३. ततियवग्गो

१. छेत्वासुत्तवण्णना

२६७. वुत्तत्थमेव हेट्ठा देवपुत्तसंयुत्तवण्णनायं.

छेत्वासुत्तवण्णना निट्ठिता.

३. दुब्बण्णियसुत्तवण्णना

२६८. दुब्बण्णो दुद्दसिको विरूपवण्णो. ओकोटिमकोति रस्सभावेन अवरकोटिमको. सक्केन गहितनाममेवेतं, न पन सो तथारूपो कोचि यक्खो. तेनाह ‘‘एको रूपावचरब्रह्मा’’ति. यदि एवं कस्मा सो तथारूपो हुत्वा आगतोति आह ‘‘सक्को किरा’’ति. कथं पनेत्थ ञायति ‘‘सो एको रूपावचरब्रह्मा, न पनेसो अवरुद्धकयक्खो’’ति युत्तिं दस्सेन्तो ‘‘अवरुद्धकयक्खा पना’’तिआदिमाह. देवानं वचनं सुत्वा. फरुसेनाति फरुससमाचारेन. ‘‘को नाम मय्हं आसने सन्निसिन्नो’’ति अक्खन्तिं अनुप्पादेन्तो खन्तियं ठत्वा. बलवचित्तीकारन्ति गरुतरं सक्कारबहुमानं. नीचवुत्तियाति परमनिपच्चकारे सुवूपसमने च दस्सियमाने. सक्कस्स ताय एव आचारसम्पत्तिया सक्कासने ठातुं, अत्तनो च आविकातुं असक्कोन्तो अन्तरधायि. उपहतचित्तोम्हीति खन्तिमेत्तानुद्दयासब्भावतो परस्मिं उपहतचित्तोम्हीति सक्को अत्तनो सभावं वदति. कोधवसे वत्तेतुन्ति कोधेन अत्तनो वसे निब्बत्तेतुं न सुकरोम्हि, अथ खो कोधं मय्हं वसे न वत्तेमीति अधिप्पायो. चिरं न कुज्झामीति यदि मे कदाचि कोधो उप्पज्जेय्य, तं कोधं अनुवत्तेन्तो चिरकालं न कुज्झामि. न उपनय्हामीति अन्तो सचे मे कोधो उप्पज्जेय्य, खिप्पमेव च नं पटिविनेय्यन्ति तं मे पुब्बेव वतं परिपूरितं.

दुब्बण्णियसुत्तवण्णना निट्ठिता.

३. सम्बरिमायासुत्तवण्णना

२६९. आबाधिकोति आबाधो अस्स अत्थीति आबाधिको. वाचेसीति सिक्खापेसि. सम्बरो नाम असुरमायाय आदिपुरिसो पुरातनो असुरिन्दो. तं सन्धायाह ‘‘यथा सम्बरो’’तिआदि. एवं पच्चति अञ्ञोपि मायावी मायं पयोजेत्वा. उपवादन्तरायो नाम खमापने सति विगच्छति, पाकतिकमेव होतीति आह ‘‘एवमस्स फासु भवेय्या’’ति. तेनाति वेपचित्तिना सम्बरविज्जाय अदानेन वञ्चितत्ता. तथा अकत्वाति इसीनं सन्तिकं नेत्वा खमापनवसेन कातब्बं अकत्वा.

सम्बरिमायासुत्तवण्णना निट्ठिता.

४. अच्चयसुत्तवण्णना

२७०. सम्पयोजेसुन्ति अञ्ञमञ्ञं वाचसिकं फरुसं पयोजेसुं. तेनाह ‘‘कलहं अकंसू’’ति, विवादं अकंसूति अत्थो. अतिक्कम्मवचनन्ति वचीसंवरं अतिक्कमित्वा वचनं. यस्मा अच्चये देसियमाने तं खीणयति अञ्ञमञ्ञस्स खममानस्स खमनं पटिग्गण्हतो, तस्मा वुत्तं ‘‘नप्पटिगण्हातीति न खमती’’ति. तुम्हाकं वसे वत्ततु, विसेवितं अकत्वा यथाकामकरणीयो होतु. मित्तधम्मो इध उत्तरपदलोपेन ‘‘मित्तो’’ति वुत्तोति आह ‘‘मित्तधम्मे’’ति. करणवचनन्ति ‘‘मित्तेही’’ति करणवचनं भुम्मत्थे. तेनाह ‘‘मित्तेसू’’ति. यथा निब्बत्तसभावस्स भावतो अञ्ञथत्तं जरा, एवं मित्तभावतो वुत्तविपरियायो अमित्तधम्मो जरापरियायेन वुत्तो. अगारय्हं अनवज्जं सब्बसो पहीनकिलेसं. तेनाह ‘‘खीणासवपुग्गल’’न्ति.

अच्चयसुत्तवण्णना निट्ठिता.

५. अक्कोधसुत्तवण्णना

२७१. कोधो तुम्हे मा अभिभवीति एत्थ कोधेन अनभिभवनीयत्तं खन्तिमेत्ताकरुणादितप्पटिपक्खधम्मपरिब्रूहनेन. तथा हि तंसमङ्गिनो कोधो अभिभुय्यतीति आह ‘‘तुम्हेव कोधं अभिभवथ. कुज्झन्तानं मा पटिकुज्झित्था’’ति. पटिपदाति एसा पटिपत्ति. मेत्ताति अप्पनाप्पत्ता मेत्ता. तदुपचारो मेत्तापुब्बभागो. न विहिंसति किञ्चि एतायाति अविहिंसा. करुणाति अप्पनाप्पत्तकरुणा वेदितब्बा. तदुपचारो करुणापुब्बभागो. लामकजनन्ति खन्तिआदीसु योनिसोमनसिकाराभावेन गारय्हसमाचारसमायोगेन च निहीनं जनं. पच्चयपरिसुद्धिया कोधो अभिमद्दमानो पुग्गलं अभिमद्दति, तस्स सो पटिसङ्खानभावनाबलेहि सम्मदेव पहातब्बोति.

अक्कोधसुत्तवण्णना निट्ठिता.

ततियवग्गवण्णना निट्ठिता.

सारत्थप्पकासिनिया संयुत्तनिकाय-अट्ठकथाय

सक्कसंयुत्तवण्णनाय लीनत्थप्पकासना समत्ता.

निट्ठिता च सारत्थप्पकासिनिया

संयुत्तनिकाय-अट्ठकथाय सगाथावग्गवण्णना.

पठमो भागो निट्ठितो.