१०. दुतियअरियसावकसुत्तं

५०. सावत्थियं विहरति…पे… ‘‘न, भिक्खवे, सुतवतो अरियसावकस्स एवं होति – ‘किं नु खो किस्मिं सति किं होति, किस्सुप्पादा किं उप्पज्जति? किस्मिं सति सङ्खारा होन्ति, किस्मिं सति विञ्ञाणं होति, किस्मिं सति नामरूपं होति, किस्मिं सति सळायतनं होति, किस्मिं सति फस्सो होति, किस्मिं सति वेदना होति, किस्मिं सति तण्हा होति, किस्मिं सति उपादानं होति, किस्मिं सति भवो होति, किस्मिं सति जाति होति, किस्मिं सति जरामरणं होती’’’ति?

‘‘अथ खो, भिक्खवे, सुतवतो अरियसावकस्स अपरप्पच्चया ञाणमेवेत्थ होति – ‘इमस्मिं सति इदं होति, इमस्सुप्पादा इदं उप्पज्जति. अविज्जाय सति सङ्खारा होन्ति; सङ्खारेसु सति विञ्ञाणं होति; विञ्ञाणे सति नामरूपं होति; नामरूपे सति सळायतनं होति; सळायतने सति फस्सो होति; फस्से सति वेदना होति; वेदनाय सति तण्हा होति; तण्हाय सति उपादानं होति; उपादाने सति भवो होति; भवे सति जाति होति; जातिया सति जरामरणं होती’ति. सो एवं पजानाति – ‘एवमयं लोको समुदयती’’’ति.

‘‘न, भिक्खवे, सुतवतो अरियसावकस्स एवं होति – ‘किं नु खो किस्मिं असति किं न होति, किस्स निरोधा किं निरुज्झति? किस्मिं असति सङ्खारा न होन्ति, किस्मिं असति विञ्ञाणं न होति, किस्मिं असति नामरूपं न होति, किस्मिं असति सळायतनं न होति, किस्मिं असति फस्सो न होति, किस्मिं असति वेदना न होति, किस्मिं असति तण्हा न होति…पे… उपादानं… भवो… जाति… किस्मिं असति जरामरणं न होती’’’ति?

‘‘अथ खो, भिक्खवे, सुतवतो अरियसावकस्स अपरप्पच्चया ञाणमेवेत्थ होति – ‘इमस्मिं असति इदं न होति, इमस्स निरोधा इदं निरुज्झति. अविज्जाय असति सङ्खारा न होन्ति; सङ्खारेसु असति विञ्ञाणं न होति; विञ्ञाणे असति नामरूपं न होति; नामरूपे असति सळायतनं न होति…पे… जातिया असति जरामरणं न होती’ति. सो एवं पजानाति – ‘एवमयं लोको निरुज्झती’’’ति.

‘‘यतो खो, भिक्खवे, अरियसावको एवं लोकस्स समुदयञ्च अत्थङ्गमञ्च यथाभूतं पजानाति, अयं वुच्चति, भिक्खवे, अरियसावको दिट्ठिसम्पन्नो इतिपि, दस्सनसम्पन्नो इतिपि, आगतो इमं सद्धम्मं इतिपि, पस्सति इमं सद्धम्मं इतिपि, सेक्खेन ञाणेन समन्नागतो इतिपि, सेक्खाय विज्जाय समन्नागतो इतिपि, धम्मसोतं समापन्नो इतिपि, अरियो निब्बेधिकपञ्ञो इतिपि, अमतद्वारं आहच्च तिट्ठति इतिपी’’ति. दसमं.

गहपतिवग्गो पञ्चमो.

तस्सुद्दानं –

द्वे पञ्चवेरभया वुत्ता, दुक्खं लोको च ञातिकं;

अञ्ञतरं जाणुस्सोणि च, लोकायतिकेन अट्ठमं;

द्वे अरियसावका वुत्ता, वग्गो तेन पवुच्चतीति.