११. यवकलापिसुत्तं

२४८. ‘‘सेय्यथापि, भिक्खवे, यवकलापी चातुमहापथे निक्खित्ता अस्स. अथ छ पुरिसा आगच्छेय्युं ब्याभङ्गिहत्था. ते यवकलापिं छहि ब्याभङ्गीहि हनेय्युं. एवञ्हि सा, भिक्खवे, यवकलापी सुहता अस्स छहि ब्याभङ्गीहि हञ्ञमाना. अथ सत्तमो पुरिसो आगच्छेय्य ब्याभङ्गिहत्थो. सो तं यवकलापिं सत्तमाय ब्याभङ्गिया हनेय्य. एवञ्हि सा भिक्खवे, यवकलापी सुहततरा अस्स, सत्तमाय ब्याभङ्गिया हञ्ञमाना. एवमेव खो, भिक्खवे, अस्सुतवा पुथुज्जनो चक्खुस्मिं हञ्ञति मनापामनापेहि रूपेहि…पे… जिव्हाय हञ्ञति मनापामनापेहि रसेहि…पे… मनस्मिं हञ्ञति मनापामनापेहि धम्मेहि. सचे सो, भिक्खवे, अस्सुतवा पुथुज्जनो आयतिं पुनब्भवाय चेतेति, एवञ्हि सो, भिक्खवे, मोघपुरिसो सुहततरो होति, सेय्यथापि सा यवकलापी सत्तमाय ब्याभङ्गिया हञ्ञमाना.

‘‘भूतपुब्बं, भिक्खवे, देवासुरसङ्गामो समुपब्यूळ्हो [समुपब्बूळ्हो (सी. पी.)] अहोसि. अथ खो, भिक्खवे, वेपचित्ति असुरिन्दो असुरे आमन्तेसि – ‘सचे, मारिसा, देवासुरसङ्गामे समुपब्यूळ्हे असुरा जिनेय्युं देवा पराजिनेय्युं, येन नं सक्कं देवानमिन्दं कण्ठपञ्चमेहि बन्धनेहि बन्धित्वा मम सन्तिके आनेय्याथ असुरपुर’न्ति. सक्कोपि खो, भिक्खवे, देवानमिन्दो देवे तावतिंसे आमन्तेसि – ‘सचे, मारिसा, देवासुरसङ्गामे समुपब्यूळ्हे देवा जिनेय्युं असुरा पराजिनेय्युं, येन नं वेपचित्तिं असुरिन्दं कण्ठपञ्चमेहि बन्धनेहि बन्धित्वा मम सन्तिके आनेय्याथ सुधम्मं देवसभ’न्ति. तस्मिं खो पन, भिक्खवे, सङ्गामे देवा जिनिंसु, असुरा पराजिनिंसु. अथ खो, भिक्खवे, देवा तावतिंसा वेपचित्तिं असुरिन्दं कण्ठपञ्चमेहि बन्धनेहि बन्धित्वा सक्कस्स देवानमिन्दस्स सन्तिके आनेसुं सुधम्मं देवसभं. तत्र सुदं, भिक्खवे, वेपचित्ति असुरिन्दो कण्ठपञ्चमेहि बन्धनेहि बद्धो [बन्धो (सी. स्या. कं. क.)] होति. यदा खो, भिक्खवे, वेपचित्तिस्स असुरिन्दस्स एवं होति – ‘धम्मिका खो देवा, अधम्मिका असुरा, इधेव दानाहं देवपुरं गच्छामी’ति. अथ कण्ठपञ्चमेहि बन्धनेहि मुत्तं अत्तानं समनुपस्सति, दिब्बेहि च पञ्चहि कामगुणेहि समप्पितो समङ्गीभूतो परिचारेति. यदा च खो, भिक्खवे, वेपचित्तिस्स असुरिन्दस्स एवं होति – ‘धम्मिका खो असुरा, अधम्मिका देवा, तत्थेव दानाहं असुरपुरं गमिस्सामी’ति, अथ कण्ठपञ्चमेहि बन्धनेहि बद्धं अत्तानं समनुपस्सति. दिब्बेहि च पञ्चहि कामगुणेहि परिहायति. एवं सुखुमं खो, भिक्खवे, वेपचित्तिबन्धनं. ततो सुखुमतरं मारबन्धनं. मञ्ञमानो खो, भिक्खवे, बद्धो मारस्स, अमञ्ञमानो मुत्तो पापिमतो.

