३. चूळमालुक्यसुत्तवण्णना

१२२. एवं ठपितानीति ‘‘सस्सतो लोको’’तिआदिनयप्पवत्तानि दिट्ठिगतानि अनिय्यानिकताय न ब्याकातब्बानि न कथेतब्बानि, एवं ठपनीयपक्खे ठपितानि चेव निय्यानिकसासने छड्डनीयताय पटिक्खित्तानि च, अपिचेत्थ अत्थतो पटिक्खेपो एव ब्याकातब्बतो. यथा एको कम्मकिलेसवसेन इत्थत्तं आगतो, तथा अपरोपि अपरोपीति सत्तो तथागतो वुच्चतीति आह – ‘‘तथागतोति सत्तो’’ति. तं अब्याकरणं मय्हं न रुच्चतीति यदि सस्सतो लोको, सस्सतो लोकोति, असस्सतो लोको, असस्सतो लोकोति जानामाति ब्याकातब्बमेव, यं पन उभयथा अब्याकरणं, तं मे चित्तं न आराधेति अजाननहेतुकत्ता अब्याकरणस्स. तेनाह – ‘‘अजानतो खो पन अपस्सतो एतदेव उजुकं, यदिदं न जानामि न पस्सामी’’ति. सस्सतोतिआदीसु सस्सतोति सब्बकालिको, निच्चो धुवो अविपरिणामधम्मोति अत्थो. सो हि दिट्ठिगतिकेहि लोकीयन्ति एत्थ पुञ्ञपापतब्बिपाका, सयं वा तब्बिपाकाकरादिभावेन अवियुत्तेहि लोकीयतीति लोकोति अधिप्पेतो. एतेन चत्तारोपि सस्सतवादा दस्सिता होन्ति. असस्सतोति न सस्सतो, अनिच्चो अद्धुवो भेदनधम्मोति अत्थो, असस्सतोति च सस्सतभावपटिक्खेपेन उच्छेदो दीपितोति सत्तपि उच्छेदवादा दस्सिता होन्ति. अन्तवाति परिवटुमो परिच्छिन्नपरिमाणो, असब्बगतोति अत्थो. तेन ‘‘सरीरपरिमाणो, अङ्गुट्ठपरिमाणो, यवपरिमाणो परमाणुपरिमाणो अत्ता’’ति (उदा. अट्ठ. ५४; दी. नि. टी. १.७६-७७) एवमादिवादा दस्सिता होन्ति.

तथागतो परं मरणाति तथागतो जीवो अत्ता मरणतो इमस्स कायस्स भेदतो परं उद्धं होति अत्थि संविज्जतीति अत्थो. एतेन सस्सतभावमुखेन सोळस सञ्ञीवादा, अट्ठ असञ्ञीवादा, अट्ठ च नेवसञ्ञीनासञ्ञीवादा दस्सिता होन्ति. न होतीति नत्थि न उपलब्भति. एतेन उच्छेदवादो दस्सितो होति. अपिच होति च न च होतीति अत्थि नत्थि चाति. एतेन एकच्चसस्सतवादो दस्सितो. नेव होति न न होतीति पन इमिना अमराविक्खेपवादो दस्सितोति वेदितब्बं. भगवता पन अनिय्यानिकत्ता अनत्थसंहितानि इमानि दस्सनानीति तानि न ब्याकतानि, तं अब्याकरणं सन्धायाह अयं थेरो ‘‘तं मे न रुच्चती’’ति. सिक्खं पटिक्खिपित्वा यथासमादिन्नसिक्खं पहाय.

१२५. त्वं नेव याचकोति अहं भन्ते भगवति ब्रह्मचरियं चरिस्सामीतिआदिना. न याचितकोति त्वं मालुक्यपुत्त मयि ब्रह्मचरियं चरातिआदिना.

१२६. परसेनाय ठितेन पुरिसेन. बहललेपनेनाति बहलविलेपनेन. महासुपियादि सब्बो मुदुहिदको वेणुविसेसो सण्हो. मरुवाति मकचि. खीरपण्णिनोति खीरपण्णिया, यस्सा छिन्दनमत्ते पण्णे खीरं पग्घरति. गच्छन्ति गच्छतो जातं सयंजातगुम्बतो गहितन्ति अधिप्पायो. सिथिलहनु नाम दत्ता कण्णो पतङ्गो. एताय दिट्ठिया सति न होतीति ‘‘सस्सतो लोको’’ति एताय दिट्ठिया सति मग्गब्रह्मचरियवासो न होति, तं पहाय एव पत्तब्बतो.

१२७. अत्थेव जातीतिआदिना एता दिट्ठियो पच्चेकम्पि संसारपरिब्रूहना कटसिवड्ढना निब्बानविबन्धनाति दस्सेति.

१२८. तस्मातिहाति इदं अट्ठाने उद्धटं, ठानेयेव पन ‘‘वुत्तपटिपक्खनयेन वेदितब्ब’’न्ति इमस्स परतो कत्वा संवण्णेतब्बं. अत्तनो फलेन अरणीयतो अनुगन्तब्बतो कारणम्पि ‘‘अत्थो’’ति वुच्चतीति आह ‘‘कारणनिस्सित’’न्ति. तेनाह ‘‘ब्रह्मचरियस्स आदिमत्तम्पी’’ति. पुब्बपदट्ठानन्ति पठमारम्भो. सेसं सुविञ्ञेय्यमेव.

चूळमालुक्यसुत्तवण्णनाय लीनत्थप्पकासना समत्ता.