३. पञ्हपुच्छकवण्णना
ननु च चत्तारोपि अधिपतयो एकक्खणे लब्भन्ति, अञ्ञमञ्ञस्स पन अधिपतयो न भवन्ति ‘‘चत्तारो इद्धिपादा न मग्गाधिपतिनो’’ति वुत्तत्ता. राजपुत्तोपमापि हि एतमत्थं दीपेतीति? न, एकक्खणे दुतियस्स अधिपतिनो अभावतो एव, ‘‘न मग्गाधिपतिनो’’ति वुत्तत्ता राजपुत्तोपमा अधिपतिं न करोन्तीति इममेवत्थं दीपेति, न अधिपतीनं सहभावं. तं कथं जानितब्बन्ति? पटिक्खित्तत्ता. अधिपतिपच्चयनिद्देसे हि अट्ठकथायं (पट्ठा. अट्ठ. १.३) वुत्ता ‘‘कस्मा पन यथा हेतुपच्चयनिद्देसे ‘हेतू हेतुसम्पयुत्तकान’न्ति वुत्तं, एवमिध ‘अधिपती अधिपतिसम्पयुत्तकान’न्ति अवत्वा ‘छन्दाधिपति छन्दसम्पयुत्तकान’न्तिआदिना नयेन देसना कताति? एकक्खणे अभावतो’’ति. सति च चतुन्नं अधिपतीनं सहभावे ‘‘अरियमग्गसमङ्गिस्स वीमंसाधिपतेय्यं मग्गं भावेन्तस्सा’’ति विसेसनं न कत्तब्बं सिया अवीमंसाधिपतिकस्स मग्गस्स अभावा. छन्दादीनं अञ्ञमञ्ञाधिपतिकरणभावे च ‘‘वीमंसं ठपेत्वा तंसम्पयुत्तो’’तिआदिना छन्दादीनं वीमंसाधिपतिकत्तवचनं न वत्तब्बं सिया. तथा ‘‘चत्तारो अरियमग्गा सिया मग्गाधिपतिनो, सिया न वत्तब्बा मग्गाधिपतिनो’’ति (ध. स. १४२९) एवमादीहिपि अधिपतीनं सहभावो पटिक्खित्तो एवाति.
पञ्हपुच्छकवण्णना निट्ठिता.
इद्धिपादविभङ्गवण्णना निट्ठिता.