच्छा…पे… ते उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम छब्बग्गिया भिक्खू अतिसहसापि वच्चकुटिं पविसिस्सन्ति, उब्भजित्वापि पविसिस्सन्ति, नित्थुनन्तापि वच्चं करिस्सन्ति, दन्तकट्ठं खादन्तापि वच्चं करिस्सन्ति, बहिद्धापि वच्चदोणिकाय वच्चं करिस्सन्ति, बहिद्धापि पस्सावदोणिकाय पस्सावं करिस्सन्ति, पस्सावदोणिकायपि खेळं करिस्सन्ति, फरुसेनपि कट्ठेन अवलेखिस्सन्ति, अवलेखनकट्ठम्पि वच्चकूपम्हि पातेस्सन्ति, अतिसहसापि निक्खमिस्सन्ति, उब्भजित्वापि निक्खमिस्सन्ति, चपुचपुकारकम्पि आचमेस्सन्ति, आचमनसरावकेपि उदकं सेसेस्सन्ती’’ति! अथ खो ते भिक्खू भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं…पे… सच्चं किर, भिक्खवे…पे… सच्चं भगवाति…पे… विगरहित्वा…पे… धम्मिं कथं कत्वा भिक्खू आमन्तेसि –

३७४. ‘‘तेन हि, भिक्खवे, भिक्खूनं वच्चकुटिवत्तं पञ्ञपेस्सामि यथा भिक्खूहि वच्चकुटिया सम्मा वत्तितब्बं. यो वच्चकुटिं गच्छति तेन बहि ठितेन [बहि ठितेन (सी. क.)] उक्कासितब्बं. अन्तो निसिन्नेनपि उक्कासितब्बं. चीवरवंसे वा चीवररज्जुया वा चीवरं निक्खिपित्वा साधुकं अतरमानेन वच्चकुटी पविसितब्बा. नातिसहसा पविसितब्बा. न उब्भजित्वा पविसितब्बा. वच्चपादुकाय ठितेन उब्भजितब्बं. न नित्थुनन्तेन वच्चो कातब्बो. न दन्तकट्ठं खादन्तेन वच्चो कातब्बो. न बहिद्धा वच्चदोणिकाय वच्चो कातब्बो. न बहिद्धा पस्सावदोणिकाय पस्सावो कातब्बो. न पस्सावदोणिकाय खेळो कातब्बो. न फरुसेन कट्ठेन अवलेखितब्बं. न अवलेखनकट्ठं वच्चकूपम्हि पातेतब्बं. वच्चपादुकाय ठितेन पटिच्छादेतब्बं. नातिसहसा निक्खमितब्बं. न उब्भजित्वा निक्खमितब्बं. आचमनपादुकाय ठितेन उब्भजितब्बं. न चपुचपुकारकं आचमेतब्बं. न आचमनसरावके उदकं सेसेतब्बं. आचमनपादुकाय ठितेन पटिच्छादेतब्बं.

‘‘सचे वच्चकुटि उहता [ऊहता (सी. स्या.)] होति, धोवितब्बा. सचे अवलेखनपिधरो पूरो होति, अवलेखनकट्ठं छड्डेतब्बं. सचे वच्चकुटि उक्लापा होति, वच्चकुटि सम्मज्जितब्बा. सचे परिभण्डं उक्लापं होति, परिभण्डं सम्मज्जितब्बं. सचे परिवेणं उक्लापं होति, परिवेणं सम्मज्जितब्बं. सचे कोट्ठको उक्लापो होति, कोट्ठको सम्मज्जितब्बो. सचे आचमनकुम्भिया उदकं न होति, आचमनकुम्भिया उदकं आसिञ्चितब्बं. इदं खो, भिक्खवे, भिक्खूनं वच्चकुटिवत्तं यथा भिक्खूहि वच्चकुटिया सम्मा वत्तितब्ब’’न्ति.