७. सत्तकनिद्देसवण्णना
८०६. छब्बिधम्पि पच्चवेक्खणञाणन्ति ‘‘जातिपच्चया जरामरणन्ति ञाण’’न्तिआदिना (विभ. ८०६) वुत्तं पटिच्चसमुप्पादङ्गानं पच्चवेक्खणवसेन पवत्तञाणं. सह गहेत्वाति एकज्झं गहेत्वा विपस्सनारम्मणभावसामञ्ञेन एकत्तेन गहेत्वा. सङ्खिपित्वा वुत्तेनाति पुब्बे छधा वुत्तं विय दस्सितं धम्मट्ठितिञाणन्ति एवं सङ्खिपित्वा वुत्तेन. ‘‘खयधम्म’’न्तिआदिना पकारेन दस्सनन्ति सम्बन्धो. पवत्तञाणस्साति ‘‘जातिपच्चया जरामरण’’न्तिआदिना पवत्तस्स ञाणस्स, पवत्ते वा संसारवट्टे ञाणस्स. ञाणारम्मणा विपस्सना ञाणविपस्सना. विपस्सनाति च ‘‘जातिपच्चया जरामरण’’न्तिआदिना पच्चयपच्चयुप्पन्नधम्मे विभागेन दस्सनतो धम्मट्ठितिञाणं इधाधिप्पेतं. तस्स खयधम्मतादिजाननं पटिविपस्सना. तेनाह ‘‘विपस्सनापटिविपस्सनादस्सनमत्त’’न्ति.
एवमेत्थ अट्ठकथाधिप्पायवसेन पाळिया अत्थं दस्सेत्वा इदानि अत्तनो अधिप्पायवसेन दस्सेतुं ‘‘पाळियं पना’’तिआदिमाह. सब्बत्थाति अद्धत्तये पच्चयविसेसेन पच्चयुप्पन्नविसेसनिद्धारणे. ञाणवचनेनाति ‘‘जातिपच्चया जरामरण’’न्तिआदिना ञाणस्स गहणेन. अङ्गानन्ति सत्तसत्ततिया अङ्गानं. इतिसद्देनाति ‘‘निरोधधम्म’’न्ति एत्थ वुत्तइतिसद्देन. पकासेत्वाति ञाणस्स पवत्तिआकारं जोतेत्वा. तेन धम्मट्ठितिञाणतो अञ्ञंयेव परियोसाने वुत्तं ञाणन्ति दस्सेति. तेनाह ‘‘विपस्सनाञाणं सत्तमं ञाण’’न्ति. अयमेव चेत्थ अत्थो युत्तोति दस्सेन्तो ‘‘न ही’’तिआदिमाह. तत्थ ‘‘तम्पि ञाणन्ति सम्बन्धो न होती’’ति एवं सम्बन्धो न युत्तो अङ्गन्तरभावस्स अविभावनतोति अत्थो. तेन वुत्तं ‘‘तंञाण…पे… अनधिप्पेतत्ता’’ति. न हि विसुं विसुं वुत्तमेव एकज्झं वचनमत्तेन अत्थन्तरं होतीति. ‘‘खयधम्मं…पे… चा’’ति इमिना पुरिमस्मिं पक्खे उपचयेन दोसमाह.
सत्तकनिद्देसवण्णना निट्ठिता.