३. पञ्हपुच्छकवण्णना
६४०. लोकुत्तरापनेत्थाति एतेसु तीसुझानेसु ‘‘लोकुत्तरा सिया अप्पमाणारम्मणा’’ति एवं कोट्ठासिका पन मग्गकाले, फलकाले वा लोकुत्तरभूता एवाति अधिप्पायो. परिच्छिन्नाकासकसिणालोककसिणानापानब्रह्मविहारचतुत्थानि सब्बत्थपादकचतुत्थे सङ्गहितानीति दट्ठब्बानि.
बुद्धपच्चेकबुद्धखीणासवा मग्गं भावयिंसु, फलं सच्छिकरिंसूति, भावेस्सन्ति सच्छिकरिस्सन्तीति च हेट्ठिममग्गफलानं वसेन वुत्तन्ति वेदितब्बं. कुसलतो तेरससु हि चतुत्थेसु अयं कथा पवत्ता, न च कुसलचतुत्थेन अरहत्तमग्गफलानि दट्ठुं सक्कोति.
‘‘किरियतो तेरसन्न’’न्ति एत्थ लोकुत्तरचतुत्थं किरियं नत्थीति ‘‘द्वादसन्न’’न्ति वत्तब्बं, कुसलतो वा तेरससु सेक्खफलचतुत्थं अन्तोगधं कत्वा ‘‘किरियतो तेरसन्न’’न्ति असेक्खचतुत्थेन सह वदतीति वेदितब्बं. सब्बत्थपादकञ्चेत्थ खीणासवानं यानि अभिञ्ञादीनि सन्ति, तेसं सब्बेसं पादकत्ता सब्बत्थपादकन्ति दट्ठब्बं. न हि तेसं वट्टं अत्थीति. परिच्छन्नाकासकसिणचतुत्थादीनि विय वा नवत्तब्बताय सब्बत्थपादकसमानत्ता सब्बत्थपादकता दट्ठब्बा.
मनोसङ्खारा नाम सञ्ञावेदना, चत्तारोपि वा खन्धा. निमित्तं आरब्भाति एत्थ ‘‘निमित्तं निब्बानञ्चा’’ति वत्तब्बं.
‘‘अज्झत्तो धम्मो अज्झत्तस्स धम्मस्स आरम्मणपच्चयेन पच्चयो’’ति (पट्ठा. २.२०.२८) एत्थ ‘‘अज्झत्ता खन्धा इद्धिविधञाणस्स पुब्बेनिवासानुस्सतिञाणस्स यथाकम्मूपगञाणस्स अनागतंसञाणस्स आवज्जनाय आरम्मणपच्चयेन पच्चयो’’ति वुत्तत्ता न चेतोपरियञाणं विय यथाकम्मूपगञाणं परसन्तानगतमेव जानाति, ससन्तानगतम्पि पन अपाकटं रूपं दिब्बचक्खु विय अपाकटं कम्मं विभावेति. तेनाह ‘‘अत्तनो कम्मजाननकाले’’ति.
पञ्हपुच्छकवण्णना निट्ठिता.
झानविभङ्गवण्णना निट्ठिता.