३. निस्सग्गियकण्डं
१. पठमनिस्सग्गियपाचित्तियसिक्खापद-अत्थयोजना
तिंस निस्सग्गिया ये धम्मा भिक्खुनीनं भगवता पकासिता, तेसं धम्मानं दानि इमस्मिं काले अयं संवण्णनाक्कमो भवतीति योजना.
७३३. पठमे आमत्तिकापणन्ति एत्थ आमत्तसद्दो भाजनपरियायोति आह ‘‘भाजनानी’’ति. भाजनानि हि अमन्ति परिभुञ्जितब्बभावं गच्छन्तीति ‘‘अमत्तानी’’ति वुच्चन्ति. अमत्तानि विक्किणन्तीति ‘‘आमत्तिका’’ति वचनत्थं दस्सेन्तो आह ‘‘तानी’’तिआदि. तेसन्ति आमत्तिकानं. तं वाति आमत्तिकापणं वा.
७३४. ‘‘सन्निधि’’न्ति इमिना संनिपुब्बो चिसद्दो उचिननत्थोति दस्सेति. हिसद्दो विसेसजोतको. तत्थाति महाविभङ्गे. इधाति भिक्खुनिविभङ्गे.
इदम्पीति इदं सिक्खापदम्पि. पिसद्दो महाविभङ्गसिक्खापदं अपेक्खतीति. पठमं.
२. दुतियनिस्सग्गियपाचित्तियसिक्खापदं
७३८. दुतिये अहतचोळानम्पि सेदमलादिकिलिन्ने विरूपत्ता ‘‘जिण्णचोळा’’ति वुत्तं. ‘‘अपि अय्याही’’तिइमिना ‘‘अप अय्याही’’तिपदविभागं निवत्तेति.
७४०. सब्बम्पि एतं चीवरन्ति योजना. एवं पटिलद्धन्ति एवं निस्सज्जित्वा लद्धं. यथादानेयेवाति यथा दायकेहि दिन्नं, तस्मिं दानेयेव उपनेतब्बं, अकालचीवरेयेव पक्खिपितब्बन्ति अत्थोति. दुतियं.
३. ततियनिस्सग्गियपाचित्तियसिक्खापदं
७४३. ततिये हन्दसद्दो ववस्सग्गत्थे निपातोति आह ‘‘हन्दाति गण्हा’’ति. बहूनि निस्सग्गियानीति सम्बन्धो. संहरित्वाति विसुं विसुं सङ्घरित्वाति. ततियं.
४. चतुत्थनिस्सग्गियपाचित्तियसिक्खापदं
७४८. चतुत्थे किणाति अनेनाति कयन्ति वचनत्थेन मूलं कयं नामाति आह ‘‘मूलेना’’ति. साति थुल्लनन्दा, आह किराति सम्बन्धो. ञाधातुया अवबोधनत्थतो अञ्ञम्पि ञाधातुया याचनत्थं दस्सेन्तो आह ‘‘याचित्वा वा’’ति.
७५२. यन्ति सब्बितेलादि. तञ्ञेवाति सब्बितेलादिमेव. यमकन्ति सब्बिं सह तेलेन युगळं कत्वा. वेज्जेनाति भिसक्केन. सो हि आयुब्बेदसङ्खातं विज्जं जानातीति वेज्जोति च रोगञ्च तस्स निदानञ्च भेसज्जञ्च विदति जानातीतिपि वेज्जोति च वुच्चति. ततोति वेज्जेन वुत्तकारणा. कहापणस्साति कहापणेन, आभतन्ति सम्बन्धोति. चतुत्थं.
५. पञ्चमनिस्सग्गियपाचित्तियसिक्खापदं
७५३. पञ्चमे साति सिक्खमाना. अयन्ति सिक्खमाना. अद्धाति एकंसेन. ‘‘चेतापेत्वा’’ति एत्थ चितिसद्दो जाननत्थोति आह ‘‘जानापेत्वा’’ति. पञ्चमं.
६. छट्ठनिस्सग्गियपाचित्तियसिक्खापदं
७५८. छट्ठे छन्दं उप्पादेत्वा गहितं छन्दकन्ति वचनत्थं दस्सेन्तो आह ‘‘छन्दक’’न्तिआदि. धम्मकिच्चन्ति पुञ्ञकरणीयं. धम्मसद्दो हेत्थ पुञ्ञवाचको. यन्ति वत्थुं. परेसन्ति अत्तना अञ्ञेसं. ‘‘एत’’न्ति ‘‘छन्दक’’न्ति एतं नामं. ‘‘अञ्ञस्सत्थाय दिन्नेना’’तिइमिना अञ्ञस्स अत्थो अञ्ञदत्थो, दकारो पदसन्धिकरो, तदत्थाय दिन्नो अञ्ञदत्थिकोति वचनत्थं दस्सेति. ‘‘अञ्ञं उद्दिसित्वा दिन्नेना’’तिइमिना अञ्ञं उद्दिसित्वा दिन्नं अञ्ञुद्दिसिकन्ति वचनत्थं दस्सेति. ‘‘सङ्घस्स परिच्चत्तेना’’ति इमिना सङ्घस्स परिच्चत्तो सङ्घिकोति वचनत्थं दस्सेति.
