४. अरहन्तसुत्तं
७६. सावत्थिनिदानं. ‘‘रूपं, भिक्खवे, अनिच्चं. यदनिच्चं तं दुक्खं; यं दुक्खं तदनत्ता; यदनत्ता तं ‘नेतं मम, नेसोहमस्मि, न मेसो अत्ता’ति एवमेतं यथाभूतं सम्मप्पञ्ञाय दट्ठब्बं. वेदना… सञ्ञा… सङ्खारा… विञ्ञाणं अनिच्चं. यदनिच्चं तं दुक्खं; यं दुक्खं तदनत्ता; यदनत्ता तं ‘नेतं मम, नेसोहमस्मि, न मेसो अत्ता’ति एवमेतं यथाभूतं सम्मप्पञ्ञाय दट्ठब्बं’’.
‘‘एवं पस्सं, भिक्खवे, सुतवा अरियसावको रूपस्मिम्पि निब्बिन्दति, वेदनायपि… सञ्ञायपि… सङ्खारेसुपि… विञ्ञाणस्मिम्पि निब्बिन्दति. निब्बिन्दं विरज्जति; विरागा विमुच्चति. विमुत्तस्मिं विमुत्तमिति ञाणं होति. ‘खीणा जाति, वुसितं ब्रह्मचरियं, कतं करणीयं, नापरं इत्थत्ताया’ति पजानाति. यावता, भिक्खवे, सत्तावासा, यावता भवग्गं, एते अग्गा, एते सेट्ठा लोकस्मिं यदिदं अरहन्तो’’ति.
इदमवोच भगवा. इदं वत्वान सुगतो अथापरं एतदवोच सत्था –
‘‘सुखिनो वत अरहन्तो, तण्हा तेसं न विज्जति;
अस्मिमानो समुच्छिन्नो, मोहजालं पदालितं.
‘‘अनेजं ते अनुप्पत्ता, चित्तं तेसं अनाविलं;
लोके अनुपलित्ता ते, ब्रह्मभूता अनासवा.
‘‘पञ्चक्खन्धे परिञ्ञाय, सत्त सद्धम्मगोचरा;
पसंसिया सप्पुरिसा, पुत्ता बुद्धस्स ओरसा.
‘‘सत्तरतनसम्पन्ना, तीसु सिक्खासु सिक्खिता;
अनुविचरन्ति महावीरा, पहीनभयभेरवा.
‘‘दसहङ्गेहि सम्पन्ना, महानागा समाहिता;
एते खो सेट्ठा लोकस्मिं, तण्हा तेसं न विज्जति.
‘‘असेखञाणमुप्पन्नं, अन्तिमोयं [अन्तिमस्स (क.)] समुस्सयो;
यो सारो ब्रह्मचरियस्स, तस्मिं अपरपच्चया.
‘‘विधासु न विकम्पन्ति, विप्पमुत्ता पुनब्भवा;
दन्तभूमिमनुप्पत्ता, ते लोके विजिताविनो.
‘‘उद्धं तिरियं अपाचीनं, नन्दी तेसं न विज्जति;
नदन्ति ते सीहनादं, बुद्धा लोके अनुत्तरा’’ति. चतुत्थं;