९. वीणोपमसुत्तं

२४६. ‘‘यस्स कस्सचि, भिक्खवे, भिक्खुस्स वा भिक्खुनिया वा चक्खुविञ्ञेय्येसु रूपेसु उप्पज्जेय्य छन्दो वा रागो वा दोसो वा मोहो वा पटिघं वापि [पटिघं वा (सी.)] चेतसो, ततो चित्तं निवारेय्य. सभयो चेसो मग्गो सप्पटिभयो च सकण्टको च सगहनो च उम्मग्गो च कुम्मग्गो च दुहितिको च. असप्पुरिससेवितो चेसो मग्गो, न चेसो मग्गो सप्पुरिसेहि सेवितो. न त्वं एतं अरहसीति. ततो चित्तं निवारये चक्खुविञ्ञेय्येहि रूपेहि…पे… यस्स कस्सचि, भिक्खवे, भिक्खुस्स वा भिक्खुनिया वा जिव्हाविञ्ञेय्येसु रसेसु…पे… मनोविञ्ञेय्येसु धम्मेसु उप्पज्जेय्य छन्दो वा रागो वा दोसो वा मोहो वा पटिघं वापि चेतसो ततो चित्तं निवारेय्य. सभयो चेसो मग्गो सप्पटिभयो च सकण्टको च सगहनो च उम्मग्गो च कुम्मग्गो च दुहितिको च. असप्पुरिससेवितो चेसो मग्गो, न चेसो मग्गो सप्पुरिसेहि सेवितो. न त्वं एतं अरहसीति. ततो चित्तं निवारये मनोविञ्ञेय्येहि धम्मेहि.

‘‘सेय्यथापि, भिक्खवे, किट्ठं सम्पन्नं. किट्ठारक्खो [किट्ठारक्खको (सी.)] च पमत्तो, गोणो च किट्ठादो अदुं किट्ठं ओतरित्वा यावदत्थं मदं आपज्जेय्य पमादं आपज्जेय्य; एवमेव खो, भिक्खवे, अस्सुतवा पुथुज्जनो छसु फस्सायतनेसु असंवुतकारी पञ्चसु कामगुणेसु यावदत्थं मदं आपज्जति पमादं आपज्जति.

‘‘सेय्यथापि, भिक्खवे, किट्ठं सम्पन्नं किट्ठारक्खो च अप्पमत्तो गोणो च किट्ठादो अदुं किट्ठं ओतरेय्य. तमेनं किट्ठारक्खो नासायं सुग्गहितं गण्हेय्य. नासायं सुग्गहितं गहेत्वा उपरिघटायं सुनिग्गहितं निग्गण्हेय्य. उपरिघटायं सुनिग्गहितं निग्गहेत्वा दण्डेन सुताळितं ताळेय्य. दण्डेन सुताळितं ताळेत्वा ओसज्जेय्य. दुतियम्पि खो, भिक्खवे …पे… ततियम्पि खो, भिक्खवे, गोणो किट्ठादो अदुं किट्ठं ओतरेय्य. तमेनं किट्ठारक्खो नासायं सुग्गहितं गण्हेय्य. नासायं सुग्गहितं गहेत्वा उपरिघटायं सुनिग्गहितं निग्गण्हेय्य. उपरिघटायं सुनिग्गहितं निग्गहेत्वा दण्डेन सुताळितं ताळेय्य. दण्डेन सुताळितं ताळेत्वा ओसज्जेय्य. एवञ्हि सो, भिक्खवे, गोणो किट्ठादो गामगतो वा अरञ्ञगतो वा, ठानबहुलो वा अस्स निसज्जबहुलो वा न तं किट्ठं पुन ओतरेय्य – तमेव पुरिमं दण्डसम्फस्सं समनुस्सरन्तो. एवमेव खो, भिक्खवे, यतो खो भिक्खुनो छसु फस्सायतनेसु चित्तं उदुजितं होति सुदुजितं, अज्झत्तमेव सन्तिट्ठति, सन्निसीदति, एकोदि होति, समाधियति.

‘‘सेय्यथापि, भिक्खवे, रञ्ञो वा राजमहामत्तस्स वा वीणाय सद्दो अस्सुतपुब्बो अस्स. सो वीणासद्दं सुणेय्य. सो एवं वदेय्य – ‘अम्भो, कस्स [किस्स (सी. पी.)] नु खो एसो सद्दो एवंरजनीयो एवंकमनीयो एवंमदनीयो एवंमुच्छनीयो एवंबन्धनीयो’ति? तमेनं एवं वदेय्युं – ‘एसा, खो, भन्ते, वीणा नाम, यस्सा एसो सद्दो एवंरजनीयो एवंकमनीयो एवंमदनीयो एवंमुच्छनीयो एवंबन्धनीयो’ति. सो एवं वदेय्य – ‘गच्छथ मे, भो, तं वीणं आहरथा’ति. तस्स तं वीणं आहरेय्युं. तमेनं एवं वदेय्युं – ‘अयं खो सा, भन्ते, वीणा यस्सा एसो सद्दो एवंरजनीयो एवंकमनीयो एवंमदनीयो एवंमुच्छनीयो एवंबन्धनीयो’ति. सो एवं वदेय्य – ‘अलं मे, भो, ताय वीणाय, तमेव मे सद्दं आहरथा’ति. तमेनं एवं वदेय्युं – ‘अयं खो, भन्ते, वीणा नाम अनेकसम्भारा महासम्भारा. अनेकेहि सम्भारेहि समारद्धा वदति, सेय्यथिदं – दोणिञ्च पटिच्च चम्मञ्च पटिच्च दण्डञ्च पटिच्च उपधारणे च पटिच्च तन्तियो च पटिच्च कोणञ्च पटिच्च पुरिसस्स च तज्जं वायामं पटिच्च एवायं, भन्ते, वीणा नाम अनेकसम्भारा महासम्भारा. अनेकेहि सम्भारेहि समारद्धा वदती’ति. सो तं वीणं दसधा वा सतधा वा फालेय्य, दसधा वा सतधा वा तं फालेत्वा सकलिकं सकलिकं करेय्य. सकलिकं सकलिकं करित्वा अग्गिना डहेय्य, अग्गिना डहित्वा मसिं करेय्य. मसिं करित्वा महावाते वा ओफुनेय्य [ओपुनेय्य (सी. पी.), ओफुणेय्य (?)], नदिया वा सीघसोताय पवाहेय्य. सो एवं वदेय्य – ‘असती किरायं, भो, वीणा नाम, यथेवं यं [यथेवायं (सी.), यथेवयं (पी.)] किञ्चि वीणा नाम एत्थ च पनायं जनो [एत्थ पनायं जनो (स्या. कं.), एत्थ च महाजनो (पी. क.)] अतिवेलं पमत्तो पलळितो’ति. एवमेव खो, भिक्खवे, भिक्खु रूपं समन्वेसति [समन्नेसति (सी. स्या. कं.), समनेसति (पी.)] यावता रूपस्स गति, वेदनं समन्वेसति यावता वेदनाय गति, सञ्ञं समन्वेसति यावता सञ्ञाय गति, सङ्खारे समन्वेसति यावता सङ्खारानं गति, विञ्ञाणं समन्वेसति यावता विञ्ञाणस्स गति. तस्स रूपं समन्वेसतो यावता रूपस्स गति, वेदनं समन्वेसतो…पे… सञ्ञं… सङ्खारे… विञ्ञाणं समन्वेसतो यावता विञ्ञाणस्स गति. यम्पिस्स तं होति अहन्ति वा ममन्ति वा अस्मीति वा तम्पि तस्स न होती’’ति. नवमं.