६. अन्धकारसुत्तं

१११६. ‘‘अत्थि, भिक्खवे, लोकन्तरिका अघा असंवुता अन्धकारा अन्धकारतिमिसा, यत्थमिमेसं चन्दिमसूरियानं एवंमहिद्धिकानं एवं महानुभावानं आभाय नानुभोन्ती’’ति.

एवं वुत्ते अञ्ञतरो भिक्खु भगवन्तं एतदवोच – ‘‘महा वत सो, भन्ते, अन्धकारो, सुमहा वत सो, भन्ते, अन्धकारो! अत्थि नु खो, भन्ते, एतम्हा अन्धकारा अञ्ञो अन्धकारो महन्ततरो च भयानकतरो चा’’ति? ‘‘अत्थि खो, भिक्खु, एतम्हा अन्धकारा अञ्ञो अन्धकारो महन्ततरो च भयानकतरो चा’’ति.

‘‘कतमो पन, भन्ते, एतम्हा अन्धकारा अञ्ञो अन्धकारो महन्ततरो च भयानकतरो चा’’ति? ‘‘ये हि केचि, भिक्खु, समणा वा ब्राह्मणा वा ‘इदं दुक्ख’न्ति यथाभूतं नप्पजानन्ति…पे… ‘अयं दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा’ति यथाभूतं नप्पजानन्ति, ते जातिसंवत्तनिकेसु सङ्खारेसु अभिरमन्ति…पे… अभिरता…पे… अभिसङ्खरोन्ति…पे… अभिसङ्खरित्वा जातन्धकारम्पि पपतन्ति, जरन्धकारम्पि पपतन्ति, मरणन्धकारम्पि पपतन्ति, सोकपरिदेवदुक्खदोमनस्सुपायासन्धकारम्पि पपतन्ति. ते न परिमुच्चन्ति जातिया जराय मरणेन सोकेहि परिदेवेहि दुक्खेहि दोमनस्सेहि उपायासेहि. ‘न परिमुच्चन्ति दुक्खस्मा’ति वदामि’’.

‘‘ये च खो केचि, भिक्खु, समणा वा ब्राह्मणा वा ‘इदं दुक्ख’न्ति यथाभूतं पजानन्ति…पे… ‘अयं दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा’ति यथाभूतं पजानन्ति, ते जातिसंवत्तनिकेसु सङ्खारेसु नाभिरमन्ति…पे… अनभिरता…पे… नाभिसङ्खरोन्ति…पे… अनभिसङ्खरित्वा जातन्धकारम्पि नप्पपतन्ति, जरन्धकारम्पि नप्पपतन्ति, मरणन्धकारम्पि नप्पपतन्ति, सोकपरिदेवदुक्खदोमनस्सुपायासन्धकारम्पि नप्पपतन्ति. ते परिमुच्चन्ति जातिया जराय मरणेन सोकेहि परिदेवेहि दुक्खेहि दोमनस्सेहि उपायासेहि. ‘परिमुच्चन्ति दुक्खस्मा’ति वदामि’’.

‘‘तस्मातिह, भिक्खवे, ‘इदं दुक्ख’न्ति योगो करणीयो…पे… ‘अयं दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा’ति योगो करणीयो’’ति. छट्ठं.