७६२. यदत्थायाति येसं चीवरादीनं अत्थाय. यसद्देन समासभावतो पुब्बे निग्गहितागमो होति. तन्ति चीवरादिकं. तुम्हेहीति दायके सन्धाय वुत्तं. उपद्दवेसूति दुब्भिक्खादिउपसग्गेसु. यं वा तं वाति चीवरं वा अञ्ञे वा पिण्डपातादिकेति यं वा तं वाति. छट्ठं.
७. सत्तमनिस्सग्गियपाचित्तियसिक्खापदं
७६४. सत्तमे सञ्ञाचिकेनाति एत्थ संसद्दस्स सयमत्थे पवत्तिभावं दस्सेतुं वुत्तं ‘‘सयं याचितकेना’’ति. एतदेवाति ‘‘सञ्ञाचिकेना’’ति पदमेव. एत्थाति इमस्मिं सिक्खापदेति. सत्तमं.
८. अट्ठमनिस्सग्गियपाचित्तियसिक्खापदं
७६९. अट्ठमे गणस्साति भिक्खुनिगणस्स. इमिना ‘‘महाजनिकेना’’ति एत्थ भिक्खुनिगणोव महाजनोति अधिप्पेतोति दीपेतीति. अट्ठमं.
९. नवमनिस्सग्गियपाचित्तियसिक्खापदं
७७४. नवमे इतोति इमस्मा अट्ठमसिक्खापदतो. अधिकतरन्ति अतिरेकतरन्ति. नवमं.
१०. दसमनिस्सग्गियपाचित्तियसिक्खापदं
७७८. दसमे ‘‘विनस्सती’’तिइमिना ‘‘उन्द्रियती’’ति एत्थ उदिधातुया नस्सनत्थं दस्सेति धातूनमनेकत्थत्ता. परिपततीति परिगलित्वा पतति. इमिना नस्सनाकारं दस्सेति. एत्तकमेवाति एतं परिमाणं द्विपदमेवाति. दसमं.
११. एकादसमनिस्सग्गियपाचित्तियसिक्खापदं
७८४. एकादसमे गरुपावुरणं नाम सीतकाले पावुरणवत्थन्ति दस्सेन्तो आह ‘‘सीतकाले पावुरण’’न्ति. सीतकाले हि मनुस्सा थूलपावुरणं पारुपन्ति. ‘‘चतुक्कंसपरम’’न्ति एत्थ कंससद्दो भुञ्जनपत्ते च सुवण्णादिलोहविसेसे च चतुकहापणे चाति तीसु अत्थेसु दिस्सति, इध पन चतुकहापणे वत्ततीति दस्सेन्तो आह ‘‘कंसो नाम चतुक्कहापणिको होती’’ति. चतुक्कंससङ्खातं परमं इमस्साति चतुक्कंसपरमं, सोळसकहापणग्घनकं पावुरणन्ति अत्थोति. एकादसमं.
१२. द्वादसमनिस्सग्गियपाचित्तियसिक्खापदं
७८९. द्वादसमे लहुपावुरणं नाम उण्हकाले पावुरणवत्थन्ति दस्सेन्तो आह ‘‘उण्हकाले पावुरण’’न्ति. उण्हकाले हि मनुस्सा सुखुमपावुरणं पारुपन्तीति. द्वादसमं.
निस्सग्गियानं तिंसभावं दस्सेन्तो आह ‘‘महाविभङ्गे’’तिआदि. चीवरवग्गतो अपनेत्वाति सम्बन्धो. अञ्ञदत्थिकानीति अञ्ञदत्थिकपदेन वुत्तानि सिक्खापदानि. इतीति एवं. एकतोपञ्ञत्तानीति एकस्सेव पञ्ञत्तानि, उभतोपञ्ञत्तानीति उभयेसं पञ्ञत्तानि. एत्थाति ‘‘उद्दिट्ठा खो’’तिआदिवचनेति.
इति समन्तपासादिकाय विनयसंवण्णनाय
भिक्खुनिविभङ्गे
तिंसकवण्णनाय योजना समत्ता.