‘‘‘अस्मी’ति, भिक्खवे, मञ्ञितमेतं, ‘अयमहमस्मी’ति मञ्ञितमेतं, ‘भविस्स’न्ति मञ्ञितमेतं, ‘न भविस्स’न्ति मञ्ञितमेतं, ‘रूपी भविस्स’न्ति मञ्ञितमेतं, ‘अरूपी भविस्स’न्ति मञ्ञितमेतं, ‘सञ्ञी भविस्स’न्ति मञ्ञितमेतं, ‘असञ्ञी भविस्स’न्ति मञ्ञितमेतं, ‘नेवसञ्ञीनासञ्ञी भविस्स’न्ति मञ्ञितमेतं. मञ्ञितं, भिक्खवे, रोगो, मञ्ञितं गण्डो, मञ्ञितं सल्लं. तस्मातिह, भिक्खवे, ‘अमञ्ञमानेन [अमञ्ञितमानेन (पी. क.)] चेतसा विहरिस्सामा’ति – एवञ्हि वो, भिक्खवे, सिक्खितब्बं.

‘‘‘अस्मी’ति, भिक्खवे, इञ्जितमेतं, ‘अयमहमस्मी’ति इञ्जितमेतं, ‘भविस्स’न्ति इञ्जितमेतं, ‘न भविस्स’न्ति इञ्जितमेतं, ‘रूपी भविस्स’न्ति इञ्जितमेतं, ‘अरूपी भविस्स’न्ति इञ्जितमेतं, ‘सञ्ञी भविस्स’न्ति इञ्जितमेतं, ‘असञ्ञी भविस्स’न्ति इञ्जितमेतं, ‘नेवसञ्ञीनासञ्ञी भविस्स’न्ति इञ्जितमेतं. इञ्जितं, भिक्खवे, रोगो, इञ्जितं गण्डो, इञ्जितं सल्लं. तस्मातिह, भिक्खवे, ‘अनिञ्जमानेन [अनिञ्जियमानेन (स्या. कं. क.)] चेतसा विहरिस्सामा’ति – एवञ्हि वो, भिक्खवे, सिक्खितब्बं.

‘‘‘अस्मी’ति, भिक्खवे, फन्दितमेतं, ‘अयमहमस्मी’ति फन्दितमेतं, ‘भविस्स’न्ति…पे… ‘न भविस्स’न्ति… ‘रूपी भविस्स’न्ति… ‘अरूपी भविस्स’न्ति… ‘सञ्ञी भविस्स’न्ति… ‘असञ्ञी भविस्स’न्ति… ‘नेवसञ्ञीनासञ्ञी भविस्स’न्ति फन्दितमेतं. फन्दितं, भिक्खवे, रोगो, फन्दितं गण्डो, फन्दितं सल्लं. तस्मातिह, भिक्खवे, ‘अफन्दमानेन [अफन्दियमानेन (स्या. कं. क.)] चेतसा विहरिस्सामा’ति – एवञ्हि वो, भिक्खवे, सिक्खितब्बं.

‘‘‘अस्मी’ति, भिक्खवे, पपञ्चितमेतं, ‘अयमहमस्मी’ति पपञ्चितमेतं, ‘भविस्स’न्ति…पे… ‘न भविस्स’न्ति… ‘रूपी भविस्स’न्ति… ‘अरूपी भविस्स’न्ति… ‘सञ्ञी भविस्स’न्ति… ‘असञ्ञी भविस्स’न्ति… ‘नेवसञ्ञीनासञ्ञी भविस्स’न्ति पपञ्चितमेतं. पपञ्चितं, भिक्खवे, रोगो, पपञ्चितं गण्डो, पपञ्चितं सल्लं. तस्मातिह, भिक्खवे, ‘निप्पपञ्चेन चेतसा विहरिस्सामा’ति – एवञ्हि वो, भिक्खवे, सिक्खितब्बं.

‘‘‘अस्मी’ति, भिक्खवे, मानगतमेतं, ‘अयमहमस्मी’ति मानगतमेतं, ‘भविस्स’न्ति मानगतमेतं, ‘न भविस्स’न्ति मानगतमेतं, ‘रूपी भविस्स’न्ति मानगतमेतं, ‘अरूपी भविस्स’न्ति मानगतमेतं, ‘सञ्ञी भविस्स’न्ति मानगतमेतं, ‘असञ्ञी भविस्स’न्ति मानगतमेतं, ‘नेवसञ्ञीनासञ्ञी भविस्स’न्ति मानगतमेतं. मानगतं, भिक्खवे, रोगो, मानगतं गण्डो, मानगतं सल्लं. तस्मातिह, भिक्खवे, ‘निहतमानेन चेतसा विहरिस्सामा’ति – एवञ्हि वो, भिक्खवे, सिक्खितब्ब’’न्ति. एकादसमं.

आसीविसवग्गो एकूनवीसतिमो.

तस्सुद्दानं –

आसीविसो रथो कुम्मो, द्वे दारुक्खन्धा अवस्सुतो;

दुक्खधम्मा किंसुका वीणा, छप्पाणा यवकलापीति.

सळायतनवग्गे चतुत्थपण्णासको समत्तो.

तस्स वग्गुद्दानं –

नन्दिक्खयो सट्ठिनयो, समुद्दो उरगेन च;

चतुपण्णासका एते, निपातेसु पकासिताति.

सळायतनसंयुत्तं समत्तं.