५. अविज्जापच्चयसुत्तं

३५. सावत्थियं विहरति…पे… ‘‘अविज्जापच्चया, भिक्खवे, सङ्खारा; सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं…पे… एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती’’ति. एवं वुत्ते, अञ्ञतरो भिक्खु भगवन्तं एतदवोच – ‘‘‘कतमं नु खो, भन्ते, जरामरणं, कस्स च पनिदं जरामरण’न्ति? ‘नो कल्लो पञ्हो’ति भगवा अवोच, ‘कतमं जरामरणं, कस्स च पनिदं जरामरण’न्ति इति वा, भिक्खु, यो वदेय्य, ‘अञ्ञं जरामरणं अञ्ञस्स च पनिदं जरामरण’न्ति, इति वा, भिक्खु, यो वदेय्य, उभयमेतं एकत्थं ब्यञ्जनमेव नानं. तं जीवं तं सरीरन्ति वा, भिक्खु, दिट्ठिया सति ब्रह्मचरियवासो न होति. अञ्ञं जीवं अञ्ञं सरीरन्ति वा, भिक्खु, दिट्ठिया सति ब्रह्मचरियवासो न होति. एते ते, भिक्खु, उभो अन्ते अनुपगम्म मज्झेन तथागतो धम्मं देसेति – ‘जातिपच्चया जरामरण’’’न्ति.

‘‘कतमा नु खो, भन्ते, जाति, कस्स च पनायं जाती’’ति? ‘‘नो कल्लो पञ्हो’’ति भगवा अवोच, ‘‘‘कतमा जाति, कस्स च पनायं जाती’ति इति वा, भिक्खु, यो वदेय्य, ‘अञ्ञा जाति अञ्ञस्स च पनायं जाती’ति इति वा, भिक्खु, यो वदेय्य, उभयमेतं एकत्थं ब्यञ्जनमेव नानं. तं जीवं तं सरीरन्ति वा, भिक्खु, दिट्ठिया सति ब्रह्मचरियवासो न होति. अञ्ञं जीवं अञ्ञं सरीरन्ति वा, भिक्खु, दिट्ठिया सति ब्रह्मचरियवासो न होति. एते ते, भिक्खु, उभो अन्ते अनुपगम्म मज्झेन तथागतो धम्मं देसेति – ‘भवपच्चया जाती’’’ति.

‘‘कतमो नु खो, भन्ते, भवो, कस्स च पनायं भवो’’ति? ‘‘नो कल्लो पञ्हो’’ति भगवा अवोच, ‘‘‘कतमो भवो, कस्स च पनायं भवो’ति इति वा, भिक्खु, यो वदेय्य, ‘अञ्ञो भवो अञ्ञस्स च पनायं भवो’ति इति वा, भिक्खु, यो वदेय्य, उभयमेतं एकत्थं ब्यञ्जनमेव नानं. तं जीवं तं सरीरन्ति वा, भिक्खु, दिट्ठिया सति ब्रह्मचरियवासो न होति; अञ्ञं जीवं अञ्ञं सरीरन्ति वा, भिक्खु, दिट्ठिया सति ब्रह्मचरियवासो न होति. एते ते, भिक्खु, उभो अन्ते अनुपगम्म मज्झेन तथागतो धम्मं देसेति – ‘उपादानपच्चया भवो’ति…पे… ‘तण्हापच्चया उपादानन्ति… वेदनापच्चया तण्हाति… फस्सपच्चया वेदनाति… सळायतनपच्चया फस्सोति… नामरूपपच्चया सळायतनन्ति… विञ्ञाणपच्चया नामरूपन्ति… सङ्खारपच्चया विञ्ञाण’’’न्ति.

‘‘कतमे नु खो, भन्ते, सङ्खारा, कस्स च पनिमे सङ्खारा’’ति? ‘‘नो कल्लो पञ्हो’’ति भगवा अवोच, ‘‘‘कतमे सङ्खारा कस्स च पनिमे सङ्खारा’ति इति वा, भिक्खु, यो वदेय्य, ‘अञ्ञे सङ्खारा अञ्ञस्स च पनिमे सङ्खारा’ति इति वा, भिक्खु, यो वदेय्य, उभयमेतं एकत्थं ब्यञ्जनमेव नानं. तं जीवं तं सरीरन्ति वा, भिक्खु, दिट्ठिया सति ब्रह्मचरियवासो न होति; अञ्ञं जीवं अञ्ञं सरीरन्ति वा, भिक्खु, दिट्ठिया सति ब्रह्मचरियवासो न होति. एते ते, भिक्खु, उभो अन्ते अनुपगम्म मज्झेन तथागतो धम्मं देसेति – ‘अविज्जापच्चया सङ्खारा’’’ति.

‘‘अविज्जाय त्वेव, भिक्खु, असेसविरागनिरोधा यानिस्स तानि विसूकायिकानि विसेवितानि विप्फन्दितानि कानिचि कानिचि. ‘कतमं जरामरणं, कस्स च पनिदं जरामरणं’ इति वा, ‘अञ्ञं जरामरणं, अञ्ञस्स च पनिदं जरामरणं’ इति वा, ‘तं जीवं तं सरीरं’ इति वा, ‘अञ्ञं जीवं अञ्ञं सरीरं’ इति वा. सब्बानिस्स तानि पहीनानि भवन्ति उच्छिन्नमूलानि तालावत्थुकतानि अनभावङ्कतानि आयतिं अनुप्पादधम्मानि.

‘‘अविज्जाय त्वेव, भिक्खु, असेसविरागनिरोधा यानिस्स तानि विसूकायिकानि विसेवितानि विप्फन्दितानि कानिचि कानिचि. ‘कतमा जाति, कस्स च पनायं जाति’ इति वा, ‘अञ्ञा जाति, अञ्ञस्स च पनायं जाति’ इति वा, ‘तं जीवं तं सरीरं’ इति वा, ‘अञ्ञं जीवं अञ्ञं सरीरं’ इति वा. सब्बानिस्स तानि पहीनानि भवन्ति उच्छिन्नमूलानि तालावत्थुकतानि अनभावङ्कतानि आयतिं अनुप्पादधम्मानि.

‘‘अविज्जाय त्वेव, भिक्खु, असेसविरागनिरोधा यानिस्स तानि विसूकायिकानि विसेवितानि विप्फन्दितानि कानिचि कानिचि. कतमो भवो…पे… कतमं उपादानं… कतमा तण्हा… कतमा वेदना… कतमो फस्सो… कतमं सळायतनं… कतमं नामरूपं… कतमं विञ्ञाणं…पे….

‘‘अविज्जाय त्वेव, भिक्खु, असेसविरागनिरोधा यानिस्स तानि विसूकायिकानि विसेवितानि विप्फन्दितानि कानिचि कानिचि. ‘कतमे सङ्खारा, कस्स च पनिमे सङ्खारा’ इति वा, ‘अञ्ञे सङ्खारा, अञ्ञस्स च पनिमे सङ्खारा’ इति वा, ‘तं जीवं तं सरीरं’ इति वा, ‘अञ्ञं जीवं, अञ्ञं सरीरं’ इति वा. सब्बानिस्स तानि पहीनानि भवन्ति उच्छिन्नमूलानि तालावत्थुकतानि अनभावङ्कतानि आयतिं अनुप्पादधम्मानी’’ति. पञ्चमं.