८. भूतारोचनसिक्खापदवण्णना
७७. अट्ठमे अन्तराति परिनिब्बानसमयतो अञ्ञस्मिं काले. अतिकड्ढियमानेनाति ‘‘वदथ, भन्ते, किं तुम्हेहि अधिगत’’न्ति एवं निप्पीळियमानेन. अनतिकड्ढियमानेनपि पुच्छिते वा अपुच्छिते वा तथारूपे कारणे सति आरोचेतुं वट्टतियेव. तेनेव अञ्ञतरेन दहरभिक्खुना उपवदितो अञ्ञतरो थेरो ‘‘आवुसो, उपरिमग्गत्थाय वायामं मा अकासि, खीणासवो तया उपवदितो’’ति आह. थेरेन च ‘‘अत्थि ते, आवुसो, इमस्मिं सासने पतिट्ठा’’ति वुत्तो दहरभिक्खु ‘‘आम, भन्ते, सोतापन्नो अह’’न्ति अवोच. ‘‘कारको अय’’न्ति ञत्वापि पटिपत्तिया अमोघभावदस्सनेन समुत्तेजनाय सम्पहंसनाय च अरिया अत्तानं पकासेन्तियेव. सुतपरियत्तिसीलगुणन्ति सुतगुणं परियत्तिगुणं सीलगुणञ्च. उम्मत्तकस्स इध अवचने कारणं वदन्तेन खित्तचित्तवेदनट्टानम्पि अवचने कारणं वुत्तमेवाति दट्ठब्बं. इति-सद्देन वा आदिअत्थेन खित्तचित्तवेदनट्टे सङ्गण्हाति. तेनेव वदति ‘‘चित्तक्खेपस्स वा अभावा’’ति. दिट्ठिसम्पन्नानन्ति मग्गफलदिट्ठिया समन्नागतानं. अरियानमेव हि उम्मत्तकादिभावो नत्थि. झानलाभिनो पन तस्मिं सति झाना परिहायन्ति, तस्मा तेसं अभूतारोचनपच्चया अनापत्ति वत्तब्बा, न भूतारोचनपच्चया. तेनेवाह ‘‘भूतारोचनपच्चया अनापत्ति न वत्तब्बा’’ति.
पुब्बे अवुत्तेहीति चतुत्थपाराजिके अवुत्तेहि. इदञ्च सिक्खापदं पण्णत्तिअजाननवसेन अचित्तकसमुट्ठानं होति. अरिया चेत्थ पण्णत्तिं जानन्ता वीतिक्कमं न करोन्ति, पुथुज्जना पन पण्णत्तिं जानित्वापि वीतिक्कमं करोन्ति, ते च सत्थुनो आणावीतिक्कमचेतनाय बलवअकुसलभावतो झाना परिहायन्तीति दट्ठब्बं, उक्कट्ठपरिच्छेदेन अरियपुग्गले एव सन्धाय ‘‘कुसलाब्याकतचित्तेहि द्विचित्त’’न्ति वुत्तं. पण्णत्तिं अजानन्ता पन झानलाभी पुथुज्जना वत्थुम्हि लोभवसेन अकुसलचित्तेनपि न आरोचेन्तीति नत्थि. इध दुक्खवेदनाय अभावतो ‘‘द्विवेदन’’न्ति इमस्स अनुरूपं कत्वा द्विचित्तन्ति इदं वुत्तन्ति एवं वा एत्थ अधिप्पायो गहेतब्बो. सेसं उत्तानमेव. उत्तरिमनुस्सधम्मस्स भूतता, अनुपसम्पन्नस्स आरोचनं, तङ्खणविजानना, अनञ्ञप्पदेसोति इमानि पनेत्थ चत्तारि अङ्गानि.
भूतारोचनसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.