६. धनुग्गहसुत्तवण्णना
२२८. दळ्हधनुनोति थिरतरधनुनो. इदानि तस्स थिरतरभावं परिच्छेदतो दस्सेतुं ‘‘दळ्हधनू’’तिआदि वुत्तं. तत्थ द्विसहस्सथामन्ति पलानं द्विसहस्सथामं. वुत्तमेवत्थं पाकटतरं कत्वा दस्सेतुं ‘‘यस्सा’’तिआदिमाह. तत्थ यस्साति धनुनो. आरोपितस्साति जियं आरोपितस्स. जियाबद्धोति जियाय बद्धो. पथवितो मुच्चति, एतं ‘‘द्विसहस्सथाम’’न्ति वेदितब्बं. लोहसीसादीनन्ति काळलोहतम्बलोहसीसादीनं. भारोति पुरिसभारो, सो पन मज्झिमपुरिसस्स वसेन एदिसं तस्स बलं दट्ठब्बं. उग्गहितसिप्पा धनुवेदसिक्खावसेन. चिण्णवसीभावा लक्खेसु अविरज्झनसरक्खेपवसेन. कतं राजकुलादीसु उपगन्त्वा असनं सरक्खेपो एतेहीति कतूपसनाति आह ‘‘राजकुलादीसु दस्सितसिप्पा’’ति.
‘‘बोधिसत्तो चत्तारि कण्डानि आहरी’’ति वत्वा तमेव अत्थं वित्थारतो दस्सेन्तो ‘‘तदा किरा’’तिआदिमाह. तत्थ जविस्सामाति धाविस्साम. अग्गि उट्ठहीति सीघपतनसन्तापेन च सूरियरस्मिसन्तापस्स आसन्नभावेन च उसुमा उट्ठहि. पक्खपञ्जरेनाति पक्खजालन्तरेन.
निवत्तित्वाति ‘‘निप्पयोजनमिदं जवन’’न्ति निवत्तित्वा. पत्तकटाहेन ओत्थटपत्तो वियाति पिहितपत्तो विय अहोसि, वेगसा पतनेन नगरस्स उपरि आकासस्स निरिक्खणं अहोसि. सञ्चारितत्ता अनेकहंससहस्ससदिसो पञ्ञायि सेय्यथापि बोधिसत्तस्स धनुग्गहकाले सरकूटादिदस्सने.
दुक्करन्ति तस्स अदस्सनं सन्धायाह, न अत्तनो पतनं. सूरियमण्डलञ्हि अतिसीघेन जवेन गच्छन्तम्पि पञ्ञासयोजनायामवित्थतं अत्तनो विपुलताय पभस्सरताय च सत्तानं चक्खुस्स गोचरभावं गच्छति, जवनहंसो पन तादिसेन सूरियेन सद्धिं जवेन गच्छन्तो न पञ्ञायेय्य. तस्मा वुत्तं ‘‘न सक्का तया पस्सितु’’न्ति. चत्तारो अक्खणवेधिनो. गन्त्वा गहिते सोतुं घण्डं पिळन्धापेत्वा सयं पुरत्थाभिमुखो निसिन्नो. पुरत्थिमदिसाभिमुखं गतकण्डं सन्धायाह ‘‘पठमकण्डेनेव सद्धिं उप्पतित्वा’’ति. ते चत्तारि कण्डानि एकक्खणेयेव खिपिंसु.
आयुं सङ्खरोति एतेनाति आयुसङ्खारो. यथा हि कम्मजरूपानं पवत्ति जीवितिन्द्रियपटिबद्धा, एवं अत्तभावस्स पवत्ति तप्पटिबद्धाति. बहुवचननिद्देसो पन पाळियं एकस्मिं खणे अनेकसतसङ्खस्स जीवितिन्द्रियस्स उपलब्भनतो. तं जीवितिन्द्रियं. ततो यथावुत्तदेवतानं जवतो सीघतरं खीयति इत्तरखणत्ता. वुत्तञ्हेतं –
‘‘जीवितं अत्तभावो च, सुखदुक्खा च केवला;
एकचित्तसमायुत्ता, लहुसो वत्तते खणो’’ति. (महानि. १०);
भेदोति भङ्गो. न सक्का पञ्ञापेतुं ततोपि अतिविय इत्तरखणत्ता.
धनुग्गहसुत्तवण्णना निट्ठिता.