५. सञ्चरित्तसिक्खापदवण्णना

अलंवचनीयाति न वचनीया, निवारणे अलं-सद्दो, न अलंवचनीया नालंवचनीया. ‘‘पटिग्गण्हाति वीमंसति पच्चाहरति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्सा’’ति (पारा. ३०५) वुत्तत्ता यस्स एकन्तेन सङ्घादिसेसो होति, तस्स पटिग्गण्हनवीमंसनपयोगा एते दुक्कटथुल्लच्चया नत्थीति वदन्तीति लिखितं. किञ्चापि एत्थ ‘‘इत्थी नाम मनुस्सित्थी, न यक्खी न पेती न तिरच्छानगता. पुरिसो नाम मनुस्सपुरिसो, न यक्खो न पेतो न तिरच्छानगतो’’ति पाळि नत्थि, तथापि कायसंसग्गादीसु ‘‘मातुगामो नाम मनुस्सित्थी’’ति (पारा. २८५) इत्थिववत्थानस्स कतत्ता इधापि मनुस्सित्थी एवाति पञ्ञायति. मेथुनपुब्बभागसामञ्ञतो इत्थिववत्थानेन पुरिसववत्थानं कतमेव होति. तेनेवाह ‘‘येसु सञ्चरित्तं समापज्जति, तेसं मनुस्सजातिकता’’ति (कङ्खा. अट्ठ. सञ्चरित्तसिक्खापदवण्णना). कायसंसग्गादीसु च पण्डकयक्खिपेतियो थुल्लच्चयवत्थुकाव वुत्ता, तथा इधापि, पण्डकसभावत्ता मनुस्सउभतोब्यञ्जनको च थुल्लच्चयवत्थुकोव होति. सेसा मनुस्सपुरिसअमनुस्सपण्डकउभतोब्यञ्जनकतिरच्छानगतपुरिसादयो दुक्कटवत्थुकाव मिच्छाचारदस्सनसभावतोति वेदितब्बं.

सञ्चरित्तसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.