३. अकालचीवरसिक्खापदवण्णना
अपरिक्खित्तस्स परिक्खेपारहट्ठानस्स दुब्बिजानत्ता तं दस्सेतुं ‘‘अपिच भिक्खून’’न्तिआदि वुत्तं. विहारपरियन्ते निविट्ठधुवसन्निपातट्ठानतो वा परियन्ते ठितभोजनसालतो वा निबद्धवसनकआवासतो वाति एवं गहेतब्बं. सचे विहारे सन्निपतितभिक्खूहि सद्धिं एकाबद्धा हुत्वा योजनसतम्पि पूरेत्वा निसीदन्ति, योजनसतम्पि उपचारसीमा होतीति अत्थो. ‘‘समानसंवासकसीमाया’’ति वुत्ते खण्डसीमादीसु ठितानं न पापुणाति, तासं विसुं समानसंवासकसीमत्ताति च समानसंवासकअविप्पवाससीमानं इदं नानत्तं. ‘‘अविप्पवाससीमाय दम्मी’’ति दिन्नं पन गामे ठितानं न पापुणाति. कस्मा? ‘‘ठपेत्वा गामञ्च गामूपचारञ्चा’’ति (महाव. १४४) वचनतो. ‘‘समानसंवासकसीमाया’’ति दिन्नं पन यस्मिं ठाने अविप्पवाससीमा अत्थि, तत्थ ठितानम्पि. ‘‘तत्र ठितानञ्च पापुणाती’’ति च, ‘‘खण्डसीमायं ठत्वा ‘सीमट्ठकसङ्घो गण्हातू’ति वुत्ते उपचारसीमाय एव परिच्छिन्दित्वा दातब्ब’’न्ति च, ‘‘तेसं बहिसीमट्ठानम्पि पापुणाति याव कथिनस्सुब्भाराति अत्थो’’ति च, ‘‘अनत्थते पन कथिने अन्तोहेमन्ते सचे विहारं पविसित्वा ‘वस्संवुट्ठसङ्घस्स दम्मी’ति वदति, ये तत्थ वस्सच्छेदं अकत्वा पच्छिमवस्संवुट्ठा, तेसं बहिसीमट्ठानम्पि पापुणाती’’ति विनयधरा परिच्छिन्दन्ति, अट्ठकथायं पन अनागतं. तस्मा समन्तपासादिकायं ‘‘लक्खणञ्ञू वदन्ती’’ति (महाव. अट्ठ. ३७९) वुत्तन्ति च, ‘‘‘चीवरमासतो पट्ठाय याव हेमन्तस्स पच्छिमो दिवसो, ताव वस्सावासिकं देमा’ति वुत्ते कथिनं अत्थतं वा होतु, अनत्थतं वाति यं समन्तपासादिकावचनं (महाव. अट्ठ. ३७९), एत्थापि यदि अत्थतं, पुरिमवस्संवुट्ठा पञ्च मासे. यदि अनत्थतं, पच्छिमवस्संवुट्ठा चत्तारो मासे लभन्तीति विनिच्छयो’’ति च लिखितं.
‘‘येहि मय्हं यागु पीताति येहि निमन्तितेहि मय्हं यागु पीताति अधिप्पायो. तस्मा येहि निमन्तितेहि यागु पीता, तेसंयेव पापुणातीति वुत्तं. अञ्ञथा ‘येहि मय्हं यागु पीता’ति वुत्ते निमन्तिता वा होन्तु, अनिमन्तिता वा, येहि पीता, तेसं पापुणितब्बानी’’ति वदन्ति. एत्थ ‘‘निट्ठितचीवरस्मिं भिक्खुना उब्भतस्मिं कथिने’’ति वदन्तो ञापेति एत्थन्तरे तिण्णम्पि अकालचीवरानं उप्पत्तिअभावन्ति. कस्मा पन पदभाजने वित्थारितानीति? वुच्चते – इदं पन सिक्खापदं अधिट्ठानं सन्धाय न वुत्तं किन्तु पठमसिक्खापदे दसाहपरमं अनुजानित्वा तस्मिं अप्पहोन्ते सचे पच्चासा अत्थि, तमेव वड्ढेत्वा मासमनुजानन्तो इमम्पि अत्थविसेसं दीपेति. अकालचीवरं नाम सम्मुखीभूतेन भाजेतब्बं. तं पन ‘‘आकङ्खमानेन भिक्खुना पटिग्गहेतब्ब’’न्ति इमिना सिक्खापदेन वड्ढेत्वा वुत्तन्ति. तस्मा तीणिपि पदभाजने वित्थारितानीति.
‘‘खिप्पमेव कारेतब्बन्ति सीघं अन्तोदसाहेयेव कारेतब्ब’’न्ति इदं पन पहोनकभावे पुरिमसिक्खापदलक्खणेनाति दीपेतुं वुत्तं. तस्मा एवं ‘‘सीघ’’न्ति वा ‘‘लहु’’न्ति वा आदिना अवत्वापि ‘‘दसाहा’’ति वुत्तन्ति. अत्थतकथिनस्स एवं होतु, अनत्थते पन कथिने कथन्ति वुत्ते अनत्थतस्स पटिक्खेपतं दस्सेतीति वुत्तो अपस्सन्तो विघातं आपज्जतीति (वजिर. टी. पाराजिक ४९९-५००) लिखितं.
अकालचीवरसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.