(१०.) दसकनिद्देसवण्णना

९७०. जालक्खिपसंविधानादिकुसलतासङ्कप्पनं उपायचिन्ता, तस्सा मिच्छाभावपटिच्छादनभावेन पवत्तो तदाकारो मोहो उपायचिन्तावसेन उप्पन्नोति दट्ठब्बो. यथाकते पन पापे अनादीनवदस्सनवसेन पवत्ता सञ्ञा, सङ्कप्पो वा पच्चवेक्खणा, तस्सापि मिच्छाभावपटिच्छादकं तदाकारं, अनादीनवदस्सनं वा पच्चवेक्खणाकारेन उप्पन्नो मोहोति. विमुत्तसञ्ञिताति अधिमानसम्पयुत्तं, तित्थियानं वा अत्तनो दिट्ठिया विमुत्ततासञ्जाननं. ‘‘विमुत्तोम्ही’’ति एवं पवत्तो अकुसलचित्तुप्पादो मिच्छाविमुत्तीति केचि वदन्ति. फलं विय विमुत्तन्ति गहिते पन दिट्ठिसम्पयुत्तचित्ते दिट्ठि मिच्छाञाणं, समाधि च मिच्छाविमुत्तीति युत्तं सिया.

दसकनिद्देसवण्णना निट्ठिता.

तण्हाविचरितनिद्देसवण्णना

९७३. समूहगाहतोति तण्हामानदिट्ठीनं साधारणग्गहणतोति वदन्ति. ‘‘इत्थं एवं अञ्ञथा’’ति पन विसेसं अकत्वा गहणं समूहगाहोति दट्ठब्बो. अञ्ञं आकारन्ति परसन्तानगतं आकारं. अत्थीति सदा संविज्जतीति अत्थो. सीदतीति विनस्सति. संसयपरिवितक्कवसेनाति ‘‘किं नु खो अहं सियं, न सिय’’न्ति एवं परिवितक्कवसेन. पत्थनाकप्पनवसेनाति ‘‘अपि नाम साधु पनाहं सिय’’न्ति एवं पत्थनाय कप्पनवसेन.

सुद्धसीसाति तण्हामानदिट्ठीनं साधारणसीसा विसेसस्स अनिस्सितत्ता ‘‘सुद्धसीसा’’ति वुत्ता. तत्थ दिट्ठिसीसेहि दिट्ठिया तण्हा दस्सिता, सीससीसमूलकेहि मानदिट्ठीहि सयमेव चाति आह ‘‘एवमेते…पे… तण्हा विचरितधम्मा वेदितब्बा’’ति. दिट्ठिमानेसुपि ‘‘तण्हाविचरितानी’’ति वचनञ्च अञ्ञमञ्ञं विप्पयोगीनं दिट्ठिमानानं तण्हाय अविप्पयोगीनं तंमूलकत्ताव तप्पधानताय कतन्ति वेदितब्बं.

९७४. अवक्करीति निपातो नानाभावे वत्ततीति अनानाकरणं अनवक्करि, तं कत्वा, अवक्करि वा अकत्वा अनवक्करि कत्वाति एवं दस्सेन्तो आह ‘‘अविनिब्भोगं कत्वा’’ति. ‘‘अनवकारिं करित्वा’’ति वा पाठो, तत्थ अवकिरणं विक्खेपनं समूहस्स एकदेसानं विनिब्भुज्जनं अवकारि, तं अवकारिं विनिब्भोगं अकत्वा, पञ्चपि खन्धे समूहतो एकत्तेनेव गहेत्वा अत्ततो अविनिब्भुज्जित्वा अस्मीति छन्दमानदिट्ठियो पटिलभतीति अत्थो. असितब्याभङ्गितायाति दात्तेन काजेन चाति एतेन परिक्खारेन, असितब्याभङ्गीहि लवनवहनकिरिया वा ‘‘असितब्याभङ्गी’’ति वुत्ता.

९७६. अवकारिं करित्वाति रूपादीनि अत्ततो विनिब्भुज्जित्वा इमिना रूपेन…पे… इमिना विञ्ञाणेन अस्मीति छन्दं पटिलभतीति एवं सब्बत्थ इमिनाति एतस्स अत्ततो अविनिब्भुत्तेन रूपादिनाति अत्थो दट्ठब्बो. अत्ततो हि अविनिब्भुत्तानि अबहिकतानि अहमिच्चेव गहितानि रूपादीनि उपादाय उपगन्त्वा पवत्ता तण्हा ‘‘अज्झत्तिकस्स उपादाया’’ति वुत्ता, अत्ततो च विनिब्भुत्तानि बहिकतानि उपगन्त्वा पवत्ता ‘‘बाहिरस्स उपादाया’’ति. खग्गेन वा छत्तेन वा अहं निच्चोति अभिमङ्गलसम्मतेन खग्गादिना मम विनासो नत्थीति मञ्ञतीति अत्थो. एकेकस्साति इदं अनादिम्हि अनन्ते च संसारे एकेकस्स अतीतानागतेसु छत्तिंसायपि सम्भवदस्सनत्थं वुत्तं, एकेकस्स वा पुग्गलस्स यथालाभवसेनाति इदम्पि अनिस्सिततण्हामानदिट्ठिं कत्वा पुथुज्जनस्स अद्धापच्चुप्पन्ने कस्सचि सम्भवदस्सनत्थं.

तण्हाविचरितनिद्देसवण्णना निट्ठिता.

खुद्दकवत्थुविभङ्गवण्णना निट्ठिता.