१४. सङ्घभेदकादिसिक्खापदवण्णना

सङ्घभेदादीसु चतूसु वुत्तनयेनेव विनिच्छयो वेदितब्बो. केवलञ्हि भिक्खुनी सङ्घं न भिन्दति, भेदाय पन परक्कमति चेव अनुवत्तति च. उद्दिट्ठा खो अय्यायो सत्तरस सङ्घादिसेसा धम्माति भिक्खू आरब्भ पञ्ञत्ता साधारणा सत्त, असाधारणा दसाति एवं सत्तरस. उभतोसङ्घे पक्खमानत्तं चरितब्बन्ति भिक्खुनिया हि आपत्तिं छादेन्तियापि परिवासो नाम नत्थि, छादनपच्चयापि न दुक्कटं आपज्जति, तस्मा छादेत्वापि अछादेत्वापि एकं पक्खमानत्तमेव चरितब्बं. तं भिक्खुनीहि अत्तनो सीमं सोधेत्वा विहारसीमाय वा, सोधेतुं असक्कोन्तीहि खण्डसीमाय वा सब्बन्तिमेन परिच्छेदेन चतुवग्गं गणं सन्निपातापेत्वा दातब्बं. सचे एका आपत्ति होति, एकिस्सा वसेन, सचे द्वे वा तिस्सो वा सम्बहुला वा एकवत्थुका वा नानावत्थुका वा, तासं तासं वसेन भिक्खुपातिमोक्खवण्णनायं वुत्तवत्थुगोत्तनामआपत्तिभेदेसु यं यं इच्छति, तं तं आदाय योजना कातब्बा.

तत्रिदं पठमापत्तिवसेन मुखमत्तनिदस्सनं – ताय आपन्नाय भिक्खुनिया भिक्खुनिसङ्घं उपसङ्कमित्वा एकंसं उत्तरासङ्गं करित्वा वुड्ढानं भिक्खुनीनं पादे वन्दित्वा उक्कुटिकं निसीदित्वा अञ्जलिं पग्गहेत्वा एवमस्सवचनीयो ‘‘अहं, अय्ये, एकं आपत्तिं आपज्जिं उस्सयवादं, साहं, अय्ये, सङ्घं एकिस्सा आपत्तिया उस्सयवादाय पक्खमानत्तं याचामी’’ति, एवं तिक्खत्तुं याचापेत्वा ब्यत्ताय भिक्खुनिया पटिबलाय सङ्घो ञापेतब्बो –

‘‘सुणातु मे, अय्ये, सङ्घो, अयं इत्थन्नामा भिक्खुनी एकं आपत्तिं आपज्जिं उस्सयवादं, सा सङ्घं एकिस्सा आपत्तिया उस्सयवादाय पक्खमानत्तं याचति, यदि सङ्घस्स पत्तकल्लं, सङ्घो इत्थन्नामाय भिक्खुनिया एकिस्सा आपत्तिया उस्सयवादाय पक्खमानत्तं ददेय्य, एसा ञत्ति.

‘‘सुणातु मे, अय्ये, सङ्घो, अयं इत्थन्नामा भिक्खुनी…पे… दुतियम्पि…पे… ततियम्पि एतमत्थं वदामि, सुणातु मे, अय्ये, सङ्घो…पे… सा भासेय्य. दिन्नं सङ्घेन इत्थन्नामाय भिक्खुनिया एकिस्सा आपत्तिया उस्सयवादाय पक्खमानत्तं. खमति सङ्घस्स, तस्मा तुण्ही, एवमेतं धारयामी’’ति.

कम्मवाचापरियोसाने ‘‘वत्तं समादियामि, मानत्तं समादियामी’’ति समादियित्वा सङ्घस्स आरोचेत्वा निक्खित्तवत्तेन ताव वसितुकामाय तत्थेव सङ्घमज्झे वा पक्कन्तासु भिक्खुनीसु एकभिक्खुनिया वा दुतियिकाय वा सन्तिके ‘‘वत्तं निक्खिपामि, मानत्तं निक्खिपामी’’ति निक्खिपितब्बं. अञ्ञिस्सा पन आगन्तुकाय सन्तिके आरोचेत्वा निक्खिपितब्बं, निक्खित्तकालतो पट्ठाय पकतत्तट्ठाने तिट्ठति, ततो पुरेअरुणेयेव चतूहि भिक्खुनीहि तं भिक्खुनिं गहेत्वा गामूपचारतो च भिक्खूनं विहारूपचारतो च द्वे लेड्डुपाते अतिक्कमित्वा महामग्गा ओक्कम्म गुम्बवतिआदीहि पटिच्छन्ने ओकासे निसीदितब्बं. चतूहि भिक्खूहिपि तत्थ गन्तब्बं, गन्त्वा भिक्खुनीनं अविदूरे विसुं निसीदितब्बं. अथ ताय भिक्खुनिया वुत्तनयेनेव वत्तं समादियित्वा भिक्खुनिसङ्घस्स ताव एवं आरोचेतब्बं –

‘‘अहं, अय्ये, एकं आपत्तिं आपज्जिं उस्सयवादं, साहं सङ्घं एकिस्सा आपत्तिया उस्सयवादाय पक्खमानत्तं याचिं, तस्सा मे सङ्घो एकिस्सा आपत्तिया उस्सयवादाय पक्खमानत्तं अदासि, साहं मानत्तं चरामि, वेदयामहं, अय्ये, ‘वेदयती’ति मं सङ्घो धारेतू’’ति.

ततो भिक्खुसङ्घस्स सन्तिकं गन्त्वा एवं आरोचेतब्बं ‘‘अहं, अय्या, एकं आपत्तिं आपज्जिं…पे… वेदयामहं, अय्या, ‘वेदयती’ति मं सङ्घो धारेतू’’ति. आरोचेत्वा भिक्खुनिसङ्घस्सेव सन्तिके निसीदितब्बं, ततो पट्ठाय भिक्खूसु वा, दुतियिकं ठपेत्वा भिक्खुनीसु वा पक्कन्तासुपि उभतोसङ्घे मानत्तं चिण्णमेव होति. याव अरुणं न उट्ठहति, ताव यं पठमं पस्सति भिक्खुं वा भिक्खुनिं वा, तस्सा आरोचेतब्बं. उट्ठिते अरुणे वत्तं निक्खिपित्वा उपस्सयं गन्तब्बं, एवं पञ्चदस अरुणा गहेतब्बा.

अनिक्खित्तवत्ताय पन आगन्तुकेसु असति चतुन्नं भिक्खूनञ्च भिक्खुनीनञ्च देवसिकं आरोचेत्वा, आगन्तुकेसु सति सब्बेसम्पि आगन्तुकानं आरोचेन्तिया पञ्चदस दिवसानि पारिवासिकक्खन्धके (चूळव. ७५ आदयो) वुत्तनयेनेव सम्मा वत्तितब्बन्ति अयमेत्थ सङ्खेपो, वित्थारो पन समन्तपासादिकायं (चूळव. अट्ठ. ७५ आदयो) वुत्तो, चिण्णमानत्ताय भिक्खुनियाति यदा एवं चिण्णमानत्ता भिक्खुनी होति, अथस्सा यत्थ सिया वीसतिगणो भिक्खुनिसङ्घोति वुत्तनयेनेव अब्भानकम्मं कातब्बं, सेसं उत्तानमेवाति.

कङ्खावितरणिया पातिमोक्खवण्णनाय

भिक्खुनिपातिमोक्खे

सङ्घादिसेसवण्णना निट्ठिता.