१. पठमसङ्घादिसेससिक्खापदवण्णना
६७९. सङ्घादिसेसकण्डे ‘‘दुतियस्स आरोचेती’’ति एत्थापि द्वीसुपि अड्डकारकेसु यस्स कस्सचि दुतियस्स कथं यो कोचि आरोचेतीति एवमत्थो गहेतब्बोति आह ‘‘एसेव नयो’’ति.
गतिगतन्ति चिरकालप्पवत्तं. आपत्तीति आपज्जनं. ‘‘निस्सारणीय’’न्ति इदं कत्तुअत्थे सिद्धन्ति आह ‘‘निस्सारेती’’ति. आपन्नं भिक्खुनिं सङ्घतो वियोजेति, वियोजनहेतु होतीति अत्थो.
गीवायेवाति आणत्तिया अभावतो. तेसं अनत्थकामतायाति ‘‘चोरो’’ति वुत्तं मम वचनं सुत्वा केचि दण्डिस्सन्ति जीविता वोरोपेस्सन्तीति एवं सञ्ञाय. एतेन केवलं भयेन वा परिक्खारग्गहणत्थं वा सहसा ‘‘चोरो’’ति वुत्ते दण्डितेपि न दोसोति दस्सेति. राजपुरिसानञ्हि ‘‘चोरो अय’’न्ति उद्दिस्स कथने एव गीवा, भिक्खूनं, पन आरामिकादीनं वा सम्मुखा ‘‘असुको चोरो एवमकासी’’ति केनचि वुत्तवचनं निस्साय आरामिकादीसु राजपुरिसानं वत्वा दण्डापेन्तेसुपि भिक्खुस्स न गीवा राजपुरिसानं अवुत्तत्ता. येसञ्च वुत्तं, तेहि सयं चोरस्स अदण्डितत्ताति गहेतब्बं. ‘‘त्वं एतस्स सन्तकं अच्छिन्दा’’ति आणत्तोपि हि सचे अञ्ञेन अच्छिन्दापेति, आणापकस्स अनापत्ति विसङ्केतत्ता. ‘‘अत्तनो वचनकर’’न्ति इदं सामीचिवसेन वुत्तं. वचनं अकरोन्तानं राजपुरिसानम्पि ‘‘इमिना गहितपरिक्खारं आहरापेहि, मा चस्स दण्डं करोही’’ति उद्दिस्स वदन्तस्सापि दण्डे गहितेपि न गीवा एव दण्डग्गहणस्स पटिक्खित्तत्ता, ‘‘असुकभण्डं अवहरा’’ति आणापेत्वा विप्पटिसारे उप्पन्ने पुन पटिक्खिपने (पारा. १२१) विय.
दासादीनं सम्पटिच्छने विय तदत्थाय अड्डकरणे भिक्खूनम्पि दुक्कटन्ति आह ‘‘अकप्पियअड्डो नाम न वट्टती’’ति. केनचि पन भिक्खुना खेत्तादिअत्थाय वोहारिकानं सन्तिकं गन्त्वा अड्डे कतेपि तं खेत्तादिसम्पटिच्छने विय सब्बेसं अकप्पियं न होति पुब्बे एव सङ्घस्स सन्तकत्ता, भिक्खुस्सेव पन पयोगवसेन आपत्तियो होन्ति. दासादीनम्पि पन अत्थाय रक्खं याचितुं वोहारिकेन पुट्ठेन सङ्घस्स उप्पन्नं कप्पियक्कमं वत्तुं, आरामिकादीहि च अड्डं कारापेतुञ्च वट्टति एव. विहारवत्थादिकप्पियअड्डं पन भिक्खुनो सयम्पि कातुं वट्टति.
भिक्खुनीनं वुत्तोति रक्खं याचन्तीनं भिक्खुनीनं वुत्तो उद्दिस्सअनुद्दिस्सवसेन रक्खायाचनविनिच्छयो, न सब्बो सिक्खापदविनिच्छयो असाधारणत्ता सिक्खापदस्स. तेनाह ‘‘भिक्खुनोपी’’तिआदि. अनाकड्ढिताय अड्डकरणं, अड्डपरियोसानन्ति द्वे अङ्गानि.
पठमसङ्घादिसेससिक्खापदवण्णना निट्ठिता.